विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निराग्रयणेनानिष्ट्वा नवान्नं प्राश्नीयात्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
(Penances for an Agnihotri when he Eats New Corn without bringing the Sacrifice prescribed and for Various Mishaps and Neglect when sacrificing.)
They ask, When an Agnihotri eats new corn without having offered the Āgrayaṇa[11] iṣṭi, what is the penance for it?
Haug - Notes
[11]This Iṣṭi is prescribed to be performed before the Agnihotṛi is allowed to eat new corn.
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निराग्रयणेनानिष्ट्वा नवान्नं प्राश्नीयात्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये वैश्वानरो अजीजनत्पृष्टो दिवि पृष्टो अग्निः पृथिव्यामिति ।
Haug
He must offer to Agni Vaiśvānara a Puroḍāśa, consisting of twelve pieces, under the recital of the following Anuvākayā and Yājyā : Vaiśvānaro ajîjanat (?); pṛiṣṭo divi pṛiṣṭo (1, 98, 2).
मूलम्
सो ऽग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये वैश्वानरो अजीजनत्पृष्टो दिवि पृष्टो अग्निः पृथिव्यामिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये वैश्वानराय स्वाहेति ।
Haug
Or, he may offer to Agni Vaiśvānara (melted butter) in the Ahavaniya fire, under the recital of, to Agni viaśvānāra Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये वैश्वानराय स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि कपालं नश्येत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When one of the potsherds (kapālas) containing the Puroḍāśa should be destroyed, what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि कपालं नश्येत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽश्विभ्यां द्विकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये अश्विना वर्तिरस्मदा गोमता नासत्या रथेनेति ।
Haug
He must offer a Puroḍāśa, consisting of two pieces, to the Aśvins, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : āśvinā vartir (1, 92, 16); ā gomātā nasatya (7, 72, 1).
मूलम्
सो ऽश्विभ्यां द्विकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये अश्विना वर्तिरस्मदा गोमता नासत्या रथेनेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादश्विभ्यां स्वाहेति ।
Haug
Or, he may sacrifice (melted butter) in the Ahvaniya fire under the recital of, to the Aśvins Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादश्विभ्यां स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि पवित्रं नश्येत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When the stalks of kuśa grass (pavitra) (on which the offering is placed) should be destroyed, what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि पवित्रं नश्येत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये पवित्रवते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पद इति ।
Haug
He must offer to Agni pavitravat a Puroḍāśa, consisting of eight pieces, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : pavitram te vitatam (9, 83, 1); tapoṣ pavitram (9, 83, 2).
मूलम्
सो ऽग्नये पवित्रवते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पद इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये पवित्रवते स्वाहेति ।
Haug
Or, he may offer (melted butter) in the Ahavaniya fire under the recital of, to Agni pavitravat Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये पवित्रवते स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि हिरण्यं नश्येत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When the gold of an Agnihotri should be destroyed, what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि हिरण्यं नश्येत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये हिरण्यवते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये हिरण्यकेशो रजसो विसार आ ते सुपर्णा अमिनन्तँ एवैरिति ।
Haug
He must offer to Agni hiraṇyavat Puroḍāśā, consisting of eight pieces, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : hiraṇyakeśo rajaso visâra (1, 79, 1); ā te suparṇā aminantam (1, 79, 2).
मूलम्
सो ऽग्नये हिरण्यवते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये हिरण्यकेशो रजसो विसार आ ते सुपर्णा अमिनन्तँ एवैरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये हिरण्यवते स्वाहेति ।
Haug
Or, he may offer (melted butter) in the Ahavanīya fire, under the recital of, to Agni hiraṇyavat Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये हिरण्यवते स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि प्रातरस्नातो ऽग्निहोत्रं जुहुयात्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When an Agnihotri offers the fire oblation without having performed in the morning the usual ablution, what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि प्रातरस्नातो ऽग्निहोत्रं जुहुयात्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये वरुणायाष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्स त्वं नो अग्ने ऽवमो भवोतीति ।
Haug
He must offer to Agni Varuṇa a Puroḍāśa, consisting of eight pieces, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : tvam no agne varuṇaṣa (4, 1, 4); sa tvaṁ no agne avamo (4, 1, 5).
मूलम्
सो ऽग्नये वरुणायाष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्स त्वं नो अग्ने ऽवमो भवोतीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये वरुणाय स्वाहेति ।
Haug
Or, he may offer (melted butter) in the Ahavaniya fire, under the recital of, to Agni Varuṇa Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये वरुणाय स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि सूतकान्नं प्राश्नीयात्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When an Agnihotri eats food prepared by a woman who is confined (sūtaka), what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्यदि सूतकान्नं प्राश्नीयात्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये तन्तुमते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये तन्तुं तन्वन्रजसो भानुमन्विह्यक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इति ।
Haug
He must offer to Agni tantumat a Puroḍāśa, consisting of eight pieces, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : tantum tanvan rajaso (10, 53, 6); akṣānaho nahy tanota (10, 53, 7).
मूलम्
सो ऽग्नये तन्तुमते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये तन्तुं तन्वन्रजसो भानुमन्विह्यक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये तन्तुमते स्वाहेति ।
Haug
Or, he may sacrifice (melted butter) in the Ahavaniya fire, under the recital of, to Agni tantumat Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये तन्तुमते स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्जीवे मृतशब्दं श्रुत्वा का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When an Agnihotri hears, when living, any one, an enemy, say, that he (the Agnihotri) is dead, what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्जीवे मृतशब्दं श्रुत्वा का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये सुरभिमते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयान्साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्येति ।
Haug
He must offer to Agni surabhimat a Puroḍāśa, consisting of eight pieces, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : Agnir hotā nyasīdad (5, 1, 6); sādhvīm akar devavītim (10, 53, 3.).
मूलम्
सो ऽग्नये सुरभिमते ऽष्टाकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयान्साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्येति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये सुरभिमते स्वाहेति ।
Haug
Or, he may sacrifice (melted butter) in the Ahavaniya fire, under the recital of, to Agnir surabhimat Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये सुरभिमते स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्य आहिताग्निर्यस्य भार्या गौर्वा यमौ जनयेत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
Haug
They ask, When the wife or the cow of an Agnihotri give birth to twins, what is the penance for it?
मूलम्
तदाहुर्य आहिताग्निर्यस्य भार्या गौर्वा यमौ जनयेत्का तत्र प्रायश्चित्तिरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽग्नये मरुत्वते त्रयोदशकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये मरुतो यस्य हि क्षये ऽरा इवेदचरमा अहेवेति ।
Haug
He must offer to Agni marutvat a Puroḍāśa, consisting of thirteen pieces, under the recital of the following Anuvākyā and Yājyā : maruto yasya hi kṣye (1, 86, 1); arā ived (5, 58, 5).
मूलम्
सो ऽग्नये मरुत्वते त्रयोदशकपालं पुरोळाशं निर्वपेत्तस्य याज्यानुवाक्ये मरुतो यस्य हि क्षये ऽरा इवेदचरमा अहेवेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये मरुत्वते स्वाहेति ।
Haug
Or, he may sacrifice (melted butter) in the Ahavaniya fire, under the recital of, to Agni marutvat Svāhā !
मूलम्
आहुतिं वा ऽऽहवनीये जुहुयादग्नये मरुत्वते स्वाहेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
Haug
This is the penance for it.
मूलम्
सा तत्र प्रायश्चित्तिः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुरपत्नीको ऽप्यग्निहोत्रमाहरे३त् ना ऽऽहरे३त् इति ।
Haug
They ask, Should an Agnihotri, who has lost his wife, bring the fire oblation, or should he not?
मूलम्
तदाहुरपत्नीको ऽप्यग्निहोत्रमाहरे३त् ना ऽऽहरे३त् इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आहरेदित्याहुः ।
Haug
He should do so.
मूलम्
आहरेदित्याहुः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदि ना ऽऽहरेदनद्धा पुरुषः ।
Haug
If he does not do so, then he is called an Anaddhā[12] man.
Haug - Notes
[12]By this term, a man is to be understood who, from reasons which are not culpable, does not discharge his duties towards the gods, ancestors and men. All the MSS, read manuṣyâ, instead of manuṣyân.
मूलम्
यदि ना ऽऽहरेदनद्धा पुरुषः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
को ऽनद्धापुरुष इति ।
Haug
Who is an Anaddhā?
मूलम्
को ऽनद्धापुरुष इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
न देवान्न पितॄन्न मनुष्यानिति ।
Haug
He who offers oblations to neither the gods, nor to the ancestors, nor to men.
मूलम्
न देवान्न पितॄन्न मनुष्यानिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मादपत्नीको ऽप्यग्निहोत्रमाहरेत् ।
Haug
Therefore, the Agnihotri who has lost his wife, should nevertheless bring the burnt offering (agnihotram).
मूलम्
तस्मादपत्नीको ऽप्यग्निहोत्रमाहरेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदेषा ऽभि यज्ञगाथा गीयते यजेत्सौत्रामण्यामपत्नीको ऽप्यसोमपः । मातापितृभ्यामनृणार्थाद्यजेति वचनाच्छ्रुतिरिति तस्मात्सौम्यं याजयेत् ।
Haug
There is a stanza concerning sacrificial customs, where is said, “He who has lost his wife may bring the Sāutrāmaṇī[13] sacrifice; for he is not allowed to drink Soma ! But he must discharge the duties towards his parents.”[14] But, whereas the sacred tradition (śṛuti) enjoins sacrifice,[15] let him bring the Soma sacrifice.
Haug - Notes
[13]The Sâutramâni (iṣṭi) is a substitute for the Soma sacrifice. Some spirituous liquor is taken instead of Soma, and milk. Both liquids are filled in the Soma vessels. It is performed in various ways. It is mentioned, and its performance briefly described in the Aśval, Śr. S. 3, 9, and in the Kâtîya Sûtras (in the 19th Adhyâya). From three to four animals are immolated, one to the Aśvins, one to Sarasvatî, one to Indra, and one to Bṛihaspati. The Paśupuroḍâśa are for Indra, Savitar and Varuṇa. The Puronuvâkyâ for the offering of the spirituous liquor is, yuvaṁ surâmam aśvinâ (10, 11, 4). The Praiṣa for repeating the Yâjyâ mantra is as follows:-
होता यक्षदश्विना सरस्वतीमिन्द्रं सुत्रामाणं सोमानां सुराम्णां जुषन्तां व्यन्तु पिबन्तु मदन्तु सोमान्त्सुराम्णो होतर्यज
(The offering to be presented to the Aśvins, Sarasvati, and Indra Sutrâman, are here called somâḥ surâmaṇaḥ, i e., Soma drops which are spirituous liquor). The Yâjyâ is putram iva pitarau (10, 131, 5). The sacrifice is brought up to the present day in the Dekkhan.
[14]In another Śâkhâ, there is said that a Brâhman has incurred three debts, the Brahmachâryam or celibacy as a debt to the Riṣis, the sacrifice as a debt to the gods, and the necessity of begetting children as a debt to the Pitaras.- Sây.
[15]Worship the gods by sacrificing, read the Vedas, and beget children!" This is the sacred tradition (Śruti) here alluded to.- Sây.
मूलम्
तदेषा ऽभि यज्ञगाथा गीयते यजेत्सौत्रामण्यामपत्नीको ऽप्यसोमपः । मातापितृभ्यामनृणार्थाद्यजेति वचनाच्छ्रुतिरिति तस्मात्सौम्यं याजयेत् ।