विश्वास-प्रस्तुतिः
वैश्वानरीयेणा ऽऽग्निमारुतं प्रतिपद्यते ।
Haug
(The Vaiśvânara and Mâruta Nivid Hymns, and the Stotriya and Anurûpa of the Agnimâruta Śastra.)
The Hotar commences the Agni-mâruta Śastra with a hymn addressed to Agni-Vaiśvânara.[36]
Haug - Notes
[36]This is vaiśvānarāya pṛithu (3, 3). The Nivid for the Vaisvánara hymn is :-
अग्निवैश्वानरः सोमस्य मत्सत् । विश्वेषां देवानां समित् । अजस्रं दैव्यं ज्योतिः । यो विडम्बो मानुषीभ्यो अदीदेत् । द्युषु पूर्वासु दिद्युतानः । अजर उषसामनीके । आ यो द्यां भात्यापृथिवीं । ओर्वंतरिक्षं । ज्योतिषा यज्ञाय शर्म यंसत् । अग्निर्वैश्वानर इह अवदिह सोमस्य मत्सत् । प्रेमां देवो देवहूतिमवतु०
“May Agni Vaiśvânara enjoy the Soma, he who is the fuel for all gods (for he as the vital spirit keeps them up), he who is the imperishable divine light, who lighted to the quarters of men, who (was) shining in former skies (days), who is never decaying in the course of the auroras (during all days to come), who illumines the sky, the earth, and the wide airy region. May he, through his light, give (us) shelter ! May Agni Vaiśvânara here hear (us), &c”
मूलम्
वैश्वानरीयेणा ऽऽग्निमारुतं प्रतिपद्यते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वैश्वानरो वा एतद्रेतः सिक्तं प्राच्यावयत् ।
Haug
Vaiśvânara is the seed which was poured forth.
मूलम्
वैश्वानरो वा एतद्रेतः सिक्तं प्राच्यावयत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्माद्वैश्वानरीयेणा ऽऽग्निमारुतं प्रतिपद्यते ।
Haug
Thence the Hotar commences the Agni-mâruta Śastra with a hymn addressed to Vaiśvânara.
मूलम्
तस्माद्वैश्वानरीयेणा ऽऽग्निमारुतं प्रतिपद्यते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अनवानं प्रथम ऋक्शंस्तव्या ।
Haug
The first verse is to be repeated without stopping.
मूलम्
अनवानं प्रथम ऋक्शंस्तव्या ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अग्नीन्वा एषो ऽर्चींष्यशान्तान्प्रसीदन्नेति य आग्निमारुतं शंसति ।
Haug
He who repeats the Agni-mâruta Śastra, extinguishes the fearful flames of the fires.
मूलम्
अग्नीन्वा एषो ऽर्चींष्यशान्तान्प्रसीदन्नेति य आग्निमारुतं शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्राणेनैव तदग्नींस्तरति ।
Haug
By (suppressing) his breath (when repeating the first verse) he crosses the fires.
मूलम्
प्राणेनैव तदग्नींस्तरति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अधीयन्नुपहन्यादन्यं विवक्तारमिच्छेत् ।
Haug
Lest he might (possibly) forego some sound (of the mantra) when repeating it, it is desirable that he should appoint some one to correct such a mistake (which might arise).
मूलम्
अधीयन्नुपहन्यादन्यं विवक्तारमिच्छेत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तमेव तत्सेतुं कृत्वा तरति ।
Haug
By thus making him (the other man) the bridge, he crosses (the fires, even if he should commit some mistake in repeating).
मूलम्
तमेव तत्सेतुं कृत्वा तरति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मादाग्निमारुते न व्युच्यमेष्टव्यो विवक्ता ।
Haug
Because of no mistake in repeating being allowed in this, there ought to be some one appointed to correct the mistakes, when the Hotar repeats it.
मूलम्
तस्मादाग्निमारुते न व्युच्यमेष्टव्यो विवक्ता ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
मारुतं शंसति ।
Haug
The Marutas are the sperm which was poured forth.
मूलम्
मारुतं शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
मरुतो ह वा एतद्रेतः सिक्तं धून्वन्तः प्राच्यावयंस्तस्मान्मारुतं शंसति ।
Haug
By shaking it they made it flow. Thence he repeats a hymn addressed to the Marutas.[37]
Haug - Notes
[37]This is the Sûkta: pratvakṣasaḥ pratavasaḥ (1, 87). The Nivid of the hymn for the Marutas at the evening libation, is:
मरुतो देवाः सोमस्य मत्सन् । सुष्टुभः स्वर्काः । अर्कस्तुभो बृहद्वयसः । सूरा अनाधृष्टरथीः । त्वेषासः पृश्निमातरः । शुभ्राहिरण्यरवादय: तव सो र्भददिष्टयः । नभस्यावर्ष निर्णिजः । मरुतो देवा इह श्रवन्निह सोमस्य मत्सन् । प्रेमां देवा देवहूतिमवंतु०
“May the divine Marutas enjoy the Soma, who chant well and have fine songs, who chant their songs, who have large stores (of wealth), who have good gifts, and whose chariots are irresistible, who are glittering, the sons of Priśni, whose armour shines with the brilliancy of gold, who are powerful, who receive the offerings (to carry them up), who make the clouds drop the rain. May the divine Marutas hear (my invocation). May they enjoy the Soma, &c.”
मूलम्
मरुतो ह वा एतद्रेतः सिक्तं धून्वन्तः प्राच्यावयंस्तस्मान्मारुतं शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यज्ञायज्ञा वो अग्नये देवो वो द्रविणोदा इति मध्ये योनिं चानुरूपं च शंसति ।
Haug
In the midst (of the Śastra, after having repeated the two hymns mentioned) he repeats the Stotriya[38] and Anurûpa Pragâthas, yajnâ yajnâ vo agnaye (1, 163, 1-2), and devo vo draviṇodâ (7, 16, 11-12).
Haug - Notes
[38]The Stotriya is here mentioned by the term of yoni, womb. It is called so on account of its containing the very words of the Sâman in whose praise the whole Śastra is recited, and forming thus the centre of the whole recitation. The name of the Sâman in question is yajnâ yajnîya (Sâmaveda Saṁhitâ, 2, 53, 54.)
मूलम्
यज्ञायज्ञा वो अग्नये देवो वो द्रविणोदा इति मध्ये योनिं चानुरूपं च शंसति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यन्मध्ये योनिं चानुरूपं च शंसति तस्मान्मध्ये योनिर्धृता ।
Haug
The reason that he repeats the “womb” (the Stotriya) in the midst (of the Śastra), is because women have their wombs in the middle (of their bodies).
मूलम्
तद्यन्मध्ये योनिं चानुरूपं च शंसति तस्मान्मध्ये योनिर्धृता ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदु द्वे सूक्ते शस्त्वा शंसति प्रतिष्ठयोरेव तदुपरिष्टात्प्रजननं दधाति प्रजात्यै ।
Haug
By repeating it, after having already recited two hymns (the Vaiśvânara and Agni-mâruta), he puts the organ of generation between the two legs in their upper part for producing offspring.
मूलम्
यदु द्वे सूक्ते शस्त्वा शंसति प्रतिष्ठयोरेव तदुपरिष्टात्प्रजननं दधाति प्रजात्यै ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रजायते प्रजया पशुभिर्य एवं वेद ।
Haug
He who has such a knowledge will be blessed with offspring and cattle.
मूलम्
प्रजायते प्रजया पशुभिर्य एवं वेद ।