यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 यो ब्राह्मणो राजन्यो …{Loading}…

यो ब्राह्मणो राजन्यो वैश्यः शूद्रो वासुर इव बहुपुष्टः स्यात्तस्य गृहादाहृत्यादध्यात्पुष्टिकामस्य १

थिते

Having brought from the house of a Brāhmaṇa, or a Kśatriya, or a Vaiśya or a Śūdra who will be very prosperous like an Asura, the Āgnīdhra should place the Dakṣīṇāgni in the case of a (sacrificer) desirous of prosperity.¹

यो ब्राह्मणो राजन्यो वैश्यः शूद्रो वासुर इव बहुपुष्टः स्यात्तस्य गृहादाहृत्यादध्यात्पुष्टिकामस्य १

02 गृहे त्वस्य ततो …{Loading}…

गृहे त्वस्य ततो नाश्नीयात् २

थिते

Afterwards, however, the sacrificer should not eat in his house.¹

गृहे त्वस्य ततो नाश्नीयात् २

03 अम्बरीषादन्नकामस्य वृक्षाग्राज्ज्वलतो ब्रह्मवर्चसकामस्य …{Loading}…

अम्बरीषादन्नकामस्य वृक्षाग्राज्ज्वलतो ब्रह्मवर्चसकामस्य ३

थिते

(The Āgnīdhra should bring the fire for establishing as the Dakśiṇa-fire) from the fire-pan in the case of (a sacrificer) desirous of food; from the burning top of a tree² in the case of (a sacrificer) desirous of Brahman-splendor.

अम्बरीषादन्नकामस्य वृक्षाग्राज्ज्वलतो ब्रह्मवर्चसकामस्य ३

04 वामदेव्यमभिगायत आहवनीय उद्घ्रियमाणे …{Loading}…

वामदेव्यमभिगायत आहवनीय उद्घ्रियमाणे ४

थिते

(The Brahman¹) sings the Vāmadevya-sāman² while the Āhavanīya-fire is being held up (by the Adhvaryu)³.

वामदेव्यमभिगायत आहवनीय उद्घ्रियमाणे ४

05 प्राचीमनु प्रदिशमित्येषा विक्रमस्व …{Loading}…

प्राचीमनु प्रदिशमित्येषा । विक्रमस्व महाँ असि वेदिषन्मानुषेभ्यः । त्रिषु लोकेषु जागृहि प्रजया च धनेन च । इमा उ मामुपतिष्ठन्तु राय आभिः प्रजाभिरिह संवसेय । इहो इडा तिष्ठतु विश्वरूपी मध्ये वसोर्दीदिहि जातवेद इति प्राञ्चोऽश्वप्रथमा अभिप्रव्रजन्ति ५

थिते

With prācīmanu pradiśam..¹ this verse, and with a formula and a verse beginning with vikramasva mahān asi and imā u mama patiṣṭhante rāye³ with horse in front, they⁴ go towards the east.

प्राचीमनु प्रदिशमित्येषा । विक्रमस्व महाँ असि वेदिषन्मानुषेभ्यः । त्रिषु लोकेषु जागृहि प्रजया च धनेन च । इमा उ मामुपतिष्ठन्तु राय आभिः प्रजाभिरिह संवसेय । इहो इडा तिष्ठतु विश्वरूपी मध्ये वसोर्दीदिहि जातवेद इति प्राञ्चोऽश्वप्रथमा अभिप्रव्रजन्ति ५

06 दक्षिणतो ब्रह्मा रथं …{Loading}…

दक्षिणतो ब्रह्मा रथं रथचक्रं वा वर्तयति यावच्चक्रं त्रिः परिवर्तते ६

थिते

Towards the south (of the sacrificial place), the Brahman causes a chariot or wheel of chariot¹ to role as long as the wheel roles thrice.

दक्षिणतो ब्रह्मा रथं रथचक्रं वा वर्तयति यावच्चक्रं त्रिः परिवर्तते ६

07 षट्कृत्वो द्वेष्यस्य …{Loading}…

षट्कृत्वो द्वेष्यस्य ७

थिते

Six times for an enemy.¹

षट्कृत्वो द्वेष्यस्य ७

08 जानुदघ्ने धारयमाणस्तृतीयमध्वनोऽग्निं हरति …{Loading}…

जानुदघ्ने धारयमाणस्तृतीयमध्वनोऽग्निं हरति नाभिदघ्ने तृतीयमास्यदघ्ने तृतीयम् । न कर्णदघ्नमत्युद्गृह्णाति ८

थिते

Holding at the level of his knees, (the Adhvaryu) carries the fire for one third of the path;¹ … at the level of his navel (another) one third; ….at the level of his mouth (the last) one third (…); he does not hold more than the level of ears.²

जानुदघ्ने धारयमाणस्तृतीयमध्वनोऽग्निं हरति नाभिदघ्ने तृतीयमास्यदघ्ने तृतीयम् । न कर्णदघ्नमत्युद्गृह्णाति ८

09 तद्युद्गृह्य निगृह्णीयान्मुखेन सम्मायादध्यात् …{Loading}…

तद्युद्गृह्य निगृह्णीयान्मुखेन सम्मायादध्यात् ९

थिते

Having lifted up (the fire upto the level of knees etc.) if he brings it down¹ then having measured² it equal to the level his mouth, he should place it.

तद्युद्गृह्य निगृह्णीयान्मुखेन सम्मायादध्यात् ९

10 नाग्निमादित्यञ् च व्यवेयात् …{Loading}…

नाग्निमादित्यं च व्यवेयात् १०

थिते

He should not go between the fire and the Sun.

नाग्निमादित्यं च व्यवेयात् १०

11 दक्षिणतः परिगृह्य हरति …{Loading}…

दक्षिणतः परिगृह्य हरति ११

थिते

He carries it after having taken it to the right side.¹

दक्षिणतः परिगृह्य हरति ११

12 अर्धाध्वे यजमानो वरन् …{Loading}…

अर्धाध्वे यजमानो वरं ददाति १२

थिते

At the half distance, the sacrificer gives a boon (chosen gift) (to the Adhvaryu).¹

अर्धाध्वे यजमानो वरं ददाति १२

13 अर्धाध्वे हिरण्यन् निधाय …{Loading}…

अर्धाध्वे हिरण्यं निधाय नाकोऽसि ब्रध्नः प्रतिष्ठा सङ्क्रमण इत्यतिक्रामति १३

थिते

At the half distance, after having kept down gold (on the ground) with nāko’si bradhnaḥ…¹ the Adhvaryu steps beyond it.

अर्धाध्वे हिरण्यं निधाय नाकोऽसि ब्रध्नः प्रतिष्ठा सङ्क्रमण इत्यतिक्रामति १३

14 प्राञ्चमश्वमभ्यस्थाद्विश्वा इति दक्षिणेन …{Loading}…

प्राञ्चमश्वमभ्यस्थाद्विश्वा इति दक्षिणेन पदोत्तरतः सम्भारानाक्रमयति यथाहितस्याग्नेरङ्गाराः पदमभ्यववर्तेरन्निति १४

थिते

With abhyasthād viśvāḥ…¹ he makes the horse which is facing the east to step upon the materials (on the place of the Āhavanīya) from the north with its right foot in such a way that the coals of the fire (after it has been placed there) would fall upon the foot-print (of the horse).²

प्राञ्चमश्वमभ्यस्थाद्विश्वा इति दक्षिणेन पदोत्तरतः सम्भारानाक्रमयति यथाहितस्याग्नेरङ्गाराः पदमभ्यववर्तेरन्निति १४

15 प्रदक्षिणमावर्तयित्वा यदक्रन्द इति …{Loading}…

प्रदक्षिणमावर्तयित्वा यदक्रन्द इति पुनरेवाक्रमयति १५

थिते

Having made the horse to turn from the left to the right (i.e. in a clockwise manner), he makes it step upon (the same place) with yadakrandaḥ…¹

प्रदक्षिणमावर्तयित्वा यदक्रन्द इति पुनरेवाक्रमयति १५

16 पुरस्तात्प्रत्यञ्चमश्वन् धारयति …{Loading}…

पुरस्तात्प्रत्यञ्चमश्वं धारयति १६

थिते

He holds the horse to the east (of the place of the Āhavanīya), with its face to the west.

पुरस्तात्प्रत्यञ्चमश्वं धारयति १६

17 पूर्ववाडश्वो भवति …{Loading}…

पूर्ववाडश्वो भवति १७

थिते

The horse is one which is yoked for the first time (i.e. young one).

पूर्ववाडश्वो भवति १७

18 तदभावेऽनङ्घान्पूर्ववाडेतानि कर्माणि करोतीति …{Loading}…

तदभावेऽनङ्घान्पूर्ववाडेतानि कर्माणि करोतीति पैङ्गायनिब्राह्मणं भवति १८

थिते

“In the absence of it a young ox does all these works” —Thus is (said in) the Paiṅgāyani-Brāhmaṇa.¹

तदभावेऽनङ्घान्पूर्ववाडेतानि कर्माणि करोतीति पैङ्गायनिब्राह्मणं भवति १८