यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 श्वेता आदित्याः …{Loading}…

श्वेता आदित्याः १

थिते

(Then there should be three) white (he-goats) for Aditi.

श्वेता आदित्याः १

02 कृष्णग्रीवा इत्युक्तम् …{Loading}…

कृष्णग्रीवा इत्युक्तम् २

थिते

It has been said (that there should be he-goats) with black neck (for Agni etc).¹

कृष्णग्रीवा इत्युक्तम् २

03 एता ऐन्द्राग्नाः बहुरूपा …{Loading}…

एता ऐन्द्राग्नाः । बहुरूपा वैश्वदेवाः । प्राशृङ्गाः शुनासीरीयाः । श्वेता वायव्याः । श्वेताः सौर्या इति चातुर्मास्याः पशवः ३

थिते

(Then there should be three he-goats) of variegated colour for Indra and Agni; (three he-goats) of many colours for Viśvedevas; (three he-goats) with long horns which belong to the Śunāsīrīya-Parvan (of the Cāturmāsya sacrifices); (three) white (he-goats) for Vayu; (three) white (he-goats) for Sūrya—these are the animals connected with Cāturmāsyā-sacrifices.¹

एता ऐन्द्राग्नाः । बहुरूपा वैश्वदेवाः । प्राशृङ्गाः शुनासीरीयाः । श्वेता वायव्याः । श्वेताः सौर्या इति चातुर्मास्याः पशवः ३

04 द्वयानैकादशिनानालभन्ते प्राकृतानाश्वमए!धिकांश्च …{Loading}…

द्वयानैकादशिनानालभन्ते । प्राकृतानाश्वमए!धिकांश्च ४

थिते

(Then they) seize two types of eleven (animals)¹: those of basic of paradigm and those which belong to the Aśvamedha.

द्वयानैकादशिनानालभन्ते । प्राकृतानाश्वमए!धिकांश्च ४

05 अग्नयेऽनीकवत इत्याश्वमेधिकान् सोमाय …{Loading}…

अग्नयेऽनीकवत इत्याश्वमेधिकान् । सोमाय स्वराज्ञ इति द्वंद्विनः ५

थिते

(Then they seize animals) connected with Aśvamedha (mentioned in the section beginning with) “For Agni Anīkavat"¹ and the pair-forming animals (mentioned in the section beginning with) “For Soma Svarāj."²

अग्नयेऽनीकवत इत्याश्वमेधिकान् । सोमाय स्वराज्ञ इति द्वंद्विनः ५

06 उपाकृताय स्वाहेत्युपाकृते जुहोति …{Loading}…

उपाकृताय स्वाहेत्युपाकृते जुहोति । आलब्धाय स्वाहेति नियुक्ते । हुताय स्वाहेति हुते ६

थिते

After (the horse) has been dedicated, (the Adhvaryu) makes a libation (of ghee) with upakr̥tāya svāhā¹; after it is bound (to the post), with ālabdhāya svāhā¹, after it is offered with hutāya svahā.¹

उपाकृताय स्वाहेत्युपाकृते जुहोति । आलब्धाय स्वाहेति नियुक्ते । हुताय स्वाहेति हुते ६

07 पत्नयोऽश्वमलङ् कुर्वन्ति महिषी …{Loading}…

पत्नयोऽश्वमलं कुर्वन्ति । महिषी वावाता परिवृक्तीति ७

थिते

The three wives viz. Mahiṣī (chief queen), Vāvāta (the favourite queen) and Parivr̥ktī (the deserted queen) adorn the horse.

पत्नयोऽश्वमलं कुर्वन्ति । महिषी वावाता परिवृक्तीति ७

08 शतंशतमेकैकस्याः सचिवाः राजपुत्रीर्दाराश्चोग्राणामराज्ञां …{Loading}…

शतंशतमेकैकस्याः सचिवाः । राजपुत्रीर्दाराश्चोग्राणामराज्ञां सूतग्रामण्यामिति ८

थिते

Each of these has one hundred female assistants: the princess, the wives of Ugras who are not kings and the wives of charioteers and village leaders (respectively).¹

शतंशतमेकैकस्याः सचिवाः । राजपुत्रीर्दाराश्चोग्राणामराज्ञां सूतग्रामण्यामिति ८

09 सहस्रंसहस्रम् मणयः सुवर्णरजतसामुद्राः …{Loading}…

सहस्रंसहस्रं मणयः सुवर्णरजतसामुद्राः ९

थिते

(Each queen has) one thousand beads: golden, silver and marine ones (pearls).¹

सहस्रंसहस्रं मणयः सुवर्णरजतसामुद्राः ९

10 वालेसु मणीनावयन्ति भूरिति …{Loading}…

वालेसु मणीनावयन्ति । भूरिति सौवर्णान्महिषी प्राग्वहात् । भुव इति राजतान्वावाता प्रत्यग्वहात्प्राक् श्रोणेः । सुवरिति सामुद्रान्परिवृक्ती प्रत्यक् श्रोणेः १०

थिते

They string the beads in the hair (of the horse) ; the chief queen, the golden ones ( in the hair which are ) to the front of the shoulder, with bhūḥ,¹ the favourite queen, the silver ones ( in the hair which are) at the back of the shoulder upto the hip, with bhuvaḥ, the deserted queen, the marine ones ( in the hair which are) at the back of the hip, with svaḥ.¹

¹ TS VII.4.20.a.

वालेसु मणीनावयन्ति । भूरिति सौवर्णान्महिषी प्राग्वहात् । भुव इति राजतान्वावाता प्रत्यग्वहात्प्राक् श्रोणेः । सुवरिति सामुद्रान्परिवृक्ती प्रत्यक् श्रोणेः १०

11 वालेसु कुमार्यः शङ्खमणीनुपग्रथ्नन्त्यप्रस्रंसाय …{Loading}…

वालेसु कुमार्यः शङ्खमणीनुपग्रथ्नन्त्यप्रस्रंसाय । न वा ११

थिते

The maidens bind the conch beads in the hair of the tail in such a way that they will not fall ; or they do not (bind).

वालेसु कुमार्यः शङ्खमणीनुपग्रथ्नन्त्यप्रस्रंसाय । न वा ११

12 अथास्य स्वदेशानाज्येनाभ्यञ्जन्ति वसवस्त्वाञ्जन्तु …{Loading}…

अथास्य स्वदेशानाज्येनाभ्यञ्जन्ति । वसवस्त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसेति गौल्गुलवेन महिषी । रुद्रा इति कासाम्बवेन वावाता । आदित्या इति मौस्तकृतेन परिवृक्ती १२

थिते

Then they anoint¹ their respective regions ( on the body of the horse) with ghee; the chief queen with (ghee) mixed with bdelium with vasavastvāñjantu…², the favourite queen with (ghee) mixed with Kasāmbu,³ with rudrāḥ²… and the deserted queen with (ghee) mixed with Mustakr̥t⁴… with ādityāḥ….²

अथास्य स्वदेशानाज्येनाभ्यञ्जन्ति । वसवस्त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसेति गौल्गुलवेन महिषी । रुद्रा इति कासाम्बवेन वावाता । आदित्या इति मौस्तकृतेन परिवृक्ती १२

13 गौल्गुलवेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः …{Loading}…

गौल्गुलवेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः । देवाँ उपप्रेष्यन्वाजिन्वर्चोदा लोकजिद्भव । कासाम्बवेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः । देवाँ उपप्रेष्यन्वाजिन्वर्चोदा लोकजिद्भव । मौस्तकृतेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः । देवाँ उपप्रेष्यन्वाजिन्वर्चोदा लोकजिद्भवेत्येतैश्च प्रतिमन्त्रम् १३

थिते

And (they anoint the horse respectively) with each of the (respective) formulae begining with gaulgulavena….¹

गौल्गुलवेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः । देवाँ उपप्रेष्यन्वाजिन्वर्चोदा लोकजिद्भव । कासाम्बवेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः । देवाँ उपप्रेष्यन्वाजिन्वर्चोदा लोकजिद्भव । मौस्तकृतेन सुरभिरश्वो मेधमुपाकृतः । देवाँ उपप्रेष्यन्वाजिन्वर्चोदा लोकजिद्भवेत्येतैश्च प्रतिमन्त्रम् १३