विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्महावदाः३ यदृचैव हौत्रं क्रियते यजुषाध्वर्यवं साम्नोद्गीथं व्यारब्धा त्रयी विद्या भवत्यथ केन ब्रह्मत्वं क्रियत इति ।
Haug
(On the Office of the Brahmâ Priest. He ought to remain Silent during all the Principal Ceremonies.)
The great sages (mahâvadaḥ) ask, “When the duties of a Hotar are performed by the Rik, those of the Adhvaryus by the Yajus, and those of the Udgâtar by the Sâman, and the three-fold science is thus properly carried into effect by the several (priests employed), by what means then are the duties of the Brahmâ priest performed?”
मूलम्
तदाहुर्महावदाः३ यदृचैव हौत्रं क्रियते यजुषाध्वर्यवं साम्नोद्गीथं व्यारब्धा त्रयी विद्या भवत्यथ केन ब्रह्मत्वं क्रियत इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त्रय्या विद्ययेति ब्रूयात् ।
Haug
To this one should answer, “This is done just by means of this three-fold science.”
मूलम्
त्रय्या विद्ययेति ब्रूयात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अयं वै यज्ञो यो ऽयं पवते ।
Haug
He who blows (Vâyu) is the sacrifice.
मूलम्
अयं वै यज्ञो यो ऽयं पवते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्य वाक्च मनश्च वर्तन्यौ ।
Haug
He has two roads, viz., speech and mind.
मूलम्
तस्य वाक्च मनश्च वर्तन्यौ ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाचा च हि मनसा च यज्ञो वर्तत ।
Haug
By their means (speech and mind), the sacrifice is performed.
मूलम्
वाचा च हि मनसा च यज्ञो वर्तत ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
इयं वै वागदो मनस्तद्वाचा त्रय्या विद्ययैकं पक्षं संस्कुर्वन्ति मनसैव ब्रह्मा संस्करोति ।
Haug
In the sacrifice there are both, speech and mind, required. By means of speech the three priests of the three-fold science perform one part (assigned to Vâch); but the Brahmâ priest performs his duty by the mind only.
मूलम्
इयं वै वागदो मनस्तद्वाचा त्रय्या विद्ययैकं पक्षं संस्कुर्वन्ति मनसैव ब्रह्मा संस्करोति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ते हैके ब्रह्माण उपाकृते प्रातरनुवाके स्तोमभागाञ्जपित्वा भाषमाणा उपासते ।
Haug
Some Brahmâ priests, after having muttered the Stomabhâgas[11] when all arrangements have been made for the repetition of the Prâtaranuvâka (the morning prayer) sit down, and speak (without performing any of the ceremonies).
Haug - Notes
[11]The Stomabhâgas are certain Yajus-like mantras which are to be found in the Brâhmaṇas of the Sâmaveda only (not in the Yajus or Rigveda). Each of these mantras consists of four parts: (a) To what the Stoma is like, such as a cord, a joint, &c.; (b) To what it is devoted or joined; (c) An order to the Stoma to favour the object to which it is joined; (d) An order to the chanters to chant the Stoma by the permission of Savitar in honour of Bṛihaspati. The last (fourth) part is in all the Stomabhâga mantras the same. I give here some of these mantras, which are all to be found in the Tândya Brâhmaṇam (1, 8-9). They commence :
1 (a) रश्मिरसि (b) क्षयाय त्वा (c) क्षयं जिन्व (d) सवितृप्रसूता बृहस्पतये स्तुत 2 (a) प्रेतिरवि (b) धर्मणे त्वा (c) धर्मं जिन्व (d) सव० 3 (a) अन्वितिरसि (b) दिवे त्वा (c) दिवं जिन्व (d) सव० 4 (a) सन्धिरसि (b) अन्तरिक्षाय त्वा (c) अन्तरिक्षं जिन्व (1) सव० 5 (a) विष्टम्बो ऽसि (b) वृष्टयै त्वा (c) वृष्टिं जिन्व &c.
The proper meaning of the repetition of these and similar mantras by the Brahmâ priests is, to bring the chant (Stoma), which is about to be performed, into contact with the external world, with day, night, air, rain, the gods, and secure the favour of all these powers and beings,
मूलम्
ते हैके ब्रह्माण उपाकृते प्रातरनुवाके स्तोमभागाञ्जपित्वा भाषमाणा उपासते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्धैतदुवाच ब्राह्मण उपाकृते प्रातरनुवाके ब्रह्माणं भाषमाणं दृष्ट्वार्धमस्य यज्ञस्यान्तरगुरिति ।
Haug
Respecting this (the silence on the part of the Brahmâ priests), a Brahman, who saw a Brahmâ priest at the Prâtaranuvâka talk, said (once) “they (the priests and the sacrificer) have made one-half of this sacrifice to disappear.”
मूलम्
तद्धैतदुवाच ब्राह्मण उपाकृते प्रातरनुवाके ब्रह्माणं भाषमाणं दृष्ट्वार्धमस्य यज्ञस्यान्तरगुरिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यथैकपात्पुरुषो यन्नेकतश्चक्रो वा रथो वर्तमानो भ्रेषं न्येत्येवमेव स यज्ञो भ्रेषं न्येति ।
Haug
Just as a man who walks with one foot only, or a carriage which has one wheel only, falls to the ground, in the same manner the sacrifice falls to the ground (bhreṣan nyeti),
मूलम्
तद्यथैकपात्पुरुषो यन्नेकतश्चक्रो वा रथो वर्तमानो भ्रेषं न्येत्येवमेव स यज्ञो भ्रेषं न्येति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यज्ञस्य भ्रेषमनु यजमानो भ्रेषं न्येति ।
Haug
and if the sacrifice has fallen, the sacrificer falls after it too (if the Brahmâ priests talk during the time they ought to be silent).
मूलम्
यज्ञस्य भ्रेषमनु यजमानो भ्रेषं न्येति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्माद्ब्रह्मोपाकृते प्रातरनुवाके वाचंयमः स्यादोपांश्वन्तर्यामयोर्होमात् ।
Haug
Therefore the Brahmâ priest should, after the order for repeating the Prâtaranuvâka has been given, refrain from speaking till the oblations from the Upâṁśu and Antaryâma (Grahas) are over.
मूलम्
तस्माद्ब्रह्मोपाकृते प्रातरनुवाके वाचंयमः स्यादोपांश्वन्तर्यामयोर्होमात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उपाकृतेषु पवमानेष्वोदृचः ।
Haug
After the order for chanting the Pavamâna Stotra has been given (he ought also to refrain from speaking) till the last verse (of the Stotra) is done.
मूलम्
उपाकृतेषु पवमानेष्वोदृचः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अथ यानि स्तोत्राणि सशस्त्राण्या तेषां वषट्काराद्वाचंयम एव स्यात् ।
Haug
And again, he should, during, the chanting of the (other) Stotras, and the repeating of the Śastras, refrain from speaking, till the Vaṣaṭkâra (at the end of the Yâjyâ verse of the Śastra) is pronounced.
मूलम्
अथ यानि स्तोत्राणि सशस्त्राण्या तेषां वषट्काराद्वाचंयम एव स्यात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यथोभयतःपात्पुरुषो यन्नुभयतश्चक्रो वा रथो वर्तमानो न रिष्यत्येवमेव स यज्ञो न रिष्यति ।
Haug
Likewise, as a man walking on both his legs, and a carriage going on both its wheels, does not suffer any injury; in the same way such a sacrifice (if performed in this manner), does not suffer any injury,
मूलम्
तद्यथोभयतःपात्पुरुषो यन्नुभयतश्चक्रो वा रथो वर्तमानो न रिष्यत्येवमेव स यज्ञो न रिष्यति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यज्ञस्यारिष्टिमनु यजमानो न रिष्यति ।
Haug
nor the sacrificer either, if the sacrifice be not injured.
मूलम्
यज्ञस्यारिष्टिमनु यजमानो न रिष्यति ।