विश्वास-प्रस्तुतिः
अथ देवीनाम् ।
Haug
(The Offerings for Sûrya and the Devîs, Dyâus, Uṣâs, Gâus, Pṛithivî, who are Represented by the Metres. When Oblations should be given to both the Devikâs and Devîs. Story of Vriddhadyumna.)
Now about the offerings to the goddesses (devī).[13]
Haug - Notes
[13]Instead of the devikâ offerings those for the devîs might be chosen. The effect is the same. The place of the Dhâtar is occupied by Sûrya, who himself is regarded as a Dhâtar, i.e., Creator.
मूलम्
अथ देवीनाम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सूर्याय पुरोळाशमेककपालं यः सूर्यः स धाता स उ एव वषट्कारः ।
Haug
The Adhvaryu ought to portion out for Sūrya (the sun) rice for a ball to be put on one potsherd (ekakapāla). Sūrya is Dhātar (creator), and this is the Vaṣaṭkāra.
मूलम्
सूर्याय पुरोळाशमेककपालं यः सूर्यः स धाता स उ एव वषट्कारः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
दिवे चरुं या द्यौः सा ऽनुमतिः सो एव गायत्री ।
Haug
To Dyāus (Heaven) he ought to offer boiled rice. For Dyāus is Anumati, and she is Gāyatrī.
मूलम्
दिवे चरुं या द्यौः सा ऽनुमतिः सो एव गायत्री ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उषसे चरुं योषाः सा राका सो एव त्रिष्टुप् ।
Haug
To Uṣās (Dawn) he ought to offer boiled rice. For Uṣās is Rākā, and she is Triṣṭubh.
मूलम्
उषसे चरुं योषाः सा राका सो एव त्रिष्टुप् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
गवे चरुं या गौः सा सिनीवाली सो एव जगती ।
Haug
To Gāus (Cow) he ought to offer boiled rice. For Gāus is Sinīvālī, and she is Jagatī.
मूलम्
गवे चरुं या गौः सा सिनीवाली सो एव जगती ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
पृथिव्यै चरुं या पृथिवी सा कुहूः सो एवानुष्टुप् ।
Haug
To Pṛithivī (Earth) he ought to offer boiled rice. For Pṛithivī is Kuhū, and she is Anuṣṭubh.
मूलम्
पृथिव्यै चरुं या पृथिवी सा कुहूः सो एवानुष्टुप् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतानि वाव सर्वाणि च्छन्दांसि गायत्रं त्रैष्टुभं जागतमानुष्टुभमन्वन्यान्येतानि हि यज्ञे प्रतमामिव क्रियन्त ।
Haug
All other metres which are used at the sacrifice, follow the Gāyatrī, Triṣṭubh, Jagatī and Anuṣṭubh as their models (which are most frequently used).
मूलम्
एतानि वाव सर्वाणि च्छन्दांसि गायत्रं त्रैष्टुभं जागतमानुष्टुभमन्वन्यान्येतानि हि यज्ञे प्रतमामिव क्रियन्त ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतैर्ह वा अस्य च्छन्दोभिर्यजतः सर्वैश्छन्दोभिरिष्टं भवति य एवं वेद ।
Haug
The sacrifice of him who, having such a knowledge, gives oblations to these metres,[14] includes (then) oblations to all metres.
Haug - Notes
[14]The instrumental etâiḥ chhandobhiḥ must here be taken in the sense of a dative. For the whole refers to oblations given to the metres, not to those offered through them to the gods.
मूलम्
एतैर्ह वा अस्य च्छन्दोभिर्यजतः सर्वैश्छन्दोभिरिष्टं भवति य एवं वेद ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्वै यदिदमाहुः सुधायां ह वै वाजी सुहितो दधातीति च्छन्दांसि वै तत्सुधायां ह वा एनं छन्दांसि दधत्यननुध्यायिनं लोकं जयति य एवं वेद ।
Haug
The (common) saying, “the horse, if well managed, puts him (the rider) into ease,” is applicable to the metres; for they put the sacrificer (if well treated) into ease (sudhā). He who has such a knowledge, obtains such a world (of bliss) as he did not expect.
मूलम्
तद्वै यदिदमाहुः सुधायां ह वै वाजी सुहितो दधातीति च्छन्दांसि वै तत्सुधायां ह वा एनं छन्दांसि दधत्यननुध्यायिनं लोकं जयति य एवं वेद ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्धैक आहुः सूर्यमेव सर्वासां पुरस्तात्पुरस्तादाज्येन परियजेत्तदासु सर्वासु मिथुनं दधातीति ।
Haug
Regarding these (oblations to the Devis), some are of opinion that, before each oblation to all (the several) goddesses, one ought to offer melted butter to Sūrya; for thus one would make all goddesses cohabit with Sūrya.
मूलम्
तद्धैक आहुः सूर्यमेव सर्वासां पुरस्तात्पुरस्तादाज्येन परियजेत्तदासु सर्वासु मिथुनं दधातीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदु वा आहुर्जामि वा एतद्यज्ञे क्रियते यत्र समानीभ्यामृग्भ्यां समाने ऽहन्यजतीति ।
Haug
About this they say, it is laziness at a sacrifice to repeat (several times) the same two verses (the Puronuvākyā and Yājyā for Sūrya) on the same day.
मूलम्
तदु वा आहुर्जामि वा एतद्यज्ञे क्रियते यत्र समानीभ्यामृग्भ्यां समाने ऽहन्यजतीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदिह वा अपि बह्व्य इव जायाः पतिर्वाव तासां मिथुनं तद्यदासां सूर्यं पुरस्ताद्यजति तदासु सर्वासु मिथुनं दधाति ।
Haug
(It is sufficient to repeat those verses once only). For even many wives cohabit with one (and the same) husband only. When the Hotar, therefore, repeats before addressing the (four) goddesses, the Yājyā verse for Sūrya, he thus cohabits with all goddesses.
मूलम्
यदिह वा अपि बह्व्य इव जायाः पतिर्वाव तासां मिथुनं तद्यदासां सूर्यं पुरस्ताद्यजति तदासु सर्वासु मिथुनं दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता या इमास्ता अमूर्या अमूस्ता इमा ।
Haug
These (Sūrya with Dyāus, &c.) deities are the same as those others (Dhātar with Anumati, &c.)
मूलम्
ता या इमास्ता अमूर्या अमूस्ता इमा ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अन्यतराभिर्वाव तं काममाप्नोति य एतासूभयीषु ।
Haug
One obtains, therefore, through one of these (classes of deities), the gratification of any desire which is in the gift of both.
मूलम्
अन्यतराभिर्वाव तं काममाप्नोति य एतासूभयीषु ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता उभयीर्गतश्रियः प्रजातिकामस्य संनिर्वपेत् न त्वेषिष्यमाणस्य ।
Haug
The priest ought to portion out a rice-cake ball for both these classes (of deities) for him who desires the faculty of producing offspring (to make him obtain) the blessings contained in both. But he ought not to do so for him who sacrifices for acquiring great wealth only.
मूलम्
ता उभयीर्गतश्रियः प्रजातिकामस्य संनिर्वपेत् न त्वेषिष्यमाणस्य ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदेना एषिष्यमाणस्य संनिर्वपेदीश्वरो हास्य वित्ते देवा अरन्तोर्यद्वा अयमात्मने ऽलममंस्तेति ।
Haug
If he were to portion out a rice-cake ball for both these classes (of deities) for him who sacrifices for acquiring wealth only, he has it in his power to make the gods displeased (jealous) with the wealth of the sacrificer (and deprive him of it); for such one might think (after having obtained the great wealth he is sacrificing for), ‘I have enough (and do not require anything else from the gods).’
मूलम्
यदेना एषिष्यमाणस्य संनिर्वपेदीश्वरो हास्य वित्ते देवा अरन्तोर्यद्वा अयमात्मने ऽलममंस्तेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता ह शुचिवृक्षो गौपलायनो वृद्धद्युम्नस्या ऽऽभिप्रतारिणस्योभयीर्यज्ञे संनिरुवाप ।
Haug
Suchivṛikṣa Gaupālāyana had once portioned out the rice ball for both classes (of deities) at the sacrifice of Vṛiddhadyumna Pratāriṇa.
मूलम्
ता ह शुचिवृक्षो गौपलायनो वृद्धद्युम्नस्या ऽऽभिप्रतारिणस्योभयीर्यज्ञे संनिरुवाप ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्य ह रथगृत्सं गाहमानं दृष्ट्वोवाचेत्थमहमस्य राजन्यस्य देविकाश्च देवीश्चोभयीर्यज्ञे सममादयं यदस्येत्थं रथगृत्सो गाहत इति ।
Haug
As he (afterwards) saw a prince swim (in water), he said, “This is owing to the circumstance that I made the goddesses of the higher and lower ranks (devīs and devikās) quite pleased at the sacrifice of that king; therefore the royal prince swims (in the water).
मूलम्
तस्य ह रथगृत्सं गाहमानं दृष्ट्वोवाचेत्थमहमस्य राजन्यस्य देविकाश्च देवीश्चोभयीर्यज्ञे सममादयं यदस्येत्थं रथगृत्सो गाहत इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
चतुःषष्टिं कवचिनः शश्वद्धास्य ते पुत्रनप्तार आसुः ।
Haug
(Moreover, he saw not only him) but sixty-four (other) heroes always steel-clad, who were his sons and grandsons.[15]
Haug - Notes
[15]The king had performed the sacrifice for obtaining offspring, and became blessed with them.
मूलम्
चतुःषष्टिं कवचिनः शश्वद्धास्य ते पुत्रनप्तार आसुः ।