यजुर्वेदे विश्वासटिप्पन्यः

01 यत्कृष्णो रूपङ् कृत्वा …{Loading}…

“यत्कृष्णो रूपं कृत्वा प्राविशस्त्वं वनस्पतीन् ।
ततस्त्वामेकविंशतिधा संभरामि सुसंभृता ।
त्रीन् परिधींस् तिस्रः समिधो यज्ञायुर् अनुसंचरान् ।
उपवेषं+++(=लक्षणावृत्त्या +इध्मं)+++ मेक्षणं+++(=लक्षणावृत्त्या +इध्मं)+++ धृष्टिं+++(=लक्षणावृत्त्या +इध्मं)+++ संभरामि सुसंभृते"ति शुल्ब इध्मं संभरति १

थिते

with yatkr̥ṣṇo rūpaṁ kr̥tvā………¹, trīn paridhīn……….² the Adhvaryu piles the fuel on the cord.

यत्कृष्णो रूपं कृत्वा प्राविशस्त्वं वनस्पतीन् । ततस्त्वामेकविंशतिधा सम्भरामि सुसम्भृता । त्रीन्परिधीं स्तिस्रः समिधो यज्ञायुरनुसञ्चरान् । उपवेषं मेक्षणं धृष्टिं सम्भरामि सुसम्भृतेति शुल्ब इध्मं सम्भरति १

02 कृष्णो ऽस्याखरेष्ठो देव …{Loading}…

“कृष्णो ऽस्याखरेष्ठो देव पुरश्चर सघ्यासं त्वे"ति संनह्यति ।
पुरस्तात् प्रत्यञ्चं ग्रन्थिम् उपगूहति, पश्चात्प्राञ्चं वा ।

अनधो निदधाति +++(अगारे)+++२

थिते

With kr̥ṣṇo’syākhareṣṭhaḥ………¹ he ties up (the fuel by means of a cord). He conceals the knot either from east to west or from west to east.² He keeps it down not directly upon the ground (but on some grass spread on the ground).³

कृष्णो ऽस्याखरेष्ठो देव पुरश्चर सघ्यासं त्वेति सन्नह्यति । पुरस्तात्प्रत्यञ्चं ग्रन्थिमुपगूहति पश्चात्प्राञ्चं वा । अनधो निदधाति २

03 इध्मप्रवश्चनानि निदधाति …{Loading}…

इध्मप्रवश्चनानि +++(=इध्मच्छेदनप्रभवान् शकलान्)+++ निदधाति +++(क्व?)+++ ३

थिते

He keeps chips of wood¹ (which were fallen at the time of cutting) of the fuel (in a well-marked place).

इध्मप्रवश्चनानि निदधाति ३

04 त्वया वेदिं विविदुः …{Loading}…

“त्वया वेदिं विविदुः पृथिवीं
त्वया यज्ञो जायते विश्वदानिः ।
अच्छिद्रं यज्ञम् अन्वेषि विद्वांस्
त्वया होता संतनोत्यर्धमासानि"ति दर्भाणां वेदं+++(=मुष्टिपरिमाणं?)+++ करोति ४

थिते

With tvayā vediṁ vividuḥ……¹ he prepares Veda (grass brush)² out of Darbha (grass).

त्वया वेदिं विविदुः पृथिवीं त्वया यज्ञो जायते विश्वदानिः । अच्छिद्रं यज्ञमन्वेषि विद्वांस्त्वया होता सन्तनोत्यर्धमासानिति दर्भाणां वेदं करोति ४

05 वत्सज्ञुम् पशुकामस्य मूतकार्यमन्नाद्यकामस्य …{Loading}…

वत्सज्ञुं+++(=वत्सजान्वाकृतिं)+++ पशुकामस्य
मूतकार्यम् +++(=धान्यावपनार्थं तृणपुञ्चनंनिवेशवेस्षं यथा)+++ अन्नाद्यकामस्य
त्रिवृच्छिरसं ब्रह्मवर्चसकामस्य ५

थिते

(He prepares the Veda) of the size of the knee of a calf in the case of a (sacrificer) desirous of cattle; of the size of a winnowing basket in the case of a (sacrifier) desirous of food; one with three heads in the case of a (sacrificer) desirous of Brahman-lustre.

वत्सज्ञुं पशुकामस्य मूतकार्यमन्नाद्यकामस्य त्रिवृच्छिरसं ब्रह्मवर्चसकामस्य ५

06 शुल्बात्प्रादेशे परिवास्य वेदपरिवासनानि …{Loading}…

शुल्बात् प्रादेशे परिवास्य+++(=छित्त्वा)+++ वेदपरिवासनानि+++(=वेदाग्राणि)+++ निदधाति ६

थिते

Having cut the Veda at the length of one span (up wards) from the cord he keeps the cuttings of the Veda (in a well-marked place).

शुल्बात्प्रादेशे परिवास्य वेदपरिवासनानि निदधाति ६

07 अन्तर्वेदि शाखायाः पलाशान्यसर्वाणि …{Loading}…

अन्तर्वेदि शाखायाः पलाशान्य् असर्वाणि प्रशात्य
मूलतः शाखां परिवास्य+++(=छित्त्वा)+++ उपवेषं +++(=अग्नौ अपसारणार्थं प्रयुज्यमानं)+++ करोत्य्
“उपवेषोऽसि, यज्ञाय त्वां परिवेषम् अधारयन् ।
इन्द्राय हविः कृण्वन्तः शिवः शग्मो भवासि न” इति ७

थिते

Inside the alter, having cut the leaves of the branch¹ having left some leaves, having cut the branch towards the root, he prepares Upaveṣa (fire-stirring stick)² with upaveṣo’si yajñāya tvām……³

अन्तर्वेदि शाखायाः पलाशान्यसर्वाणि प्रशात्य मूलतः शाखां परिवास्योपवेषं करोत्युपवेषोऽसि यज्ञाय त्वां परिवेषमधारयन् । इन्द्राय हविः कृण्वन्तः शिवः शग्मो भवासि न इति ७

08 तृतीयस्यै दिवो गायत्रिया …{Loading}…

“तृतीयस्यै दिवो गायत्रिया सोम आभृतः ।
सोमपीथाय संनयितुं वकलम् अन्तरम् आदद” इति परिवासनशकलमादाय प्रज्ञातं निदधाति ८

थिते

With tr̥tīyasyai divo gāyatriyāh…….¹ having taken the cut part (of the Upaveṣa), he keeps it in a well-marked place.²

तृतीयस्यै दिवो गायत्रिया सोम आभृतः । सोमपीथाय सन्नयितुं वकलमन्तरमादद इति परिवासनशकलमादाय प्रज्ञातं निदधाति ८

09 त्रिवृद्दर्भमयम् पवित्रङ् कृत्वा …{Loading}…

त्रिवृद्दर्भमयं +++(प्रादेशमात्रं)+++ पवित्रं कृत्वा,
“वसूनां पवित्रमसी"ति शाखायां शिथिलम् अवसजति मूले मूलान्यग्रेऽग्राणि । न ग्रन्थिं करोति ९

थिते

Having prepared a strainer of three Darbha(-blade)s with vasūnāṁ pavitramasi¹ he joins it to the branch with its roots on the root-part (of the branch) and the tips on the tip part (of the branch)². He does not make a knot.

त्रिवृद्दर्भमयं पवित्रं कृत्वा वसूनां पवित्रमसीति शाखायां शिथिलमवसजति मूले मूलान्यग्रेऽग्राणि । न ग्रन्थिं करोति ९

10 त्रिवृत्पलाशे दर्भ इयान्प्रादेशसम्मितः …{Loading}…

“त्रिवृत्पलाशे दर्भ इयान् प्रादेशसंमितः ।
यज्ञे पवित्रं पोतृतमं पयो हव्यं करोतु मे ।
इमौ प्राणापानौ यज्ञस्याङ्गानि सर्वशः ।

आप्याययन्तौ संचरतां पवित्रे हव्यशोधन” इति क्रियमाणे यजमानो ऽनुमन्त्रयते १०

थिते

With trivr̥tpalāśe darbhe……¹ and imau prānāpānau…….² the sacrificer addresses (the śākhāpavitra) being prepared.

त्रिवृत्पलाशे दर्भ इयान्प्रादेशसम्मितः । यज्ञे पवित्रं पोतृतमं पयो हव्यं करोतु मे । इमौ प्राणापानौ यज्ञस्याङ्गानि सर्वशः । आप्याययन्तौ सञ्चरतां पवित्रे हव्यशोधन इति क्रियमाणे यजमानोऽनुमन्त्रयते १०

11 समूहन्त्यग्न्यगारमुपलिम्पन्त्यायतनानि …{Loading}…

समूहन्त्य्+++(=संमृजन्त्य्)+++ अग्न्यगारम्, +++(सगोमयाभिरद्भिः)+++ उपलिम्पन्त्य् आयतनानि ११

थिते

They cleanse the fire-chamber; besmear the places¹ of fires (with water mixed with cow-dung).

समूहन्त्यग्न्यगारमुपलिम्पन्त्यायतनानि ११

12 अलङ्कुर्वाते यजमानः पत्नी …{Loading}…

अलंकुर्वाते यजमानः पत्नी च १२

थिते

The sacrificer and the wife of the sacrificer adorn themselves.

अलङ्कुर्वाते यजमानः पत्नी च १२

13 नवे सान्नाय्यकुम्भ्यौ यावच्छर्करङ् …{Loading}…

नवे +++(=प्रथमप्रयोगे)+++ सांनाय्य-कुम्भ्यौ+++(=?)+++ यावच्छर्करं गोमयेनालिप्ते भवतः १३

थिते

There are two new jars for Sāṁnāyya which should be besmeared by means of cow-dung upto the sandy-parts¹ of them.

नवे सान्नाय्यकुम्भ्यौ यावच्छर्करं गोमयेनालिप्ते भवतः १३

इति षष्ठी कण्डिका इति द्वितीयः पटलः

TS I.1.11.9; TA IV.3.3; See Xv.4.12. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎
See I.4.14; I.2.10. ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎
Cp. I.4.1. ↩︎ ↩︎