विश्वास-प्रस्तुतिः
अथादावुत्तरे विभागे ह्रस्वं व्यञ्जनपरः॥३.१॥
Whitney
Now then — at the beginning or end of a word, a vowel, in case of separation, if followed by a consonant, becomes short as hereinafter set forth.
मूलम्
अथादावुत्तरे विभागे ह्रस्वं व्यञ्जनपरः॥३.१॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
देवाशीकासुम्नाश्वर्तावयुनाहृदयाघोक्थाशुद्धा॥३.२॥
Whitney
devā, śīkā, sumnā, śvā, ṛtā, vayunā, hṛdayā, aghā, ukthā, and śudhā, as first members of a compound, shorten their final when separated.
मूलम्
देवाशीकासुम्नाश्वर्तावयुनाहृदयाघोक्थाशुद्धा॥३.२॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
इन्द्रा वद्वन्वान्परः॥३.३॥
Whitney
Also indrā, when followed by vat, van, and vān.
मूलम्
इन्द्रा वद्वन्वान्परः॥३.३॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
चित्रा वपरः॥३.४॥
Whitney
Also citrā, when followed by v.
मूलम्
चित्रा वपरः॥३.४॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
प्रस्थेन्द्रियाद्रविणाविश्वदेव्यादीर्घावीर्याविश्वावातात्वाभङ्गुराकर्णकावृष्णियासुगोपर्कसामाघासत्रावर्षापुष्पामेघाप्रास्वा॥३.५॥
Whitney
Also prasthā, indriyā, draviṇā, viśvadevyā, dīrghā, vīryā, viśvā, vātā, tvā, bhaṅgurā, karṇakā, vṛṣṇiyā, sugopā, ṛksāmā, aghā, satrā, varṣā, puṣpā, meghā, prā, svā.
मूलम्
प्रस्थेन्द्रियाद्रविणाविश्वदेव्यादीर्घावीर्याविश्वावातात्वाभङ्गुराकर्णकावृष्णियासुगोपर्कसामाघासत्रावर्षापुष्पामेघाप्रास्वा॥३.५॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
लोकएवेष्टा॥३.६॥
Whitney
Also iṣṭā, after loke and eva.
मूलम्
लोकएवेष्टा॥३.६॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
शक्तीरथीत्विषीवाशीरात्र्योषध्याहुतीव्याहृतीस्वाहाकृतीह्रादुनीशचीचितीश्रोणीपृष्टीपूत्यभीचर्षणीपर्यधीपारीशत्रूविषूवसूअनूहनूसूविभू इत्यवग्रहः॥३.७॥
Whitney
Also śaktī, rathī, tviṣī, vāśī, rātrī, oṣadhī, āhutī, vyāhṛtī, svāhākṛtī, hrādunī, śacī, citī, śroṇī, pṛṣṭī, pūtī, abhī, carṣaṇī, parī, adhī, pārī, śatrū, viṣū, vasū, anū, hanū, sū, vibhū — all these, as first members of a compoound.
मूलम्
शक्तीरथीत्विषीवाशीरात्र्योषध्याहुतीव्याहृतीस्वाहाकृतीह्रादुनीशचीचितीश्रोणीपृष्टीपूत्यभीचर्षणीपर्यधीपारीशत्रूविषूवसूअनूहनूसूविभू इत्यवग्रहः॥३.७॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
अवासचस्वानुदामृडावर्धाशिक्षारक्षाद्याभवाभजायत्राचरापिबानाधामाधारयाधर्षाघावर्धयाबोधात्रातत्रामुञ्चाश्वस्यापृणस्वाहिष्ठात्वंतराजनिष्वायुक्ष्वाछा॥३.८॥
Whitney
Also ava, sacasvā, nudā, mṛḍā, vardhā, śikṣā, rakṣā, adyā, bhavā, bhajā, yatrā, carā, pibā, nā, dhāmā, dhārayā, dharṣā, ghā, vardhayā, bodhā, atrā, tatrā, muñcā, aśvasyā, pṛṇasvā, hi ṣṭhā, tvaṃ tarā, janiṣvā, yukṣvā, achā.
मूलम्
अवासचस्वानुदामृडावर्धाशिक्षारक्षाद्याभवाभजायत्राचरापिबानाधामाधारयाधर्षाघावर्धयाबोधात्रातत्रामुञ्चाश्वस्यापृणस्वाहिष्ठात्वंतराजनिष्वायुक्ष्वाछा॥३.८॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
अधाग्नियाज्ये॥३.९॥
Whitney
Also adhā, in agni and yājyā passages.
मूलम्
अधाग्नियाज्ये॥३.९॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
कुत्रादक्षिणेनास्वेनाहन्तनाजगामारुहेमाविद्मर्ध्यामाचकृमाक्षामास्तरीमाभरेमावर्षयथेरयथारिथापाथाथासिञ्चथाजनयथाजयतोक्षतावतायाताशृणुताकृणुताबिभृता॥३.१०॥
Whitney
Also kutrā, dakṣiṇenā, svenā, hantanā, jagāmā, ruhemā, vidmā, ṛdhyāmā, cakṛmā, kṣāmā, starīmā, bharemā, varṣayathā, īrayathā, ārithā, pāthā, athā, siñcathā, janayathā, jayatā, ukṣatā, avatā, yātā, śṛṇutā, kṛṇutā, bibhṛtā.
मूलम्
कुत्रादक्षिणेनास्वेनाहन्तनाजगामारुहेमाविद्मर्ध्यामाचकृमाक्षामास्तरीमाभरेमावर्षयथेरयथारिथापाथाथासिञ्चथाजनयथाजयतोक्षतावतायाताशृणुताकृणुताबिभृता॥३.१०॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
भरता याज्यासु॥३.११॥
Whitney
Also bhartarā, in yājyā passages.
मूलम्
भरता याज्यासु॥३.११॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
अत्ताभवतानदतातरतातपताजुहुतावोचतामुञ्चताचृताघुष्याजनयावर्तयासादयापारयादीयाहराभरापाससादासृजातिष्ठायेना॥३.१२॥
Whitney
Also attā, bhavatā, anadatā, taratā, tapatā, juhutā, vocatā, amuñcatā, cṛtā, ghuṣyā, janayā, vartayā, sādayā, pārayā, dīyā, harā, bharā, apā, sasādā, sṛjā, tiṣṭhā, and yenā.
मूलम्
अत्ताभवतानदतातरतातपताजुहुतावोचतामुञ्चताचृताघुष्याजनयावर्तयासादयापारयादीयाहराभरापाससादासृजातिष्ठायेना॥३.१२॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
उश्मसीक्रयीकृधीश्रुधीयदी॥३.१३॥
Whitney
Also uśmasī, krayī, kṛdhī, śrudhī, and yadī.
मूलम्
उश्मसीक्रयीकृधीश्रुधीयदी॥३.१३॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
सूतूनूमिथूमक्षूऊ॥३.१४॥
Whitney
Also sū, tū, nū, mithū, makṣū, and ū.
मूलम्
सूतूनूमिथूमक्षूऊ॥३.१४॥
विश्वास-प्रस्तुतिः
व्युत्पूर्व आननुदात्तो ऽनूष्मवत्यनूष्मवति॥३.१५॥
Whitney
Also ān, when unaccented, and preceded by vi or ut, in a word containing no spirant.
मूलम्
व्युत्पूर्व आननुदात्तो ऽनूष्मवत्यनूष्मवति॥३.१५॥