यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 ततः सम्प्रेष्यत्यग्नीद्रौहिणौ पुरोडाशावासादयेयि …{Loading}…

ततः सम्प्रेष्यत्यग्नीद्रौहिणौ पुरोडाशावासादयेयि १

थिते

Then (the Adhvaryu) orders: “O Āgnīdhra, do you keep the two Rauhiṇa-sacrificial-breads.”¹

ततः सम्प्रेष्यत्यग्नीद्रौहिणौ पुरोडाशावासादयेयि १

02 अनिष्टुब्धयोः स्रुचोरुपस्तीर्णाभिघारितौ पुरोडाशावासादयति …{Loading}…

अनिष्टुब्धयोः स्रुचोरुपस्तीर्णाभिघारितौ पुरोडाशावासादयति । दक्षिणं परिधिसन्धिमन्वेकम् । उत्तरं परिधिसन्धिमन्वितरम् २

थिते

(The Āgnīdhra) keeps the two sacrificial breads within the Vedi upon the two uncarved ladles after having spread out ghee as base and having poured ghee over them-one near the southern joint of the enclosing sticks and the other near the northern joint of the enclosing sticks.¹

अनिष्टुब्धयोः स्रुचोरुपस्तीर्णाभिघारितौ पुरोडाशावासादयति । दक्षिणं परिधिसन्धिमन्वेकम् । उत्तरं परिधिसन्धिमन्वितरम् २

03 सावित्रेण रशनामादायादित्यै रास्नासीत्यभिमन्त्र्य …{Loading}…

सावित्रेण रशनामादायादित्यै रास्नासीत्यभिमन्त्र्य पूर्वया द्वारोपनिष्क्रम्य त्रिरुपांशु घर्मदुघमाह्वयतीड एह्यदित एहि सरस्वत्येहीति ३

थिते

Having taken the tether¹ with the formula connected with Savitr̥,² having addressed (the tether) with adityai rāsnāsi³ having gone out (of the fire-hall) by the eastern door, thrice in audibly he calls the Gharma-milk-yielding (cow) with iḍa ehyadita ehi sarasvatyehi.⁴
Cf. TĀ V.7.1. See XV.5.20 where it is called abhidhānī.
TĀ IV.8.1.
TĀ IV.8.2.
TĀ IV.8.3.

सावित्रेण रशनामादायादित्यै रास्नासीत्यभिमन्त्र्य पूर्वया द्वारोपनिष्क्रम्य त्रिरुपांशु घर्मदुघमाह्वयतीड एह्यदित एहि सरस्वत्येहीति ३

04 प्रत्येत्य दोग्ध्रे निदाने …{Loading}…

प्रत्येत्य दोग्ध्रे निदाने इत्यादाय दक्षिणया द्वारोपनिष्क्रम्य त्रिरुच्चैरसावेह्यसावेहीति यथानामा भवति ४

थिते

Having come back, having taken the two milking pots and the two leg-halters, having gone out (of the fire-hall) by[^1-4] the southern door, he calls the cow with “N.N. Come here, in accordance with the name of the cow.⁵

प्रत्येत्य दोग्ध्रे निदाने इत्यादाय दक्षिणया द्वारोपनिष्क्रम्य त्रिरुच्चैरसावेह्यसावेहीति यथानामा भवति ४

05 अदित्या उष्णीषमसीति रशनया …{Loading}…

अदित्या उष्णीषमसीति रशनया घर्मदुघमभिदधाति । वायुरस्यैड इति वत्सम् ५

थिते

With adityā uṣṇīṣamasi[61] he tethers the cow by means of the tether, with vāyurasyaiḍaḥ² (he tethers) the calf.³

अदित्या उष्णीषमसीति रशनया घर्मदुघमभिदधाति । वायुरस्यैड इति वत्सम् ५

06 पूषा त्वौपावसृजत्वित्युपावसृज्य यस्त …{Loading}…

पूषा त्वौपावसृजत्वित्युपावसृज्य यस्त स्तनः शशय इति घर्मदुघमभिमन्त्रयते ६

थिते

With pūṣā tvopāvasr̥jatu¹ having let loose the calf (towards the mother-cow), with yaste stanaḥ śaśaye² he addresses the Gharma-milk-yielding cow.

पूषा त्वौपावसृजत्वित्युपावसृज्य यस्त स्तनः शशय इति घर्मदुघमभिमन्त्रयते ६

07 उस्र घर्मं शिंषोस्र …{Loading}…

उस्र घर्मं शिंषोस्र घर्मं पाहि घर्माय शिंषेति निदाय वत्सं बृहस्पतिस्त्वोपसीदत्वित्युपसीदति ७

थिते

Having tied up the calf with usra gharmam śiṁṣosra…¹ (then having taken it away from the cow), he sits down (in order to milk the cow) with br̥haspatistvopasīdatu.²

उस्र घर्मं शिंषोस्र घर्मं पाहि घर्माय शिंषेति निदाय वत्सं बृहस्पतिस्त्वोपसीदत्वित्युपसीदति ७

08 दानवः स्थ पेरव …{Loading}…

दानवः स्थ पेरव इति स्तनान्सम्मृश्याश्विभ्यां पिन्वस्व सरस्वत्यै पिन्वस्व पूष्णे पिन्वस्व बृहस्पतये पिन्वस्वेन्द्राय पिन्वस्वेन्द्राय पिन्वस्वेति वर्षीयसि दोग्ध्रे दोग्धि ८

थिते

With dānavaḥ stha peravaḥ¹ having touched the udders (of the cow) all together,² with aśvibhyāṁ pinvasva…³ he milks (the cow) into the bigger milking pot.⁴

दानवः स्थ पेरव इति स्तनान्सम्मृश्याश्विभ्यां पिन्वस्व सरस्वत्यै पिन्वस्व पूष्णे पिन्वस्व बृहस्पतये पिन्वस्वेन्द्राय पिन्वस्वेन्द्राय पिन्वस्वेति वर्षीयसि दोग्ध्रे दोग्धि ८

09 तूष्णीम् प्रतिप्रस्थाता ह्रसीयस्यजाम् …{Loading}…

तूष्णीं प्रतिप्रस्थाता ह्रसीयस्यजाम् ९

थिते

The Pratiprasthātr̥ (milks) the she-goat into the smaller (pot) silently (=without any formula).¹

तूष्णीं प्रतिप्रस्थाता ह्रसीयस्यजाम् ९

10 यत्राभिजानात्युत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पत इति …{Loading}…

यत्राभिजानात्युत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पत इति तदुपोत्तिष्ठन्तावग्नीधे पयसी प्रदाय पूर्वावतिदुत्य शफोपयमानाददाते । गायत्रोऽसीति प्रथमम् । त्रैष्टुभोऽसीति द्वितीयम् । जागतमसीत्युपयमनं प्रतिप्रस्थाता १०

थिते

When he comes to know (of the Hotr̥ reciting) uttiṣṭha brahmaṇaspate…¹ then, standing up, (the Adhvaryu and the Pratiprasthātr̥), having given the two milks to the Āgnīdhra, having run beyond,² along the east, take the pair of tongs and the supporting ladle³ -(the Adhvaryu) takes the first (tong) with gāyatramasi⁴; the second with traiṣṭubhamasi⁵; the Pratipasthātr̥ (takes) the supporting ladle with jāgatamasi.[^6]

यत्राभिजानात्युत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पत इति तदुपोत्तिष्ठन्तावग्नीधे पयसी प्रदाय पूर्वावतिदुत्य शफोपयमानाददाते । गायत्रोऽसीति प्रथमम् । त्रैष्टुभोऽसीति द्वितीयम् । जागतमसीत्युपयमनं प्रतिप्रस्थाता १०

11 यत्राभिजानात्युपद्रव पयसा गोधुगिति …{Loading}…

यत्राभिजानात्युपद्रव पयसा गोधुगिति तदाग्नीध्रोऽनुप्रपद्यते ११

थिते

When (the Adhvaryu) comes to know (of the Hotr̥ reciting the verse) upa drava payasā godhug…¹ the Āgnīdhra should approach (the other two) at the back (with the two milking pots).

यत्राभिजानात्युपद्रव पयसा गोधुगिति तदाग्नीध्रोऽनुप्रपद्यते ११

12 सहोर्जो भागेनोप मेहीति …{Loading}…

सहोर्जो भागेनोप मेहीति पय आह्रियमाणं प्रतीक्षते १२

थिते

With sahorjo bhāgenopa mehi¹ he looks at the milk being brought forth.

सहोर्जो भागेनोप मेहीति पय आह्रियमाणं प्रतीक्षते १२