विश्वास-प्रस्तुतिः
देवक्षेत्रं वा एतद्यत्षष्ठमहः ।
Haug
(On the Rituyâjas of the Sixth Day.)
The sixth day is deva kṣetra, i. e., the field of the gods.
मूलम्
देवक्षेत्रं वा एतद्यत्षष्ठमहः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
देवक्षेत्रं वा एत आगच्छन्ति ये षष्ठमहरागच्छन्ति ।
Haug
Those who enter on the sixth day, enter the field of the gods.
मूलम्
देवक्षेत्रं वा एत आगच्छन्ति ये षष्ठमहरागच्छन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
न वै देवा अन्योन्यस्य गृहे वसन्ति ।
Haug
who do not live together, but each in his own house.
मूलम्
न वै देवा अन्योन्यस्य गृहे वसन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
नर्तुर्ऋतोर्गृहे वसतीत्याहुः ।
Haug
They say, No Ritu (season) lives in the house of another Ritu.
मूलम्
नर्तुर्ऋतोर्गृहे वसतीत्याहुः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यथायथमृत्विज ऋतुयाजान्यजन्त्यसम्प्रदायम् ।
Haug
Therefore the priests perform the Rituyâjas (offerings to the Ritus), each for himself, without appointing another one to do it for them.[5]
Haug - Notes
[5]This refers to the circumstance that at the common Soma sacrifices, such as the Agniṣṭoma, the Rituyâja mantra for the Adhvaryu and the sacrificer are repeated by the Hotar, and not by the Adhvaryu and the sacrificer themselves. But at a Sattra, to which class of sacrifices the Dvâdaśâha belongs, this is not allowed; each must act for himself, each member of the body of priests who are performing a Sattra, being alternately priest and sacrificer. The Rituyâja mantras for the Adhvaryu and sacrificer are the eleventh and twelfth in order. See the note on page 135-36.
मूलम्
तद्यथायथमृत्विज ऋतुयाजान्यजन्त्यसम्प्रदायम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यथर्त्वृतून्कल्पयन्ति यथायथं जनताः ।
Haug
Thus the priests prepare all the Ritus without foregoing such or such one (and make them fit for their own use), that the whole assemblage enjoys happiness, each in his own place.
मूलम्
तद्यथर्त्वृतून्कल्पयन्ति यथायथं जनताः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुर्नर्तुप्रैषैः प्रेषितव्यं नर्तुप्रैषैर्वषट्कृत्यम् ।
Haug
They say, No order for making the Ritu offering is required, nor is the formula “vâuṣaṭ” to be repeated.
मूलम्
तदाहुर्नर्तुप्रैषैः प्रेषितव्यं नर्तुप्रैषैर्वषट्कृत्यम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाग्वा ऋतुप्रैषा आप्यते वै वाक्षष्ठे ऽहनीति ।
Haug
Because the order given (by the Maitrâvaruṇa), for the Ritu offerings are the Vâch, who is wearied on the sixth day.
मूलम्
वाग्वा ऋतुप्रैषा आप्यते वै वाक्षष्ठे ऽहनीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदृतुप्रैषैः प्रेष्येयुर्यदृतुप्रैषैर्वषट्कुर्युर्वाचमेव तदाप्तां श्रान्तामृक्णवहीं वहराविणीमृच्छेयुः ।
Haug
When they would give the order (for repeating the Yâjyâs) for the Ritu offerings, and call “vâuṣaṭ,” then they would have Vâch wearied, tired, sinking under her load[6] (the number of mantras recited on the previous days) and faltering in her voice.[7]
Haug - Notes
[6]Rikṇavahi; rikua=bhagna, broken, stands, as Sây. observes, instead of vṛikna.
[7]Vuharâviṇî.
मूलम्
यदृतुप्रैषैः प्रेष्येयुर्यदृतुप्रैषैर्वषट्कुर्युर्वाचमेव तदाप्तां श्रान्तामृक्णवहीं वहराविणीमृच्छेयुः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्वेभिर्न प्रेष्येयुर्यद्वेभिर्न वषट्कुर्युरच्युताद्यज्ञस्य च्यवेरन्यज्ञात्प्राणात्प्रजापतेः पशुभ्यो जिह्मा ईयुः ।
Haug
But if the priests do not repeat the order for the Ritu offerings, nor repeat vâuṣaṭ after the Yâjyâs, then they fall from the line of the sacrifice which should not be broken and (consequently they fall) from the sacrifice, from the prâṇa (breath), Prajâpati and cattle, and will (henceforth) walk crooked.
मूलम्
यद्वेभिर्न प्रेष्येयुर्यद्वेभिर्न वषट्कुर्युरच्युताद्यज्ञस्य च्यवेरन्यज्ञात्प्राणात्प्रजापतेः पशुभ्यो जिह्मा ईयुः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मादृग्मेभ्य एवाधि प्रेषितव्यमृग्मेभ्यो ऽधि वषट्कृत्यम् ।
Haug
Therefore the order (praiṣa) to repeat the mantras, as well as the Yâjyâ verse (at the end of which the Vaṣaṭkâra occurs) should be preceded by a Rik verse.[8]
Haug - Notes
[8]The verse to be prefixed to the Praiṣa and Yâjyâ is *tubhyam hinvânâ (2, 36, 1).
मूलम्
तस्मादृग्मेभ्य एवाधि प्रेषितव्यमृग्मेभ्यो ऽधि वषट्कृत्यम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तन्न वाचमाप्तां श्रान्तामृक्णवहीं वहराविणीमृच्छन्ति नाच्युताद्यज्ञस्य च्यवन्ते न यज्ञात्प्राणात्प्रजापतेः पशुभ्यो जिह्मा यन्ति ।
Haug
Thus they will not have the Vâch wearied, tired, sinking beneath her load, faltering in her voice, nor will they fall from the line of sacrifice which should not be broken, nor from the sacrifice, nor from the prâṇa, nor from Prajâpati, nor from the cattle, nor walk crooked.
मूलम्
तन्न वाचमाप्तां श्रान्तामृक्णवहीं वहराविणीमृच्छन्ति नाच्युताद्यज्ञस्य च्यवन्ते न यज्ञात्प्राणात्प्रजापतेः पशुभ्यो जिह्मा यन्ति ।