००६ देवैर् युद्धम्

[षष्ठः सर्गः]

सर्वाष् टीकाः
भागसूचना
  1. देवताओंका भगवान् शङ्करकी सलाहसे राक्षसोंके वधके लिये भगवान् विष्णुकी शरणमें जाना और उनसे आश्वासन पाकर लौटना, राक्षसोंका देवताओंपर आक्रमण और भगवान् विष्णुका उनकी सहायताके लिये आना
विश्वास-प्रस्तुतिः

तैर्वध्यमाना देवाश्च ऋषयश्च तपोधनाः ।
भयार्ताः शरणं जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम् ॥ १ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

तैर्वध्यमाना देवाश्च ऋषयश्च तपोधनाः ।
भयार्ताः शरणं जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम् ॥ १ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

(महर्षि अगस्त्य कहते हैं—रघुनन्दन!) इन राक्षसोंसे पीड़ित होते हुए देवता तथा तपोधन ऋषि भयसे व्याकुल हो देवाधिदेव महादेवजीकी शरणमें गये ॥ १ ॥

अनुवाद (कन्नड)

(महर्षि अगस्त्यरु हेळुत्तारॆ - रघुनन्दन !) ई राक्षसरिन्द पीडितराद देवतॆगळु हागू तपोधन ऋषिगळु भयदिन्द व्याकुलरागि देवाधिदेव महादेवनल्लि शरणादरु.॥1॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

जगत्सृष्ट्यन्तकर्तारमजमव्यक्तरूपिणम् ।
आधारं सर्वलोकानामाराध्यं परमं गुरुम् ॥ २ ॥
ते समेत्य तु कामारिं त्रिपुरारिं त्रिलोचनम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयो देवा भयगद‍्गदभाषिणः ॥ ३ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

जगत्सृष्ट्यन्तकर्तारमजमव्यक्तरूपिणम् ।
आधारं सर्वलोकानामाराध्यं परमं गुरुम् ॥ २ ॥
ते समेत्य तु कामारिं त्रिपुरारिं त्रिलोचनम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयो देवा भयगद‍्गदभाषिणः ॥ ३ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

जो जगत् की सृष्टि और संहार करनेवाले, अजन्मा, अव्यक्त रूपधारी, सम्पूर्ण जगत् के आधार, आराध्य देव और परम गुरु हैं, उन कामनाशक, त्रिपुरविनाशक, त्रिनेत्रधारी भगवान् शिवके पास जाकर वे सब देवता हाथ जोड़ भयसे गद‍्गदवाणीमें बोले— ॥ २-३ ॥

अनुवाद (कन्नड)

जगत्तिन सृष्टि-संहार माडुववनू, अजन्मा अव्यक्तरूपधारियू, सम्पूर्ण जगत्तिन आधारनू, आराध्यदेवरू, गुरुवू आद, कामनाशक, त्रिपुर विनाशक, त्रिनेत्रधारि, भगवान् शिवन बळिगॆ होगि ऎल्ल देवतॆगळु कैमुगिदुकॊण्डु गद्गदितरागि नुडिदरु.॥2-3॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सुकेशपुत्रैर्भगवन् पितामहवरोद्धतैः ।
प्रजाध्यक्ष प्रजाः सर्वा बाध्यन्ते रिपुबाधनैः ॥ ४ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सुकेशपुत्रैर्भगवन् पितामहवरोद्धतैः ।
प्रजाध्यक्ष प्रजाः सर्वा बाध्यन्ते रिपुबाधनैः ॥ ४ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘भगवन्! प्रजानाथ! ब्रह्माजीके वरदानसे उन्मत्त हुए सुकेशके पुत्र शत्रुओंको पीड़ा देनेवाले साधनोंद्वारा सम्पूर्ण प्रजाको बड़ा कष्ट पहुँचा रहे हैं ॥ ४ ॥

अनुवाद (कन्नड)

भगवन्तने! प्रजानाथने! ब्रह्मदेवर वरदिन्द उन्मत्तराद सुकेशन पुत्ररु शत्रुगळन्नु पीडिसुत्ता प्रजॆगळिगॆ बहळ कष्टकॊडुत्तिद्दारॆ.॥4॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

शरण्यान्यशरण्यानि ह्याश्रमाणि कृतानि नः ।
स्वर्गाच्च देवान् प्रच्याव्य स्वर्गे क्रीडन्ति देववत् ॥ ५ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

शरण्यान्यशरण्यानि ह्याश्रमाणि कृतानि नः ।
स्वर्गाच्च देवान् प्रच्याव्य स्वर्गे क्रीडन्ति देववत् ॥ ५ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘सबको शरण देने योग्य जो हमारे आश्रम थे, उन्हें उन राक्षसोंने निवासके योग्य नहीं रहने दिया है—उजाड़ डाला है । देवताओंको स्वर्गसे हटाकर वे स्वयं ही वहाँ अधिकार जमाये बैठे हैं और देवताओंकी भाँति स्वर्गमें विहार करते हैं ॥ ५ ॥

अनुवाद (कन्नड)

ऎल्लरिगॆ आश्रयवन्नु नीडलु समर्थराद नम्म निवासगळन्नु राक्षसरु हाळुगॆडविद्दारॆ. स्वर्गदिन्द देवतॆगळन्नु ओडिसि, तावे स्वर्गदल्लिरुत्ता देवतॆगळन्तॆ विहरिसुत्तिद्दारॆ.॥5॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

अहं विष्णुरहं रुद्रो ब्रह्माहं देवराडहम् ।
अहं यमश्च वरुणश्चन्द्रोऽहं रविरप्यहम् ॥ ६ ॥
इति माली सुमाली च माल्यवांश्चैव राक्षसाः ।
बाधन्ते समरोद्धर्षा ये च तेषां पुरःसराः ॥ ७ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

अहं विष्णुरहं रुद्रो ब्रह्माहं देवराडहम् ।
अहं यमश्च वरुणश्चन्द्रोऽहं रविरप्यहम् ॥ ६ ॥
इति माली सुमाली च माल्यवांश्चैव राक्षसाः ।
बाधन्ते समरोद्धर्षा ये च तेषां पुरःसराः ॥ ७ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘माली, सुमाली और माल्यवान्—ये तीनों राक्षस कहते हैं—‘मैं ही विष्णु हूँ, मैं ही रुद्र हूँ, मैं ही ब्रह्मा हूँ तथा मैं ही देवराज इन्द्र, यमराज, वरुण, चन्द्रमा और सूर्य हूँ’ इस प्रकार अहंकार प्रकट करते हुए वे रणदुर्जय निशाचर तथा उनके अग्रगामी सैनिक हमें बड़ा कष्ट दे रहे हैं ॥ ६-७ ॥

अनुवाद (कन्नड)

मालि, सुमाली, माल्यवन्त ई राक्षसरु - नावे विष्णु, नावे रुद्र, नावे ब्रह्मा, देवेन्द्र इन्द्र, यम, वरुण, चन्द्र, सूर्यरागिद्देवॆ. हीगॆ अहङ्कार प्रकटिसुत्ता आ रणदुर्जय निशाचररु मत्तु अवर सैनिकरु नमगॆ भारी कष्टकॊडुत्तिद्दारॆ.॥6-7॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

तन्नो देव भयार्तानामभयं दातुमर्हसि ।
अशिवं वपुरास्थाय जहि वै देवकण्टकान् ॥ ८ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

तन्नो देव भयार्तानामभयं दातुमर्हसि ।
अशिवं वपुरास्थाय जहि वै देवकण्टकान् ॥ ८ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देव! उनके भयसे हम बहुत घबराये हुए हैं, इसलिये आप हमें अभयदान दीजिये तथा रौद्र रूप धारण करके देवताओंके लिये कण्टक बने हुए उन राक्षसोंका संहार कीजिये’ ॥ ८ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवा! अवर भयदिन्द नावु गाबरिगॊण्डिद्देवॆ. नीवु नमगॆ अभयवन्नित्तु, रौद्ररूप धरिसि देवतॆगळ कण्टकप्रायराद राक्षसरन्नु संहरिसु.॥8॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

इत्युक्तस्तु सुरैः सर्वैः कपर्दी नीललोहितः ।
सुकेशं प्रति सापेक्षः प्राह देवगणान् प्रभुः ॥ ९ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

इत्युक्तस्तु सुरैः सर्वैः कपर्दी नीललोहितः ।
सुकेशं प्रति सापेक्षः प्राह देवगणान् प्रभुः ॥ ९ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

समस्त देवताओंके ऐसा कहनेपर नील एवं लोहित वर्णवाले जटाजूटधारी भगवान् शंकर सुकेशके प्रति घनिष्ठता रखनेके कारण उनसे इस प्रकार बोले— ॥ ९ ॥

अनुवाद (कन्नड)

समस्त देवतॆगळु हीगॆ हेळिदाग नीललोहित जटाजूटधारि भगवान् शङ्करनु सुकेशन विषयदल्लि अनुग्रह बुद्धियुळ्ळ वनाद्दरिन्द देवतॆगळल्लि हेळिदनु.॥9॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

अहं तान् न हनिष्यामि ममावध्या हि तेऽसुराः ।
किं तु मन्त्रं प्रदास्यामि यो वै तान् निहनिष्यति ॥ १० ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

अहं तान् न हनिष्यामि ममावध्या हि तेऽसुराः ।
किं तु मन्त्रं प्रदास्यामि यो वै तान् निहनिष्यति ॥ १० ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देवगण! मैंने सुकेशके जीवनकी रक्षा की है । वे असुर सुकेशके ही पुत्र हैं; इसलिये मेरे द्वारा मारे जानेयोग्य नहीं हैं । अतः मैं तो उनका वध नहीं करूँगा; परंतु तुम्हें एक ऐसे पुरुषके पास जानेकी सलाह दूँगा, जो निश्चय ही उन निशाचरोंका वध करेंगे ॥ १० ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळिरा ! नानु अवरन्नु संहरिसलारॆनु. आदरॆ अवरन्नु प्रभुवाद महाविष्णु खण्डितवागि परिहरिसुवनु. नीवु अवनल्लि शरणागिरि.॥10॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

एतमेव समुद्योगं पुरस्कृत्य महर्षयः ।
गच्छध्वं शरणं विष्णुं हनिष्यति स तान् प्रभुः ॥ ११ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

एतमेव समुद्योगं पुरस्कृत्य महर्षयः ।
गच्छध्वं शरणं विष्णुं हनिष्यति स तान् प्रभुः ॥ ११ ॥


एतमेव समुद्योगं पुरस्कृत्य महर्षयः ।
गच्छध्वं शरणं विष्णुं हनिष्यति स तान्भुः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देवताओ और महर्षियो! तुम इसी उद्योगको सामने रखकर तत्काल भगवान् विष्णुकी शरणमें जाओ । वे प्रभु अवश्य उनका नाश करेंगे’ ॥ ११ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळे! महर्षिगळे! नीवु ईगले ई उद्योगक्कॆ तॊडगि भगवान् विष्णुविगॆ शरणु होगिरि. आ प्रभु अवश्यवागि अवर नाशमाडुवनु.॥11॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

ततस्तु जयशब्देन प्रतिनन्द्य महेश्वरम् ।
विष्णोः समीपमाजग्मुर्निशाचरभयार्दिताः ॥ १२ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

ततस्तु जयशब्देन प्रतिनन्द्य महेश्वरम् ।
विष्णोः समीपमाजग्मुर्निशाचरभयार्दिताः ॥ १२ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

यह सुनकर सब देवता जय-जयकारके द्वारा महेश्वरका अभिनन्दन करके उन निशाचरोंके भयसे पीड़ित हो भगवान् विष्णुके समीप आये ॥ १२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

इदन्नु केळि ऎल्ल देवतॆगळु जय-जयकार माडुत्ता महेश्वरनन्नु अभिनन्दिसि, निशाचररिन्द पीडितराद अवरु विष्णुविन बळिगॆ होदरु.॥12॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

शङ्खचक्रधरं देवं प्रणम्य बहुमान्य च ।
ऊचुः सम्भ्रान्तवद् वाक्यं सुकेशतनयान् प्रति ॥ १३ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

शङ्खचक्रधरं देवं प्रणम्य बहुमान्य च ।
ऊचुः सम्भ्रान्तवद् वाक्यं सुकेशतनयान् प्रति ॥ १३ ॥


शङ्खचक्रधरं देवं प्रणम्य बहुमान च ।
ऊचुः सम्भ्रान्तवद्वाक्यं सुकेश तनयान्प्रति ॥

अनुवाद (हिन्दी)

शङ्ख, चक्र धारण करनेवाले उन नारायणदेवको नमस्कार करके देवताओंने उनके प्रति बहुत अधिक सम्मानका भाव प्रकट किया और सुकेशके पुत्रोंके विषयमें बड़ी घबराहटके साथ इस प्रकार कहा— ॥ १३ ॥

अनुवाद (कन्नड)

शङ्ख, चक्र, धरिसिद आ नारायणनिगॆ नमस्करिसि देवतॆगळु तम्म भक्तियन्नु प्रकटिसिदरु. विनीतरागि सुकेशन पुत्रर विषयवागि गाबरियिन्द इन्तु नुडिदरु.॥13॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सुकेशतनयैर्देव त्रिभिस्त्रेताग्निसन्निभैः ।
आक्रम्य वरदानेन स्थानान्यपहृतानि नः ॥ १४ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सुकेशतनयैर्देव त्रिभिस्त्रेताग्निसन्निभैः ।
आक्रम्य वरदानेन स्थानान्यपहृतानि नः ॥ १४ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देव! सुकेशके तीन पुत्र त्रिविध अग्नियोंके तुल्य तेजस्वी हैं । उन्होंने वरदानके बलसे आक्रमण करके हमारे स्थान छीन लिये हैं ॥ १४ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देव! सुकेशन मूवरु पुत्ररु त्रिविध अग्निगळन्तॆ तेजस्वियागिद्दारॆ. अवरु वरबलदिन्द नम्म मेलॆ आक्रमण माडि नम्म स्थान कसिदु कॊण्डिरुवरु.॥14॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

लङ्का नाम पुरी दुर्गा त्रिकूटशिखरे स्थिता ।
तत्र स्थिताः प्रबाधन्ते सर्वान् नः क्षणदाचराः ॥ १५ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

लङ्का नाम पुरी दुर्गा त्रिकूटशिखरे स्थिता ।
तत्र स्थिताः प्रबाधन्ते सर्वान् नः क्षणदाचराः ॥ १५ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

त्रिकूटपर्वतके शिखरपर जो लङ्का नामवाली दुर्गम नगरी है, वहीं रहकर वे निशाचर हम सभी देवताओंको क्लेश पहुँचाते रहते हैं ॥ १५ ॥

अनुवाद (कन्नड)

त्रिकूटपर्वत शिखरदल्लिरुव लङ्कॆ ऎम्ब दुर्गम नगरियल्लि इरुत्ता आ निशाचररु देवतॆगळाद नम्मॆल्लरिगू कष्टकॊडुत्ता इद्दारॆ.॥15॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

स त्वमस्मद्धितार्थाय जहि तान् मधुसूदन ।
शरणं त्वां वयं प्राप्ता गतिर्भव सुरेश्वर ॥ १६ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

स त्वमस्मद्धितार्थाय जहि तान् मधुसूदन ।
शरणं त्वां वयं प्राप्ता गतिर्भव सुरेश्वर ॥ १६ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘मधुसूदन! आप हमारा हित करनेके लिये उन असुरोंका वध करें । देवेश्वर! हम आपकी शरणमें आये हैं । आप हमारे आश्रयदाता हों ॥ १६ ॥

अनुवाद (कन्नड)

मधुसूदन! नम्म हितवन्नु माडलु नीनु आ असुररन्नु वधिसु. देवेश्वर! नावु निनगॆ शरणु बन्दिरुवॆवु. नीने नम्म आश्रयदातनागिरुवॆ.॥16॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

चक्रकृत्तास्यकमलान् निवेदय यमाय वै ।
भयेष्वभयदोऽस्माकं नान्योऽस्ति भवता विना ॥ १७ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

चक्रकृत्तास्यकमलान् निवेदय यमाय वै ।
भयेष्वभयदोऽस्माकं नान्योऽस्ति भवता विना ॥ १७ ॥


चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय यमाय वै ।
येष्वभयदोऽस्माकं नान्योऽस्ति भवता विना ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘अपने चक्रसे उनका कमलोपम मस्तक काटकर आप यमराजको भेंट कर दीजिये । आपके सिवा दूसरा कोई ऐसा नहीं है, जो इस भयके अवसरपर हमें अभय दान दे सके ॥ १७ ॥

अनुवाद (कन्नड)

निन्न चक्रदिन्द अवर कमलदन्तह मस्तकगळन्नु कडिदु यमनिगॆ ऒप्पिसिबिडु. नीनल्लदॆ बेरॆ यारू ई भयद सन्दर्भदल्लि अभयवन्नु कॊडबल्लरु.॥17॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

राक्षसान् समरे हृष्टान् सानुबन्धान् मदोद्धतान् ।
नुद त्वं नो भयं देव नीहारमिव भास्करः ॥ १८ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

राक्षसान् समरे हृष्टान् सानुबन्धान् मदोद्धतान् ।
नुद त्वं नो भयं देव नीहारमिव भास्करः ॥ १८ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देव! वे राक्षस मदसे मतवाले हो रहे हैं । हमें कष्ट देकर हर्षसे फूले नहीं समाते हैं; अतः आप समराङ्गणमें सगे-सम्बन्धियोंसहित उनका वध करके हमारे भयको उसी तरह दूर कर दीजिये, जैसे सूर्यदेव कुहरेको नष्ट कर देते हैं’ ॥ १८ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देव! आ राक्षसरु मदोन्मत्तरागिद्दारॆ. नमगॆ कष्टकॊट्टु हर्षदिन्द उब्बिद्दारॆ ; आद्दरिन्द नीनु रणरङ्गदल्लि बन्धुगळ सहित सूर्यनु मञ्जन्नु नाशमाडिदन्तॆ अवरन्नु वधिसि, नम्म भयवन्नु दूरगॊळिसु.॥18॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

इत्येवं दैवतैरुक्तो देवदेवो जनार्दनः ।
अभयं भयदोऽरीणां दत्त्वा देवानुवाच ह ॥ १९ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

इत्येवं दैवतैरुक्तो देवदेवो जनार्दनः ।
अभयं भयदोऽरीणां दत्त्वा देवानुवाच ह ॥ १९ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

देवताओंके ऐसा कहनेपर शत्रुओंको भय देनेवाले देवाधिदेव भगवान् जनार्दन उन्हें अभय दान देकर बोले— ॥ १९ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळु हीगॆ हेळिदाग शत्रुगळिगॆ भयवन्नु कॊडुव देवाधिदेव भगवान् जनार्दननु अवरिगॆ अभयवन्नीयुत्ता इन्तॆन्दनु.॥19॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सुकेशं राक्षसं जाने ईशानवरदर्पितम् ।
तांश्चास्य तनयाञ्जाने येषां ज्येष्ठः स माल्यवान् ॥ २० ॥
तानहं समतिक्रान्तमर्यादान् राक्षसाधमान् ।
निहनिष्यामि सङ्क्रुद्धः सुरा भवत विज्वराः ॥ २१ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सुकेशं राक्षसं जाने ईशानवरदर्पितम् ।
तांश्चास्य तनयाञ्जाने येषां ज्येष्ठः स माल्यवान् ॥ २० ॥
तानहं समतिक्रान्तमर्यादान् राक्षसाधमान् ।
निहनिष्यामि सङ्क्रुद्धः सुरा भवत विज्वराः ॥ २१ ॥


सुकेशं राक्षसं जाने ईशानवरदर्पितम् ।
तांश्चास्य तनयाञ्जाने येषां ज्येष्ठः स माल्यमान् ॥ तानहं समतिक्रान्त मर्यादान् राक्षसाधमान् ।
निहनिष्यामि सङ्क्रुद्धः सुरा भवत विज्वराः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देवताओ! मैं सुकेश नामक राक्षसको जानता हूँ । वह भगवान् शंकरका वर पाकर अभिमानसे उन्मत्त हो उठा है । इसके उन पुत्रोंको भी जानता हूँ, जिनमें माल्यवान् सबसे बड़ा है । वे नीच राक्षस धर्मकी मर्यादाका उल्लङ्घन कर रहे हैं, अतः मैं क्रोधपूर्वक उनका विनाश करूँगा । तुमलोग निश्चिन्त हो जाओ’ ॥ २०-२१ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळे! सुकेशनॆम्ब राक्षसनन्नु नानु बल्लॆनु. अवनु शङ्करन वरपडॆदु उन्मत्तनागिरुवनु. अवन पुत्ररन्नू तिळिदिद्देनॆ. अवरल्लि माल्यवन्तनु हिरियवनागिद्दानॆ. आ नीच राक्षसनु धर्मद मेरॆयन्नु मीरिद्दानॆ. आद्दरिन्द क्रोधदिन्द अवनन्नु नाश माडुवॆनु. नीवु निश्चिन्तरागिरि.॥20-21॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

इत्युक्तास्ते सुराः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना ।
यथावासं ययुर्हृष्टाः प्रशंसन्तो जनार्दनम् ॥ २२ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

इत्युक्तास्ते सुराः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना ।
यथावासं ययुर्हृष्टाः प्रशंसन्तो जनार्दनम् ॥ २२ ॥


इत्युक्तास्ते सुराः सर्वे विष्णुना प्रभुविष्णुना ।
यथावासं ययुर्हृष्टाः प्रशंसन्तो जनार्दनम् ॥

अनुवाद (हिन्दी)

सब कुछ करनेमें समर्थ भगवान् विष्णुके इस प्रकार आश्वासन देनेपर देवताओंको बड़ा हर्ष हुआ । वे उन जनार्दनकी भूरि-भूरि प्रशंसा करते हुए अपने-अपने स्थानको चले गये ॥ २२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

सर्व समर्थनाद विष्णुवु हीगॆ आश्वासनॆ कॊट्टाग देवतॆगळिगॆ बहळ हर्षवायितु. अवरु जनार्दननन्नु भूरि-भूरि प्रशंसिसुत्ता तम्म-तम्म स्थानगळिगॆ तॆरळिदरु.॥22॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

विबुधानां समुद्योगं माल्यवांस्तु निशाचरः ।
श्रुत्वा तौ भ्रातरौ वीराविदं वचनमब्रवीत् ॥ २३ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

विबुधानां समुद्योगं माल्यवांस्तु निशाचरः ।
श्रुत्वा तौ भ्रातरौ वीराविदं वचनमब्रवीत् ॥ २३ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

देवताओंके इस उद्योगका समाचार सुनकर निशाचर माल्यवान् ने अपने दोनों वीर भाइयोंसे इस प्रकार कहा— ॥ २३ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळ ई उद्योगद सुद्दि तिळिद निशाचर माल्यवन्तनु तन्न इब्बरु वीर सहोदररल्लि हीगॆ नुडिदनु.॥23॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

अमरा ऋषयश्चैव सङ्गम्य किल शङ्करम् ।
अस्मद्वधं परीप्सन्त इदं वचनमब्रुवन् ॥ २४ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

अमरा ऋषयश्चैव सङ्गम्य किल शङ्करम् ।
अस्मद्वधं परीप्सन्त इदं वचनमब्रुवन् ॥ २४ ॥


अमरा ऋषयश्चैव सङ्गम्य किल शङ्करम् ।
अस्मद्वधं परीप्सन्त इदं वचमब्रुवन् ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘सुननेमें आया है कि देवता और ऋषि मिलकर हमलोगोंका वध करना चाहते हैं । इसके लिये उन्होंने भगवान् शंकरके पास जाकर यह बात कही ॥ २४ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळु मत्तु ऋषिगळु सेरि नम्मन्नु वधिसलु बयसुत्तिद्दारॆन्दु केळि बन्तु. अदक्कागि अवरु भगवान् शङ्करन बळिगॆ होगि हीगॆ हेळिदरन्तॆ-॥24॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सुकेशतनया देव वरदानबलोद्धताः ।
बाधन्तेऽस्मान् समुद्दृप्ता घोररूपाः पदे पदे ॥ २५ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सुकेशतनया देव वरदानबलोद्धताः ।
बाधन्तेऽस्मान् समुद्दृप्ता घोररूपाः पदे पदे ॥ २५ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देव! सुकेशके पुत्र आपके वरदानके बलसे उद्दण्ड और अभिमानसे उन्मत्त हो उठे हैं । वे भयंकर राक्षस पग-पगपर हमलोगोंको सता रहे हैं ॥ २५ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देव! सुकेशन पुत्ररु निन्न वरदानद बलदिन्द उद्दण्ड मत्तु अभिमानदिन्द उन्मत्तरागिद्दारॆ. आ भयङ्कर राक्षसरु हॆज्जॆ-हॆज्जॆगॆ नम्मन्नु सतायिसुत्तिद्दारॆ.॥25॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

राक्षसैरभिभूताः स्मो न शक्ताः स्म प्रजापते ।
स्वेषु सद्मसु संस्थातुं भयात् तेषां दुरात्मनाम् ॥ २६ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

राक्षसैरभिभूताः स्मो न शक्ताः स्म प्रजापते ।
स्वेषु सद्मसु संस्थातुं भयात् तेषां दुरात्मनाम् ॥ २६ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘प्रजानाथ! राक्षसोंसे पराजित होकर हम उन दुष्टोंके भयसे अपने घरोंमें नहीं रहने पाते हैं ॥ २६ ॥

अनुवाद (कन्नड)

प्रजानाथ! राक्षसरिन्द पराजितरागि नावु आ दुष्टर भयदिन्द नम्म मनॆगळल्लियू इरलारॆवु.॥26॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

तदस्माकं हितार्थाय जहि तांश्च त्रिलोचन ।
राक्षसान् हुङ्कृतेनैव दह प्रदहतां वर ॥ २७ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

तदस्माकं हितार्थाय जहि तांश्च त्रिलोचन ।
राक्षसान् हुङ्कृतेनैव दह प्रदहतां वर ॥ २७ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘त्रिलोचन! आप हमारे हितके लिये उन असुरोंका वध कीजिये । दाहकोंमें श्रेष्ठ रुद्रदेव! आप अपने हुंकारसे ही राक्षसोंको जलाकर भस्म कर दीजिये’ ॥ २७ ॥

अनुवाद (कन्नड)

त्रिलोचनने! नीनु नम्म हितक्कागि आ असुररन्नु वधिसु. दहन माडुववरल्लि श्रेष्ठ रुद्रदेवने! नीनु निन्न हुङ्कारदिन्दले राक्षसरन्नु सुट्टु बूदि माडिबिडु.॥27॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

इत्येवं त्रिदशैरुक्तो निशम्यान्धकसूदनः ।
शिरः करं च धुन्वान इदं वचनमब्रवीत् ॥ २८ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

इत्येवं त्रिदशैरुक्तो निशम्यान्धकसूदनः ।
शिरः करं च धुन्वान इदं वचनमब्रवीत् ॥ २८ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देवताओंके ऐसा कहनेपर अन्धकशत्रु भगवान् शिवने अस्वीकृति सूचित करनेके लिये अपने सिर और हाथको हिलाते हुए इस प्रकार कहा— ॥ २८ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळु हीगॆ हेळिदाग अन्धकशत्रु शिवनु तलॆयन्नु कैगळन्नु कॊडवुत्ता अवरल्लि हीगॆ हेळिदनु.॥28॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

अवध्या मम ते देवाः सुकेशतनया रणे ।
मन्त्रं तु वः प्रदास्यामि यस्तान् वै निहनिष्यति ॥ २९ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

अवध्या मम ते देवाः सुकेशतनया रणे ।
मन्त्रं तु वः प्रदास्यामि यस्तान् वै निहनिष्यति ॥ २९ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘देवताओ! सुकेशके पुत्र रणभूमिमें मेरे हाथसे मारे जानेयोग्य नहीं हैं, परंतु मैं तुम्हें ऐसे पुरुषके पास जानेकी सलाह दूँगा, जो निश्चय ही उन सबका वध कर डालेंगे ॥ २९ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळे! सुकेशन मक्कळु नन्निन्द वधिसल्पडतक्कवरल्ल. आदरॆ निश्चयवागि अवरन्नु वधिसुव पुरुषन बळिगॆ होगलु नानु निमगॆ सलहॆ कॊडुत्तेनॆ.॥29॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

योऽसौ चक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः ।
हरिर्नारायणः श्रीमान् शरणं तं प्रपद्यथ ॥ ३० ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

योऽसौ चक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः ।
हरिर्नारायणः श्रीमान् शरणं तं प्रपद्यथ ॥ ३० ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘जिनके हाथमें चक्र और गदा सुशोभित हैं, जो पीताम्बर धारण करते हैं, जिन्हें जनार्दन और हरि कहते हैं तथा जो श्रीमान् नारायणके नामसे विख्यात हैं, उन्हीं भगवान् की शरणमें तुम सब लोग जाओ’ ॥ ३० ॥

अनुवाद (कन्नड)

अवन कैगळल्लि चक्र, गदॆ सुशोभितवागिवॆ. पीताम्बर धरिसिद अवनन्नु जनार्दन-हरि ऎन्दु हेळुत्तारॆ. नारायणनॆन्दु विख्यातनाद अवनिगॆ नीवु शरणुहोगिरि.॥30॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

हरादवाप्य ते मन्त्रं कामारिमभिवाद्य च ।
नारायणालयं प्राप्य तस्मै सर्वं न्यवेदयन् ॥ ३१ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

हरादवाप्य ते मन्त्रं कामारिमभिवाद्य च ।
नारायणालयं प्राप्य तस्मै सर्वं न्यवेदयन् ॥ ३१ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

भगवान् शङ्करसे यह सलाह पाकर उन कामदाहक महादेवजीको प्रणाम करके देवता नारायणके धाममें जा पहुँचे और वहाँ उन्होंने उनसे सब बातें बतायीं ॥ ३१ ॥

अनुवाद (कन्नड)

भगवान् शङ्करनिन्द हीगॆ सलहॆ पडॆदु देवतॆगळु कामारियन्नु वन्दिसि नारायणन धामक्कॆ तॆरळि अवनल्लि ऎल्लवन्नु तिळिसिदरु.॥31॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

ततो नारायणेनोक्ता देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
सुरारींस्तान् हनिष्यामि सुरा भवत निर्भयाः ॥ ३२ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

ततो नारायणेनोक्ता देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
सुरारींस्तान् हनिष्यामि सुरा भवत निर्भयाः ॥ ३२ ॥


ततो नारायणेनोक्ता देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
सुरारींस्तान् हष्यामि सुरा भवत निर्भयाः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

तब उन नारायणदेवने इन्द्र आदि देवताओंसे कहा—‘देवगण! मैं उन देवद्रोहियोंका नाश कर डालूँगा, अतः तुमलोग निर्भय हो जाओ’ ॥ ३२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

आग नारायणनु इन्द्रादि देवतॆगळल्लि - देवतॆगळे! नानु आ देशद्रोहिगळन्नु नाश माडि बिडुवॆनु; आद्दरिन्द नीवु निर्भयरागिरि ऎन्दु हेळिदनु.॥32॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

देवानां भयभीतानां हरिणा राक्षसर्षभौ ।
प्रतिज्ञातो वधोऽस्माकं चिन्त्यतां यदिह क्षमम् ॥ ३३ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

देवानां भयभीतानां हरिणा राक्षसर्षभौ ।
प्रतिज्ञातो वधोऽस्माकं चिन्त्यतां यदिह क्षमम् ॥ ३३ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘राक्षसशिरोमणियो! इस प्रकार भयभीत देवताओंके समक्ष श्रीहरिने हमें मारनेकी प्रतिज्ञा की है; अतः अब इस विषयमें हमलोगोंके लिये जो उचित कर्तव्य हो, उसका विचार करना चाहिये ॥ ३३ ॥

अनुवाद (कन्नड)

राक्षसश्रेष्ठरे! हीगॆ भयगॊण्ड देवतॆगळ ऎदुरिगॆ श्रीहरियु नम्मन्नु कॊल्लुव प्रतिज्ञॆ माडिरुवनु. आद्दरिन्द ईग नावु ई विषय दल्लि उचितवागि विचार माडबेकु.॥33॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

हिरण्यकशिपोर्मृत्युरन्येषां च सुरद्विषाम् ।
नमुचिः कालनेमिश्च संह्रादो वीरसत्तमः ॥ ३४ ॥
राधेयो बहुमायी च लोकपालोऽथ धार्मिकः ।
यमलार्जुनौ च हार्दिक्यः शुम्भश्चैव निशुम्भकः ॥ ३५ ॥
असुरा दानवाश्चैव सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्तेऽपराजिताः ॥ ३६ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

हिरण्यकशिपोर्मृत्युरन्येषां च सुरद्विषाम् ।
नमुचिः कालनेमिश्च संह्रादो वीरसत्तमः ॥ ३४ ॥
राधेयो बहुमायी च लोकपालोऽथ धार्मिकः ।
यमलार्जुनौ च हार्दिक्यः शुम्भश्चैव निशुम्भकः ॥ ३५ ॥
असुरा दानवाश्चैव सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्तेऽपराजिताः ॥ ३६ ॥


हिरणकशिपोर्मृत्युरन्येषां च सुरद्विषाम् ।
नमुचिः कालनेमिश्च संह्रादो वीरसत्तमः ॥ राधेयो बहुमायी च लोकपालोऽथ धार्मिकः ।
यमलार्जुनौ च हार्दिक्यः शुम्भश्चैव निशुम्भकः ॥ असुरा दानवश्चैव सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्तेऽपराजिताः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘हिरण्यकशिपु तथा अन्य देवद्रोही दैत्योंकी मृत्यु इन्हीं विष्णुके हाथसे हुई है । नमुचि, कालनेमि, वीरशिरोमणि संह्राद, नाना प्रकारकी माया जाननेवाला राधेय, धर्मनिष्ठ लोकपाल, यमलार्जुन, हार्दिक्य, शुम्भ और निशुम्भ आदि महाबली शक्तिशाली समस्त असुर और दानव समरभूमिमें भगवान् विष्णुका सामना करके पराजित न हुए हों, ऐसा नहीं सुना जाता ॥ ३४—३६ ॥

अनुवाद (कन्नड)

हिरण्यकशिपु हागू इतर देशद्रोहि दैत्यर मृत्युवु इदॆ विष्णुविनिन्दागिदॆ. नमूचि, कालनेमि, वीरवर संह्राद, नाना रीतिय मायॆयन्नु बल्ल राधेय, धर्मनिष्ठ लोकपाल, यमलार्जुन, हार्दिक्य, शुम्भ-निशुम्भ मॊदलाद महाबलि शक्तिशाली समस्त असुर मत्तु दानवरु युद्धदल्लि विष्णुवन्नु ऎदुरिसि ऎल्लरू पराजितरागिद्दारॆ.॥34-36॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं सर्वे मायाविदस्तथा ।
सर्वे सर्वास्त्रकुशलाः सर्वे शत्रुभयङ्कराः ॥ ३७ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं सर्वे मायाविदस्तथा ।
सर्वे सर्वास्त्रकुशलाः सर्वे शत्रुभयङ्कराः ॥ ३७ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘उन सभी असुरोंने सैकड़ों यज्ञ किये थे । वे सब-के-सब माया जानते थे । सभी सम्पूर्ण अस्त्रोंमें कुशल तथा शत्रुओंके लिये भयंकर थे ॥ ३७ ॥

अनुवाद (कन्नड)

अवरॆल्ल असुररु नूरारु यज्ञ माडिद्दरु. ऎल्लरू मायॆयन्नु तिळिदिद्दरु. अवरॆल्लरू समस्त अस्त्र-शस्त्रगळल्लि कुशलरागिद्दरु हागू शत्रुगळिगॆ भयङ्कररागिद्दरु.॥37॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

नारायणेन निहताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
एतज्ज्ञात्वा तु सर्वेषां क्षमं कर्तुमिहार्हथ ।
दुःखं नारायणं जेतुं यो नो हन्तुमिहेच्छति ॥ ३८ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

नारायणेन निहताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
एतज्ज्ञात्वा तु सर्वेषां क्षमं कर्तुमिहार्हथ ।
दुःखं नारायणं जेतुं यो नो हन्तुमिहेच्छति ॥ ३८ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘ऐसे सैकड़ों और हजारों असुरोंको नारायणदेवने मौतके घाट उतार दिया है । इस बातको जानकर हम सबके लिये जो उचित कर्तव्य हो, वही करना चाहिये । जो नारायणदेव हमारा वध करना चाहते हैं, उन्हें जीतना अत्यन्त दुष्कर कार्य है’ ॥ ३८ ॥

अनुवाद (कन्नड)

इन्तह नूरारु साविर असुररन्नु नारायणनु कालवशनागिसिरुवनु. इदन्नु तिळिदु नावॆल्लरू उचित कर्तव्यवन्ने माडबेकु. नम्मन्नु वधिसलु बयसिद नारायणनन्नु गॆल्लुवुदु दुष्कर कार्यवागिदॆ.॥38॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

ततः सुमाली माली च श्रुत्वा माल्यवतो वचः ।
ऊचतुर्भ्रातरं ज्येष्ठमश्विनाविव वासवम् ॥ ३९ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

ततः सुमाली माली च श्रुत्वा माल्यवतो वचः ।
ऊचतुर्भ्रातरं ज्येष्ठमश्विनाविव वासवम् ॥ ३९ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

माल्यवान् की यह बात सुनकर सुमाली और माली अपने उस बड़े भाईसे उसी प्रकार बोले, जैसे दोनों अश्विनीकुमार देवराज इन्द्रसे वार्तालाप कर रहे हों ॥

अनुवाद (कन्नड)

माल्यवन्तन मातन्नु केळि सुमाली मत्तु मालियवरु अण्णनल्लि इब्बरु अश्विनीकुमाररु देवेन्द्रनॊडनॆ वार्तालाप माडिदन्तॆ नुडिदरु.॥39॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

स्वधीतं दत्तमिष्टं च ऐश्वर्यं परिपालितम् ।
आयुर्निरामयं प्राप्तं सुधर्मः स्थापितः पथि ॥ ४० ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

स्वधीतं दत्तमिष्टं च ऐश्वर्यं परिपालितम् ।
आयुर्निरामयं प्राप्तं सुधर्मः स्थापितः पथि ॥ ४० ॥

अनुवाद (हिन्दी)

वे बोले—राक्षसराज! हमलोगोंने स्वाध्याय, दान और यज्ञ किये हैं । ऐश्वर्यकी रक्षा तथा उसका उपभोग भी किया है । हमें रोग-व्याधिसे रहित आयु प्राप्त हुई है और हमने कर्तव्य-मार्गमें उत्तम धर्मकी स्थापना की है ॥ ४० ॥

अनुवाद (कन्नड)

राक्षसराजने! नावु स्वाध्याय, दान, यज्ञ माडिद्देवॆ. ऐश्वर्यद रक्षणॆ मत्तु भोगवन्नु माडिद्देवॆ. नमगॆ व्याधिरहित आयस्सु दॊरॆतिदॆ. नावु कर्तव्य मार्गदल्लि उत्तम धर्मवन्नु स्थापिसिद्देवॆ.॥40॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

देवसागरमक्षोभ्यं शस्त्रैः समवगाह्य च ।
जिता द्विषो ह्यप्रतिमास्तन्नो मृत्युकृतं भयम् ॥ ४१ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

देवसागरमक्षोभ्यं शस्त्रैः समवगाह्य च ।
जिता द्विषो ह्यप्रतिमास्तन्नो मृत्युकृतं भयम् ॥ ४१ ॥


देवसागरमक्षोभ्यं शस्त्रॆೖः समवगाह्य च ।
जिता द्वेषो ह्यप्रतिमास्तन्नो मृत्युकृतं भयम् ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘यही नहीं, हमने अपने शस्त्रोंके बलसे देवसेनारूपी अगाध समुद्रमें प्रवेश करके ऐसे-ऐसे शत्रुओंपर विजय पायी है, जो वीरतामें अपना सानी नहीं रखते थे; अतः हमें मृत्युसे कोई भय नहीं है ॥ ४१ ॥

अनुवाद (कन्नड)

इष्टे अल्ल, नावु शास्त्रगळ बलदिन्द देवसैन्यरूपी अपार समुद्रवन्नु प्रवेशिसि, वीरतॆयल्लि ऎदुरिल्लद शत्रुगळन्नु गॆद्दिद्देवॆ. आद्दरिन्द नमगॆ मृत्युविन याव भयवू इल्ल.॥41॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

नारायणश्च रुद्रश्च शक्रश्चापि यमस्तथा ।
अस्माकं प्रमुखे स्थातुं सर्वे बिभ्यति सर्वदा ॥ ४२ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

नारायणश्च रुद्रश्च शक्रश्चापि यमस्तथा ।
अस्माकं प्रमुखे स्थातुं सर्वे बिभ्यति सर्वदा ॥ ४२ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘नारायण, रुद्र, इन्द्र तथा यमराज ही क्यों न हों, सभी सदा हमारे सामने खड़े होनेमें डरते हैं ॥ ४२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

नारायण, रुद्र, इन्द्र हागू यमने आगिरली, ऎल्लरू सदा नम्मॆदुरिगॆ निल्ललु हॆदरुत्तारॆ.॥42॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

विष्णोर्द्वेषस्य नास्त्येव कारणं राक्षसेश्वर ।
देवानामेव दोषेण विष्णोः प्रचलितं मनः ॥ ४३ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

विष्णोर्द्वेषस्य नास्त्येव कारणं राक्षसेश्वर ।
देवानामेव दोषेण विष्णोः प्रचलितं मनः ॥ ४३ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘राक्षसेश्वर! विष्णुके मनमें भी हमारे प्रति द्वेषका कोई कारण तो नहीं है । (क्योंकि हमने उनका कोई अपराध नहीं किया है) केवल देवताओंके चुगली खानेसे उनका मन हमारी ओरसे फिर गया है ॥ ४३ ॥

अनुवाद (कन्नड)

राक्षसेश्वर! विष्णुविन मनस्सिनल्लादरो नम्म कुरितु द्वेषद यावुदे कारणविल्ल. (एकॆन्दरॆ नावु अवनिगॆ याव अपराधवन्नू माडिल्ल) केवल देवतॆगळ चाडि मातिनिन्दागि नम्म कुरितु नारायणन मनस्सु कॆट्टिदॆ.॥43॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

तस्मादद्यैव सहिताः सर्वेऽन्योन्यसमावृताः ।
देवानेव जिघांसामो येभ्यो दोषः समुत्थितः ॥ ४४ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

तस्मादद्यैव सहिताः सर्वेऽन्योन्यसमावृताः ।
देवानेव जिघांसामो येभ्यो दोषः समुत्थितः ॥ ४४ ॥


तस्मादद्यैव सहिताः सर्वेन्योऽन्यसमावृताः ।
देवानामेव जिघांसामो येभ्यो दोषः समुत्थितः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

‘इसलिये हम सब लोग एकत्र हो एक-दूसरेकी रक्षा करते हुए साथ-साथ चलें और आज ही देवताओंका वध कर डालनेकी चेष्टा करें, जिनके कारण यह उपद्रव खड़ा हुआ है’ ॥ ४४ ॥

अनुवाद (कन्नड)

ईग नावॆल्लरू ऒन्दागि ऒब्बरु मत्तॊब्बर रक्षणॆ माडुत्ता जॊतॆयागि नडॆयबेकु. याव देवतॆगळिन्द ई उपद्रव उण्टागिदॆयो अवरन्नु वधिसलु प्रयत्निसुवा.॥44॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

एवं सम्मन्त्र्य बलिनः सर्वसैन्यसमावृताः ।
उद्योगं घोषयित्वा तु सर्वे नैर्ऋतपुङ्गवाः ॥ ४५ ॥
युद्धाय निर्ययुः क्रुद्धा जम्भवृत्रादयो यथा ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

एवं सम्मन्त्र्य बलिनः सर्वसैन्यसमावृताः ।
उद्योगं घोषयित्वा तु सर्वे नैर्ऋतपुङ्गवाः ॥ ४५ ॥
युद्धाय निर्ययुः क्रुद्धा जम्भवृत्रादयो यथा ।


एवं सम्मन्त्र्य बलिनः सर्वसैन्य समावृताः ।
उद्योगं घोषयित्वातुसर्वे नैर्ऋतपुङ्गवाः ॥
युद्धाय निर्ययुः क्रुद्धा जम्भवृत्रादये यथा ।

अनुवाद (हिन्दी)

ऐसा निश्चय करके उन सभी महाबली राक्षसपतियोंने युद्धके लिये अपने उद्योगकी घोषणा कर दी और समूची सेना साथ ले जम्भ एवं वृत्र आदिकी भाँति कुपित हो वे युद्धके लिये निकले ॥ ४५ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

हीगॆ निश्चयिसि ऎल्ल महाबलि राक्षस सेनापतिगळु युद्धक्कागि घोषणॆ माडिदरु. समस्त सेनॆयन्नु जॊतॆ सेरिसि जम्भ मत्तु वृत्ररन्तॆ कुपितरागि रणक्कॆ हॊरटरु.॥45½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

इति ते राम सम्मन्त्र्य सर्वोद्योगेन राक्षसाः ॥ ४६ ॥
युद्धाय निर्ययुः सर्वे महाकाया महाबलाः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

इति ते राम सम्मन्त्र्य सर्वोद्योगेन राक्षसाः ॥ ४६ ॥
युद्धाय निर्ययुः सर्वे महाकाया महाबलाः ।


इति ते राम सम्मन्त्य्र सर्वोद्योगेन राक्षसाः ॥
युद्धाय निर्ययुः सर्वे महाकाया महाबलाः ।

अनुवाद (हिन्दी)

श्रीराम! पूर्वोक्त मन्त्रणा करके उन सभी महाबली विशालकाय राक्षसोंने पूरी तैयारी की और युद्धके लिये कूच कर दिया ॥ ४६ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

श्रीरामा! हीगॆ मन्त्रालोचनॆ माडि ऎल्ल महाबलि विशालकाय राक्षसरु पूर्ण सिद्धतॆ माडि युद्धक्कागि सागिदरु.॥46½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

स्यन्दनैर्वारणैश्चैव हयैश्च करिसन्निभैः ॥ ४७ ॥
खरैर्गोभिरथोष्ट्रैश्च शिशुमारैर्भुजङ्गमैः ।
मकरैः कच्छपैर्मीनैर्विहङ्गैर्गरुडोपमैः ॥ ४८ ॥
सिंहैर्व्याघ्रैर्वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपि ।
त्यक्त्वा लङ्कां गताः सर्वे राक्षसा बलगर्विताः ॥ ४९ ॥
प्रयाता देवलोकाय योद्धुं दैवतशत्रवः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

स्यन्दनैर्वारणैश्चैव हयैश्च करिसन्निभैः ॥ ४७ ॥
खरैर्गोभिरथोष्ट्रैश्च शिशुमारैर्भुजङ्गमैः ।
मकरैः कच्छपैर्मीनैर्विहङ्गैर्गरुडोपमैः ॥ ४८ ॥
सिंहैर्व्याघ्रैर्वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपि ।
त्यक्त्वा लङ्कां गताः सर्वे राक्षसा बलगर्विताः ॥ ४९ ॥
प्रयाता देवलोकाय योद्धुं दैवतशत्रवः ।


स्यन्दनैर्वारणैश्चैव हयैश्च करिसन्निभैः ॥ खरैर्गोभिरथोष्ट्रैश्च शिशुमारैर्भुजम्मैः ।
मकरैः कच्छपैर्मीनैर्विहङ्गैर्गरुडोपमैः ॥ सिंहैर्व्याघ्रैर्वराहैश्च सृमरैश्चमरैरपि ।
त्यक्त्वा लङ्कां गताः सर्वे राक्षसा बलगर्विताः ॥
प्रयाता देवलोकाय योद्धुं दैवतशत्रवः ।

अनुवाद (हिन्दी)

अपने बलका घमण्ड रखनेवाले वे समस्त देवद्रोही राक्षस रथ, हाथी, हाथी-जैसे घोड़े, गदहे, बैल, ऊँट, शिशुमार, सर्प, मगर, कछुआ, मत्स्य, गरुड़-तुल्य पक्षी, सिंह, बाघ, सूअर, मृग और नीलगाय आदि वाहनोंपर सवार हो लङ्का छोड़कर युद्धके लिये देवलोककी ओर चल दिये ॥ ४७—४९ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

बलगर्वितराद समस्त देवद्रोहि राक्षसरु रथ, आनॆ, आनॆयन्तह कुदुरॆ, कत्तॆ, ऎत्तु, ऒण्टॆ, शिशुमार, सर्प, मॊसळॆ, आमॆ, मीनु, गरुडदन्तह पक्षिगळु, सिंह, हुलि, हन्दि, जिङ्कॆ, चमरीमृग मुन्ताद वाहनगळन्नु एरि लङ्कॆयन्नु बिट्टु युद्धक्कागि देवलोकद कडॆगॆ हॊरटरु.॥47-49½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

लङ्काविपर्ययं दृष्ट्वा यानि लङ्कालयान्यथ ॥ ५० ॥
भूतानि भयदर्शीनि विमनस्कानि सर्वशः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

लङ्काविपर्ययं दृष्ट्वा यानि लङ्कालयान्यथ ॥ ५० ॥
भूतानि भयदर्शीनि विमनस्कानि सर्वशः ।

अनुवाद (हिन्दी)

लङ्कामें रहनेवाले जो प्राणी अथवा ग्रामदेवता आदि थे, वे सब अपशकुन आदिके द्वारा लङ्काके भावी विध्वंसको देखकर भयका अनुभव करते हुए मन-ही-मन खिन्न हो उठे ॥ ५० १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

लङ्कॆयल्लिद्द प्राणि, ग्राम देवतॆ मुन्तादवुगळॆल्ल अपशकुन तोरि लङ्कॆय भावी विध्वंसद भयवन्नु अनुभविसि मनस्सिनल्ले बेसरगॊण्डवु.॥50½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

रथोत्तमैरुह्यमानाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ५१ ॥
प्रयाता राक्षसास्तूर्णं देवलोकं प्रयत्नतः ।
रक्षसामेव मार्गेण दैवतान्यपचक्रमुः ॥ ५२ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

रथोत्तमैरुह्यमानाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ५१ ॥
प्रयाता राक्षसास्तूर्णं देवलोकं प्रयत्नतः ।
रक्षसामेव मार्गेण दैवतान्यपचक्रमुः ॥ ५२ ॥


रथोत्तमैरुह्यमानाः शतशोथ सहस्रशः ॥ प्रयाता राक्षसास्तूर्णां देवलोकं प्रयत्नतः ।
रक्षसामेव मार्गेण दैवतान्यपचक्रमुः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

उत्तम रथोंपर बैठे हुए सैकड़ों और हजारों राक्षस तुरंत ही प्रयत्नपूर्वक देवलोककी ओर बढ़ने लगे । उस नगरके देवता राक्षसोंके मार्गसे ही पुरी छोड़कर निकल गये ॥ ५१-५२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

उत्तम रथवन्नु एरि साविरारु नूरु राक्षसरु कूडले देवलोकद कडॆगॆ धाविसिदरु. आ नगरद देवतॆगळु राक्षसर दारियले पुरियन्नु बिट्टु हॊरटु होदवु.॥51-52॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

भौमाश्चैवान्तरिक्षाश्च कालाज्ञप्ता भयावहाः ।
उत्पाता राक्षसेन्द्राणामभावाय समुत्थिताः ॥ ५३ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

भौमाश्चैवान्तरिक्षाश्च कालाज्ञप्ता भयावहाः ।
उत्पाता राक्षसेन्द्राणामभावाय समुत्थिताः ॥ ५३ ॥


भौमाच्चैवान्तरिक्षाच्च कालाज्ञप्ता भयावहाः ।
उत्पाता राक्षसेन्द्राण्णामभावाय समुत्थिताः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

उस समय कालकी प्रेरणासे पृथ्वी और आकाशमें अनेक भयंकर उत्पात प्रकट होने लगे, जो राक्षसोंके विनाशकी सूचना दे रहे थे ॥ ५३ ॥

अनुवाद (कन्नड)

आग काल प्रेरणॆयिन्द राक्षसर विनाशक सूचकवाद अनेक भयङ्कर उत्पातगळु प्रकटवाग तॊडगिदवु.॥53॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

अस्थीनि मेघा ववृषुरुष्णं शोणितमेव च ।
वेलां समुद्राश्चोत्क्रान्ताश्चेलुश्चाप्यथ भूधराः ॥ ५४ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

अस्थीनि मेघा ववृषुरुष्णं शोणितमेव च ।
वेलां समुद्राश्चोत्क्रान्ताश्चेलुश्चाप्यथ भूधराः ॥ ५४ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

बादल गरम-गरम रक्त और हड्डियोंकी वर्षा करने लगे, समुद्र अपनी सीमाका उल्लङ्घन करके आगे बढ़ गये और पर्वत हिलने लगे ॥ ५४ ॥

अनुवाद (कन्नड)

मोडगळु बिसि रक्तद मत्तु ऎलुबुगळ मळॆगरॆदवु. समुद्र तन्न ऎल्लॆ मीरि उक्कि हरियितु, पर्वतगळु नडुगतॊडगिदवु.॥54॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

अट्टहासान् विमुञ्चन्तो घननादसमस्वनाः ।
वाश्यन्त्यश्च शिवास्तत्र दारुणं घोरदर्शनाः ॥ ५५ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

अट्टहासान् विमुञ्चन्तो घननादसमस्वनाः ।
वाश्यन्त्यश्च शिवास्तत्र दारुणं घोरदर्शनाः ॥ ५५ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

मेघके समान गम्भीर ध्वनि करनेवाले प्राणी विकट अट्टहास करने लगे और भयंकर दिखायी देनेवाली गीदड़ियाँ कठोर आवाजमें चीत्कार करने लगीं ॥ ५५ ॥

अनुवाद (कन्नड)

मेघदन्तॆ गम्भीर ध्वनि माडुव प्राणिगळु विकटवागि अट्टहास माडिदवु. भयङ्करवाद गुळ्ळॆनरिगळु कर्कशवागि अरचतॊडगिदवु.॥55॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सम्पतन्त्यथ भूतानि दृश्यन्ते च यथाक्रमम् ।
गृध्रचक्रं महच्चात्र प्रज्वालोद‍्गारिभिर्मुखैः ॥ ५६ ॥
रक्षोगणस्योपरिष्टात् परिभ्रमति कालवत् ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सम्पतन्त्यथ भूतानि दृश्यन्ते च यथाक्रमम् ।
गृध्रचक्रं महच्चात्र प्रज्वालोद‍्गारिभिर्मुखैः ॥ ५६ ॥
रक्षोगणस्योपरिष्टात् परिभ्रमति कालवत् ।

अनुवाद (हिन्दी)

पृथ्वी आदि भूत क्रमशः गिरते—विलीन होते-से दिखायी देने लगे, गीधोंका विशाल समूह मुखसे आगकी ज्वाला उगलता हुआ राक्षसोंके ऊपर कालके समान मँड़राने लगा ॥ ५६ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

पृथिविये पञ्चभूतगळु बिद्दु करगिहोदन्तॆ अनिसितु. विशाल रणहद्दुगळु बायिन्द बॆङ्कियन्नु उगुळुत्ता राक्षसर मेलॆ हाराडतॊडगिदवु.॥56½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

कपोता रक्तपादाश्च सारिका विद्रुता ययुः ॥ ५७ ॥
काका वाश्यन्ति तत्रैव विडाला वै द्विपादयः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

कपोता रक्तपादाश्च सारिका विद्रुता ययुः ॥ ५७ ॥
काका वाश्यन्ति तत्रैव विडाला वै द्विपादयः ।


कपोता रक्तपादाश्च सारिका विद्रुता ययुः ॥
काका वाश्यन्ति तत्रैव बिडाला वै द्विपादयः ।

अनुवाद (हिन्दी)

कबूतर, तोता और मैना लङ्का छोड़कर भाग चले । कौए वहीं काँव-काँव करने लगे । बिल्लियाँ भी वहीं गुर्राने लगीं तथा हाथी आदि पशु आर्तनाद करने लगे ॥ ५७ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

पारिवाळ, गिळि, मत्तु मैना हक्किगळु लङ्कॆ यन्नु बिट्टु नडॆदवु. कागॆगळु का-का ऎन्दु कूगुत्तिद्दवु. बॆक्कुगळू कूड विकारवागि कूगुत्ता, आनॆये मॊदलाद प्राणिगळु आर्तनाद माडुत्तिद्दवु.॥57½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

उत्पातांस्ताननादृत्य राक्षसा बलदर्पिताः ॥ ५८ ॥
यान्त्येव न निवर्तन्ते मृत्युपाशावपाशिताः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

उत्पातांस्ताननादृत्य राक्षसा बलदर्पिताः ॥ ५८ ॥
यान्त्येव न निवर्तन्ते मृत्युपाशावपाशिताः ।


उत्पातांस्ताननादृश्य राक्षसा बलदर्पिताः ॥
यान्तेव न निवर्तन्ते मृत्युपाशावपाशिताः ।

अनुवाद (हिन्दी)

राक्षस बलके घमण्डमें मतवाले हो रहे थे । वे कालके पाशमें बँध चुके थे । इसलिये उन उत्पातोंकी अवहेलना करके युद्धके लिये चलते ही गये, लौटे नहीं ॥ ५८ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

राक्षसर बलगर्वदिन्द उन्मत्तरादरु, अवरु काल पाशक्कॆ बन्धितरागिद्दरिन्द आ उत्पातगळन्नु लॆक्किसदॆ अवहेळन माडुत्ता युद्धक्कागि मुन्दरिदरु.॥58½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

माल्यवांश्च सुमाली च माली च सुमहाबलः ॥ ५९ ॥
पुरस्सरा राक्षसानां ज्वलिता इव पावकाः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

माल्यवांश्च सुमाली च माली च सुमहाबलः ॥ ५९ ॥
पुरस्सरा राक्षसानां ज्वलिता इव पावकाः ।


माल्यवांश्च सुमाली च माली च सुमहाबलः ॥
पुरासरा राक्षसानां ज्वलिता इव पावकाः ।

अनुवाद (हिन्दी)

माल्यवान्, सुमाली और महाबली माली—ये तीनों प्रज्वलित अग्निके समान तेजस्वी शरीरसे समस्त राक्षसोंके आगे-आगे चल रहे थे ॥ ५९ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

माल्यवन्त, सुमालि, महाबलि मालि इवरु प्रज्वलित बॆङ्कियन्तॆ तेजस्वी शरीरगळिन्द ऎल्ल राक्षसर मुन्दॆ-मुन्दॆ नडॆयुत्तिद्दरु.॥59½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

माल्यवन्तं तु ते सर्वे माल्यवन्तमिवाचलम् ॥ ६० ॥
निशाचरा आश्रयन्ति धातारमिव देवताः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

माल्यवन्तं तु ते सर्वे माल्यवन्तमिवाचलम् ॥ ६० ॥
निशाचरा आश्रयन्ति धातारमिव देवताः ।


माल्यवन्तं तु ते सर्वे माल्यवन्तविवाचलम् ॥
निशाचरा आश्रयन्ति धातारमिव देवताः ।

अनुवाद (हिन्दी)

जैसे देवता ब्रह्माजीका आश्रय लेते हैं, उसी प्रकार उन सब निशाचरोंने माल्यवान् पर्वतके समान अविचल माल्यवान् का ही आश्रय ले रखा था ॥ ६० १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळु ब्रह्मदेवरन्नु आश्रयिसुवन्तॆ ऎल्ल निशाचररु पर्वतदन्तॆ अविचलनाद माल्यवन्त नन्नु आश्रयिसिद्दरु.॥60½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

तद् बलं राक्षसेन्द्राणां महाभ्रघननादितम् ॥ ६१ ॥
जयेप्सया देवलोकं ययौ मालिवशे स्थितम् ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

तद् बलं राक्षसेन्द्राणां महाभ्रघननादितम् ॥ ६१ ॥
जयेप्सया देवलोकं ययौ मालिवशे स्थितम् ।


तद्भलं राक्षसेन्द्राणां महाभ्रघननादितम् ॥
जयेप्सया देवलोकं ययौ मालिवशे स्थितम् ।

अनुवाद (हिन्दी)

राक्षसोंकी वह सेना महान् मेघोंकी गर्जनाके समान कोलाहल करती हुई विजय पानेकी इच्छासे देवलोककी ओर बढ़ती जा रही थी । उस समय वह सेनापति मालीके नियन्त्रणमें थी ॥ ६१ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

सेनापति मालिय नियन्त्रणदल्लिद्द आ सैन्यवु महामेघदन्तॆ गर्जिसुत्ता, विजयद इच्छॆयिन्द देवलोकद कडॆगॆ सागुत्तित्तु.॥61½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

राक्षसानां समुद्योगं तं तु नारायणः प्रभुः ॥ ६२ ॥
देवदूतादुपश्रुत्य चक्रे युद्धे तदा मनः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

राक्षसानां समुद्योगं तं तु नारायणः प्रभुः ॥ ६२ ॥
देवदूतादुपश्रुत्य चक्रे युद्धे तदा मनः ।

अनुवाद (हिन्दी)

देवताओंके दूतसे राक्षसोंके उस युद्धविषयक उद्योगकी बात सुनकर भगवान् नारायणने भी युद्ध करनेका विचार किया ॥ ६२ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

देवतॆगळ दूतनिन्द आ युद्धो द्योगवन्नु तिळिद भगवान् नारायणनू युद्ध माडुव विचार माडिदनु.॥62½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

स सज्जायुधतूणीरो वैनतेयोपरि स्थितः ॥ ६३ ॥
आसाद्य कवचं दिव्यं सहस्रार्कसमद्युति ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

स सज्जायुधतूणीरो वैनतेयोपरि स्थितः ॥ ६३ ॥
आसाद्य कवचं दिव्यं सहस्रार्कसमद्युति ।


स सज्जायुध तूणीरो वैनतोयोपरि स्थितः ॥
आसाद्य कवचं दिव्यं सहस्रार्कसमद्युति ।

अनुवाद (हिन्दी)

वे सहस्रों सूर्योंके समान दीप्तिमान् दिव्य कवचधारण करके बाणोंसे भरा तरकस लिये गरुड़पर सवार हुए ॥

अनुवाद (कन्नड)

अवनु साविरारु सूर्यरन्तह प्रकाशमान दिव्य कवचवन्नू, बाणगळु तुम्बिद बत्तळिकॆयन्नु धरिसिकॊण्डु गरुडारूढनादनु.॥63½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

आबद‍्ध्य शरसम्पूर्णे इषुधी विमले तदा ॥ ६४ ॥
श्रोणिसूत्रं च खड्गं च विमलं कमलेक्षणः ।

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

आबद‍्ध्य शरसम्पूर्णे इषुधी विमले तदा ॥ ६४ ॥
श्रोणिसूत्रं च खड्गं च विमलं कमलेक्षणः ।

अनुवाद (हिन्दी)

इसके अतिरिक्त भी उन्होंने सायकोंसे पूर्ण दो चमचमाते हुए तूणीर बाँध रखे थे । उन कमलनयन श्रीहरिने अपनी कमरमें पट्टी बाँधकर उसमें चमकती हुई तलवार भी लटका ली थी ॥ ६४ १/२ ॥

अनुवाद (कन्नड)

इष्टे अल्लदॆ अनेक आयुधगळॊन्दिगॆ ऎरडु हॊळॆयुव भारी धनुस्सुगळन्नु धरिसिद्दनु. आ कमलनयन श्रीहरियु सॊण्टदल्लि हॊळॆयुत्तिरुव खड्गवन्नु कट्टिकॊण्डिद्दनु.॥64½॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गांश्चैव वरायुधान् ॥ ६५ ॥
सुपर्णं गिरिसङ्काशं वैनतेयमथास्थितः ।
राक्षसानामभावाय ययौ तूर्णतरं प्रभुः ॥ ६६ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गांश्चैव वरायुधान् ॥ ६५ ॥
सुपर्णं गिरिसङ्काशं वैनतेयमथास्थितः ।
राक्षसानामभावाय ययौ तूर्णतरं प्रभुः ॥ ६६ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

इस प्रकार शङ्ख, चक्र, गदा, शार्ङ्गधनुष और खड्ग आदि उत्तम आयुधोंको धारण किये सुन्दर पंखवाले पर्वताकार गरुड़पर आरूढ़ हो वे प्रभु उन राक्षसोंका संहार करनेके लिये तुरंत चल दिये ॥ ६५-६६ ॥

अनुवाद (कन्नड)

हीगॆ शङ्ख, चक्र, गदा, शाङ्ग धनुस्सु, खड्ग मुन्ताद उत्तम आयुधगळन्नु धरिसि सुन्दर रॆक्कॆगळुळ्ळ पर्वताकार गरुडा रूढनागि राक्षसर संहारक्कागि कूडले हॊरटनु.॥65-66॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सुपर्णपृष्ठे स बभौ श्यामः पीताम्बरो हरिः ।
काञ्चनस्य गिरेः शृङ्गे सतडित्तोयदो यथा ॥ ६७ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सुपर्णपृष्ठे स बभौ श्यामः पीताम्बरो हरिः ।
काञ्चनस्य गिरेः शृङ्गे सतडित्तोयदो यथा ॥ ६७ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

गरुड़की पीठपर बैठे हुए वे पीताम्बरधारी श्यामसुन्दर श्रीहरि सुवर्णमय मेरुपर्वतके शिखरपर स्थित हुए विद्युत्सहित मेघके समान शोभा पा रहे थे ॥ ६७ ॥

अनुवाद (कन्नड)

गरुडन बॆन्नमेलॆ कुळित पीताम्बरधारी श्यामसुन्दर श्रीहरियु स्वर्णमय मेरुपर्वतद शिखरदल्लि मिञ्चिनॊन्दिगॆ इरुव मेघदन्तॆ शोभिसुत्तिद्दनु.॥67॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

स सिद्धदेवर्षिमहोरगैश्च
गन्धर्वयक्षैरुपगीयमानः ।
समाससादासुरसैन्यशत्रु-
श्चक्रासिशार्ङ्गायुधशङ्खपाणिः ॥ ६८ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

स सिद्धदेवर्षिमहोरगैश्च
गन्धर्वयक्षैरुपगीयमानः ।
समाससादासुरसैन्यशत्रु-
श्चक्रासिशार्ङ्गायुधशङ्खपाणिः ॥ ६८ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

उस समय सिद्ध, देवर्षि, बड़े-बड़े नाग, गन्धर्व और यक्ष उनके गुण गा रहे थे । असुरोंकी सेनाके शत्रु वे श्रीहरि हाथोंमें शङ्ख, चक्र, खड्ग और शार्ङ्गधनुष लिये सहसा वहाँ आ पहुँचे ॥ ६८ ॥

अनुवाद (कन्नड)

आग सिद्धरु, देवर्षिगळु, नागगळु, गन्धर्वरु, यक्षरु अवन गुणगान माडुत्तिद्दरु. असुर शत्रुवाद आ श्रीहरियु शङ्ख, चक्र, खड्ग, शाङ्गधनुस्सन्नु धरिसि आगले अल्लिगॆ बन्दनु.॥68॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

सुपर्णपक्षानिलनुन्नपक्षं
भ्रमत्पताकं प्रविकीर्णशस्त्रम् ।
चचाल तद्राक्षसराजसैन्यं
चलोपलं नीलमिवाचलाग्रम् ॥ ६९ ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

सुपर्णपक्षानिलनुन्नपक्षं
भ्रमत्पताकं प्रविकीर्णशस्त्रम् ।
चचाल तद्राक्षसराजसैन्यं
चलोपलं नीलमिवाचलाग्रम् ॥ ६९ ॥

अनुवाद (हिन्दी)

गरुड़के पंखोंकी तीव्र वायुके झोंके खाकर वह सेना क्षुब्ध हो उठी । सैनिकोंके रथोंकी पताकाएँ चक्कर खाने लगीं और सबके हाथोंसे अस्त्र-शस्त्र गिर गये । इस प्रकार राक्षसराज माल्यवान् की समूची सेना काँपने लगी । उसे देखकर ऐसा जान पड़ता था, मानो पर्वतका नील शिखर अपनी शिलाओंको बिखेरता हुआ हिल रहा हो ॥ ६९ ॥

अनुवाद (कन्नड)

गरुडन पङ्खगळ तीव्र वायुविनिन्द राक्षस सैन्यवु क्षुब्धगॊण्डितु. रथगळ पताकॆगळु हारिहोदवु. राक्षस कैगळल्लिद्द आयुधगळु बीळतॊडगिदवु. नीलपर्वतद शिखरवु नडुगुत्ता, चॆल्लिहोदन्तॆ माल्यवन्तन इडी सैन्य नडुगतॊडगितु.॥69॥

विश्वास-प्रस्तुतिः

ततः शितैः शोणितमांसरूषितै-
र्युगान्तवैश्वानरतुल्यविग्रहैः ।
निशाचराः सम्परिवार्य माधवं
वरायुधैर्निर्बिभिदुः सहस्रशः ॥ ७० ॥

सर्वाष् टीकाः
मूलम्

ततः शितैः शोणितमांसरूषितै-
र्युगान्तवैश्वानरतुल्यविग्रहैः ।
निशाचराः सम्परिवार्य माधवं
वरायुधैर्निर्बिभिदुः सहस्रशः ॥ ७० ॥


ततः शिशैः शोणितमांसरूषितै-
र्युगान्त वैश्वानरतुल्यविग्रहैः
निशाचराः सम्परिवार्य माधवं
वरायुधैर्निर्बिभिदुः सहस्रशः ॥

अनुवाद (हिन्दी)

राक्षसोंके उत्तम अस्त्र-शस्त्र तीखे, रक्त और मांसमें सने हुए तथा प्रलयकालीन अग्निके समान दीप्तिमान् थे । उनके द्वारा वे सहस्रों निशाचर भगवान् लक्ष्मीपतिको चारों ओरसे घेरकर उनपर चोट करने लगे ॥ ७० ॥

अनुवाद (कन्नड)

राक्षसर उत्तम अस्त्र-शस्त्रगळु हरितवागिद्दु, रक्त-मांसगळिन्द नॆनॆदु प्रळयकालद अग्नियन्तॆ हॊळॆयुत्तिद्दवु. आ साविरारु निशाचररु अवुगळिन्द भगवान् लक्ष्मीपतियन्नु सुत्तलिन्दलू आक्रमिसि हॊडॆयतॊडगिदरु.॥70॥

समाप्तिः

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे षष्ठः सर्गः ॥ ६ ॥
इस प्रकार श्रीवाल्मीकिनिर्मित आर्षरामायण आदिकाव्यके उत्तरकाण्डमें छठा सर्ग पूरा हुआ ॥ ६ ॥

अनुवाद (समाप्तिः) (कन्नड)

श्रीवाल्मीकि विरचित आर्षरामायण आदिकाव्यद उत्तरकाण्डदल्लि आरनॆय सर्ग पूर्णवायितु. ॥6॥