विश्वास-प्रस्तुतिः
ब्रह्म जज्ञानम्प्रथमम्पुरस्तादिति प्रतिपद्यते ।
Haug
The Hotar begins with brahma jajnānam prathamam (Vāj. S. 13, 5. Āśval. Ś. S. 4, 6).
मूलम्
ब्रह्म जज्ञानम्प्रथमम्पुरस्तादिति प्रतिपद्यते ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैनं तद्भिषज्यति ।
Haug
In this mantra Brahma is Brihaspati (the teacher of the gods); by means of Brahma (i.e., the Brahmans) the Hotar thus cures the Pravargya man (the mystical personage, called “sacrifice” which had been torn to pieces by the gods).
मूलम्
ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैनं तद्भिषज्यति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
इयं वै पित्रे राष्ट्र्येत्यग्र इति ।
Haug
By repeating the mantra, iyam pitre rāṣṭrî (Āśval. Ś. S. 4, 6), the Hotar puts speech in the Pravargya man;
मूलम्
इयं वै पित्रे राष्ट्र्येत्यग्र इति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
वाग्वै राष्ट्री वाचमेवास्मिंस्तद्दधाति ।
Haug
for by rāṣṭrî, i.e., queen, speech is to be understood.मूलम्
वाग्वै राष्ट्री वाचमेवास्मिंस्तद्दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
महान्मही अस्तभायद्वि जात इति ब्राह्मणस्पत्या ।
Haug
The verse, mahân mahî astabhâyad (Āśval. Ś. S. 4, 6), is addressed to Brahmaṇaspati.
मूलम्
महान्मही अस्तभायद्वि जात इति ब्राह्मणस्पत्या ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैनं तद्भिषज्यति ।
Haug
Brahma is Bṛihaspati; by means of Brahma the priest thus cures the Pravargya man.
मूलम्
ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैनं तद्भिषज्यति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अभि त्यं देवं सवितारमोण्योरिति सावित्री ।
Haug
The verse addressed to Savitar is, abhi tyam devam savitāram (Vāj. S. 4, 25. Âśval. Ś. S. 4, 6).
मूलम्
अभि त्यं देवं सवितारमोण्योरिति सावित्री ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्राणो वै सविता प्राणमेवस्मिंस्तद्दधाति ।
Haug
Savitar is the vital air; thus the Hotar puts the vital air in this Pravargya man.
मूलम्
प्राणो वै सविता प्राणमेवस्मिंस्तद्दधाति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
सं सीदस्व महाङसीत्येवैनं समसादयनु ।
Haug
By the verse, saṁsîdasva mahân asi (1, 36, 9), they make him (the Pravargya man) sit down.[4]
Haug - Notes
[4]The Adhvaryus put the Pravargya vessel, the so-called Mahâvira, in an earthen ring, called Khara.
मूलम्
सं सीदस्व महाङसीत्येवैनं समसादयनु ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
अञ्जन्ति यम्प्रथयन्तो न विप्रा इत्यज्यमानायाभिरूपा ।
Haug
The verse, aṁjanti yam prathayanto (5, 43, 7), is appropriate to the ceremony of anointing (the Pravargya vessel with melted butter).
मूलम्
अञ्जन्ति यम्प्रथयन्तो न विप्रा इत्यज्यमानायाभिरूपा ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।
Haug
What is appropriate in the sacrifice, that is successful.
मूलम्
यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
पतङ्गमक्तमसुरस्य मायया यो नः सनुत्यो अभिदासदग्ने भवा नो अग्ने सुमना उपेताविति द्वे-द्वे अभिरूपे ।
Haug
Of the following mantras, patangam aktamasurasya (10, 177, 1), yo no sanutyu abhidâsad (6, 5, 4), bhavâ no agne sumanâ upetau (3, 18, 1), the first as well as the second verse[5] are appropriate.
Haug - Notes
[5]That is to say : of the three mantras mentioned, always that one which immediately follows them in the Saṁhitâ, is to be repeated along with them. For instance, of 10,177,1 (patangam aktam, &c.), is the 2nd verse, to be also repeated.
मूलम्
पतङ्गमक्तमसुरस्य मायया यो नः सनुत्यो अभिदासदग्ने भवा नो अग्ने सुमना उपेताविति द्वे-द्वे अभिरूपे ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।
Haug
What is appropriate in the sacrifice, that is successful.
मूलम्
यद्यज्ञे ऽभिरूपं तत्समृद्धम् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
कृणुस्न्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीमिति पञ्च राक्षोघ्न्यो रक्षसामपहत्यै ।
Haug
The five verses required for killing the Rakṣas, commence with, kṛiṇuṣva pâjaḥ prasitim (4, 4, 1-5).
मूलम्
कृणुस्न्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीमिति पञ्च राक्षोघ्न्यो रक्षसामपहत्यै ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
परि त्वा गिर्वणो गिरो ऽधि द्वयोरदधा उक्थ्यं वचः शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यदपश्यं गोपामनिपद्यमानमिति चतस्र एकपातिन्यस् ।
Haug
Now follow four single verses :[6] Pari tvâ girvaṇo gira (1, 10, 12); Adhi dvayor adadhâ ukthyam (1, 83, 3); Śukram te anyad yajatam (6, 58, 1); Apaśyan gopâm anipadyamânam (10, 177, 3).
Haug - Notes
[6]Ekapátinyaḥ. An ekapátini is such a mantra which is taken single, and not followed by any other verse which comes immediately after it in the Samhita. The term is here used to mark a distinction between: dve, i.e., two verses and paṁcha, i.e., five verses, which follow one another in the Saṁhitâ.
मूलम्
परि त्वा गिर्वणो गिरो ऽधि द्वयोरदधा उक्थ्यं वचः शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यदपश्यं गोपामनिपद्यमानमिति चतस्र एकपातिन्यस् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
ता एकविंशतिर्भवन्ति ।
Haug
All these verses (if counted) number to twenty, one.
मूलम्
ता एकविंशतिर्भवन्ति ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
एकविंशो ऽयम्पुरुषो दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या आत्मैकविंशश् ।
Haug
This (sacrificial) man is twenty-one fold; for he has ten fingers on his hands and ten on his feet, and the soul is reckoned as the twenty-first.
मूलम्
एकविंशो ऽयम्पुरुषो दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या आत्मैकविंशश् ।
विश्वास-प्रस्तुतिः
तमिममात्मानमेकविंशं संस्कुरुते ।
Haug
He (thus) prepares the soul as the twenty-first (part).
मूलम्
तमिममात्मानमेकविंशं संस्कुरुते ।