यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 आ मा वाजस्य …{Loading}…

आ मा वाजस्य प्रसवो जगम्यादिति प्रत्यासृतेषु हुत्वा पुनर्नैवारमवघ्रापयति । ससृवांस इति लेपांश्च निमार्ष्टि १

थिते

After (the chariots) have returned¹ the Adhvaryu after having offered (a libation of ghee in Āhavanīya) makes (the horses) smell² again the Nīvāra-rice-pap with vājasya prasavo jagamyāt…³ and besmears the ghee at their nostrils with sasr̥vāṁsaḥ….⁴

आ मा वाजस्य प्रसवो जगम्यादिति प्रत्यासृतेषु हुत्वा पुनर्नैवारमवघ्रापयति । ससृवांस इति लेपांश्च निमार्ष्टि १

02 इयं वः सा …{Loading}…

इयं वः सा सत्या सन्धाभूदिति दुन्दुभिविमोचनीयं होमं जुहोति २

थिते

With iyaṁ vaḥ sā satyā sandhābhūt¹ he offers a libation (of ghee) for unyoking of the drums.²

इयं वः सा सत्या सन्धाभूदिति दुन्दुभिविमोचनीयं होमं जुहोति २

03 सेवान्वोपस्पृशति …{Loading}…

सेवान्वोपस्पृशति ३

थिते

Or he touches the sūtures (of the drums)¹

सेवान्वोपस्पृशति ३

04 कृष्णलङ्कृष्णलं वाजसृद्भ्यः प्रयच्छति …{Loading}…

कृष्णलङ्कृष्णलं वाजसृद्भ्यः प्रयच्छति ४

थिते

He (sacrificer) gives a gold-corn (kr̥ṣṇala) to each of the race-runner.¹

कृष्णलङ्कृष्णलं वाजसृद्भ्यः प्रयच्छति ४

05 तानि प्रत्यादाय ब्रह्मणे …{Loading}…

तानि प्रत्यादाय ब्रह्मणे ददाति । मधुष्ठालं च सौवर्णं शतमानस्य कृतम् ५

थिते

Having taken them back he gives them to Brahman¹ (He gives to him) a honey-filled pot² of gold made out of in plate of hundred Mānas.

¹; TB I.3.6.7.

तानि प्रत्यादाय ब्रह्मणे ददाति । मधुष्ठालं च सौवर्णं शतमानस्य कृतम् ५

06 अत्र माहेन्द्रस्य स्तोत्रमुपाकरोति …{Loading}…

अत्र माहेन्द्रस्य स्तोत्रमुपाकरोति ६

थिते

At this time he bespeaks the Stotra (the first Pr̥ṣṭha stotra) of the Māhendra-scoop.

अत्र माहेन्द्रस्य स्तोत्रमुपाकरोति ६

07 अप्रस्तुते क्षत्रस्योल्बमसीति तार्प्यं …{Loading}…

अप्रस्तुते क्षत्रस्योल्बमसीति तार्प्यं यजमानः परिधत्ते ७

थिते

Before the Prastāva of it is sung the sacrificer wears Tārpya¹ garment with kṣatrasyolbamasi.²

अप्रस्तुते क्षत्रस्योल्बमसीति तार्प्यं यजमानः परिधत्ते ७

08 क्षत्रस्य योनिरसीति दर्भमयम् …{Loading}…

क्षत्रस्य योनिरसीति दर्भमयं पत्नी ८

थिते

With kṣatrasya yonirasi…¹ the wife of the sacrificer wears a garment made of Darbha grass.²

क्षत्रस्य योनिरसीति दर्भमयं पत्नी ८

09 जाय एहीति यजमानः …{Loading}…

जाय एहीति यजमानः पत्नीमामन्त्रयते ९

थिते

With jāya ehi…¹ the sacrificer calls the wife.²

जाय एहीति यजमानः पत्नीमामन्त्रयते ९

10 रोहाव हीतीतरा प्रत्याह …{Loading}…

रोहाव हीतीतरा प्रत्याह १०

थिते

The other one (the wife) replies rohāva hi….¹

रोहाव हीतीतरा प्रत्याह १०

11 त्रिरामन्त्रयते त्रिः प्रत्याह …{Loading}…

त्रिरामन्त्रयते । त्रिः प्रत्याह ११

थिते

(The sacrificer) calls thrice; (the wife) replies thrice.

त्रिरामन्त्रयते । त्रिः प्रत्याह ११

12 अहन् नावुभयोः सुवो …{Loading}…

अहं नावुभयोः सुवो रोक्ष्यामीति यजमानोऽन्ततः १२

थिते

The sacrificer finally(says) ahaṁ nāvubhayoḥ suvo rokṣyāmi.¹

अहं नावुभयोः सुवो रोक्ष्यामीति यजमानोऽन्ततः १२

13 वाजश्च प्रसवश्चेति द्वादश …{Loading}…

वाजश्च प्रसवश्चेति द्वादश वाजप्रसवीयान्होमान्हुत्वायुर्यज्ञेन कल्प्लतामिति दशभिः कल्पैः सरजसे निश्रेण्या यूपं यजमान आरोहति १३

थिते

After he (the Adhvaryu) has offered¹ the twelve Vājaprasavīya-libations² with vajaśca prasavaśca…³ the sacrificer ascends the sacrificial post in dust⁴ by means of a ladder⁵ with ten Kalpa formulae begining with āyur yajñena kalpatām.⁶

वाजश्च प्रसवश्चेति द्वादश वाजप्रसवीयान्होमान्हुत्वायुर्यज्ञेन कल्प्लतामिति दशभिः कल्पैः सरजसे निश्रेण्या यूपं यजमान आरोहति १३

14 सुवर्देवाँ अगन्मेत्यग्रम् प्राप्य …{Loading}…

सुवर्देवाँ अगन्मेत्यग्रं प्राप्य जपति १४

थिते

Having reached the top (of the sacrificial post, the sacrificer), mutters, suvar devān aganma….¹

सुवर्देवाँ अगन्मेत्यग्रं प्राप्य जपति १४

15 समहम् प्रजया सम् …{Loading}…

समहं प्रजया सं मया प्रजेति गृहान्प्रेक्षते १५

थिते

He looks at his house with samahaṁ prajayā saṁ mayā prajā¹.

समहं प्रजया सं मया प्रजेति गृहान्प्रेक्षते १५

16 तमाश्वत्थैरासपुटैरूषपुटैरुभयैर्वा वैश्याः प्रतिदिशमर्पयन्ति …{Loading}…

तमाश्वत्थैरासपुटैरूषपुटैरुभयैर्वा वैश्याः प्रतिदिशमर्पयन्ति । महर्त्विजो वा दीर्घवंशेषु प्रबध्य १६

थिते

From every direction (four) Vaiśyas or the (four) chief priests throw towards him (Sacrificer), sachets of Aśvattha (leaves)¹ containing ash² or salty clay or both, after having bound them on long bamboo sticks.

तमाश्वत्थैरासपुटैरूषपुटैरुभयैर्वा वैश्याः प्रतिदिशमर्पयन्ति । महर्त्विजो वा दीर्घवंशेषु प्रबध्य १६

17 अन्नाय त्वेति पुरस्तादध्वर्युः …{Loading}…

अन्नाय त्वेति पुरस्तादध्वर्युः । अन्नाद्याय त्वेति दक्षिणतो ब्रह्मा । वाजाय त्वेति पश्चाद्धोता । वाजजित्यायै त्वेत्युत्तरत उद्गाता १७

थिते

From the east the Adhvaryu with annāya tvā; from the south the Brahman with annādyāya tvā; from the west the Hotr̥ with vājāya tvā; (and) from the north the Udgātr with vājajityāyai tvā.¹

अन्नाय त्वेति पुरस्तादध्वर्युः । अन्नाद्याय त्वेति दक्षिणतो ब्रह्मा । वाजाय त्वेति पश्चाद्धोता । वाजजित्यायै त्वेत्युत्तरत उद्गाता १७

18 मुखतोऽभिघ्नन्ति …{Loading}…

मुखतोऽभिघ्नन्ति १८

थिते

They throw towards the (sacrificer’s) mouth.

मुखतोऽभिघ्नन्ति १८

19 हन्तारंहन्तारमभिपर्यावर्तते …{Loading}…

हन्तारंहन्तारमभिपर्यावर्तते १९

थिते

Towards each one who throws (the sacrificer) turns himself.

हन्तारंहन्तारमभिपर्यावर्तते १९

20 इयन् ते राण्मित्राय …{Loading}…

इयं ते राण्मित्राय यन्त्राय धर्त्राय कृष्यै क्षेमाय रय्यै पोषयेति प्रत्यवरोहति २०

थिते

He descends with iyaṁ te rāṭ….¹

इयं ते राण्मित्राय यन्त्राय धर्त्राय कृष्यै क्षेमाय रय्यै पोषयेति प्रत्यवरोहति २०

21 अग्रेण यूपम् बस्ताजिनम् …{Loading}…

अग्रेण यूपं बस्ताजिनं प्राचीनग्रीवमुत्तरलोमास्तीर्य २१

थिते

After the Adhvaryu¹ has spread a he-goat-skin with its neck to the east and hairy side upwards, in front of the sacrificial post

¹ The subject of the gerund and of the finite word is different.

अग्रेण यूपं बस्ताजिनं प्राचीनग्रीवमुत्तरलोमास्तीर्य २१