विश्वास-प्रस्तुतिः
एवयामरुतं शंसति प्रतिष्ठा वा एवयामरुत्प्रतिष्ठामेवास्य तत्कल्पयति ।
Haug
(The Evayāmarut repeated by the Achchhāvāka. Story of Bulila)
The Achchhāvāka now repeats the Evayāmarut hymn.[10] This hymn is the footing; by repeating it the Achchhāvāka makes a footing to the sacrificer.
Haug - Notes
[10]Pravo mahe malayaḥ (5, 87).
मूलम्
एवयामरुतं शंसति प्रतिष्ठा वा एवयामरुत्प्रतिष्ठामेवास्य तत्कल्पयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तं न्यूङ्खयत्यन्नं वै न्यूङ्खो ऽन्नाद्यमेवास्मिंस्तद्दधाति ।
Haug
He repeats it with Nyûṅkha. The Nyûṅkha is food. Thus he provides the sacrificer with food.
मूलम्
तं न्यूङ्खयत्यन्नं वै न्यूङ्खो ऽन्नाद्यमेवास्मिंस्तद्दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स जागतो वातिजागतो वा सर्वं वा इदं जागतं वातिजागतं वा ।
Haug
In this hymn there is the Jagatî and Atijagatî metre, which metres comprise the whole universe what falls in the sphere of movable things as well as what falls beyond it.
मूलम्
स जागतो वातिजागतो वा सर्वं वा इदं जागतं वातिजागतं वा ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स उ मारुत आपो वै मरुत आपो ऽन्नमभिपूर्वमेवास्मिंस्तदन्नाद्यं दधाति ।
Haug
It is addressed to the Marutas. The Marutas are the waters; and water is food which is to be filled (in the sacrificer like water in a pot). In this way he provides the sacrificer with food.
मूलम्
स उ मारुत आपो वै मरुत आपो ऽन्नमभिपूर्वमेवास्मिंस्तदन्नाद्यं दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तान्येतानि सहचराणीत्याचक्षते नाभानेदिष्ठं वालखिल्या वृषाकपिमेवयामरुतम् ।
Haug
The Nābhānediṣṭha, Vālakhilyas, Vṛiṣâkapi, and Evayâmaruta are called “auxiliary hymns.”
मूलम्
तान्येतानि सहचराणीत्याचक्षते नाभानेदिष्ठं वालखिल्या वृषाकपिमेवयामरुतम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तानि सह वा शंसेत्सह वा न शंसेद्यदेनानि नाना शंसेद्यथा पुरुषं वा रेतो वा विछिन्द्यात्तादृक्तत्तस्मादेनानि सह वा शंसेत्सह वा न शंसेत् ।
Haug
The priest ought to recite them (all) along with (the other hymns); (if he does not like that) he ought not to repeat any (of them along with the other hymns). But if he should repeat them on different (days or occasions) it is just as if one would separate a man from his sperm. Thence he ought either to repeat them along with (the other hymns) or omit them entirely.
मूलम्
तानि सह वा शंसेत्सह वा न शंसेद्यदेनानि नाना शंसेद्यथा पुरुषं वा रेतो वा विछिन्द्यात्तादृक्तत्तस्मादेनानि सह वा शंसेत्सह वा न शंसेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स ह बुलिल आश्वतर आश्विर्वैश्वजितो होता सन्नीक्षां चक्र एषां वा एषां शिल्पानां विश्वजिति सांवत्सरिके द्वे मध्यंदिनमभि प्रत्येतोर्हन्ताहमित्थमेवयामरुतं शंसयानीति ।
Haug
That (famous) Bulila, the son of Aśvâtara, the son of Aśva, being once Hotar at the Viśvajit sacrifice, speculated about this matter, that is to say, these Śilpas (these auxiliary hymns). He thought, “There having been added two Śastras (that of the Maitrâvaruṇa and that of the Brāhmaṇāchchhaṁsī) to the midday libation in the Viśvajit of the sacrificial sessions for a year, I thus (in further addition) will repeat the Evayâmaruta.”
मूलम्
स ह बुलिल आश्वतर आश्विर्वैश्वजितो होता सन्नीक्षां चक्र एषां वा एषां शिल्पानां विश्वजिति सांवत्सरिके द्वे मध्यंदिनमभि प्रत्येतोर्हन्ताहमित्थमेवयामरुतं शंसयानीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्ध तथा शंसयां चकार ।
Haug
Thus he recited it.
मूलम्
तद्ध तथा शंसयां चकार ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्ध तथा शस्यामने गौश्ल आजगाम स होवाच होतः कथा ते शस्त्रं विचक्रम्प्लवत इति ।
Haug
Whilst he was repeating it Gauśla came near him, and said, “Hotar ! Why does thy Śastra proceed without wheels ? How has it come (that thou art acting in such a way)?”
मूलम्
तद्ध तथा शस्यामने गौश्ल आजगाम स होवाच होतः कथा ते शस्त्रं विचक्रम्प्लवत इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
किं ह्यभूदित्येवयामरुदयमुत्तरतः शस्यत इति ।
Haug
The Evayâmaruta is repeated by the Achchhāvāka standing north from the Hotar.
मूलम्
किं ह्यभूदित्येवयामरुदयमुत्तरतः शस्यत इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स होवाचैन्द्रो वै मध्यंदिनः कथेन्द्रम्मध्यंदिनान्निनीषसीति ।
Haug
He further said, “The midday libation belongs to Indra. Why dost thou wish to turn out Indra from it ?”
मूलम्
स होवाचैन्द्रो वै मध्यंदिनः कथेन्द्रम्मध्यंदिनान्निनीषसीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
नेन्द्रं मध्यंदिनान्निनीषामीति होवाच ।
Haug
He answered, “I do not wish to turn out Indra from the midday libation.”
मूलम्
नेन्द्रं मध्यंदिनान्निनीषामीति होवाच ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
छन्दस्त्विदममध्यंदिनसाच्ययं जागतो वातिजागतो वा सर्वं वा इदं जागतं वातिजागतं वा स उ मारुतो मैव शंसिष्टेति ।
Haug
He said, (Yes, you do), for this particular metre being the Jagatî and Atijagatî is not fit for the midday libation,[11] and the hymn is besides addressed to the Marutas (not to Indra, as it should be); therefore one should not repeat it now.
Haug - Notes
[11]The proper metre for the midday libation is the Triṣṭubh, whilst the Jagatî is used at the evening libation.
मूलम्
छन्दस्त्विदममध्यंदिनसाच्ययं जागतो वातिजागतो वा सर्वं वा इदं जागतं वातिजागतं वा स उ मारुतो मैव शंसिष्टेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स होवाचा ऽऽरमाच्छावकेत्यथ हा ऽस्मिन्ननुशासनमीषे स होवाचैन्द्रमेष विष्णुन्यङ्गं शंसत्वथ त्वमेतं होतरुपरिष्टाद्रौद्र्यै धाय्यायै पुरस्तान्मारुतस्याप्यस्याथा इति ।
Haug
Bulila then said, “Stop, Achhāvāka, I wish to carry out Gauśla’s order.” Gauśla then said, “He shall repeat an Indra hymn, in which the mark of Viṣṇu is impressed.[12] Thence thou, Hotar, shalt leave out from thy Śastra this Evayâmaruta, which was recited after the Rudra Dhyāyā, and before the Maruta Śāstra.”
Haug - Notes
[12]Instead of the Evayâmarut, the Achchhâvâka is to repeat, dyaur naya (6, 20,) which is an Indra hymn. Viṣṇu is mentioned in the fourth pâda of the second verse by the words, viṣṇunâ sachanaḥ.
मूलम्
स होवाचा ऽऽरमाच्छावकेत्यथ हा ऽस्मिन्ननुशासनमीषे स होवाचैन्द्रमेष विष्णुन्यङ्गं शंसत्वथ त्वमेतं होतरुपरिष्टाद्रौद्र्यै धाय्यायै पुरस्तान्मारुतस्याप्यस्याथा इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्ध तथा शंसयांचकार ।
Haug
He did so,
मूलम्
तद्ध तथा शंसयांचकार ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदिदमप्येतर्हि तथैव शस्यते ।
Haug
and so they proceed now.
मूलम्
तदिदमप्येतर्हि तथैव शस्यते ।