यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 ऋषभे गोषु जीर्णे …{Loading}…

ऋषभे गोषु जीर्णे यूनः कर्णमाजपेत्पिशङ्गरूपस्तन्नस्तुरीपमित्येताभ्याम् १

थिते

When a bull has become old in (connection with) the cows (the Adhvaryu) should mutter in ear of a young bull, the two verses beginning with piśaṅgarūpaḥ¹ and tannasturīpam².

02 अथैनङ् गोष्वपिसृजत्येतं युवानमिति …{Loading}…

अथैनं गोष्वपिसृजत्येतं युवानमिति २

थिते

Then he releases him (young bull) among the cows with etaṁ yuvānam¹.

अथैनं गोष्वपिसृजत्येतं युवानमिति २

03 अथ जीर्णमालभते प्राजापत्यमैन्द्रन् …{Loading}…

अथ जीर्णमालभते प्राजापत्यमैन्द्रं त्वाष्ट्रं वा ३

थिते

Then he seizes the old (bull) for Prajāpati or Indra or Tvaṣṭr̥.

अथ जीर्णमालभते प्राजापत्यमैन्द्रं त्वाष्ट्रं वा ३

04 नमो महिम्न इत्युपाकरणेऽनुवर्तयते …{Loading}…

नमो महिम्न इत्युपाकरणेऽनुवर्तयते ४

थिते

At the time of dedication he modifies (the usual verse¹) as namo mahimne….²

नमो महिम्न इत्युपाकरणेऽनुवर्तयते ४

05 तृतीयया वपाञ् जुहोति …{Loading}…

तृतीयया वपां जुहोति । चतुर्थ्या हविः । पञ्चम्या सौविष्टकृतम् ५

थिते

With the third (verse)¹ he offers the omentum, with the fourth² the (chief) offering and with the fifth³ the offering to Agni Sviṣṭakr̥t.

तृतीयया वपां जुहोति । चतुर्थ्या हविः । पञ्चम्या सौविष्टकृतम् ५

06 आग्नेयमष्टाकपालन् निरुप्याजां वशामालभते …{Loading}…

आग्नेयमष्टाकपालं निरुप्याजां वशामालभते ६

थिते

After having offered a sacrificial bread on eight potsherds for Agni, he seizes a barren she-goat.¹

आग्नेयमष्टाकपालं निरुप्याजां वशामालभते ६

07 वायव्यामालभेत भूतिकाम इत्युक्तानि …{Loading}…

वायव्यामालभेत भूतिकाम इत्युक्तानि दैवतानि ७

थिते

(In the Brāhmaṇa-text beginning with) “vāyavyāmālabheta bhūtikāmaḥ (one who wants to get prosperity should seize (a barren she-goat) for Vāyu)”¹ the deities are mentioned (and to them the respective offering should be made).

वायव्यामालभेत भूतिकाम इत्युक्तानि दैवतानि ७

08 वायव्ययोपाकरोत्या वायो भूष …{Loading}…

वायव्ययोपाकरोत्या वायो भूष शुचिपा इति ८

थिते

With the verse addressed to Vāyu viz. ā vāyo bhūṣa sucipāḥ…¹ (the Adhvaryu) dedicates her (she-goat).²

वायव्ययोपाकरोत्या वायो भूष शुचिपा इति ८

09 आकूत्यै त्वा कामाय …{Loading}…

आकूत्यै त्वा कामाय त्वेति पर्यग्नौ क्रियमाणे जुहोति ९

थिते

When the fire is being carried around (the victim)¹ he offers a libation (of ghee) with ākutyai tvā….²

आकूत्यै त्वा कामाय त्वेति पर्यग्नौ क्रियमाणे जुहोति ९

10 त्वन् तुरीया वशिनी …{Loading}…

त्वं तुरीया वशिनी वशासीत्युदीचीं नीयमानामनुमन्त्रयते १०

थिते

When (the she-goat) is being led towards the north¹ he addresses her with tvaṁ turīyā….²

त्वं तुरीया वशिनी वशासीत्युदीचीं नीयमानामनुमन्त्रयते १०

11 अजासि रयिष्ठेति निहन्यमानाम् …{Loading}…

अजासि रयिष्ठेति निहन्यमानाम् ११

थिते

When (the she-goat) is being killed (he addresses her) with ajāsi rayiṣṭha….¹

अजासि रयिष्ठेति निहन्यमानाम् ११

12 तन्तुन् तन्वन्निति वपाञ् …{Loading}…

तन्तुं तन्वन्निति वपां जुहोति १२

थिते

He offers the omentum with tantuṁ tanvan….¹

¹ :TS III.4.2.e.

तन्तुं तन्वन्निति वपां जुहोति १२

13 अनुल्बणं वयत जोगुवामप …{Loading}…

अनुल्बणं वयत जोगुवामप इति हविः १३

थिते

(He offers) the oblation (i.e. the limbs of the victim) with anulbaṇam vayata….¹

अनुल्बणं वयत जोगुवामप इति हविः १३

14 मनसो हविरसीति हविःशेषान्प्राश्नन्ति …{Loading}…

मनसो हविरसीति हविःशेषान्प्राश्नन्ति १४

थिते

(They=the performers) eat the remnants of the oblation-(material) with manaso havirasi….¹

मनसो हविरसीति हविःशेषान्प्राश्नन्ति १४

15 सा वा एषा …{Loading}…

सा वा एषा त्रयाणामेवावरुद्धेत्युक्तम् १५

थिते

It is said (in a sacred text), “This (she-goat) is seized only for the three…."¹

सा वा एषा त्रयाणामेवावरुद्धेत्युक्तम् १५

16 तस्यै वा एतस्या …{Loading}…

तस्यै वा एतस्या एकमेवादेवयजनं यदालब्धायामभ्रो भवति १६

थिते

There is only one occasion which is not favourable for the performance (of the animal-sacrifice with a she-goat) viz. if there a cloud (in the sky) after it is seized.

तस्यै वा एतस्या एकमेवादेवयजनं यदालब्धायामभ्रो भवति १६

17 यदालब्धायामभ्रः स्यादप्सु वा …{Loading}…

यदालब्धायामभ्रः स्यादप्सु वा प्रवेशयेत्सर्वां वा यजमान एवान्वहं प्राश्नीयात् १७

थिते

In case there is a cloud (in the sky) after (the she goat) is seized, (the Adhvaryu) should cause (the body of the she-goat) to enter in water, or the sacrificer may eat it all day after day.¹

18 जयाभ्याताना राष्ट्रभृत इति …{Loading}…

जयाभ्याताना राष्ट्रभृत इति ब्राह्मणव्याख्याताः १८

थिते

The formulae called Jaya,¹ Abhyātāna,³ and Rāṣṭrabhr̥t (are to be used) as mentioned in the Brāhmaṇa-text.³

जयाभ्याताना राष्ट्रभृत इति ब्राह्मणव्याख्याताः १८

19 अस्मिन्ब्रह्मन्नित्यभ्यातानेष्वनुषजति …{Loading}…

अस्मिन्ब्रह्मन्नित्यभ्यातानेष्वनुषजति १९

थिते

He adds the words asmin brahman…¹ to the Abhyātāna-formulae.

अस्मिन्ब्रह्मन्नित्यभ्यातानेष्वनुषजति १९

20 येन कर्मणेर्त्सेत्तत्र होतव्या …{Loading}…

येन कर्मणेर्त्सेत्तत्र होतव्या ऋध्नोत्येव तेन कर्मणेति विज्ञायते २०

थिते

It is known from a Brāhmaṇa-text¹ “By means of whatever activity (the sacrificer) wants to prosper, in it (with Abhyātāna-mantras) libations should be made.”

¹ TS III.4.6.1.

येन कर्मणेर्त्सेत्तत्र होतव्या ऋध्नोत्येव तेन कर्मणेति विज्ञायते २०

इति सप्तदशी कण्डिका

TS III.1.11.h. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎
TS III.1.11.f. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎
TS III.3.9.e. ↩︎ ↩︎ ↩︎