००८ राक्षसैः स्वबलप्रशंसनम्

Book VI : Yuddha Kanda - Book Of War

All the demons of King Ravana present there namely Prahasta, Durmukha, Vajradamshtra, Nikumbha and Vajrahanu, eulogising their strengths, assure the king that they can individually kill Rama and his army within no time.

स्रोतः: valmikiramayan.net

8. प्रहस्त, दुर्मुख, वज्रदंष्ट्र, निकुम्भ और वज्रहनुका रावणके सामने शत्रु-सेनाको मार गिरानेका उत्साह दिखाना

ततो नीलाम्बुदप्रख्यः प्रहस्तो नाम राक्षसः ।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं शूरः सेनापतिस्तदा ॥ १ ॥

ततो नीलाम्बुदप्रख्यः प्रहस्तो नाम राक्षसः ।
अब्रवीत् प्राञ्जलीर्वाक्यं शूरः सेनापतिस्तदा ॥

ततो नील अम्बुद निभः प्रहस्तो नाम राक्षसः । अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यम् शूरः सेना पतिस्तदा ॥ ६-८-१

इसके बाद नील मेघके समान श्यामवर्णवाले शूर सेनापति प्रहस्त नामक राक्षसने हाथ जोड़कर कहा— ॥

अनन्तर नीलमेघदन्तॆ कप्पुबण्णद शूर सेनापति प्रहस्त ऎम्ब राक्षसनु कैमुगिदु हेळिदनु.॥1॥

देवदानवगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः ।
सर्वे धर्षयितुं शक्याः किं पुनर्मानवौ रणे ॥ २ ॥

देवदानवगन्धर्वाः पिशाचपतिगोरगाः ।
सर्वे धर्षयितुं शक्याः किं पुनर्मानवौ रणे ॥

देव दानव गन्धर्वाः पिशाचपतगौरगाः । न त्वाम् धर्षयितुम् शक्ताः किम् पुनर् वानरा रणे ॥ ६-८-२

‘महाराज! हमलोग देवता, दानव, गन्धर्व, पिशाच, पक्षी और सर्प सभीको पराजित कर सकते हैं; फिर उन दो मनुष्योंको रणभूमिमें हराना कौन बड़ी बात है ॥ २ ॥

महाराजा! नावु देवतॆगळु, दानवरु, गन्धर्व, पिशाच, पक्षि मत्तु सर्प ऎल्लरन्नू पराजितरागिस बल्लॆवु; हागिरुव आ इब्बरू मनुष्यरन्नु रणरङ्गदल्लि सोलिसुवुदु याव दॊड्ड मातु ?.॥2॥

पदच्छेदः

2. sarve = all; deva daanava gandharvaaH = gods; demons; Gandharvas; pishraacha pata goragaaH = devils; birds and serpents; shakyaaH = can be dharSayitum = attacked; raNe = in battle; kim punaH = why to talk about; maanavau = two human beings?

अनुवादः

“All gods, demons, gandharvas, devils, birds and serpents can be attacked by you in battle. Why to talk about two human beings?”

स्रोतः: valmikiramayan.net

सर्वे प्रमत्ता विश्वस्ता वञ्चिताः स्म हनूमता ।
नहि मे जीवतो गच्छेज्जीवन् स वनगोचरः ॥ ३ ॥

सर्वे प्रमत्ता विश्वस्ता वन्चिताः स्म हनूमता । न हि मे जीवतो गच्चेज् जीवन् स वन गोचरः ॥ ६-८-३

‘पहले हमलोग असावधान थे । हमारे मनमें शत्रुओंकी ओरसे कोई खटका नहीं था । इसीलिये हम निश्चिन्त बैठे थे । यही कारण है कि हनुमान् हमें धोखा दे गया । नहीं तो मेरे जीते-जी वह वानर यहाँसे जीता-जागता नहीं जा सकता था ॥ ३ ॥

मॊदलु नमगॆ ऎच्चरविरलिल्ल. नम्म मनस्सिनल्लि शत्रुगळ कडॆयिन्द यावुदे आतङ्क इरलिल्ल. अदक्कागि नावु निश्चिन्तरागि कुळितिद्दॆवु. हनुमन्तनु नमगॆ मोस माडि होद कारण इदे आगिदॆ. इल्लदिद्दरॆ नानु जीवन्तनागिरुवाग आ वानर इल्लिन्द बदुकि होगुत्तिरलिल्ल.॥3॥

पदच्छेदः

3. sarve = all of us; vishvastaaH = in good faith; pramattaaH = but with negligence; vaNchitaasmi = were cheated; hanumataa = by Hanuma; saH = that; vanagocharaH = monkey; nagachhet hi = cannot indeed go; jiivan = alive; me = (while) I; jiivitaH = an alive.

अनुवादः

“All of us, in good faith but with negligence, were cheated by Hanuma. That monkey cannot go alive, while I am alive.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

सर्वां सागरपर्यन्तां सशैलवनकाननाम् ।
करोम्यवानरां भूमिमाज्ञापयतु मां भवान् ॥ ४ ॥

सर्वाम् सागर पर्यन्ताम् सशैल वन काननाम् । करोमि अवानराम् भूमिम् आज्ञापयतु माम् भवान् ॥ ६-८-४

‘यदि आपकी आज्ञा हो तो पर्वत, वन और काननोंसहित समुद्रतककी सारी भूमिको मैं वानरोंसे सूनी कर दूँ ॥ ४ ॥

निम्म आज्ञॆयादरॆ पर्वत, वन, कानन सहित समुद्राङ्कित इडी भूमियन्नु नानु वानररिन्द बरिदागिसुवॆनु.॥4॥

पदच्छेदः

4. karomi = I shall make; sarvaam = the entire; bhuumim = earth; saagara paryantaam = extending upto the ocean; sashaila vana kaananaam = along with mountains forests and woods; avaanaraam = bereft of monkeys; bhavaan = you; aaGYaapayatu = command; maam = me.

अनुवादः

“I shall make the entire earth extending upto the ocean, along with mountains forests and woods, bereft of monkeys. You command me.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

रक्षां चैव विधास्यामि वानराद् रजनीचर ।
नागमिष्यति ते दुःखं किञ्चिदात्मापराधजम् ॥ ५ ॥

रक्षाम् चैव विधास्यामि वानराद् रजनी चर । न आगमिष्यति ते दुह्खम् किंचिद् आत्म अपराधजम् ॥ ६-८-५

‘राक्षसराज! मैं वानरमात्रसे आपकी रक्षा करूँगा, अतः अपने द्वारा किये गये सीताहरणरूपी अपराधके कारण कोई दुःख आपपर नहीं आने पायेगा’ ॥ ५ ॥

राक्षसराजा! नानु ऎल्ल वानररिन्द निम्मन्नु रक्षिसुवॆनु, आद्दरिन्द नीवु माडिद सीतापहरणरूपी अपराधदिन्द यावुदे दुःखवु निम्म मेलॆ बरबारदु.॥5॥

पदच्छेदः

5. rajanii cara = Oh; Ravana; vidhaasyaami = I shall arrange; rakSaam caiva = for defence also; vaanaraad = from the monkey; na kimchit = not a little; duHkham = trouble; aagamishhyati = will come; te = to you; aatma aparaadhajam = on account of your guilt (abduction of Seetha).

अनुवादः

“Oh, Ravana! I shall arrange for your defence from that monkey. Not a little trouble will come to you on account of your guilt (abduction of Seetha).”

स्रोतः: valmikiramayan.net

अब्रवीत् तु सुसङ्क्रुद्धो दुर्मुखो नाम राक्षसः ।
इदं न क्षमणीयं हि सर्वेषां नः प्रधर्षणम् ॥ ६ ॥

अब्रवीत्तम् सुसम्क्रुद्धो दुर्मुखो नाम राक्षसः । इदम् न क्षमणीयम् हि सर्वेषाम् नः प्रधर्षणम् ॥ ६-८-६

तत्पश्चात् दुर्मुख नामक राक्षसने अत्यन्त कुपित होकर कहा—‘यह क्षमा करनेयोग्य अपराध नहीं है, क्योंकि इसके द्वारा हम सब लोगोंका तिरस्कार हुआ है ॥ ६ ॥

बळिक दुर्मुखनॆम्ब राक्षसनु अत्यन्त कुपितनागि हेळिदनु - ई कपियु माडिद अपराधवु क्षमिसुवुदु योग्यवल्ल; एकॆन्दरॆ इदरिन्द नम्मॆल्लर अपमानवागिदॆ.॥6॥

पदच्छेदः

6. raakSasaH = a demon; durmukho naama = by name Durmukha; susamkruddhaH = being seriously enraged; abraviit = spoke; tam = to him; idam = this; pradharSaNam = molestation; sarveSaam = to all; naH = of us; na kSamaNiiyam hi = is indeed not to be tolerated.

अनुवादः

A demon by name Durmukha, being seriously enraged, spoke to him as follows: “This humiliation meted out to us by that monkey is indeed not to be tolerated.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

अयं परिभवो भूयः पुरस्यान्तःपुरस्य च ।
श्रीमतो राक्षसेन्द्रस्य वानरेण प्रधर्षणम् ॥ ७ ॥

अयम् परिभवो भूयः पुरस्य अन्तः पुरस्य च । श्रीमतो राक्षस इन्द्रस्य वानर इन्द्र प्रधर्षणम् ॥ ६-८-७

‘वानरके द्वारा हमलोगोंपर जो आक्रमण हुआ है, यह समस्त लङ्कापुरीका, महाराजके अन्तःपुरका और श्रीमान् राक्षसराज रावणका भी भारी पराभव है ॥ ७ ॥

वानरनिन्द नम्म मेलॆ आद आक्रमणवु समस्त लङ्कापुरिय, महाराजर अन्तःपुरद मत्तु श्रीमान् राक्षसराज रावणन कूड भारी पराभववागिदॆ.॥7॥

पदच्छेदः

7. ayam = this; paribhavaH = insult; purasya = to Lanka City; antaH purasya ca = and the palaces; vaanarendra pradharSaNam = and the attack by Sugreeva; the king of monkeys; shriimataH = of the glorious; raakshasendrasya = king of demons; bhuuyaH = is still (outrageous).

अनुवादः

“This insult to the city of Lanka and the palaces together with attack by Sugreeva on the glorious Ravana are still outrageous.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

अस्मिन् मुहूर्ते गत्वैको निवर्तिष्यामि वानरान् ।
प्रविष्टान् सागरं भीममम्बरं वा रसातलम् ॥ ८ ॥

अस्मिन् मुहूर्ते हत्वा एको निवर्तिष्यामि वानरान् । प्रविष्टान् सागरम् भीमम् अम्बरम् वा रसा तलम् ॥ ६-८-८

‘मैं अभी इसी मुहूर्तमें अकेला ही जाकर सारे वानरोंको मार भगाऊँगा । भले ही वे भयंकर समुद्रमें, आकाशमें अथवा रसातलमें ही क्यों न घुस गये हों’ ॥

नानु ईगले इदे मुहूर्तदल्लि ऒब्बण्टिगनागि होगि वानररु भयङ्कर समुद्रदल्लि, आकाशदल्लि अथवा रसातळदल्लि हॊक्कि कुळितरू ऎल्ल वानररन्नु हॊडॆदु ओडिसुवॆनु.॥8॥

पदच्छेदः

8. gatvaa = proceeding; asmin; = at this; muhuurte = moment; ekaH = alone; nivartiSyaami = I shall destroy; vaanaraan = the monkeys; praviSTaan = who entered; saagaram = either into the ocean; bhiimam rasaa talam = or into the terrific subterranean region under the earth; ambaram vaa = or into the sky.

अनुवादः

“Proceeding at this moment alone, I shall destroy those monkeys, whether they entered the ocean or the subterranean region or the sky.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

ततोऽब्रवीत् सुसङ्क्रुद्धो वज्रदंष्ट्रो महाबलः ।
प्रगृह्य परिघं घोरं मांसशोणितरूषितम् ॥ ९ ॥

ततोऽब्रवीत् सुसङ्कृद्धो वज्रदंष्ट्रो महाबलः ।
प्रगृह्य परिघं घोरं मांस शोणितरूषितम् ॥

ततो अब्रवीत् सुसम्क्रुद्धो वज्र दम्ष्ट्रो महाबलः । प्रगृह्य परिघम् घोरम् मांस शोणित रूपितम् ॥ ६-८-९

इतनेहीमें महाबली वज्रदंष्ट्र अत्यन्त क्रोधसे भरकर रक्त, मांससे सने हुए भयानक परिघको हाथमें लिये हुए बोला— ॥ ९ ॥

पदच्छेदः

9. tataH = thereafter; mahaabalaH = the very strong; vajra damSTraH = Vajradamshtra; susamkruddhaH = beset with great anger; pragR^ihya = took hold of; ghoram = a terrific; parigham = iron club; maamsa shoNita ruupitam = smeared with flesh and blood; abraviit = (and) spoke (as follows).

अनुवादः

Thereafter the very strong Vajradamshtra, beset with great anger, took hold of a terrific iron club smeared with flesh and blood and spoke (as follows):

स्रोतः: valmikiramayan.net

इष्टरल्लि महाबलि वज्रदंष्ट्रनु अत्यन्त क्रोधितनागि रक्त-मांसगळु मॆत्तिकॊण्ड भयानक परिघवन्नु कैयल्लॆत्तिकॊण्डु हेळिदनु .॥.॥

किं नो हनूमता कार्यं कृपणेन तपस्विना ।
रामे तिष्ठति दुर्धर्षे सुग्रीवेऽपि सलक्ष्मणे ॥ १० ॥

किम् नो हनुमता कार्यम् कृपणेन तपस्विना । रामे तिष्ठति दुर्धर्षे सुग्रीवे सह लक्ष्मणे ॥ ६-८-१०

‘दुर्जय वीर राम, सुग्रीव और लक्ष्मणके रहते हुए हमें उस बेचारे तपस्वी हनुमान् से क्या काम है? ॥ १० ॥

दुर्जय वीर राम, सुग्रीव मत्तु लक्ष्मण इवरु इरुवाग नमगॆ आ बडपायि तपस्वी हनुमन्तनल्लि एनु कॆलस.॥10॥

पदच्छेदः

10. kim = what; kaaryam = work; naH = for us; hanumataa = with Hanuma; kR^ipaNena = the pitiable; tapasvinaa = and the miserable; raame = when Rama; salakSmaNe = along with Lakshmana; sugriive api = and Sugreeva; durdharSe = who are difficult to be conquered; tiSThati = exist?

अनुवादः

“What work for us with that pitiable and miserable Hanuma, when Rama along with Lakshmana and Sugreeva who are difficult to be conquered exist?”

स्रोतः: valmikiramayan.net

अद्य रामं ससुग्रीवं परिघेण सलक्ष्मणम् ।
आगमिष्यामि हत्वैको विक्षोभ्य हरिवाहिनीम् ॥ ११ ॥

अद्य रामं ससुग्रीवं परिघेण सलक्ष्मणम् ।
आगमिष्यामि हत्यैको विक्षोभ्य हरिवाहिनीम् ॥

अद्य रामम् ससुग्रीवम् परिघेण सलक्ष्मणम् । आगमिष्यामि हत्वा एको विक्षोभ्य हरि वाहिनीम् ॥ ६-८-११

‘आज मैं अकेला ही वानर-सेनामें तहलका मचा दूँगा और इस परिघसे सुग्रीव तथा लक्ष्मणसहित रामका भी काम तमाम करके लौट आऊँगा ॥ ११ ॥

इन्दु नानु ऒब्बने वानर सैन्यदल्लि विक्षोभ उण्टुमाडि, ई परिघदिन्द सुग्रीव हागू लक्ष्मण सहित रामनन्नू मुगिसि मरळि बरुवॆनु.॥11॥

पदच्छेदः

11. adya = Now; ekaH = alone; hatvaa = killing; parigheNa = by this iron club; raamam = Rama; salakSmaNam = along with Lakshmana; sasugriivam = together with Sugreeva; vikSobhya = and after perturbing; harivaahiniim = the army of monkeys; aagamiSyaami = I shall come back.

अनुवादः

“Now itself, with this iron club, killing Rama, Lakshmana and Sugreeva after perturbing the army of monkeys, I shall come back.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

इदं ममापरं वाक्यं शृणु राजन् यदिच्छसि ।
उपायकुशलो ह्येव जयेच्छत्रूनतन्द्रितः ॥ १२ ॥

इदम् ममापरम् वाक्यम् शृणु राजन्यदीच्चसि । उपायकुशलो ह्येव जयेच्चत्रुनतन्द्रितः ॥ ६-८-१२

‘राजन्! यदि आपकी इच्छा हो तो आप यह मेरी दूसरी बात सुनें । उपायकुशल पुरुष ही यदि आलस्य छोड़कर प्रयत्न करे तो वह शत्रुओंपर विजय पा सकता है ॥ १२ ॥

राजने! निमगॆ इच्छॆ इद्दरॆ नन्न इन्नॊन्दु मातन्नु केळिरि. उपाय कुशल पुरुषनु आलस्य बिट्टु प्रयत्निसिदरॆ शत्रुगळ मेलॆ विजय साधिसबल्लनु.॥12॥

पदच्छेदः

12. raajan = Oh; king; yadi icchasi = if you are willing; shR^iNu = hear; aparam = moreover; mama = my; idam vaakyam = these words; upaayakushalaH eva = one who is skilled in stratagem only; atandritaH = will be without lassitude; jayet hi = (and) can indeed defeat; shatruun = enemies.

अनुवादः

“Oh, king! If you are willing, hear my words further. One who is skilled din a stratagem alone will be without lassitude and can indeed defeat the enemies.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

कामरूपधराः शूराः सुभीमा भीमदर्शनाः ।
राक्षसा वा सहस्राणि राक्षसाधिप निश्चिताः ॥ १३ ॥
काकुत्स्थमुपसङ्गम्य बिभ्रतो मानुषं वपुः ।
सर्वे ह्यसम्भ्रमा भूत्वा ब्रुवन्तु रघुसत्तमम् ॥ १४ ॥
प्रेषिता भरतेनैव भ्रात्रा तव यवीयसा ।
स हि सेनां समुत्थाप्य क्षिप्रमेवोपयास्यति ॥ १५ ॥

‘अतः राक्षसराज! मेरी दूसरी राय यह है कि इच्छानुसार रूप धारण करनेवाले, अत्यन्त भयानक तथा भयंकर दृष्टिवाले सहस्रों शूरवीर राक्षस एक निश्चित विचार करके मनुष्यका रूप धारण कर श्रीरामके पास जायँ और सब लोग बिना किसी घबराहटके उन रघुवंशशिरोमणिसे कहें कि हम आपके सैनिक हैं । हमें आपके छोटे भाई भरतने भेजा है । इतना सुनते ही वे वानर-सेनाको उठाकर तुरंत लङ्कापर आक्रमण करनेके लिये वहाँसे चल देंगे ॥ १३—१५ ॥

पदच्छेदः

13-14. raakshasaadhipa = O; king of demons! sahasraaNi = thousands of; raakSasaaH = demons; kaamaruupadharaaH = able to change their form at will; shuuraaH = courageous; subhiimaaH = appalling; bhiimadarshanaaH = terrifying to look at; nishchitaaH = and firm (in their purpose); bibhrataH = can wear; maanuSam = human; vapuH = body; upasangamya = approach; kaakutsam = Rama; asambhramaaH = without embarrassment; sarve = and all; bruvantu = speak; raghusattamam = to Rama (as follows).

अनुवादः

O, king of demons! Thousands of demons able to change their form at will courageaous appalling terrifying to look at and firm (in their purpose) can wear human body approach Rama without embarrassment and all speak to Rama (as follows).

स्रोतः: valmikiramayan.net

आद्दरिन्द राक्षसराजने! नन्न इन्नॊन्दु अभिप्रायवु - इच्छानुसार रूप धरिसबल्ल, अत्यन्त भयानक, भयङ्कर दृष्टियुळ्ळ साविरारु शूर-वीर राक्षसरु ऒन्दु निश्चित विचार माडि मनुष्यरूप धरिसि श्रीरामन बळिगॆ होगुवुदु. ऎल्लरू यावुदो गाबरियिन्द आ रघुवंश शिरोमणियल्लि नावु निम्म सैनिकरागिद्देवॆ, निम्म तम्म भरतनु नम्मन्नु कळिसिरुवनु ऎन्दु हेळुवुदु. इष्टु केळुत्तले अवरु वानर सैन्यदॊन्दिगॆ कूडले लङ्कॆय मेलॆ आक्रमण माडलु अल्लिन्द हॊरडुवरु.॥13-1.॥

पदच्छेदः

15. preSimtaa = we have been sent; bharatenaiva = by Bharata; tava = your; yaviiyasaa = younger; bhraatraa = brother; saH = he; samutthaapya = summoning; senaam = his forces; kshiprameva = will surely soon; upayaasyati = come here.

अनुवादः

“We have been despatched by Bharata, your younger brother. He is summoning his forces and will surely come here soon.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

ततो वयमितस्तूर्णं शूलशक्तिगदाधराः ।
चापबाणासिहस्ताश्च त्वरितास्तत्र यामहे ॥ १६ ॥

ततो वयमितस्तुर्णम् शूलशक्तिगदाधराः । चापबाणासिहस्तश्च त्वरितास्तत्र यामहे ॥ ६-८-१६

‘तत्पश्चात् हमलोग यहाँसे शूल, शक्ति, गदा, धनुष, बाण और खड्ग धारण किये शीघ्र ही मार्गमें उनके पास जा पहुँचें ॥ १६ ॥

अनन्तर नावु इल्लिन्द शूल, शक्ति, गदॆ, धनुष्य, बाण, खड्ग धरिसिकॊण्डु शीघ्रवागि दारियल्ले अवन बळिगॆ होगुवॆवु.॥16॥

पदच्छेदः

16. tataH = thereafter; vayam = we; turNam = quickly; shuula shaktigadaadharaaH = carrying spikes; javelins and maces; caapa baaNaasihastaashca = with arrows and swords in hand; yaamahe = will go; tatra = there; itaH = from here; tvaritaaH = soon."

अनुवादः

“Carrying spikes, javelins and maces together with arrows and swords in hand, we will quickly go there from here soon.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

आकाशे गणशः स्थित्वा हत्वा तां हरिवाहिनीम् ।
अश्मशस्त्रमहावृष्ट्या प्रापयाम यमक्षयम् ॥ १७ ॥

आकाशे गणशः स्थित्वा हत्वा ताम् हरिवाहिनीम् । अश्मशस्त्रमहावृष्ट्वा प्रापयाम् यमक्षयम् ॥ ६-८-१७

‘फिर आकाशमें अनेक यूथ बनाकर खड़े हो जायँ और पत्थरों तथा शस्त्र-समूहोंकी बड़ी भारी वर्षा करके उस वानर-सेनाको यमलोक पहुँचा दें ॥ १७ ॥

मत्तॆ अनेक तुकडिगळासि आकाशदल्ले निन्तु कल्लुगळ मत्तु शस्त्रास्त्रगळ भारी मळॆगरॆदु आ वानर सैन्यवन्नु यमलोकक्कॆ अट्टुवॆवु.॥17॥

पदच्छेदः

17. sthitvaa = standing; gaNashaH = as groups; aakaashe = in the sky; hatvaa = beating; taam = that; harivaahiniim = army of monkeys; ashmashastramahaavR^iSTvaa = with a mighty hail of stones and missiles; praapayaam = we should send 9them) yamakshayam = to the world of Death.

अनुवादः

“Standing as groups in the sky and beating that army of monkeys with a mighty hail of stones and missiles, we should send them to the world of Death.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

एवं चेदुपसर्पेतामनयं रामलक्ष्मणौ ।
अवश्यमपनीतेन जहतामेव जीवितम् ॥ १८ ॥

‘यदि इस प्रकार हमारी बातें सुनकर वे दोनों भाई श्रीराम और लक्ष्मण सेनाको कूच करनेकी आज्ञा दे देंगे और वहाँसे चल देंगे तो उन्हें हमारी अनीतिका शिकार होना पड़ेगा; उन्हें हमारे छलपूर्ण प्रहारसे पीड़ित होकर अपने प्राणोंका परित्याग करना पड़ेगा ॥ १८ ॥

पदच्छेदः

18. raamalakshmaNau = (If) Rama and Lakshmana; upasarpetaam yadi = approach softly into our trap; evam = thus; jahataameva = they will just abandon; jiivitam = the life; avashyameva = surely; apaniitena = as they are taken away (by the trap)

अनुवादः

“If Rama and Lakshmana thus approach softly into our trap they will surely abandon their lives as they are taken away by the trap.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

ई प्रकार नम्म मातन्नु केळि आ इब्बरू सहोदर श्रीराम-लक्ष्मणरु सैन्यवन्नु हॊरडलु आज्ञॆकॊट्टु, अल्लिन्द हॊरटरॆ, अवरु नम्म अनीतिगॆ गुरियागुवरु. नम्म कपट एटुगळिन्द पीडितरागि तम्म प्राणगळन्नु बिडबेकादीतु.॥1.॥

पदच्छेदः

1. tataH = thereafter; shuuraH = a valiant; raakSasaH = demon; prahasto naama = named prahasta; senaapatiH = the commander-in-chief; niila ambuda prakhyaH = appearing like a dark cloud; praaJNjaliH = joined his palms in salutation; abraviit = and spoke; tadaa = then; vaakyam = (the following) words.

अनुवादः

A valiant demon by name Prahasta, the commander-in-chief, appearing like a dark cloud, joined his palms in salutation and spoke these words.

स्रोतः: valmikiramayan.net

कौम्भकर्णिस्ततो वीरो निकुम्भो नाम वीर्यवान् ।
अब्रवीत् परमक्रुद्धो रावणं लोकरावणम् ॥ १९ ॥

कौम्भकर्णिस् ततो वीरो निकुम्भो नाम वीर्यवान् । अब्रवीत् परम कुर्द्धो रावणम् लोक रावणम् ॥ ६-८-१९

तदनन्तर पराक्रमी वीर कुम्भकर्णकुमार निकुम्भने अत्यन्त कुपित होकर समस्त लोकोंको रुलानेवाले रावणसे कहा— ॥ १९ ॥

अनन्तर पराक्रमि वीर कुम्भकर्णकुमार निकुम्भनु अत्यन्त कुपितनागि समस्त लोकगळन्नु अळिसुव रावणनल्लि हेळिदनु .॥19॥

पदच्छेदः

19. tataH = thereafter; kumbhakarNiH = Kumbhakarna’s sons; nikumbho naama = by name Nikumbha; viiraH = strong; viiryavaan = and powerful; paramakruddhaH = became very angry; abraviit = and spoke; raavaNam = to Ravana; loka raavaNam = who made people cry.

अनुवादः

Thereafter Kumbhakarna’s son, by name Nikumbha, strong and powerful, became very angry and spoke (as follows) to Ravana, who made people cry.

स्रोतः: valmikiramayan.net

सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु महाराजेन सङ्गताः ।
अहमेको हनिष्यामि राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ २० ॥
सुग्रीवं सहनूमन्तं सर्वांश्चैवात्र वानरान् ।

सर्वे भवन्तस् तिष्ठन्तु महाराजेन सम्गताः । अहम् एको हनिष्यामि राघवम् सह लक्ष्मणम् ॥ ६-८-२० सुग्रीवम् सहनूमन्तम् सर्वांश्चैवात्र वानरान् ।

‘आप सब लोग यहाँ महाराजके साथ चुपचाप बैठे रहें । मैं अकेला ही राम, लक्ष्मण, सुग्रीव, हनुमान् तथा अन्य सब वानरोंको भी यहाँ मौतके घाट उतार दूँगा’ ॥ २० १/२ ॥

नीवॆल्लरू इल्लि महाराजरॊन्दिगॆ सुम्मने कुळितिरि. नानॊब्बने राम, लक्ष्मण, सुग्रीव, हनुमन्त हागू इतर ऎल्ल वानररन्नू मृत्यु मुखवागिसुवॆनु.॥20॥

पदच्छेदः

20-21b. sarve = all; bhavantaH = of you; tiSThantu = stay; samgataaH = along with; mahaaraajena = the king; aham = I; ekaH = alone; haniSyaami = will kill; atra = there; raaghavam = Rama; sahalakSmaNam = along with Lakshman; sugriivam = Sugreeva; shanuumantam = along with Hanuman; sarvaan = all; vaanaraan shcaiva = the monkeys too."

अनुवादः

All of you stay along with the king. I alone will kill there, Rama along with Lakshman, Sugreeva along with Hanuma and all the monkeys also.

स्रोतः: valmikiramayan.net

ततो वज्रहनुर्नाम राक्षसः पर्वतोपमः ॥ २१ ॥
क्रुद्धः परिलिहन् सृक्कां जिह्वया वाक्यमब्रवीत् ।

ततो वज्रहनुर्नाम राक्षसः परर्वतोपमः ॥
क्रुद्धः परिलिहन् सृक्कां जिह्वया वाक्यमब्रवीत् ।

ततो वज्रहनुर्नाम राक्षसः पर्वतोपमः ॥ ६-८-२१ क्रुद्धः परिलिहन् वक्त्रम् जिह्वया वाक्यम् अब्रवीत् ।

तब पर्वतके समान विशालकाय वज्रहनु नामक राक्षस कुपित हो जीभसे अपने जबड़ेको चाटता हुआ बोला— ॥ २१ १/२ ॥

आ पर्वतदन्तह विशालकाय वज्रहनु ऎम्ब राक्षसनु सिट्टुगॊण्डु नालिगॆयिन्द तुटिगळन्नु सवरुत्ता हेळिदनु .॥21॥

पदच्छेदः

21b-22a. tataH = then; raakshasaH = a demon; vajrahanurnaama = by name Vajrahanu; parvatopamaana = who was resembling a mountain; kruddhaH = becoming enraged; parilihan = licking; sR^ikkaam = the corners of his mouth; jihvayaa = with his tongue; abraviit = spoke; vaakyam = those words.

अनुवादः

Then, a demon by name Vajrahanu who was resembling a mountain, becoming enraged and licking the corners of his mouth with his tongue, spoke as follows:

स्रोतः: valmikiramayan.net

स्वैरं कुर्वन्तु कार्याणि भवन्तो विगतज्वराः ॥ २२ ॥
एकोऽहं भक्षयिष्यामि तां सर्वां हरिवाहिनीम् ।

‘आप सब लोग निश्चिन्त होकर इच्छानुसार अपना-अपना काम करें । मैं अकेला ही सारी वानर-सेनाको खा जाऊँगा ॥ २२ १/२ ॥

नीवॆल्लरू निश्चिन्तरागि स्वेच्छॆयिन्द निम्म-निम्म कॆलस माडुत्ता इरि. नानॊब्बने ऎल्ल वानर सैन्यवन्नु तिन्दुबिडुवॆनु.॥22॥

स्वस्थाः क्रीडन्तु निश्चिन्ताः पिबन्तु मधु वारुणीम् ॥ २३ ॥
अहमेको वधिष्यामि सुग्रीवं सहलक्ष्मणम् ।
साङ्गदं च हनूमन्तं सर्वांश्चैवात्र वानरान् ॥ २४ ॥

‘आपलोग स्वस्थ रहकर क्रीड़ा करें और निश्चिन्त हो वारुणी मदिराको पियें । मैं अकेला ही सुग्रीव, लक्ष्मण, अंगद, हनुमान् और अन्य सब वानरोंका भी यहाँ वध कर डालूँगा’ ॥ २३-२४ ॥

नीवु स्वस्थरागिद्दु क्रीडिसुत्ता इरि, निश्चिन्त रागि मध्यवन्नु कुडियिरि. नानॊब्बने सुग्रीव, लक्ष्मण, अङ्गद, हनुमन्त हागू इतर ऎल्ल वानररन्नु वधिसि बिडुवॆनु.॥23-24॥

पदच्छेदः

22b-23. bhavantaH = you; kurvantu = do; karmaaNi = (your) occupations; svairam = freely; vigata jvaraaH = redeemed of mental pain; kriiDantu = play; svasthaaH = comfortably; pibantu = (and) drink; vaaruNiim madhu = spirituous liquor; nishcintaaH = without worry; aham = I; ekaH = alone; bhakSayiSyaami = will devour; sarvaam = the entire; harivaahiniim = army of monkeys.

अनुवादः

“You do your occupations freely redeemed of mental pain, play comfortably and drink spirituous liquor without any worry. I alone will devour the entire army of monkeys.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

पदच्छेदः

24. atra = at this time; aham = I; ekaH = alone; haniSyaami = will kill; sugriivam = Sugreeva; saha lakSmaNam = along with Lakshmana; hanuumantam = Hanuma; sa angadam = along with Angada; sarvaan = (and) all; vaanara amsehca = monkeys."

अनुवादः

At this time I alone will kill Sugreeva along with Lakshmana Hanuma along with Angada and all monkeys.

स्रोतः: valmikiramayan.net

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डेऽष्टमः सर्गः ॥ ८ ॥
इस प्रकार श्रीवाल्मीकिनिर्मित आर्षरामायण आदिकाव्यके युद्धकाण्डमें आठवाँ सर्ग पूरा हुआ ॥ ८ ॥

श्रीवाल्मीकि विरचित आर्षरामायण आदिकाव्यद युद्धकाण्डदल्लि ऎण्टनॆय सर्ग पूर्णवायितु.॥8॥