विश्वास-प्रस्तुतिः
यस्यै देवतायै हविर्गृहीतं स्यात्तां ध्यायेद्वषट्करिष्यन् ।
Haug
(The Danger which might be imminent upon the Hotar and Sacrificer, in consequence of the Vaṣaṭkāra weapon, is to be averted by certain Formulas.)
The Hotar ought to think of the deity to whom the oblation is given when he is about to repeat the Vaṣaṭkāra.
मूलम्
यस्यै देवतायै हविर्गृहीतं स्यात्तां ध्यायेद्वषट्करिष्यन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
साक्षादेव तद्देवतां प्रीणाति प्रत्यक्षाद्देवातां यजति ।
Haug
Thus he pleases the deity personally, and addresses the Yājyā mantra direct to it.
मूलम्
साक्षादेव तद्देवतां प्रीणाति प्रत्यक्षाद्देवातां यजति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वज्रो वै वषट्कारः ।
Haug
The Vaṣaṭkāra is a weapon.[18]
Haug - Notes
[18]This idea is clearly expressed in an Anumantraṇa formula वषट्कारेण वज्रेण यो ऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तं हन्मि; i.e., I slay, with the Vaṣaṭkâra as a weapon, him who hates us as well as him whom we hate (Âśv. Śr. S. 1, 3).
मूलम्
वज्रो वै वषट्कारः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स एष प्रहृतो ऽशान्तो दीदाय ।
Haug
The weapon is like a flash when one strikes with it without having conjured its evil effects.[19]
Haug - Notes
[19]For the mischief done by a weapon, he who strikes with it, is answerable. To guard himself against the evil consequences of such an act, propitiation (śânti) is required.
मूलम्
स एष प्रहृतो ऽशान्तो दीदाय ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्य हैतस्य न सर्व इव शान्तिं वेद न प्रतिष्ठाम् ।
Haug
Not every one knows how to conjure it, nor its (proper) place.
मूलम्
तस्य हैतस्य न सर्व इव शान्तिं वेद न प्रतिष्ठाम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्माद्धाप्येतर्हि भूयानिव मृत्युस्तस्य हैषैव शान्तिरेषा प्रतिष्ठा वागित्येव ।
Haug
Therefore the mantra, vag ojaḥ (Āśv. Śr. S. 1, 5) is at such occasions, when even many are killed (as is the case in a battle), the propitiation, and the assignation of the proper place (after the Vaṣaṭkāra).
मूलम्
तस्माद्धाप्येतर्हि भूयानिव मृत्युस्तस्य हैषैव शान्तिरेषा प्रतिष्ठा वागित्येव ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्माद्वषट्कृत्य वषट्कृत्य वागित्यनुमन्त्रयेत ।
Haug
For this reason, the Hotar has, after every Vaṣaṭkāra, to repeat the Anumantraṇa[20] formula, vâg ojaḥ.
Haug - Notes
[20]This is the technical name of those formulas which are to be repeated by the Hotar and the sacrificer after the proper mantra has been recited. They follow the mantra. Thence the name, anumantraṇa. They must be always uttered with a low voice.
मूलम्
तस्माद्वषट्कृत्य वषट्कृत्य वागित्यनुमन्त्रयेत ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स एनं शान्तो न हिनस्ति ।
Haug
If thus propitiated, the Vaṣaṭkāra does not hurt the sacrificer.[21]
Haug - Notes
[21]Up to the present day, the Śrotriyas or sacrifical priests never dare to pronounce this formula save at the time of sacrificing. They say that, if they would do so at any other time, they would be cursed by the gods.
मूलम्
स एनं शान्तो न हिनस्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वषट्कार मा मां प्रमृक्षो मा ऽहं त्वां प्रमृक्षं बृहता मन उपह्वये व्यानेन शरीरं प्रतिष्ठा ऽसि प्रतिष्ठां गछ प्रतिष्ठां मा गमयेति वषट्कारमनुमन्त्रयेत ।
Haug
The sacrificer ought to repeat this Anumantraṇa formula : “O Vaṣaṭkāra, do not sweep me away, I will not sweep thee away. I call hither (thy) mind with great effort, thou art a shelter (having joined thy) body with the air circulating (in my body). Go to (thy) place, let me go to (my) place.”
मूलम्
वषट्कार मा मां प्रमृक्षो मा ऽहं त्वां प्रमृक्षं बृहता मन उपह्वये व्यानेन शरीरं प्रतिष्ठा ऽसि प्रतिष्ठां गछ प्रतिष्ठां मा गमयेति वषट्कारमनुमन्त्रयेत ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदु ह स्मा ऽऽह दीर्घमेतत्सदप्रभ्वोजः सह ओजः इत्येव वषट्कारमनुमन्त्रयेत ।
Haug
Some one (a theologian) has said : this (just mentioned anumantraṇam) is too long and has no effect. (Instead of it) the sacrificer ought to repeat after the Vaṣaṭkāra the words, ojaḥ saha ojaḥ.
मूलम्
तदु ह स्मा ऽऽह दीर्घमेतत्सदप्रभ्वोजः सह ओजः इत्येव वषट्कारमनुमन्त्रयेत ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ओजश्च ह वै सहश्च वषट्कारस्य प्रियतमे तन्वौ ।
Haug
Ojaḥ (vigour) and sahaḥ (strength) are the two most beloved bodies (forms) of the Vaṣaṭkāra.
मूलम्
ओजश्च ह वै सहश्च वषट्कारस्य प्रियतमे तन्वौ ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रियेणैवैनं तद्धाम्ना समर्धयति प्रियेण धाम्ना समृध्यते य एवं वेद ।
Haug
By making him repeat this Anumantraṇa formula, he thus makes the sacrificer prosper through (the Vaṣaṭkāra’s) own nature. He, who has such a knowledge, prospers through (the Vaṣaṭkāra’s) own nature.
मूलम्
प्रियेणैवैनं तद्धाम्ना समर्धयति प्रियेण धाम्ना समृध्यते य एवं वेद ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाक्च वै प्राणापानौ च वषट्कारस्त एते वषट्कृते वषट्कृते व्युत्क्रामन्ति ।
Haug
The Vaṣaṭkāra is speech, and prâṇa (air inhaled) and apâna (air exhaled). These (three) leave as often as a Vaṣaṭkāra is repeated.
मूलम्
वाक्च वै प्राणापानौ च वषट्कारस्त एते वषट्कृते वषट्कृते व्युत्क्रामन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ताननुमन्त्रयेत वागोजः सह ओजो मायि प्राणापानावित्यात्मन्येव तद्धोता वाचं च प्राणापानौ च प्रतिष्ठापयति ।
Haug
(But that ought to be prevented; thence) he ought to include them (their names) in the Anumantraṇa formula. (This is done by repeating the following formula) vâg ojaḥ saha ojo mayi prâṇâpânâu, i.e., May speech, vigour, strength (and) the prâṇa and apâna (be) in me! Thus the Hotar puts speech, prâṇa and apâna in himself (he prevents them from going),
मूलम्
ताननुमन्त्रयेत वागोजः सह ओजो मायि प्राणापानावित्यात्मन्येव तद्धोता वाचं च प्राणापानौ च प्रतिष्ठापयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सर्वायुः सर्वायुत्वाय सर्वमायुरेति य एवं वेद ।
Haug
and reaches his full age. He who has such a knowledge reaches his full age.
मूलम्
सर्वायुः सर्वायुत्वाय सर्वमायुरेति य एवं वेद ।