विश्वास-प्रस्तुतिः
देवा वै प्रथमेनाह्नेन्द्राय वज्रं समभरंस्तं द्वितीयेनाह्ना ऽसिञ्चंस्तं तृतीयेनाह्ना प्रायच्छंस्तं चतुर्थे ऽहन्प्राहरत् ।
Haug
(On the Ṣolaśî and Atirâtra Sacrifices.)
(On the Nature of Ṣolaśî, and the Origin of its Name. On the Anuṣṭubh Nature of the Ṣolaśî Śastra.)
The gods prepared for Indra, by means (of the Soma ceremony) of the first day[1], the thunderbolt; by means (of the Soma ceremony) of the second day, they cooled it (after having forged it, to increase its sharpness); by means (of the Soma ceremony) of the third day, they presented it (to him); by means (of the Soma ceremony) of the fourth day, he struck with it (his enemies).
Haug - Notes
[1]The first, second day, &c. refer to the so-called Sal-aha or six days’ sacrifice, about which see the 3rd chapter of this Pañchikâ.
मूलम्
देवा वै प्रथमेनाह्नेन्द्राय वज्रं समभरंस्तं द्वितीयेनाह्ना ऽसिञ्चंस्तं तृतीयेनाह्ना प्रायच्छंस्तं चतुर्थे ऽहन्प्राहरत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्माच्चथुर्थे ऽहन्षोळशिनं शंसति ।
Haug
Thence the Hotar repeats on the fourth day the Ṣoḷaśī[2] Sastra.
Haug - Notes
[2]The Ṣolaṣî sacrifice is almost identical with the Ukthya. The Sâmans and Śastras at all three libations are the same. The only distinctive features are the use of the Ṣolaṣî graha, the chanting of the Gaurivîtam or Nânadam Sâman, and the recital of the Ṣolaṣî Śastra, after the Ukthâni (the Sâmans of the evening libation) have been chanted, and their respective Śastras recited. The Ṣolaṣî Śastra is of a peculiar composition. It is here minutely described, and also in the Āśv. Śr. S. 6, 2. The number sixteen prevails in the arrangement of this Śastra, which is itself the sixteenth on the day on which it is repeated. Thence the name. “The substantive to be supplied is, kratu. The whole term means, the sacrificial performance which contains the number sixteen.” The Anuṣṭubh metre consisting of twice sixteen syllables, the whole Śastra has the Anuṣṭubh character. It commences with six verses in the Anuṣṭubh metre, called by Āśv. though improperly, Stotriya and Anurûpa (for the Stotriya verse of the Śastra is always chanted by the Sâma singers, but this is not the case with the verse in question). These are; asâvi somâ indra te (1, 84, 1-6).
मूलम्
तस्माच्चथुर्थे ऽहन्षोळशिनं शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वज्रो वा एष यत्षोळाशी ।
Haug
The Ṣoḷaśī is the thunderbolt.
मूलम्
वज्रो वा एष यत्षोळाशी ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यच्चतुर्थे ऽहन्षोळशिनं शंसति वज्रमेव तत्प्रहरति द्विषते भ्रातृव्याय वधं यो ऽस्य स्तृत्यस्तस्मै स्तर्तवै ।
Haug
By reciting the Ṣoḷaśī on the fourth day, he strikes a blow at the enemy (and) adversary (of the sacrificer), in order to put down any one who is to be put down by him (the sacrificer).
मूलम्
तद्यच्चतुर्थे ऽहन्षोळशिनं शंसति वज्रमेव तत्प्रहरति द्विषते भ्रातृव्याय वधं यो ऽस्य स्तृत्यस्तस्मै स्तर्तवै ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वज्रो वै षोळशी पशव उक्थानि तं परस्तादुक्थानां पर्यस्य शंसति ।
Haug
The Ṣoḷaśī is the thunderbolt; the Śāstras (Ukthas) are cattle. He repeats it as a cover over the Śāstras (of the evening libation).
मूलम्
वज्रो वै षोळशी पशव उक्थानि तं परस्तादुक्थानां पर्यस्य शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तं यत्परस्तादुक्थानां पर्यस्य शंसति वज्रेणैव तत्षोळशिना पशून्परिगच्छति ।
Haug
By doing so he surrounds cattle with a weapon (in the form of the Ṣoḷaśī (and tames them).
मूलम्
तं यत्परस्तादुक्थानां पर्यस्य शंसति वज्रेणैव तत्षोळशिना पशून्परिगच्छति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मात्पशवो वज्रेणैव षोळशिना परिगता मनुष्यानभ्युपावर्तन्ते ।
Haug
Therefore cattle return to men if threatened round about with the weapon (in the form) of the Ṣoḷaśī.
मूलम्
तस्मात्पशवो वज्रेणैव षोळशिना परिगता मनुष्यानभ्युपावर्तन्ते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मादश्वो वा पुरुषो वा गौर्वा हस्ती वा परिगत एव स्वयमात्मने ऽत एव वाचा ऽभिषिद्ध उपावर्तते ।
Haug
Thence a horse, or a man, or a cow, or an elephant, after having been (once) tamed, return by themselves (to their owner), if they are only commanded (by the owner) with the voice (to return).
मूलम्
तस्मादश्वो वा पुरुषो वा गौर्वा हस्ती वा परिगत एव स्वयमात्मने ऽत एव वाचा ऽभिषिद्ध उपावर्तते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वज्रमेव षोळशिनं पश्यन्वज्रेणैव षोळशिना परिगतः ।
Haug
He who sees the weapon (in the form of the Ṣoḷaśī Śāstra), is subdued by means of this weapon only.
मूलम्
वज्रमेव षोळशिनं पश्यन्वज्रेणैव षोळशिना परिगतः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाग्घि वज्रो वाक्षोळशी ।
Haug
For voice is a weapon, and the Ṣoḷaśī is voice (being recited by means of the voice).
मूलम्
वाग्घि वज्रो वाक्षोळशी ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदाहुः किं षोळशिनः षोळशित्वमिति ।
Haug
About this they ask, Whence comes the name “Ṣoḷaśī” (sixteen)?
मूलम्
तदाहुः किं षोळशिनः षोळशित्वमिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
षोळशः स्तोत्राणां षोळशः शस्त्राणाम् ।
Haug
(The answer is) There are sixteen Stotras, and sixteen Śāstras.
मूलम्
षोळशः स्तोत्राणां षोळशः शस्त्राणाम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
षोळशभिरक्षरैरादत्ते षोळशभिः प्रणौति षोळशपदां निविदं दधाति ।
Haug
The Hotar stops after (having repeated the first) sixteen syllables (of the Anuṣṭubh verse required for the Ṣoḷaśī Śāstra), and pronounces the word om after (having repeated the latter) sixteen syllables (of the Anuṣṭubh). He puts in it (the hymn required at the Ṣoḷaśī Śāstra) a Nivid of sixteen padas (small sentences).
मूलम्
षोळशभिरक्षरैरादत्ते षोळशभिः प्रणौति षोळशपदां निविदं दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तत्षोळशिनः षोळशित्वम् ।
Haug
This is the reason that it is called Ṣoḷaśī.
मूलम्
तत्षोळशिनः षोळशित्वम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
द्वे वा अक्षरे अतिरिच्येते षोळशिनो ऽनुष्टुभमभिसम्पन्नस्य ।
Haug
But two syllables are in excess (for in the second-half there are eighteen, instead of sixteen) in the Anuṣṭubh, which forms a component part of the Ṣoḷaśī Śāstra.
मूलम्
द्वे वा अक्षरे अतिरिच्येते षोळशिनो ऽनुष्टुभमभिसम्पन्नस्य ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाचो वाव तौ स्तनौ सत्यानृते वाव ते ।
Haug
For Speech (represented by the Anuṣṭubh) has (as a female deity) two breasts; these are truth and untruth.
मूलम्
वाचो वाव तौ स्तनौ सत्यानृते वाव ते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अवत्येनं सत्यं नैनमनृतं हिनस्ति य एवं वेद ।
Haug
Truth protects him who has such a knowledge, and untruth does no harm to such one.
मूलम्
अवत्येनं सत्यं नैनमनृतं हिनस्ति य एवं वेद ।