०६६ असुरक्षयणम्

66. To Agni: for aid.

असुरक्षयणम्।
१ ब्रह्मा। जातवेदाः सूर्यो वज्रश्च। अतिजगती।

[Brahman.—ekarcam. jātavedasam; sāuryam; vajradevatyam. atijāgatam.]

Comment

Found also in Pāipp. xvi. The comm. connects it in use with the preceding hymn.

Translations

Translated: Griffith, ii. 319.

A hymn to Agni as the Sun

Translation

1. The trickish Asuras that go about, having metal nets, hooking with
   fetters of metal, them I make subject to thee with flame, O Jātavedas;
   go thou, a thousand-barbed thunderbolt, slaughtering our rivals.

Notes

Ppp. combines in a -jālā ’surā, and reads in b ayasmāi p-;
in c it seems to give harase, which would be an acceptable
emendation. Our sahásrabhṛṣṭis in d is for the -hṛṣṭis (the
majority) or -dṛṣṭis ⌊two⌋ or -hraṣṭis ⌊two or three⌋ or ⌊-haṣṭis
or -hraṣṭi or⌋ -hruṣṭis or -riṣṭis or -bhṛṣṭis (all these, one
each) of the authorities; SPP. reads, with the comm., -ṛṣṭis. SPP.
also follows the comm. in adopting pāhi, against the majority of his
authorities (though in such a case their reading, whether pā- or
yā-, is extremely doubtful); ⌊here the testimony of his oral reciters
is of especial weight, and they (his K. and V.) gave yāhi⌋.

The Asuras with iron nets, magicians, who roam about with hooks and bonds of iron, With wrath I make thy thralls, O Jatavedas. Come as a bolt foe- quelling, thousand pointed.

अयः॑ऽजालाः। असु॑राः। मा॒यिनः॑। अ॒य॒स्मयैः॑। पाशैः॑। अ॒ङ्किनः॑। ये। चर॑न्ति। तान्। ते॒। र॒न्ध॒या॒मि॒। हर॑सा। जा॒त॒ऽवे॒दः॒। स॒हस्र॑ऽऋष्टिः। स॒ऽपत्ना॑न्। प्र॒ऽमृ॒णन्। पा॒हि॒। वज्रः॑। ६६.१।

• जातवेदाः, सूर्यः, वज्रः
• ब्रह्मा
• अतिजगती
• असुरक्षयणम् सूक्त

पराक्रम करने का उपदेश।

पदार्थान्वयभाषाः - (अयोजालाः) लोहे के जालवाले, (असुराः) असुर [विद्वानों के विरोधी], (मायिनः) छली, (अयस्मयैः) लोहे के बने हुए (पाशैः) फन्दों से (अङ्किनः) आँकड़ा लगानेवाले (ये) जो [शत्रु] (चरन्ति) घूमते-फिरते हैं। (जातवेदः) हे बड़े धनवाले ! [शूर] (तान्) उनको (ते) तेरे (हरसा) बल से (रन्धयामि) मैं वश में करता हूँ, (सहस्रऋष्टिः) सहस्रों दो धारा तरिवारवाला, (वज्रः) वज्रवान् (सपत्नान्) विरोधियों को (प्रमृणन्) मार डालता हुआ तू [हमें] (पाहि) पाल ॥१॥

भावार्थभाषाः - बड़े लोग शूर पराक्रमी पुरुषों का सदा सहाय और सत्कार करते रहें, जिससे वे छली कपटी दुष्टों को मारकर प्रजा का पालन करें ॥१॥

टिप्पणी: १−(अयोजालाः) लोहमयवागुरावन्तः (असुराः) सुराणां विदुषां विरोधिनः (मायिनः) छलिनः (अयस्मयैः) लोहनिर्मितैः (पाशैः) बन्धनैः (अङ्किनः) अङ्कुशवन्तः (ये) दुष्टाः (चरन्ति) विचरन्ति (तान्) दुष्टान् (ते) तव (रन्धयामि) रध्यतिर्वशगमने-निरु० १०।४०। वशयामि। स्वाधीनान् करोमि (हरसा) बलेन (जातवेदः) हे बहुधन, (सहस्रऋष्टिः) ऋष्टिः उभयतो धारायुक्तः खड्गः। सहस्रैर्ऋष्टिभिर्युक्तः (सपत्नान्) शत्रून् (प्रमृणन्) प्रकर्षेण मारयन् (पाहि) पालय (वज्रः) वज्र-अर्शआद्यच्। वज्रवान् ॥