१३ हिरण्यगर्भविधिः

ओम् अथ हिरण्यगर्भविधिम् अनुक्रमिष्यामः सर्वपापापनोदनम्

ओम् अथ हिरण्यगर्भविधिम् अनुक्रमिष्यामः सर्वपापापनोदनम्

उदगयन आपूर्यमाणपक्षे पुण्ये नक्षत्रे श्रद्धाप्रेरितौ ग्रहणकाले वा

उदगयन आपूर्यमाणपक्षे पुण्ये नक्षत्रे श्रद्धाप्रेरितौ ग्रहणकाले वा

ऋत्विग्यजमानौ क्ल्प्तकेशश्मश्रुरोमनखौ स्याताम्

ऋत्विग्यजमानौ क्ल्प्तकेशश्मश्रुरोमनखौ स्याताम्

अथ ऋत्विक् प्रग् अस्तङ्गमनाद् अश्वत्थाद् अरणी आधायाग्ने जायस्वेति द्वाभ्यां मथ्यमानम् अनुमन्त्रयते

अथ ऋत्विक् प्रग् अस्तङ्गमनाद् अश्वत्थाद् अरणी आधायाग्ने जायस्वेति द्वाभ्यां मथ्यमानम् अनुमन्त्रयते

तृतीयया जातं चतुर्थ्योपसमादधाति

तृतीयया जातं चतुर्थ्योपसमादधाति

शुचौ देशे परिधाप्य यथोक्तम् अञ्जनाभ्यञ्जनानुलेपनं कारयित्वा

शुचौ देशे परिधाप्य यथोक्तम् अञ्जनाभ्यञ्जनानुलेपनं कारयित्वा

अग्नेः प्रजातं परि यद् धिरण्यं यद् आबध्नन्न् इति हिरण्यस्रजम् आग्रथ्य रक्षन्तु त्वेति रक्षां कृत्वा

अग्नेः प्रजातं परि यद् धिरण्यं यद् आबध्नन्न् इति हिरण्यस्रजम् आग्रथ्य रक्षन्तु त्वेति रक्षां कृत्वा

दर्भान् आस्तीर्याधह्शायिनौ स्याताम्

दर्भान् आस्तीर्याधह्शायिनौ स्याताम्

श्वो भूते ऽभिजिन्मुहूर्ते हिरण्मयं मण्डलाकृति नाभिमात्रं पात्रम् आधाय सापिधानम्

श्वो भूते ऽभिजिन्मुहूर्ते हिरण्मयं मण्डलाकृति नाभिमात्रं पात्रम् आधाय सापिधानम्

स्रुक्स्रुवाज्यस्थाल्युदपात्रालङ्कारांश् च

स्रुक्स्रुवाज्यस्थाल्युदपात्रालङ्कारांश् च

परिसमुह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य बर्हिर् उदपात्रम् उपसाद्य परिचरणेनाज्यं परिचर्य नित्यान् पुरस्ताद्धोमान् हुत्वाज्यभागौ चाथ जुहोति

परिसमुह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य बर्हिर् उदपात्रम् उपसाद्य परिचरणेनाज्यं परिचर्य नित्यान् पुरस्ताद्धोमान् हुत्वाज्यभागौ चाथ जुहोति

हिरण्यगर्भाय स्वाहा ॥ अग्नये स्वाहा ॥ ब्रह्मणे स्वाहा ॥ प्रजापतये स्वाहेति हुत्वा

हिरण्यगर्भाय स्वाहा ॥ अग्नये स्वाहा ॥ ब्रह्मणे स्वाहा ॥ प्रजापतये स्वाहेति हुत्वा

तैर् एव नमस्कारं कारयित्वा

तैर् एव नमस्कारं कारयित्वा

तैर् एवोपस्थाय स्रुक्स्रुवाज्यस्थाल्युदपात्रालङ्कारांश् चेति

तैर् एवोपस्थाय स्रुक्स्रुवाज्यस्थाल्युदपात्रालङ्कारांश् चेति

हिरण्मये राजानं हिरण्यवतीभिः स्नापयित्वा

हिरण्मये राजानं हिरण्यवतीभिः स्नापयित्वा

हिरण्यकलशैस् तस्मिन् पञ्चगव्यम् अप आसिच्य

हिरण्यकलशैस् तस्मिन् पञ्चगव्यम् अप आसिच्य

हिरण्यगर्भसूक्तेनांहोमुचेन शन्तातीयेन पञ्चभिश् च नामभिः सम्पातान् आनीय

हिरण्यगर्भसूक्तेनांहोमुचेन शन्तातीयेन पञ्चभिश् च नामभिः सम्पातान् आनीय

तथैव सदस्यान् असदस्यान् ऋत्विजो ऽनुज्ञापयेद्

तथैव सदस्यान् असदस्यान् ऋत्विजो ऽनुज्ञापयेद्

राजा हिरण्यगर्भत्वम् अभीप्सत्य् अस्मिन् भवन्तो ऽनुमन्यन्ताम् इति

राजा हिरण्यगर्भत्वम् अभीप्सत्य् अस्मिन् भवन्तो ऽनुमन्यन्ताम् इति

तैर् अनुष्ठितः

तैर् अनुष्ठितः

उद् एहि वाजिन्न् इति द्वाभ्यां प्रवेशयेत्

उद् एहि वाजिन्न् इति द्वाभ्यां प्रवेशयेत्

त्रयस्त्रिंशद् देवता इत्य् अभिसन्धाय तम् अनुशास्ति

त्रयस्त्रिंशद् देवता इत्य् अभिसन्धाय तम् अनुशास्ति

वाचं नियम्य प्रतिसंहृत्य चेन्द्रियाणि विषयेभ्यो मनसा भगवन्तं हिरण्मयं हिरण्यगर्भं परमेष्ठिनं पौरुषं ध्यायस्वेति

वाचं नियम्य प्रतिसंहृत्य चेन्द्रियाणि विषयेभ्यो मनसा भगवन्तं हिरण्मयं हिरण्यगर्भं परमेष्ठिनं पौरुषं ध्यायस्वेति

तथेति तत् प्रतिपद्यते

तथेति तत् प्रतिपद्यते

स सप्तदशमात्रान्तरम् अस्ति

स सप्तदशमात्रान्तरम् अस्ति

सप्तदशो वै प्रजापतिः

सप्तदशो वै प्रजापतिः

प्रजापतेर् आवृत इति विज्ञापयेत्

प्रजापतेर् आवृत इति विज्ञापयेत्

तथैव सदस्यान् असदस्यान् अनुज्ञाप्योत्थापयेद्

तथैव सदस्यान् असदस्यान् अनुज्ञाप्योत्थापयेद्

उत्थितं हिरण्मयेन चक्रेणाभिन्युब्जयेत्

उत्थितं हिरण्मयेन चक्रेणाभिन्युब्जयेत्

मा ते प्राण इत्य् उद्धरेद्

मा ते प्राण इत्य् उद्धरेद्

उद्धृतं हिरण्यनाम्नो प्रविमुच्य यस् त्वा मृत्युर् इत्य् अपास्येत्

उद्धृतं हिरण्यनाम्नो प्रविमुच्य यस् त्वा मृत्युर् इत्य् अपास्येत्

सम्पश्यमाना इत्य् अवेक्षितो ब्राह्मणान् प्रणिपत्य नमस्कार्य नमो हिरण्यगर्भायेत्य्

सम्पश्यमाना इत्य् अवेक्षितो ब्राह्मणान् प्रणिपत्य नमस्कार्य नमो हिरण्यगर्भायेत्य्

अथ ह वै हिरण्यगर्भस्येति प्रियतमाय तत उक्तम्

अथ ह वै हिरण्यगर्भस्येति प्रियतमाय तत उक्तम्

ब्राह्मणा ब्रूयुर् उत्तिष्ठ हिरण्यगर्भानुगृहीतो (सीत्य्

ब्राह्मणा ब्रूयुर् उत्तिष्ठ हिरण्यगर्भानुगृहीतो (सीत्य्

अप्रतिरथेन हुत्वा संस्थापयेद्

अप्रतिरथेन हुत्वा संस्थापयेद्

अप्सु ते राजन् वरुणेति वरुणम् अभिष्टूय स्नात्वा पवित्रैः प्रत्येत्यादित्यम् उपतिष्ठन्ते

अप्सु ते राजन् वरुणेति वरुणम् अभिष्टूय स्नात्वा पवित्रैः प्रत्येत्यादित्यम् उपतिष्ठन्ते

हिरण्यं तव यद् गर्भो हिरण्यस्यापि गर्भजः । हिरण्यगर्भस् तस्मात् त्वं पाहि मां महतो महान् इति

हिरण्यं तव यद् गर्भो हिरण्यस्यापि गर्भजः । हिरण्यगर्भस् तस्मात् त्वं पाहि मां महतो महान् इति

सूर्यस्यावृतम् इति प्रदक्षिणम् आवृत्य

सूर्यस्यावृतम् इति प्रदक्षिणम् आवृत्य

गृहान् ऐमीति गृहान् प्रतिपद्य

गृहान् ऐमीति गृहान् प्रतिपद्य

त्वम् अग्ने प्रमतिर् इत्य् अग्निम् उपस्थाप्याथोत्सृजेद्

त्वम् अग्ने प्रमतिर् इत्य् अग्निम् उपस्थाप्याथोत्सृजेद्

अथ द्विजेभ्यो दक्षिणां दश सहस्राण् दद्यात्

अथ द्विजेभ्यो दक्षिणां दश सहस्राण् दद्यात्

ग्रामवरं च

ग्रामवरं च

स्रुक्स्रुवाज्यस्थाल्युदपात्रालङ्कारांश् चेत्य् अन्यत् सर्वं सदस्येभ्यो

स्रुक्स्रुवाज्यस्थाल्युदपात्रालङ्कारांश् चेत्य् अन्यत् सर्वं सदस्येभ्यो

यावद् वा तुष्येरंश् तावद् वा देयम् ॥ राजा दद्याद्

यावद् वा तुष्येरंश् तावद् वा देयम् ॥ राजा दद्याद्

यथाकामं ब्राह्मणान् अन्नेन परिचरेत्

यथाकामं ब्राह्मणान् अन्नेन परिचरेत्

तत्र श्लोकाः

तत्र श्लोकाः

वेदानां पारगा यस्य
चतुर्णां ब्रह्मवित्तमाः ।
तुष्टा यस्याशिषो ब्रूयुस्
तस्य यज्ञफलं भवेत् ॥

वेदानां पारगा यस्य चतुर्णां ब्रह्मवित्तमाः । तुष्टा यस्याशिषो ब्रूयुस् तस्य यज्ञफलं भवेत् ॥

ब्राह्मणानां प्रसादेन
सूर्यो दिवि विराजति ।
इन्द्रो ऽप्य् एषां प्रसादेन
देवान् अतिविराजति ॥

ब्राह्मणानां प्रसादेन सूर्यो दिवि विराजति । इन्द्रो ऽप्य् एषां प्रसादेन देवान् अतिविराजति ॥

हिरण्यदानस्य फलम्
अमृतत्वम् इति श्रुतिः ।
श्रूयते ह्य् अस्य दाता
यः सो ऽमृतत्वं समश्नुते ॥

हिरण्यदानस्य फलम् अमृतत्वम् इति श्रुतिः । श्रूयते ह्य् अस्य दाता यः सो ऽमृतत्वं समश्नुते ॥

राजेक्ष्वाकुप्रभृतयः
पुरा राजर्षयो ऽमलाः ।
दत्त्वा हिरण्यं विप्रेभ्यो
ज्योतिर् भूत्वा दिवि स्थिताः ॥

राजेक्षुवाकुप्रभ्र्तयः पुरा राजर्षयो ऽमलाः । दत्त्वा हिरण्यं विप्रेभ्यो ज्योतिर् भूत्वा दिवि स्थिताः ॥

य एवं संस्कृतो राजा
विधिना ब्रह्मवादिना ।
प्रजानाम् इह साम्राज्यं
ज्यैष्ठ्यं श्रैष्ठ्यं च गच्छति ॥

य एवं संस्कृतो राजा विधिना ब्रह्मवादिना । प्रजानाम् इह साम्राज्यं ज्यैष्ठ्यं श्रैष्ठ्यं च गच्छति ॥

अमुष्मिन् ब्रह्मणा सार्धम्
आनन्दम् अनुभूय वै ।
ज्योतिर्मयं सत्यलोकं
नचैवावर्तते पुनः ॥

अमुष्मिन् ब्रह्मणा सार्धम् आनन्दम् अनुभूय वै । ज्योतिर्मयं सत्यलोकं नचैवावर्तते पुनः ॥