२१

गणानां त्वा गणपतिं हवामह इति ब्राह्मणस्पत्यम्ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैनन्तद्भिषज्यति ।

(He now repeats) a hymn, addressed to Brahmanaspati.[8] Gaṇânâm tvâ gaṇapatim havâmahe (2, 23) Brahma is Bṛihaspati; by means of Brahma he thus cures him (the sacrificial man, who had been torn to pieces).

In the 3rd pada of the first verse, the name “brahmaṇaspati” is mentioned.

गणानां त्वा गणपतिं हवामह इति ब्राह्मणस्पत्यम्ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैनन्तद्भिषज्यति ।

प्रथश्च यस्य सप्रथश्च नामेति घर्मतन्वः सतनुमेवैनं तत्सरूपं करोति ।

The verses beginning with pratháścha yasya saprathaścha nâma (10, 181, 1-3) are the three Gharmatanu[9] mantras; by repeating them the Hotar provides the Pravargya man with a body, and a form.

This means, those mantras the recital of which is calculated to give the new body, which is to be made in the Pravargya vessel (the Gharma), the proper shape.

प्रथश्च यस्य सप्रथश्च नामेति घर्मतन्वः सतनुमेवैनं तत्सरूपं करोति ।

रथंतरमाजभारा वसिष्ठः भरद्वाजो बृहदा चक्रे अग्नेरिति बृहद्रथन्तरवन्तमेवैनं तत्करोति ।

(For in the fourth pada of the first of these verses), there is said: “Vasiṣṭha brought the Rathantara Sâma,” and (in the last half verse of the second Gharma-tanu mantra is said), “Bharadvâja made the Bṛihat Sâma out of Agni.”[10] By repeating these mantras, the Hotar provides the Pravargya man with the Rathantara and Bṛihat-Sâmans (required for its prosperity).

The Riṣi of the Rathantara Sâma: abhi tvá śūra nonumaḥ (7, 32, 22.) is Vaśiṣṭha, and that of the Bṛihat Sâma: tvẩm iddhi havámahe (6, 46, 1.) is Bharadvâja.

रथंतरमाजभारा वसिष्ठः भरद्वाजो बृहदा चक्रे अग्नेरिति बृहद्रथन्तरवन्तमेवैनं तत्करोति ।

अपश्यं त्वा मनसा चेकितानमिति प्रजावान्प्राजापत्यः प्रजामेवास्मिंस्तद्दधाति ।

(By repeating) three verses (of the hymn) apaśyan tvâ manasâ chekitânam (10, 183, 1), the Ṛiṣi of which is Prajâvân, the son of Prajâpati (the Lord of creatures), he provides him with offspring.[11]

The Hotar when repeating the first of these verses, looks at the sacrificer, when repeating the second, at the sacrificer’s wife, when the third, at himself.

अपश्यं त्वा मनसा चेकितानमिति प्रजावान्प्राजापत्यः प्रजामेवास्मिंस्तद्दधाति ।

का राधद्धोत्राश्विना वामिति नव विछन्दसः ।

(Now the Hotar repeats) nine verses in different metres, commencing with kâ râdhad dhotrâ (1, 120, 1-9).

का राधद्धोत्राश्विना वामिति नव विछन्दसः ।

तदेतद्यज्ञस्यान्तस्त्यं विक्षुद्रमिव व अन्तस्त्यमणीय इव च स्थवीय इव च तस्मादेता विछन्दसो भवन्ति ।

(These different metres represent the difference in magnitude and expansion of the extremities of the belly of the sacrificial man). For the extremities of the (mystical) sacrificial body (to be restored by means of the Pravargya ceremony) vary as to magnitude and largeness; some are rather thin, others are rather big.

तदेतद्यज्ञस्यान्तस्त्यं विक्षुद्रमिव व अन्तस्त्यमणीय इव च स्थवीय इव च तस्मादेता विछन्दसो भवन्ति ।

एताभिर्हाश्विनोः कक्षीवान्प्रियं धामोपागछत्स परमं लोकमजयत् ।

Thence are verses of various metres required (for the verses represent the extremities of the body). By means of these verses (the Ṛiṣi) Kakṣîvân went to the beloved residence of the Aśvins. He conquered the highest heaven.

एताभिर्हाश्विनोः कक्षीवान्प्रियं धामोपागछत्स परमं लोकमजयत् ।

उपाश्विनोः प्रियं धाम गछति जयति परमं लोकं य एवं वेद ।

He who has this knowledge goes up to the beloved house of the Aśvins, and conquers the highest heaven.

उपाश्विनोः प्रियं धाम गछति जयति परमं लोकं य एवं वेद ।

अभात्यग्निरुषसामनीकमिति सूक्तम् ।

(Now he repeats) the hymn: Abhâty agnir uṣasâm (5, 76).

अभात्यग्निरुषसामनीकमिति सूक्तम् ।

सूक्तम्पीपिवांसमश्विना घर्ममछेत्यभिरूपं यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।

The words : pîpivâṁsam aśvinâ gharmam achha (the fourth pada of the first verse of the hymn mentioned) are appropriate[12] to the ceremony. What is appropriate at the sacrifice, that is successful.

The word “gharma,” which is a name of the Pravargya vessel, is mentioned in it.

सूक्तम्पीपिवांसमश्विना घर्ममछेत्यभिरूपं यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।

तदु त्रैष्टुभं वीर्यं वै त्रिष्टुब्वीर्यमेवास्मिंस्तद्दधाति ।

This hymn is in the Triṣṭubh metre, for Triṣṭubh is strength; by this means he puts strength in this (Pravargya man.)

तदु त्रैष्टुभं वीर्यं वै त्रिष्टुब्वीर्यमेवास्मिंस्तद्दधाति ।

ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे इति सूक्तम् ।

He repeats the hymn: grâvâṇeva tad id artham jarethe (2, 39).

ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे इति सूक्तम् ।

अक्षी इव कर्णाविव नासेवेत्यङ्ग-समाख्यायमेवास्मिंस्तदिन्द्रियाणि दधाति ।

In this hymn there being expressions like, akśî iva “as the eyes” (2, 39, 5), karṇâviva “as two ears,” nâsa iva “as a nose” (2, 39, 6), he puts in this way, by enumerating the limbs of the body, the senses in this (Pravargya man.)

अक्षी इव कर्णाविव नासेवेत्यङ्ग-समाख्यायमेवास्मिंस्तदिन्द्रियाणि दधाति ।

तदु त्रैष्टुभं वीर्यं वै त्रिष्टुब्वीर्यमेवास्मिंस्तद्दधाति ।

This hymn is in the Triṣṭubh metre; for Triṣṭubh is strength. In this way he puts strength in this (Pravargya man.)

तदु त्रैष्टुभं वीर्यं वै त्रिष्टुब्वीर्यमेवास्मिंस्तद्दधाति ।

इळे द्यावापृथिवी पूर्वचित्तय इति सूक्तम् ।

He repeats the hymn: iḷe dyâvâprithivî (1, 112).

इळे द्यावापृथिवी पूर्वचित्तय इति सूक्तम् ।

अग्निं घर्मं सुरुचं यामन्निष्टय इत्यभिरूपं यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।

(The words in the second pada :) gharmam surucham are appropriate.[13]

For the word “gharma” (the Pravargya vessel) is mentioned in it.

अग्निं घर्मं सुरुचं यामन्निष्टय इत्यभिरूपं यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।

तदु जागतं जागता वै पशवः पशूनेवास्मिंस्तद्दधाति ।

This hymn is in the Jagatî metre; cattle is of the same (Jagatî) nature. Thus he provides this (Pravargya man) with cattle.

तदु जागतं जागता वै पशवः पशूनेवास्मिंस्तद्दधाति ।

याभिरमुमावतं याभिरमुमावतमित्येतावतो हात्राश्वि-उऔ कामान्ददृशतुस्तानेवास्मिंस्तद्दधाति तैरेवैनं तत्समर्धयति ।

By the words : “what assistance you (Aśvinâ) have rendered such and such a one” (which occur in every verse of the hymn mentioned), he provides this (Pravargya man) with all those wishes (and their fulfilment) which the Aśvins in this hymn are said to have deemed proper to fulfil. In repeating this hymn, the priest thus makes this (Pravargya man) thrive by means of those desires (including their satisfaction).

याभिरमुमावतं याभिरमुमावतमित्येतावतो हात्राश्वि-उऔ कामान्ददृशतुस्तानेवास्मिंस्तद्दधाति तैरेवैनं तत्समर्धयति ।

अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय इति रुचितवती ।

He repeats the ruchitavatî, i.e., the verse whose characteristic the word “ruch,” to shine, is: arûruchad uṣasaḥ pṛiśnir (9, 83, 3).

अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय इति रुचितवती ।

रुचमेवास्मिंस्तद्दधाति ।

In this way he provides this (Pravargya man) with splendour.

रुचमेवास्मिंस्तद्दधाति ।

द्युभिरक्तुभिः परि पातमस्मानित्युत्तमया परिदधाति ।

With the verse, dyubhir aktubhiḥ paripâtam (1, 112, 25), he concludes (the ceremony).

द्युभिरक्तुभिः परि पातमस्मानित्युत्तमया परिदधाति ।

अरिष्टेभिरश्विना सौभगेभिः तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौरित्येतैरेवैनं तत्कामैः समर्धयति ।

(In repeating this verse, the words of which) ariṣṭebhir pṛithivî uta dyâuḥ (contain a prayer for prosperity) he makes thus this Pravargya man thrive, granting him all that is wished for (in the verse mentioned).

अरिष्टेभिरश्विना सौभगेभिः तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौरित्येतैरेवैनं तत्कामैः समर्धयति ।

इति नु पूर्वम्पटलम् ।

Now is (completed) the first part of the mantra collection (required at the Pravargya ceremony).

इति नु पूर्वम्पटलम् ।