२१

व्यञ्जनँ स्वराङ्गम्॥२१.१॥

The consonant is adjunct of a vowel.

व्यञ्जनँ स्वराङ्गम्॥२१.१॥

तत्परस्वरम्॥२१.२॥

And it belongs to the following vowel.

तत्परस्वरम्॥२१.२॥

अवसितं पूर्वस्य॥२१.३॥

A consonant in pausa belongs to the preceding vowels.

अवसितं पूर्वस्य॥२१.३॥

संयोगादि॥२१.४॥

Also the first consonant of a group.

संयोगादि॥२१.४॥

परेण चासँहितम्॥२१.५॥

And one that is not combined with the following vowel.

परेण चासँहितम्॥२१.५॥

अनुस्वारः स्वरभक्तिश्च॥२१.६॥

Also anusvāra and svarabhakti.

अनुस्वारः स्वरभक्तिश्च॥२१.६॥

नान्तस्थापरमसवर्णम्॥२१.७॥

But not a consonant that is followed by a semivowel, if dissimilar with it.

नान्तस्थापरमसवर्णम्॥२१.७॥

नासिव्याः॥२१.८॥

Nor the nose-sounds.

नासिव्याः॥२१.८॥

स्पर्शश्चोष्मपर ऊष्मा चेत्परश्च॥२१.९॥

Nor a mute that is followed by a spirant — provided the following spirant is likewise in the same case.

स्पर्शश्चोष्मपर ऊष्मा चेत्परश्च॥२१.९॥

स्वरितात्सँहितायामनुदात्तानां प्रचय उदात्तश्रुतिः॥२१.१०॥

Of grave syllables following a circumflex in saṃhitā there is pracaya, having the tone of acute.

स्वरितात्सँहितायामनुदात्तानां प्रचय उदात्तश्रुतिः॥२१.१०॥

नोदात्तस्वरितपरः॥२१.११॥

But not when an acute or circumflex follows.

नोदात्तस्वरितपरः॥२१.११॥

स्पर्शादनुत्तमादुत्तमपरादानुपूर्व्यान्नासिक्याः॥२१.१२॥

After a non-nasal mute, when it is followed by a nasal, are inserted, in their order, nose-sounds.

स्पर्शादनुत्तमादुत्तमपरादानुपूर्व्यान्नासिक्याः॥२१.१२॥

तान्यमानेके॥२१.१३॥

Some call these yamas.

तान्यमानेके॥२१.१३॥

हकारान्नणमपरान्नासिक्यम्॥२१.१४॥

After h, when followed by n, ṇ, or m, is inserted nāsikya.

हकारान्नणमपरान्नासिक्यम्॥२१.१४॥

रेफोष्मसंयोगे रेफस्वरभक्तिः॥२१.१५॥

In the combination of r and a spirant, there is a svarabhakti of r.

रेफोष्मसंयोगे रेफस्वरभक्तिः॥२१.१५॥

न क्रमे प्रथमपरे प्रथमपरे॥२१.१६॥

But not in case of krama, when a first mute follows the spirant.

न क्रमे प्रथमपरे प्रथमपरे॥२१.१६॥