विश्वास-प्रस्तुतिः
देवेभ्यः प्रातर्यावभ्यो होतरनुब्रूहीत्याहाध्वर्युः ।
Haug
(On the Repetition of the Prâtar-anuvâka, or Early Morning Prayer, on the Day of the Soma Libation.)
The Adhvaryu orders the Hotar to repeat the mantras appropriate for the gods who appear in the early morning.
मूलम्
देवेभ्यः प्रातर्यावभ्यो होतरनुब्रूहीत्याहाध्वर्युः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एते वाव देवाः प्रातर्यावाणो यदग्निरुषा अश्विनौ ।
Haug
These gods are Agni, Uṣâs (dawn), and the Aśvins (twilight);
मूलम्
एते वाव देवाः प्रातर्यावाणो यदग्निरुषा अश्विनौ ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त एते सप्तभिःसप्तभिश्छन्दोभिरागछन्ति ।
Haug
they come, if each of them is addressed in mantras of seven different metres.[8]
Haug - Notes
To each of these three deities are mantras in the following seven metres addressed: Gâyatri, Anuṣṭup, Triṣṭup, Bṛihati, Uṣṇih, Jagati and Paṅkti.
मूलम्
त एते सप्तभिःसप्तभिश्छन्दोभिरागछन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आस्य देवाः प्रातर्यावाणो हवं गछन्ति य एवं वेद ।
Haug
They come on the call of him who has such knowledge.
मूलम्
आस्य देवाः प्रातर्यावाणो हवं गछन्ति य एवं वेद ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रजापतौ वै स्वयं होतरि प्रातरनुवाकमनुवक्ष्यत्युभये देवासुरा यज्ञमुपावसन् ।
Haug
As Prajāpati, when he himself was (once) Hotar, was just about to repeat the Prātar-anuvāka, in the presence of both the Devas and Asuras,
मूलम्
प्रजापतौ वै स्वयं होतरि प्रातरनुवाकमनुवक्ष्यत्युभये देवासुरा यज्ञमुपावसन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अस्मभ्यमनुवक्ष्यत्यस्मभ्यमिति ।
Haug
he first thought, he will repeat the Prātar-anuvāka for our benefit; the latter believed, he will do so for us.
मूलम्
अस्मभ्यमनुवक्ष्यत्यस्मभ्यमिति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
स वै देवेभ्य एवान्वब्रवीत् ।
Haug
He then repeated it for the Devas.
मूलम्
स वै देवेभ्य एवान्वब्रवीत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ततो वै देवा अभवन्परासुरा ।
Haug
Thence the Devas became masters of the Asuras.
मूलम्
ततो वै देवा अभवन्परासुरा ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
भवत्यात्मना परास्य द्विषन्पाप्मा भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद ।
Haug
He who has such a knowledge becomes master of his enemy, adversary, and gainsayer.
मूलम्
भवत्यात्मना परास्य द्विषन्पाप्मा भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रातर्वै स तं देवेभ्यो ऽन्वब्रवीत् ।
Haug
It is called Prātar-anuvāka (morning prayer); for Prajāpati prayed it early in the morning.
मूलम्
प्रातर्वै स तं देवेभ्यो ऽन्वब्रवीत् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यत्प्रातरन्वब्रवीत्तत्प्रातरनुवाकस्य प्रातरनुवाकत्वम् ।
Haug
It is to be repeated in the dead of night.[9]
Haug - Notes
[9]This appears to be the meaning of: mahati râtryâḥ. Sây, explains it rather artificially “as the great portion of the night following the day on which the animal sacrifice for Agniṣomiya had been performed.
मूलम्
यत्प्रातरन्वब्रवीत्तत्प्रातरनुवाकस्य प्रातरनुवाकत्वम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
महति रात्र्या अनूच्यः सर्वस्यै वाचः सर्वस्य ब्रह्मणः परिगृहीत्यै ।
Haug
For people follow in their sayings him, who possesses the whole speech, and the full Brahma, and who has obtained the leadership.[10]
Haug - Notes
[10]The author alludes here to the relation of subjects to the king, and of pupils to their teacher.
मूलम्
महति रात्र्या अनूच्यः सर्वस्यै वाचः सर्वस्य ब्रह्मणः परिगृहीत्यै ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यो वै भवति यः श्रेष्ठतामश्नुते तस्य वाचम्प्रोदितामनुप्रवदन्ति ।
Haug
Therefore, the Prātar-anuvāka is to be repeated in the dead of night:
मूलम्
यो वै भवति यः श्रेष्ठतामश्नुते तस्य वाचम्प्रोदितामनुप्रवदन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मान्महति रात्र्या अनूच्यः पुरा वाचः प्रवदितोरनूच्यः ।
Haug
for it must be repeated before people commence talking.
मूलम्
तस्मान्महति रात्र्या अनूच्यः पुरा वाचः प्रवदितोरनूच्यः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्वाचि प्रोदितायामनुब्रूयादन्यस्यैवैनमुदितानुवादिनं कुर्यात् ।
Haug
Should he, however, repeat the Prātar-anuvāka after people have commenced talking, he would make the Prātar-anuvāka (which should be the first speech uttered in the morning) follow the speech of another.
मूलम्
यद्वाचि प्रोदितायामनुब्रूयादन्यस्यैवैनमुदितानुवादिनं कुर्यात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मान्महति रात्र्या अनूच्यः ।
Haug
(Such being contrary to its nature) it must be repeated in the dead of night.
मूलम्
तस्मान्महति रात्र्या अनूच्यः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
पुरा शकुनिवादादनुब्रूयात् ।
Haug
He should repeat it even before the voice of the cock is heard.[11]
Haug - Notes
[11]By śakuni only the cock is to be understood. The original form being kakuni, we are reminded of the very word “cock.” Great importance is attached to this bird in the Zend-Avesta, where it is named paro-dars.
मूलम्
पुरा शकुनिवादादनुब्रूयात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
निरृतेर्वा एतन्मुखं यद्वयंसि यच्छकुनयः ।
Haug
For all the birds, including the cock, are the mouth (the very end) of the goddess Nirriti (destruction, death).
मूलम्
निरृतेर्वा एतन्मुखं यद्वयंसि यच्छकुनयः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तद्यत्पुरा शकुनिवादादनुब्रूयान्मायज्ञियां वाचम्प्रोदितामनुप्रवदिष्मेति ।
Haug
If he thus repeats the Prātar-anuvāka before the voice of the cock is heard, (he should do so considering) that we cannot utter the sacred words required at a sacrifice, should others already (animals or men) have made their voices heard.
मूलम्
तद्यत्पुरा शकुनिवादादनुब्रूयान्मायज्ञियां वाचम्प्रोदितामनुप्रवदिष्मेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मान्महति रात्र्या अनूच्यः ।
Haug
Thence (to avoid this) the Prātar-anuvāka should be repeated in the dead of night.
मूलम्
तस्मान्महति रात्र्या अनूच्यः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अथो खलु यदैवाध्वर्युरुपाकुर्यादथानुब्रूयात् ।
Haug
Then verily the Adhvaryu should begin his ceremonies[12] (by calling on the Hotar to repeat the Prātar-anuvāka), and the Hotar then should repeat it.
Haug - Notes
[12]The term used is, upâkaroti.
मूलम्
अथो खलु यदैवाध्वर्युरुपाकुर्यादथानुब्रूयात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यदा वा अध्वर्युरुपाकरोति वाचैवोपाकरोति वाचा होतान्वाह ।
Haug
When the Adhvaryu begins his work (by ordering the Hotar to repeat), he begins with Speech, and the Hotar repeats (the Prātar-anuvāka) through Speech.
मूलम्
यदा वा अध्वर्युरुपाकरोति वाचैवोपाकरोति वाचा होतान्वाह ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाग्घि ब्रह्म ।
Haug
Speech is Brahma.
मूलम्
वाग्घि ब्रह्म ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तत्र स काम उपाप्तो यो वाचि च ब्रह्मणि च ।
Haug
Thus every wish which might be attainable either by Speech or Brahma[13] is attained.
Haug - Notes
[13]Sây. understands here by speech the worldly commcn talk, by Brahma the sacred speech, the repetition of the mantras.
मूलम्
तत्र स काम उपाप्तो यो वाचि च ब्रह्मणि च ।