विश्वास-प्रस्तुतिः
जातवेदस्यं शंसति ।
Haug
(The Jâtavedâs Nivid Hymn.)
He repeats the hymn addressed to Jâtavedâs.[39]
Haug - Notes
[39]This is: pra tavyasim, 1, 143. The Nivid for Jâtavedâs is:
अग्निर्जातवेदाः सोमस्य मत्सत् । स्वनीकश्चित्रभानुः । अप्रोषिवान्गृहपतिः । तिरस्तमांसि दर्शतः । घृताहवन ईड्यः । बहुलवर्मास्तृत यज्वा प्रतीत्या शत्रून्जेतापराजितः । अग्ने जातवेदो ऽभिद्युम्नमभिसह आयछस्व । तुशोअप्तुशः । समेद्वारं स्तोतारमंहसस्पाहि । अग्निर्जातवेदा इह श्रवदिह सोमस्य मत्सत् । प्रेमां देवो देव हूतिमवतु०
“May Agni Jâtavedâs enjoy the Soma! he who has a beautiful appearance, whose splendour is apparent to all, he, the house-father, who does not flicker (when burning, i.e., whose fire is great and strong), he who is visible amidst the darkness, he who receives the offerings of melted butter, who is to be praised, who performs the sacrifices without being disturbed by many hindrances, who is unconquerable and conquers his enemies in the battle. O Agni Jâtavedâs! extend (thy) splendour and strength round us, with force and pluck (tuśaḥ and aptuśaḥ are adverbs); protect him who lights (thee), and praises (thee) from distress! May Agni Jâtavedâs here hear (us): may he enjoy the Soma.
मूलम्
जातवेदस्यं शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रजापतिः प्रजा असृजत ताः सृष्टाः पराच्य एवा ऽऽयन्न व्यावर्तन्त ।
Haug
All beings, after having been created by Prajâpati, walked, having their faces turned aside, and did not turn (their backs).
मूलम्
प्रजापतिः प्रजा असृजत ताः सृष्टाः पराच्य एवा ऽऽयन्न व्यावर्तन्त ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता अग्निना पर्यगच्छत्ता अग्निमुपावर्तन्त तमेवाद्याप्युपावृत्ताः ।
Haug
He (Prajâpati) then encircled them with fire, whereupon they turned to Agni.
मूलम्
ता अग्निना पर्यगच्छत्ता अग्निमुपावर्तन्त तमेवाद्याप्युपावृत्ताः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो ऽब्रवीज्जाता वै प्रजा अनेनाविदमिति ।
Haug
After they had turned to Agni, Prajâpati said, “The creatures which are born (jâta), I obtained (avidam) through this one (Agni).”
मूलम्
सो ऽब्रवीज्जाता वै प्रजा अनेनाविदमिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदब्रवीज्जाता वै प्रजा अनेनाविदमिति तज्जातवेदस्यमभवत्तज्जातवेदसो जातवेदस्त्वम् ।
Haug
From these words came forth the Jâtavedâs hymn. That is the reason that Agni is called Jâtavedâs.[40]
Haug - Notes
[40]The etymology of the word as here given is fanciful. The proper meaning of the word is, “having possession of all that is born,” i.e., pervading it. With the idea of the fire being an all-pervading power, the Riṣis are quite familiar. By Jâtavedâs the “animal fire” is particularly to be understood.
मूलम्
यदब्रवीज्जाता वै प्रजा अनेनाविदमिति तज्जातवेदस्यमभवत्तज्जातवेदसो जातवेदस्त्वम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता अग्निना परिगता निरुद्धाः शोचत्यो दीध्यत्यो ऽतिष्ठन् ।
Haug
The creatures being encircled by fire, were hemmed in walking. They stood in flames and blazing.
मूलम्
ता अग्निना परिगता निरुद्धाः शोचत्यो दीध्यत्यो ऽतिष्ठन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता अद्भिरभ्यषिञ्चत्तस्मादुपरिष्टाज्जातवेदस्यस्या ऽऽपोहिष्ठीयं शंसति ।
Haug
Prajâpati sprinkled them with water. That is the reason that the Hotar, after having recited the Jâtavedâs hymn, repeats a hymn addressed to the waters: âpô hiṣṭha mayobhuvaḥ (10, 9).
मूलम्
ता अद्भिरभ्यषिञ्चत्तस्मादुपरिष्टाज्जातवेदस्यस्या ऽऽपोहिष्ठीयं शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मात्तच्छमयतेव शंस्तव्यम् ।
Haug
Thence it is to be recited by him as if he were extinguishing fire (i.e., slowly).
मूलम्
तस्मात्तच्छमयतेव शंस्तव्यम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता अद्भिरभिषिच्य निजा स्यैवामन्यत ।
Haug
Prajâpati, after having sprinkled the creatures with water, thought that they (the creatures) were his own.
मूलम्
ता अद्भिरभिषिच्य निजा स्यैवामन्यत ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तासु वा अहिना बुध्न्येन परोक्षात्तेजो ऽदधात् ।
Haug
He provided them with an invisible lustre, through Ahir budhnya.
मूलम्
तासु वा अहिना बुध्न्येन परोक्षात्तेजो ऽदधात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एष ह वा अहिर्बुध्न्यो यदग्निर्गार्हपत्यः ।
Haug
This Ahir budhnya (lit., the serpent of the depth) is the Agni Gârhapatya (the household fire).
मूलम्
एष ह वा अहिर्बुध्न्यो यदग्निर्गार्हपत्यः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अग्निनैवा ऽऽसु तद्गार्हपत्येन परोक्षात्तेजो दधाति ।
Haug
By repeating therefore a verse addressed to Ahir bundhnya,[41] the Hotar puts the invisible lustre in the offspring (of the sacrificer).
Haug - Notes
[41]This is uta no ahir budhnyaḥ śriņotu (6, 50, 14), which forms part of the Agni-mâruta Śastra. See Âśv. Śr. S. 5, 20.
मूलम्
अग्निनैवा ऽऽसु तद्गार्हपत्येन परोक्षात्तेजो दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मादाहुर्जुह्वदेवाजुह्वतो ऽवसीयानिति ।
Haug
Thence they say, “One who brings oblations is more shining than one who does not bring them.”[42]
Haug - Notes
[42]This, no doubt, refers to the so-called Agni-hotṛis, to whom daily oblations to the fire, in the morning and evening, are enjoined.
मूलम्
तस्मादाहुर्जुह्वदेवाजुह्वतो ऽवसीयानिति ।