विश्वास-प्रस्तुतिः
शिरो वा एतद्यज्ञस्य यदातिथ्यं ग्रीवा उपसदः ।
Haug
The Atithya-iṣṭi is the very head of the sacrifice (the sacrificial personage); the Upasads are his neck.
मूलम्
शिरो वा एतद्यज्ञस्य यदातिथ्यं ग्रीवा उपसदः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
समानहर्हिषी भवतः समानं हि शिरोग्रीवम् ।
Haug
The two stalks of Kuśa grass (held by the Hotar) are of the same length; for head and neck are equal.
मूलम्
समानहर्हिषी भवतः समानं हि शिरोग्रीवम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
इषुं वा एतां देवाः समस्कुर्वत यदुपसदः ।
Haug
The gods made the Upasads as an arrow (the upasad ceremony served them as an arrow);
मूलम्
इषुं वा एतां देवाः समस्कुर्वत यदुपसदः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्या अग्निरनीकमासीत्सोमः शल्यो विष्णुस्तेजनं वरुनः पर्नानि ।
Haug
Agni was its shaft, Soma its steel, Viṣṇu its point, and Varuṇa its feathers.
मूलम्
तस्या अग्निरनीकमासीत्सोमः शल्यो विष्णुस्तेजनं वरुनः पर्नानि ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तामाज्यधन्वानो व्यसृजन् ।
Haug
The gods holding this arrow represented by the Ajya (at the Upasad ceremony) discharged it,
मूलम्
तामाज्यधन्वानो व्यसृजन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तया पुरो भिन्दन्त आयन् ।
Haug
and, breaking with it the castles of the Asuras, entered them.
मूलम्
तया पुरो भिन्दन्त आयन् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तस्मादेता आज्यहविषो भवन्ति ।
Haug
For these (deities, Agni and so on) are in the Ajya offering.
मूलम्
तस्मादेता आज्यहविषो भवन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
चतुरो ऽग्रे स्तनान्व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
Haug
At first he (the sacrificer) undergoes the religious ceremony of drinking (milk) coming from four nipples (of the cow),[25]
Haug - Notes
[25] See Black Yajurveda, ed. Cowell, 1, p. 400.
मूलम्
चतुरो ऽग्रे स्तनान्व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
चतुःसंधिर्हीषुरनीकं शल्यस्तेजनम्पर्णानि ।
Haug
for the arrow in the Upasads consists of four parts, viz., shaft, steel, point, and feathers.
मूलम्
चतुःसंधिर्हीषुरनीकं शल्यस्तेजनम्पर्णानि ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त्रीन्स्तनान्व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
Haug
He (subsequently) undergoes the religious ceremony of drinking what comes from three nipples.
मूलम्
त्रीन्स्तनान्व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
त्रिषंधिर्हीषुरनीकं शल्यस्तेजनम् ।
Haug
For the arrow in the Upasads consists of three parts, viz., shaft, steel, and point.
मूलम्
त्रिषंधिर्हीषुरनीकं शल्यस्तेजनम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
द्वौ स्तनौ व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
Haug
He undergoes the religious ceremony of drinking what comes from two nipples.
मूलम्
द्वौ स्तनौ व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
द्विषंधिर्हीषुः शल्यश्च ह्येव तेजनं च ।
Haug
For the arrow in the Upasads consists of two parts, viz., shaft and point.
मूलम्
द्विषंधिर्हीषुः शल्यश्च ह्येव तेजनं च ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एकं स्तनं व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
Haug
He undergoes the religious ceremony of drinking what comes from one nipple (alone).
मूलम्
एकं स्तनं व्रतमुपैत्युपसत्सु ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एका ह्येवेषुरित्याख्यायते ।
Haug
For, in the Upasads, there is only “one” arrow mentioned (as a unit).
मूलम्
एका ह्येवेषुरित्याख्यायते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एकया वीर्यङ्क्रियते ।
Haug
By means of one alone (i.e., by co-operation of all its parts) effect is produced.
मूलम्
एकया वीर्यङ्क्रियते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
परो वरीयांसो वा इमे लोका अर्वागंहीयंसः ।
Haug
The worlds which are above are extended[26] and those which are below, contracted.
Haug - Notes
[26] The highest world is Satyaloka which is the largest of all; Dyuloka is smaller; Antarikṣa loka and Bhûrloka are successively smaller still.
मूलम्
परो वरीयांसो वा इमे लोका अर्वागंहीयंसः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
परस्तादर्वाचीरुपसद उपैत्येषामेव लोकानामभिजित्या ।
Haug
The priest (in performing this ceremony) commences by that number of nipples (four) which represents the larger worlds, and proceeds to those which represent the smaller ones.[27] (That is done) for conquering these worlds.
Haug - Notes
[27] That is to say, he milks on the first day four nipples, on the second three, and on the third two and one.
मूलम्
परस्तादर्वाचीरुपसद उपैत्येषामेव लोकानामभिजित्या ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
उपसद्याय मीळ्हुष इमाम्मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेरिति तिस्रस्तिस्रः सामिधेन्यो रूपसमृद्धा ।
Haug
(Now the Sâmidhêni verses for the forenoon and afternoon Upasad ceremonies are mentioned).[28]
Upasadyāya mīḷhushe (7, 15, 1-3), Imām me Agne samidham (2, 6, 1-3). Three Sāmidhênī verses are to be repeated each time (the first set in the forenoon and the second in the afternoon). They are complete in form.
Haug - Notes
[28]After some preliminary remarks on the importance and signification of the Upasad ceremony, the author goes on to set forth the duties of the Hotar when performing the Upasad, which has all the characteristics of a common Iṣṭi.
मूलम्
उपसद्याय मीळ्हुष इमाम्मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेरिति तिस्रस्तिस्रः सामिधेन्यो रूपसमृद्धा ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एतद्वै यज्ञस्य समृद्धं यद्रूपसमृद्धं यत्कर्म क्रियमाणमृगभिवदति ।
Haug
When the form is complete, and the verse which is recited alludes to the ceremony which is being performed, then the sacrifice is successful.
मूलम्
एतद्वै यज्ञस्य समृद्धं यद्रूपसमृद्धं यत्कर्म क्रियमाणमृगभिवदति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
जघ्निवतीर्याज्यानुवाक्याः कुर्यात् ।
Haug
For Anuvākyās and Yājyās, Jaghnivatî verses (such verses, as contain derivatives of the root han to kill) ought to be used.
मूलम्
जघ्निवतीर्याज्यानुवाक्याः कुर्यात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद्य उग्र इव शर्यहा त्वं सोमासि सत्पतिर्गयस्फानो अमीवहे दं विष्णुर्वि चक्रमे त्रीणि पदा वि चक्रम इत्येता ।
Haug
These are: agnir vritrāṇi jaṁghanat (6, 16, 34); ya agra iva śaryahā (6, 16, 39); tvam somāsi satpatiḥ (1. 91, 5); gayasphāno amivaha (1, 91, 12.); idam Viṣṇur vichakrame (1, 22, 17.); trīṇi padā vichakrame (1, 22, 8).[29]
Haug - Notes
[29] The respective deities of these Anuvâkyâs and Yâjyâs are: Agni, Soma, and Viṣnu.
मूलम्
अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद्य उग्र इव शर्यहा त्वं सोमासि सत्पतिर्गयस्फानो अमीवहे दं विष्णुर्वि चक्रमे त्रीणि पदा वि चक्रम इत्येता ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
विपर्यस्ताभिरपराह्णे यजति ।
Haug
This is the order for the forenoon ceremony. For the afternoon ceremony he inverts the order of these verses (so as to make the Yājyā of the forenoon Anuvākyā in the afternoon, and vice versâ).
मूलम्
विपर्यस्ताभिरपराह्णे यजति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
घ्नन्तो वा एताभिर्देवाः पुरो भिन्दन्त आयन्यदुपसदः ।
Haug
By means of these Upasads the Devas defeated (the Asuras), and, breaking down their castles, entered them.
मूलम्
घ्नन्तो वा एताभिर्देवाः पुरो भिन्दन्त आयन्यदुपसदः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सछन्दसः कर्तव्या न विछन्दसः ।
Haug
In performing the Upasad ceremony he should use verses in the same metre (for all the Āhutis), not such ones as are in different metres.
मूलम्
सछन्दसः कर्तव्या न विछन्दसः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्विछन्दसः कुर्याद्ग्रीवासु तद्गण्डं दध्यात् ।
Haug
When the Hotar uses different metres, then he produces the king’s evil on the necks (of the sacrificers).
मूलम्
यद्विछन्दसः कुर्याद्ग्रीवासु तद्गण्डं दध्यात् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ईश्वरो ग्लावो जनितोस्तस्मात्सछन्दस एव कर्तव्या न विछन्दसः ।
Haug
Thus the Hotar has it in his power to produce diseases. Thence the mantras (for the chief deities at the Upasad iṣṭi) should be always of the same metre, not of different metres.
मूलम्
ईश्वरो ग्लावो जनितोस्तस्मात्सछन्दस एव कर्तव्या न विछन्दसः ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तदु ह स्माहोपाविर्जानश्रुतेय उपसदां किल वै तद्ब्राह्मणे यस्मादप्यश्लीलस्य श्रोत्रियस्य मुखं व्येव ज्ञायते तृप्तमिव रेभतीवेति ।
Haug
Upāviḥ, the son of Janaśrutâ, said in a Brâhmaṇam about the Upasads, as follows: “From this reason (on account of the Upasads) the face of an ugly-looking Śrotriya makes upon the eye of an observer the distinct impression, as if it were very full, and he like a person who is in the habit of singing.”
मूलम्
तदु ह स्माहोपाविर्जानश्रुतेय उपसदां किल वै तद्ब्राह्मणे यस्मादप्यश्लीलस्य श्रोत्रियस्य मुखं व्येव ज्ञायते तृप्तमिव रेभतीवेति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
आज्यहविषो ह्युपसदो ग्रीवासु मुखमध्याहितं तस्माद्ध स्म तदाह ।
Haug
He said so, for the Upasad offerings, consisting of melted butter, appear on the throat as a face put over it.
मूलम्
आज्यहविषो ह्युपसदो ग्रीवासु मुखमध्याहितं तस्माद्ध स्म तदाह ।