विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यत्रैतांश्चमसान्सादयेयुस्तदेतं यजमानचमसं सादयेत् ।
Haug
(The Drinking from the Narāśaṁsa cups. The List of Teachers of the Substitute for the Soma Juice, and the Rites Connected with it.)
When the priests put the Traita cups down, then the king should put down the sacrificer’s cup also;
मूलम्
तद्यत्रैतांश्चमसान्सादयेयुस्तदेतं यजमानचमसं सादयेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तान्यत्र प्रकम्पयेयुस्तदेनमनु प्रकम्पयेत् ।
Haug
when they incline their cups (after having put them down), then the king should do the same with his cup.
मूलम्
तान्यत्र प्रकम्पयेयुस्तदेनमनु प्रकम्पयेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अथैनमाहृतं भक्षयेन्नराशंसपीतस्य देव सोम ते मतिविद ऊमैः पितृभिर्भक्षितस्य भक्षयामीति प्रातःसवने ।
Haug
Then he should take up the [Narāśaṁsa] cup, and by the recital of the verse, “O thou divine Soma, who knowest my mind, who art drunk by Narāśaṁsa, and enjoyed by the Uma-Pitaras[12] I enjoy thee!“ In this way the king enjoys the Narāśaṁsa portion at the morning libation.
Haug - Notes
[12]A division of the Pitaras, or manes. It is the proper name of a certain class of the Pitaras. The original meaning of the word is uncertain. The root is, no doubt, av, but it has so many meanings that it is difficult to state satisfactorily the meaning. Another division of the Pitaras, see on page 226.
मूलम्
अथैनमाहृतं भक्षयेन्नराशंसपीतस्य देव सोम ते मतिविद ऊमैः पितृभिर्भक्षितस्य भक्षयामीति प्रातःसवने ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
नाराशंसो भक्ष ऊर्वैरिति माध्यंदिने काव्यैरिति तृतीयसवने ।
Haug
At the midday libation, he repeats the same mantra, but says, “enjoyed by the Urva (Pitaras),” and at the evening libation, he says, “enjoyed by the Kāvya (Pitaras).”
मूलम्
नाराशंसो भक्ष ऊर्वैरिति माध्यंदिने काव्यैरिति तृतीयसवने ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ऊमा वै पितरः प्रातःसवन ऊर्वा माध्यंदिने काव्यास्तृतीयसवने ।
Haug
For the Pitaras (present) at the morning libation, are the Umas, those (present) at the midday libation, are the Urvas, and those at the evening libation, are the Kāvyas.
मूलम्
ऊमा वै पितरः प्रातःसवन ऊर्वा माध्यंदिने काव्यास्तृतीयसवने ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदेतत्पितॄनेवामृतान्सवनभाजः करोति ।
Haug
In this way, he makes the immortal Pitaras enjoy the libations.
मूलम्
तदेतत्पितॄनेवामृतान्सवनभाजः करोति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सर्वो हैव सो ऽमृत इति ह स्मा ऽऽह प्रियव्रतः सोमापो यः कश्च सवनभागिति ।
Haug
Priyavrata, the Soma drinker, said, “Whoever enjoys the Soma beverage, he certainly will be immortal.”
मूलम्
सर्वो हैव सो ऽमृत इति ह स्मा ऽऽह प्रियव्रतः सोमापो यः कश्च सवनभागिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अमृता ह वा अस्य पितरः सवनभाजो भवन्ति ।
Haug
The ancestors of a king who enjoys, when sacrificing, this Narāśaṁsa portion, therefore, become immortal (i e., they never will perish), when they enjoy (in such a way) the Soma libation,
मूलम्
अमृता ह वा अस्य पितरः सवनभाजो भवन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उग्रं हास्य राष्ट्रमव्यथ्यं भवति य एवमेतं भक्षं भक्षयति क्षत्त्रियो यजमानः ।
Haug
and his royal power will be strong and is not to be shaken.
मूलम्
उग्रं हास्य राष्ट्रमव्यथ्यं भवति य एवमेतं भक्षं भक्षयति क्षत्त्रियो यजमानः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
समान आत्मनः प्रत्यभिमर्शः समानमाप्यायनं चमसस्य ।
Haug
The ceremony of wiping off from the mouth what of the juice remained, and the sprinkling of the cup with water (āpyāyanam) is the same as above (when the Traita Chamasa are emptied).
मूलम्
समान आत्मनः प्रत्यभिमर्शः समानमाप्यायनं चमसस्य ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रातःसवनस्यैवा ऽऽवृता प्रातःसवने चरेयुर्माध्यंदिनस्य माध्यंदिने तृतीयसवनस्य तृतीयसवने ।
Haug
All the three libations of the juice prepared for the king, should be performed in the same way as the real Soma libation.
मूलम्
प्रातःसवनस्यैवा ऽऽवृता प्रातःसवने चरेयुर्माध्यंदिनस्य माध्यंदिने तृतीयसवनस्य तृतीयसवने ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तमेवमेतं भक्षं प्रोवाच रामो मार्गवेयो विश्वंतराय सौषद्मनाय ।
Haug
This way of enjoying the Soma juice (by means of a substitute), was told by Rāma Mārgaveya to Viśvantara, the son of Suṣadman.
मूलम्
तमेवमेतं भक्षं प्रोवाच रामो मार्गवेयो विश्वंतराय सौषद्मनाय ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मिन्होवाच प्रोक्ते सहस्रमु ह ब्राह्मण तुभ्यं दद्मः सश्यापर्ण उ मे यज्ञ इति ।
Haug
The king then, after having been told it, said, “We give thee a thousand cows, O Brāhmaṇa. My sacrifice is to be attended by the Śyāparnas.”
मूलम्
तस्मिन्होवाच प्रोक्ते सहस्रमु ह ब्राह्मण तुभ्यं दद्मः सश्यापर्ण उ मे यज्ञ इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतमु हैव प्रोवाच तुरः कावषेयो जनमेजयाय पारिक्षिताय ।
Haug
This portion (bhakṣa) was told by Tura, the son of Kavaṣa, to Janamejaya, the son of Parikṣit;
मूलम्
एतमु हैव प्रोवाच तुरः कावषेयो जनमेजयाय पारिक्षिताय ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतमु हैव प्रोचतुः पर्वतनारदौ सोमकाय साहदेव्याय सहदेवाय सार्ञ्जयाय बभ्रवे दैवावृधाय भीमाय वैदर्भाय नग्नजिते गान्धाराय ।
Haug
then by Parvata and Nārada to Somaka, the son of Sahadeva; thence (this traditional knowledge) passed to Sahadeva Sârjaya; thence to Babhru Daivâvṛidha; thence to Bhima Vaidarbha, and Nagnajit Gāndhâra.
मूलम्
एतमु हैव प्रोचतुः पर्वतनारदौ सोमकाय साहदेव्याय सहदेवाय सार्ञ्जयाय बभ्रवे दैवावृधाय भीमाय वैदर्भाय नग्नजिते गान्धाराय ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतमु हैव प्रोवाचाग्निः सनश्रुतायारिन्दमाय क्रतुविदे जानकय ।
Haug
This portion, further, was told by Agni to, Samaśruta Arindama; thence it passed to Kratuvid Jânaki.
मूलम्
एतमु हैव प्रोवाचाग्निः सनश्रुतायारिन्दमाय क्रतुविदे जानकय ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतमु हैव प्रोवाच वसिष्ठः सुदासे पैजवनाय ।
Haug
This portion was further told by Vasiṣṭha to Sudâs, the son of Pijavana.
मूलम्
एतमु हैव प्रोवाच वसिष्ठः सुदासे पैजवनाय ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ते ह ते सर्व एव महज्जग्मुरेतं भक्षं भक्षयित्वा सर्वे हैव महाराजा आसुः ।
Haug
All these became great, in consequence of their having drunk the Soma in this way (by means of a substitute), and were great kings.
मूलम्
ते ह ते सर्व एव महज्जग्मुरेतं भक्षं भक्षयित्वा सर्वे हैव महाराजा आसुः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आसुरादित्य इव ह स्म श्रियां प्रतिष्ठितास्तपन्ति सर्वाभ्यो दिग्भ्यो बलिमावहन्तः ।
Haug
Just as the sun (placed on the sky) sends forth warmth, thus the king who, when sacrificing drinks the Soma in this way, is placed amidst fortune and shines everywhere, from all directions he exacts tribute,
मूलम्
आसुरादित्य इव ह स्म श्रियां प्रतिष्ठितास्तपन्ति सर्वाभ्यो दिग्भ्यो बलिमावहन्तः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आदित्य इव ह वै श्रियां प्रतिष्ठितस्तपति सर्वाभ्यो दिग्भ्यो बलिमावहति ।
Haug
Just as the sun (placed on the sky) sends forth warmth, thus the king who, when sacrificing drinks the Soma in this way, is placed amidst fortune and shines everywhere, from all directions he exacts tribute,
मूलम्
आदित्य इव ह वै श्रियां प्रतिष्ठितस्तपति सर्वाभ्यो दिग्भ्यो बलिमावहति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उग्रं हास्य राष्ट्रमव्यथ्यं भवति य एवमेतं भक्षं भक्षयति क्षत्त्रियो यजमानो यजमानः ।
Haug
his kingdom becomes strong, and is not to be shaken.
मूलम्
उग्रं हास्य राष्ट्रमव्यथ्यं भवति य एवमेतं भक्षं भक्षयति क्षत्त्रियो यजमानो यजमानः ।