विश्वास-प्रस्तुतिः
अग्निर्देवेद्ध इति शंसत्यसौ वा अग्निर्देवेद्ध एतं हि देवा इन्धत एतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
(The Several Words of the Nivid are Explained.)
The Hotar repeats : Agnir deveddhaḥ,[4] i.e., Agni lighted by the gods. The Agni lighted by the gods is that Agni (in heaven); for the gods kindled him. By these words, he (the Hotar) has command over that Agni in that world (the fire in heaven).
Haug - Notes
[4]The address to Agni at the Darśapûrṇamasa-iṣṭi, after the names of the chief patriarchs (pravara) of the sacrificer’s family have been pronounced, is just like this one mentioned here, which is required at the Ajya Śastra. Aśval. Sr. S. 1, 3.
मूलम्
अग्निर्देवेद्ध इति शंसत्यसौ वा अग्निर्देवेद्ध एतं हि देवा इन्धत एतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अग्निर्मन्विद्ध इति शंसत्ययं वा अग्निर्मन्विद्ध इमं हि मनुष्या इन्धते ऽग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
The Hotar repeats : Agnir manviddhaḥ, i.e., Agni lighted by men. The Agni lighted by men is this one (on earth); for men lighted him. Thus he has command over Agni who is in this world (on earth).
मूलम्
अग्निर्मन्विद्ध इति शंसत्ययं वा अग्निर्मन्विद्ध इमं हि मनुष्या इन्धते ऽग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अग्निः सुषमिदिति शंसति वायुर्वा अग्निः सुषमिद्वायुर्हि स्वयमात्मानं समिन्धे स्वयमिदं सर्वं यदिदं किंच वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
Haug
The Hotar repeats: Agniḥ suśamit, i.e., Agni who lights well. This is Vâyu. For Vâyu lights himself through himself and all that exists. Thus he has command over Vâyu in the airy region.
मूलम्
अग्निः सुषमिदिति शंसति वायुर्वा अग्निः सुषमिद्वायुर्हि स्वयमात्मानं समिन्धे स्वयमिदं सर्वं यदिदं किंच वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
होता देववृत इति शंसत्यसौ वै होता देववृत एष हि सर्वतो देवैर्वृत एतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
He repeats: hotâ devavṛitaḥ, i.e., the Hotar chosen by the gods. The Hotar chosen by the gods is that Agni (in heaven). For he is everywhere chosen by the gods. Thus he has command over him in that world (heaven).
मूलम्
होता देववृत इति शंसत्यसौ वै होता देववृत एष हि सर्वतो देवैर्वृत एतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
होता मनुवृत इति शंसत्ययं वा अग्निर्होता मनुवृतो ऽयं हि सर्वतो मनुष्यैर्वृतो ऽग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
He repeats: hotâ manuvṛitaḥ, i.e., the Hotar chosen by men. The Hotar chosen by men is this Agni (on earth). For this Agni is everywhere chosen by men. Thus the Hotar has command over Agni in this world.
मूलम्
होता मनुवृत इति शंसत्ययं वा अग्निर्होता मनुवृतो ऽयं हि सर्वतो मनुष्यैर्वृतो ऽग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रणीर्यज्ञानामिति शंसति वायुर्वै प्रणीर्यज्ञानां यदा हि प्राणित्यथ यज्ञो ऽथाग्निहोत्रं वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
Haug
He repeats: praṇīr yajñānām, i.e., the carrier of sacrifices. Vāyu is the carrier of sacrifices. For, when he blows (prāṇiti), then the sacrifice exists, and consequently the Agnihotram. Thus he has command over Vāyu in the airy region.
मूलम्
प्रणीर्यज्ञानामिति शंसति वायुर्वै प्रणीर्यज्ञानां यदा हि प्राणित्यथ यज्ञो ऽथाग्निहोत्रं वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
रथीरध्वराणामिति शंसत्यसौ वै रथीरध्वराणामेष हि यथैतच्चरति रथीरिवैतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
He repeats: rathīr adhvarāṇām, i.e., proprietor of the carriage laden with offerings. The proprietor of the carriage laden with offerings is that one (Agni in heaven, Āditya). For he moves to his place (to which he has to go), just as one who has a carriage. Thus the Hotar has command over him (Agni) in this world.
मूलम्
रथीरध्वराणामिति शंसत्यसौ वै रथीरध्वराणामेष हि यथैतच्चरति रथीरिवैतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अतूर्तो होतेति शंसत्ययं वा अग्निरतूर्तो होतेमं ह न कश्चन तिर्यञ्चं तरत्यग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
He repeats: atūrto hotā, i.e., the Hotar who is not to be overcome. This Agni (the Agni on earth) is the Hotar who is not to be overcome. None can come across his way. Thus the Hotar has command over Agni in this world (on earth).
मूलम्
अतूर्तो होतेति शंसत्ययं वा अग्निरतूर्तो होतेमं ह न कश्चन तिर्यञ्चं तरत्यग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तूर्णिर्हव्यवाळिति शंसति वायुर्वै तूर्णिर्हव्यवाड्वायुर्हीदं सर्वं सद्यस्तरति यदिदं किंच वायुर्देवेभ्यो हव्यं वहति वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
Haug
He repeats: tûrṇir havyāvaṭ, i.e., the runner who carries the offerings. Vāyu is the runner who carries the offerings. For Vāyu runs in an instant through the whole universe; he carries the offerings to the gods. Thus he has command over Vāyu in the airy region.
मूलम्
तूर्णिर्हव्यवाळिति शंसति वायुर्वै तूर्णिर्हव्यवाड्वायुर्हीदं सर्वं सद्यस्तरति यदिदं किंच वायुर्देवेभ्यो हव्यं वहति वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आ देवो देवान्वक्षदिति शंसत्यसौ वै देवो देवानावहत्येतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
He repeats: â devo devân vakṣat, i.e., may the god bring hither the gods. That god (Agni in heaven) is it who brings hither the gods. Thus he has command over that (Agni) in that world.
मूलम्
आ देवो देवान्वक्षदिति शंसत्यसौ वै देवो देवानावहत्येतमेव तदेतस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यक्षदग्निर्देवो देवानिति शंसत्ययं वा अग्निर्देवो देवान्यजत्यग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
Haug
He repeats: yakṣad agnir devo devân, i.e., may Agni, the god, repeat the sacrificial mantras addressed to the gods. This Agni is it who repeats the sacrificial mantras addressed to the gods. Thus he has command over Agni in this world.
मूलम्
यक्षदग्निर्देवो देवानिति शंसत्ययं वा अग्निर्देवो देवान्यजत्यग्निमेव तदस्मिँल्लोक आयातयति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सो अध्वरा करति जातवेदा इति शंसति वायुर्वै जातवेदा वायुर्हीदं सर्वं करोति यदिदं किंच वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।
Haug
He repeats : so adhvarâ karati, jâtavedâḥ, i.e. may Jātavedās* (Agni) prepare the sacred food. Vāyu is Jātavedās. Vāyu makes the whole universe. Thus he has command over Vāyu in the airy region.
मूलम्
सो अध्वरा करति जातवेदा इति शंसति वायुर्वै जातवेदा वायुर्हीदं सर्वं करोति यदिदं किंच वायुमेव तदन्तरिक्षलोक आयातयति ।