विश्वास-प्रस्तुतिः
देवपात्रं वा एतद्यद्वषट्कारः ।
Haug
(On the Vaṣaṭkāra and Anuvaṣaṭkāra.)
The Vaṣaṭkāra[10] (the formula vauṣaṭ!) is the drinking vessel of the gods.
Haug - Notes
[10]The paragraphs from 5, 8, are found also with very little change and a few omissions in the Gopatha Brâhmaṇam 3, 1-5. Both evidently come from one source only.
मूलम्
देवपात्रं वा एतद्यद्वषट्कारः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वषट्करोति देवपात्रेणैव तद्देवतास्तर्पयति ।
Haug
By making the Vaṣaṭkāra, the Hotar satisfies the deities with (presenting) a drinking vessel.
मूलम्
वषट्करोति देवपात्रेणैव तद्देवतास्तर्पयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अनुवषट्करोति ।
Haug
He makes the Anuvaṣaṭkāra (the formula “Agni, eat!”).
मूलम्
अनुवषट्करोति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यथा ऽदो ऽश्वान्वा गा वा पुनरभ्याकारं तर्पयन्त्येवमेवैतद्देवताः पुनरभ्याकारं तर्पयन्ति यदनुवषट्करोति ।
Haug
In this way, he satisfies the deities by repeatedly placing before them the Vaṣaṭkāra (representing the drinking vessel), just as men place before their horses or cows repeatedly grass, water, &c.[11]
Haug - Notes
[11]This is the full meaning of पुनरभ्याकार as explained by Sâyaṇa.
मूलम्
तद्यथा ऽदो ऽश्वान्वा गा वा पुनरभ्याकारं तर्पयन्त्येवमेवैतद्देवताः पुनरभ्याकारं तर्पयन्ति यदनुवषट्करोति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
इमानेवाग्नीनुपासत इत्याहुर्धिष्ण्यानथ कस्मात्पूर्वस्मिन्नेव जुह्वति पूर्वस्मिन्वषट्कुर्वन्तीति ।
Haug
They ask, Why do they sacrifice in the same Agni (the Agni of the Uttarā Vedi) where they did it before, and make the Vaṣaṭkāra there, when sitting near the Dhiṣṇya[12] fires (after having left the place near the Uttarā Vedi)?
Haug - Notes
[12]See above.
मूलम्
इमानेवाग्नीनुपासत इत्याहुर्धिष्ण्यानथ कस्मात्पूर्वस्मिन्नेव जुह्वति पूर्वस्मिन्वषट्कुर्वन्तीति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदेव सोमस्याग्ने वीहीत्यनुवषट्करोति तेन धिष्ण्यान्प्रीणाति ।
Haug
(The answer is) By making the Anuvaṣṭkāra, “Agni, taste the Soma !” he makes there the Vaṣaṭkāra and pleases the Dhiṣṇyas.
मूलम्
यदेव सोमस्याग्ने वीहीत्यनुवषट्करोति तेन धिष्ण्यान्प्रीणाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
असंस्थितान्सोमान्भक्षयन्तीत्याहुर्येषां नानुवषट्करोति को नु सोमस्य स्विष्टकृद्भाग इति ।
Haug
They ask, Which is the Sviṣṭakṛit portion of the Soma at those offerings,[13] of which the priest tastes without having finished them, and without making the Anuvaṣaṭkāra?
Haug - Notes
[13]These are the dvidevatya grahas, see 2.
मूलम्
असंस्थितान्सोमान्भक्षयन्तीत्याहुर्येषां नानुवषट्करोति को नु सोमस्य स्विष्टकृद्भाग इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्वाव सोमस्याग्ने वीहीत्यनुवषट्करोति तेनैव संस्थितान्सोमान्भक्षयन्ति ।
Haug
(The answer is) By repeating the Anuvaṣaṭkāra (when repeating the Yājyās for the Śastras), “Agni, taste the Soma !” they (complete the ceremony and) drink from the Soma juice after the completion (of the ceremony).[14]
Haug - Notes
[14]The priests are not allowed to eat from the sacrificial food, or drink of the Soma, before all the ceremonies pertaining to the offerings to the gods are completed. The Sviṣṭakṛit ceremony is regarded as the completion of the principal rites attending any oblation given to the gods. At this ceremony, the Anuvaṣaṭkâra does not take place. After it is completed, the priests are allowed to eat the remainder of the food or drink the remaining juice.
मूलम्
यद्वाव सोमस्याग्ने वीहीत्यनुवषट्करोति तेनैव संस्थितान्सोमान्भक्षयन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स उ एव सोमस्य स्विष्टकृद्भागः ।
Haug
This very (Anuvaṣaṭkāra) is the Sviṣṭakṛit portion of the Soma.
मूलम्
स उ एव सोमस्य स्विष्टकृद्भागः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वषट्करोति ।
Haug
(Thence) he makes the Vaṣaṭkāra (and Anuvaṣaṭkāra).
मूलम्
वषट्करोति ।