यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 अष्टावाद्याः पाशुकाः परिषवर्जम् …{Loading}…

अष्टावाद्याः पाशुकाः परिषवर्जम् १

थिते

The first eight¹ after-offerings should be the same as in an animal sacrifice except the order to be given by the Maitrāvaruṇa² to the Hotr̥.

अष्टावाद्याः पाशुकाः परिषवर्जम् १

02 उत्तमेनोत्तमम् …{Loading}…

उत्तमेनोत्तमम् २

थिते

The last after-offering is the same as the last animal sacrifice or in the basic paradigm.¹

उत्तमेनोत्तमम् २

03 देवान्यजेति प्रथमं सम्प्रेष्यति …{Loading}…

देवान्यजेति प्रथमं सम्प्रेष्यति । यज यजेतीतरान् ३

थिते

For the first after-offering the Hotr̥ gives these devān yaja; for each of the other after-offerings simply yaja.

देवान्यजेति प्रथमं सम्प्रेष्यति । यज यजेतीतरान् ३

04 संवत्सरीणां स्वस्तिमाशास्ते दिव्यन् …{Loading}…

संवत्सरीणां स्वस्तिमाशास्ते । दिव्यं धामाशास्त इति सूक्तवाकस्याशिःषु होतानुवर्तयते ४

थिते

“(The sacrificer) prays for bliss for those which belong to the year”; the Hotr̥ adds these words in the blessings of the Sūktavāka; he also adds the words “(the sacrificer) prays for divine place".¹

संवत्सरीणां स्वस्तिमाशास्ते । दिव्यं धामाशास्त इति सूक्तवाकस्याशिःषु होतानुवर्तयते ४

05 एवं यजमानो जपति …{Loading}…

एवं यजमानो जपति । आशास इति मन्त्रं सन्नमति ५

थिते

In the correspondent manner the sacrificer mutters; he modifies the formula with the word āśāse (I pray) (instead of āśāste-He prays).

एवं यजमानो जपति । आशास इति मन्त्रं सन्नमति ५

06 परिधीन्प्रहृत्य संस्रावान्तङ् कृत्वा …{Loading}…

परिधीन्प्रहृत्य संस्रावान्तं कृत्वा वाजिनपात्र उपस्तीर्यान्तर्वेदि बर्हिरनुविषिञ्चन्वाजिनं गृह्णाति ६

थिते

Having thrown the enclosing sticks (in the Āhavanīya fire), having done the ritual upto the (offering of the) remnants,¹ having made an underlayer (of ghee) in the pot of Vājina (whey) the Adhvaryu scoops the Vājina (from the vessel kept on the rubbish heap)² inside the altar while letting it spill on the Barhisgrass.³

परिधीन्प्रहृत्य संस्रावान्तं कृत्वा वाजिनपात्र उपस्तीर्यान्तर्वेदि बर्हिरनुविषिञ्चन्वाजिनं गृह्णाति ६

07 नाभिघारयति …{Loading}…

नाभिघारयति ७

थिते

He does not pour ghee on the whey (which has been scooped).

नाभिघारयति ७

08 वाजिभ्योऽनुब्रूहि वाजिनो यजेति …{Loading}…

वाजिभ्योऽनुब्रूहि वाजिनो यजेति सम्प्रैषौ । वषट्कृते चमसेन जुहोति । स्रुचा वानुविषिच्यमानयानुवषट्कृते च ८

थिते

The orders (of the Adhvaryu to the Hotr̥ for reciting the invitatory and offering verses¹ should be) vājibhyonubrūhi and vājno yaja respectively.² After the Hotr̥ has uttered the Vaṣaṭ-call, he offers the whey by means of the Camasa-pot³ or the (Juhū) ladle by means of which he spills; he offers for the second time after the after-vaṣaṭ-call has been uttered.⁴

वाजिभ्योऽनुब्रूहि वाजिनो यजेति सम्प्रैषौ । वषट्कृते चमसेन जुहोति । स्रुचा वानुविषिच्यमानयानुवषट्कृते च ८

09 ऊर्ध्वज्ञुरासीनो ऽनवानं होता …{Loading}…

ऊर्ध्वज्ञुरासीनो ऽनवानं होता यजति ९

थिते

Sitting with his knees up and without breathing (between the half-verses) the Hotr̥ should recite the offering verse.

ऊर्ध्वज्ञुरासीनो ऽनवानं होता यजति ९

10 वाजिनस्याग्ने वीहीत्यनुयजति …{Loading}…

वाजिनस्याग्ने वीहीत्यनुयजति १०

थिते

The Hotr̥ should utter vājinasyāgne vīhi¹ at the time of the after-offering.²

वाजिनस्याग्ने वीहीत्यनुयजति १०

11 त्रयाणां ह वै …{Loading}…

त्रयाणां ह वै हविषां स्विष्टकृतेन समवद्यति सोमस्य वाजिनस्य घर्मस्येति ११

थिते

Of the three offerings, he does not take portion separately for (the offering to Agni) Sviṣṭakr̥t viz. of Soma (juice) of whey and of Hot (Gharma) mixture of milk and ghee.¹

¹ i.e. at the time of offering these materials a separate portion for Agni Sviṣṭakr̥t is not taken as is taken from a sacrificial bread (see II.21.3) but out of these materials a second libation with the formula somasyāgne vīhi, vājinasyāgne vihi or gharmasyāgne vīhi is made after the chief offering.

त्रयाणां ह वै हविषां स्विष्टकृतेन समवद्यति सोमस्य वाजिनस्य घर्मस्येति ११

12 उद्रेकेण पशुबन्धवद्दिशः प्रतीज्यान्तर्वेदि …{Loading}…

उद्रेकेण पशुबन्धवद्दिशः प्रतीज्यान्तर्वेदि शेषं सर्वे समुपहूय भक्षयन्ति १२

थिते

Having offered the remnant of the whey (in the Camasa or Juhū) in each direction¹ as in the animal-sacrifice² all participants consume it within the altar, after having invited each other.³

³ Cf. TB I.6.3.10.

उद्रेकेण पशुबन्धवद्दिशः प्रतीज्यान्तर्वेदि शेषं सर्वे समुपहूय भक्षयन्ति १२

13 असावसावुपह्वयस्वेति कर्मनामधेयेनामन्त्रयते …{Loading}…

असावसावुपह्वयस्वेति कर्मनामधेयेनामन्त्रयते १३

थिते

(The Adhvaryu) addresses, “O so and so, invite me” and here he mentions the name of his work.¹

असावसावुपह्वयस्वेति कर्मनामधेयेनामन्त्रयते १३

14 उपहूत इति प्रतिवचनः …{Loading}…

उपहूत इति प्रतिवचनः १४

थिते

“(You are) invited” should be the answer (of the addressed).

उपहूत इति प्रतिवचनः १४

15 होता प्रथमो भक्षयति …{Loading}…

होता प्रथमो भक्षयति यजमान उत्तमः । यजमानः प्रथमश्चोत्तमश्चेत्येके १५

थिते

The Hotr̥ consumes the whey first, the sacrificer the last.¹ According to some ritualists the sacrificer (consumes) first as well as the last.²

होता प्रथमो भक्षयति यजमान उत्तमः । यजमानः प्रथमश्चोत्तमश्चेत्येके १५

16 वाजिनाम् भक्षो अवतु …{Loading}…

वाजिनां भक्षो अवतु वाजो अस्माँ रेतः सिक्तममृतं बलाय । स न इन्द्रियं द्रविणं दधातु मा रिषाम वाजिनं भक्षयन्तः । तस्य ते वाजिभिर्भक्षङ्कृतस्य वाजिभिः सुतस्य वाजिपीतस्य वाजिनस्योपहूतस्योपहूतो भक्षयामीति भक्षयति १६

थिते

With vājināṁ bhakṣo avatu…¹ (each of the participants) consumes

वाजिनां भक्षो अवतु वाजो अस्माँ रेतः सिक्तममृतं बलाय । स न इन्द्रियं द्रविणं दधातु मा रिषाम वाजिनं भक्षयन्तः । तस्य ते वाजिभिर्भक्षङ्कृतस्य वाजिभिः सुतस्य वाजिपीतस्य वाजिनस्योपहूतस्योपहूतो भक्षयामीति भक्षयति १६

17 पशुवत्समिष्टायजूंषि …{Loading}…

पशुवत्समिष्टायजूंषि १७

थिते

The Samiṣṭayajus-libations should be as in the Animal sacrifice.¹

पशुवत्समिष्टायजूंषि १७

18 सिद्धमिष्टिः सन्तिष्ठते …{Loading}…

सिद्धमिष्टिः सन्तिष्ठते १८

थिते

The offering stands completely established¹ in the usual manner.

सिद्धमिष्टिः सन्तिष्ठते १८