विश्वास-प्रस्तुतिः
देवासुरा वा एषु लोकेषु संयेतिरे ।
Haug
(Magical Performance of a King for Defeating an Enemy.)
The Devas and Asuras were fighting in these worlds.
मूलम्
देवासुरा वा एषु लोकेषु संयेतिरे ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त एतस्यां प्राच्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
Haug
They fought in the eastern direction, then the Asuras defeated them.
मूलम्
त एतस्यां प्राच्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ते दक्षिणस्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
Haug
They then fought in the southern direction, and the Asuras defeated them again;
मूलम्
ते दक्षिणस्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ते प्रतीच्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
Haug
and, likewise, they were defeated by the Asuras when fighting in the western
मूलम्
ते प्रतीच्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त उदीच्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
Haug
and northern directions.
मूलम्
त उदीच्यां दिशि येतिरे तांस्ततो ऽसुरा अजयन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त एतस्मिन्नवान्तारदेशे येतिरे य एष प्राङुदङ् ।
Haug
They were then fighting between the eastern and northern directions, and remained victors.
मूलम्
त एतस्मिन्नवान्तारदेशे येतिरे य एष प्राङुदङ् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ते ह ततो जिग्युः ।
Haug
They were then fighting between the eastern and northern directions, and remained victors.
मूलम्
ते ह ततो जिग्युः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तं यदि क्षत्त्रिय उपधावेत्सेनयोः समायत्योस्तथा मे कुरु यथा ऽहमिमां सेनां जयानीति स यदि तथेति ब्रूयाद्वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया इत्यस्य रथोपस्थमभिमृश्य ।
Haug
The Kṣattriya, therefore, standing amidst both armies arrayed in battle lines, shall proceed to the northeast, saying to him (to the house-priest), “do so[14] that I may conquer this army.” After he (the house-priest) has consented, he should touch the upper part of the king’s chariot and repeat the mantra, vanaspate vīḍvângo hi (6, 47, 26).
Haug - Notes
[14]Sây. refers this address to the king who is sitting in his chariot. A Kṣattriya is speaking these words. He asks first the king’s permission to perform the ceremony mentioned. The person to whom the Kṣattriya addresses his words, is only hinted at by the demonstrative pronoun, but never explicitly mentioned. I think it refers to the Purobita or house-priest, who has always to accompany the king when going to fight a battle. and give him his advice. Sâyaṇa’s opinion is bardly correct.
मूलम्
तं यदि क्षत्त्रिय उपधावेत्सेनयोः समायत्योस्तथा मे कुरु यथा ऽहमिमां सेनां जयानीति स यदि तथेति ब्रूयाद्वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया इत्यस्य रथोपस्थमभिमृश्य ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अथैनं ब्रूयात् आतिष्ठस्वैतां ते दिशमभिमुखः संनद्धो रथो ऽभिप्रवर्तताम् ।
Haug
Then he shall say to (the king), “Turn towards this (north-east) direction;
मूलम्
अथैनं ब्रूयात् आतिष्ठस्वैतां ते दिशमभिमुखः संनद्धो रथो ऽभिप्रवर्तताम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स उदङ् स प्रत्यङ् स दक्षिणा स प्राङ्सो ऽभ्यमित्रमिति ।
Haug
thy chariot with all its implements should be turned thither (north-east); then to the north-west, south and east, and (lastly) towards the enemy.”
मूलम्
स उदङ् स प्रत्यङ् स दक्षिणा स प्राङ्सो ऽभ्यमित्रमिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अभीवर्तेन हविषेत्येवैनमावर्तयेत् ।
Haug
With the hymn, abhivartena haviṣā (10, 174) shall he turn his chariot,
मूलम्
अभीवर्तेन हविषेत्येवैनमावर्तयेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अथैनमन्वीक्षेताप्रतिरथेन शासेन सौपर्णेनेति ।
Haug
and when reciting the Apratiratha (10, 103 āśuh siśāno) Śāsā (1, 152 śāsa itthā), and Sauparṇa (pra dhārā yantu madhuna) hymns, he shall look upon it (the chariot).
मूलम्
अथैनमन्वीक्षेताप्रतिरथेन शासेन सौपर्णेनेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
जयति ह तां सेनाम् ।
Haug
The Kṣattriya conquers (the hostile) army,
मूलम्
जयति ह तां सेनाम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्यु वा एनमुपधावेत्सङ्ग्रामं संयतिष्यमाणस्तथा मे कुरु यथा ऽहमिमं सङ्ग्रामं सञ्जयानीत्येतस्यामेवैनं दिशि यातयेत् ।
Haug
when he, at the time of just being about fighting (with the enemy), takes thus his refuge (with the house-priest), saying, “Make me win this battle.” He then shall let him fight in the north-eastern direction,
मूलम्
यद्यु वा एनमुपधावेत्सङ्ग्रामं संयतिष्यमाणस्तथा मे कुरु यथा ऽहमिमं सङ्ग्रामं सञ्जयानीत्येतस्यामेवैनं दिशि यातयेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
जयति ह तं सङ्ग्रामम् ।
Haug
and he (the Kṣattriya) wins the battle.
मूलम्
जयति ह तं सङ्ग्रामम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्यु वा एनमुपधावेद्राष्ट्रादपरुध्यमानस्तथा मे कुरु यथा ऽहमिदं राष्ट्रं पुनरवगच्छानीत्येतामेवैनं दिशमुपनिष्क्रमयेत् ।
Haug
If he be turned out of his dominions, and thus takes his refuge with him (the house-priest), saying, “Make me return to my dominions,” then he (the house-priest) shall let him, when going away, proceed to this (north-eastern) direction,
मूलम्
यद्यु वा एनमुपधावेद्राष्ट्रादपरुध्यमानस्तथा मे कुरु यथा ऽहमिदं राष्ट्रं पुनरवगच्छानीत्येतामेवैनं दिशमुपनिष्क्रमयेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तथा ह राष्ट्रं पुनरवगच्छति ।
Haug
(and) thus he recovers his dominions.
मूलम्
तथा ह राष्ट्रं पुनरवगच्छति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उपस्थायामित्राणां व्यपनुत्तिं ब्रुवन्गृहानभ्येत्यप प्राच इन्द्र विश्वाँ अमित्रानिति ।
Haug
(The king, whose inauguration ceremony is performed) after having been standing (in northeastern direction) recites then, when going to his palace, (the verse) calculated to drive away all enemies altogether. (This verse is), apa prācha (10, 131 1.)
मूलम्
उपस्थायामित्राणां व्यपनुत्तिं ब्रुवन्गृहानभ्येत्यप प्राच इन्द्र विश्वाँ अमित्रानिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सर्वतो हास्मा अनमित्रमभयं भवति ।
Haug
Then he will be made rid of all his enemies and live in safety,
मूलम्
सर्वतो हास्मा अनमित्रमभयं भवति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उत्तरोत्तरिणीं ह श्रियमश्नुते ऽश्नुते ह प्रजानामैश्वर्यमाधिपत्यं य एवमेताममित्राणां व्यपनुत्तिं ब्रुवन्गृहानभ्येति एत्य गृहान्पश्चाद्गृह्यस्याग्नेरुपविष्टायान्वारब्धाय ऋत्विक् ।
Haug
and enjoy happiness increasing from day to day. He who returns to his palace whilst reciting the above-mentioned mantra (10, 131, 1) obtains sovereignty over his subjects, and supreme power. After having come home, he sits behind the household fire. His priest then, after having touched him, fills a goblet four times with melted butter,
मूलम्
उत्तरोत्तरिणीं ह श्रियमश्नुते ऽश्नुते ह प्रजानामैश्वर्यमाधिपत्यं य एवमेताममित्राणां व्यपनुत्तिं ब्रुवन्गृहानभ्येति एत्य गृहान्पश्चाद्गृह्यस्याग्नेरुपविष्टायान्वारब्धाय ऋत्विक् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अन्ततः कंसेन चतुर्गृहीतस्तिस्र आज्याहुतीरैन्द्रीः प्रपदं जुहोत्यनार्त्या अरिष्ट्या अज्यान्या अभयाय ।
Haug
and makes thus three (each consisting of four spoonfuls) offerings addressed to Indra, the mantras being recited in the Prapada[15] form, in order that he might be protected from disease, injury from any loss, and enjoy perfect safety.
Haug - Notes
[15]Sây. adduces for explaining this term a memorial verse (kârikâ):
Pâdâ yasyâṁstu yâvanto yâvand akṣarasaṁmitaḥ, Richy adayayanum eteṣâm prapadam tad vidur budhâḥ.
i. e, the wise call that recital of the (several) pâdas of a Rik verse prapada, when they all are measured by the syllables of which they consist. This means that each syllable of the pâda is to be pronounced quite distinctly, and that there should be a stop at the end of each pâda. This explanation appears, however, not to be quite correct. From the following paragraph, we learn that prapada is the insertion of a formula in a pâda of a verse.
मूलम्
अन्ततः कंसेन चतुर्गृहीतस्तिस्र आज्याहुतीरैन्द्रीः प्रपदं जुहोत्यनार्त्या अरिष्ट्या अज्यान्या अभयाय ।