१०८ जाबालेः राजनीतिः

Book II : Ayodhya Kanda - Book Of Ayodhya

A Brahmana named Jabali tries to persuade Rama to accept the kingdom by advocating the theory of Nastikas (non-believers), saying that he need not get attached to his father’s words and remain in the troublesome forest. Jabali requests Rama to enjoy the royal luxuries, by accepting the crown.

स्रोतः: valmikiramayan.net

108. जाबालिका नास्तिकोंके मतका अवलम्बन करके श्रीरामको समझाना

आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तमः ।
उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वचः ॥ १ ॥

आश्वासयन्तम् भरतम् जाबालिर् ब्राह्मण उत्तमः । उवाच रामम् धर्मज्नम् धर्म अपेतम् इदम् वचः ॥ २-१०८-१

जब धर्मज्ञ श्रीरामचन्द्रजी भरतको इस प्रकार समझा-बुझा रहे थे, उसी समय ब्राह्मणशिरोमणि जाबालिने उनसे यह धर्मविरुद्ध वचन कहा— ॥ १ ॥

धर्मज्ञ श्रीरामचन्द्रनु भरतनन्नु हीगॆ समजायिसुत्तिरुवागले ब्राह्मण शिरोमणि जाबालियु रामनल्लि हीगॆ धर्मविरुद्धवाद मातन्नु हेळिदरु .॥1॥

पदच्छेदः

1. brahmaNottamaH = A Brahmana; jaabaaliH = named Jabali; uvaacha = spoke; idam = the following; dharmaapetam = unrighteous; vachaH = words; raamam = to Rama; dharmajJNam = who knew righteousness; aashvaasayantam = and who was assuaging; bharatam = Bharata.

अनुवादः

A brahmana called Jabali spoke the following unrighteous words to Rama, who knew righteousness and who was assuaging Bharata as aforesaid

स्रोतः: valmikiramayan.net

साधु राघव मा भूत् ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।
प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेस्तपस्विनः ॥ २ ॥

साधु राघव मा भूत् ते बुद्धिर् एवम् निरर्थका । प्राकृतस्य नरस्य इव आर्य बुद्धेः तपस्विनः ॥ २-१०८-२

‘रघुनन्दन! आपने ठीक कहा, परंतु आप श्रेष्ठ बुद्धिवाले और तपस्वी हैं; अतः आपको गँवार मनुष्यकी तरह ऐसा निरर्थक विचार मनमें नहीं लाना चाहिये ॥ २ ॥

रघुनन्दन! नीनु हेळिदुदु सरिये, आदरू नीनु श्रेष्ठ बुद्धिवन्त मत्तु तपस्वियागिरुवॆ; आद्दरिन्द नीनु साधारण मनुष्यनन्तॆ इन्तह निरर्थक विचार मनस्सिगॆ तरबारदु.॥2॥

पदच्छेदः

2. raaghava = O; Rama!; saadhu = well!; maabhuut = Let not; buddhiH = your wisdom; nivarthikaa = be rendered void; narasyeva = like a common man; te = you; aarya buddheH = who are distinguished for your intelligence; manasvinaH = and virtue.

अनुवादः

“Enough, O Rama! Let not your wisdom be rendered void like a common man, you who are distinguished for your intelligence and virtue.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

कः कस्य पुरुषो बन्धुः किमाप्यं कस्य केनचित् ।
एको हि जायते जन्तुरेक एव विनश्यति ॥ ३ ॥

कः कस्य पुरुषो बन्धुः किम् आप्यम् कस्य केनचित् । यद् एको जायते जन्तुर् एक एव विनश्यति ॥ २-१०८-३

‘संसारमें कौन पुरुष किसका बन्धु है और किससे किसको क्या पाना है? जीव अकेला ही जन्म लेता और अकेला ही नष्ट हो जाता है ॥ ३ ॥

जगत्तिनल्लि यारु यार बन्धु आगिद्दानॆ, यारिन्द यारिगॆ एनु पडॆयुवुदिदॆ? जीवियु ऒब्बने हुट्टि ऒब्बने सत्तुहोगुवनु.॥3॥

पदच्छेदः

3. kaH puruSaH = which person; bandhuH = is a relative; kasya = to whom?; kim = what; aapyam = can be obtained; kena chit = from whom; kasya = by whom? yat = because; jantuH = a living; being; jaayate = is born; ekaH = alone; vinashyati = and dies; eka eva = alone.

अनुवादः

“Who is related to whom? What is there to be obtained by anything and by whom? Every creature is born alone and dies alone.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेत यो नरः ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित् ॥ ४ ॥

तस्मान् माता पिता च इति राम सज्जेत यो नरः । उन्मत्त इव स ज्नेयो न अस्ति काचिद्द् हि कस्यचित् ॥ २-१०८-४

‘अतः श्रीराम! जो मनुष्य माता या पिता समझकर किसीके प्रति आसक्त होता है, उसे पागलके समान समझना चाहिये; क्योंकि यहाँ कोई किसीका कुछ भी नहीं है ॥ ४ ॥

आद्दरिन्द श्रीरामा! इवनु तन्दॆ, इवळु तायि, मुन्तागि इन्तहवरल्लि आसक्तनागुववनु हुच्चने सरि. एकॆन्दरॆ इल्लि यारू यारवनू अल्ल.॥4॥

पदच्छेदः

4. raama = O; Rama!; Tasmaat = hence; yaH naraH = which person; sajjeta = clings to another (saying); pitaa cheti = ’this is my father; maataa = this is my mother; saH = he; vijJNeya = should be known; unmatta iva = as one who has lost his wits; naasti hi = there is none; kashchit = whosoever; (who belongs); kasya chit = to another.

अनुवादः

“O, Rama! He who clings to another, saying, ‘This is my father, this is my mother, he should be known as one who has lost his wits. There is none who belongs to another.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चिद् बहिर्वसेत् ।
उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरेऽहनि ॥ ५ ॥
एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।
आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः ॥ ६ ॥

यथा ग्राम अन्तरम् गग्च्छन् नरः कश्चिद् क्वचिद् वसेत् । उत्सृज्य च तम् आवासम् प्रतिष्ठेत अपरे अहनि ॥ २-१०८-५ एवम् एव मनुष्याणाम् पिता माता गृहम् वसु । आवास मात्रम् काकुत्स्थ सज्जन्ते न अत्र सज्जनाः ॥ २-१०८-६

‘जैसे कोई मनुष्य दूसरे गाँवको जाते समय बाहर किसी धर्मशालामें एक रातके लिये ठहर जाता है और दूसरे दिन उस स्थानको छोड़कर आगेके लिये प्रस्थित हो जाता है, इसी प्रकार पिता, माता, घर और धन—ये मनुष्योंके आवासमात्र हैं । ककुत्स्थकुलभूषण! इनमें सज्जन पुरुष आसक्त नहीं होते हैं ॥ ६ ॥

यावनादरू बेरॆ ऊरिगॆ होगुवाग यावुदो धर्मशालॆयल्लि ऒन्दु रात्रि तङ्गिद्दु, मरुदिन अदन्नु बिट्टु मुन्दक्कॆ होगुवन्तॆये तन्दॆ, तायि, मनॆ, सम्पत्तु-इवु मनुष्यर आवास मात्रवागिवॆ. काकुत्स्थने! इवुगळल्लि सज्जनरु आसक्तरागुवुदिल्ल.॥5-6॥

पदच्छेदः

5; 6. kaakutthsa = O; Rama!; yathaa = as; kashchit = a certain; naraH = person; gachchhan = who passes; graamantaram = through a strange village; vaset = spends the night; kvachit = at that certain place; apare ahami = and the next day; utsR^ijya = leaves; tam aavaasam = that place; pratiSTheta = and continues is journey; evameva = so are; pitaa = father; maataa = mother; gR^iham = home; vasu = and possessions; manuSyaaNaam = to men; aavaasamaatram = they are but a resting place; sajjanaaH = the wise; na sajjante = do not become attached; atra = in this.

अनुवादः

“O, Rama! As one who passes the a strange village spends the night the and the next day leaves that place and continues his journey, so are mother, father, home and possessions to a man; they are but a resting place. The wise do not become attached to them”.

स्रोतः: valmikiramayan.net

पित्र्यं राज्यं समुत्सृज्य स नार्हसि नरोत्तम ।
आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम् ॥ ७ ॥

पित्र्यम् राज्यम् समुत्सृज्य स न अर्हति नर उत्तम । आस्थातुम् कापथम् दुह्खम् विषमम् बहु कण्टकम् ॥ २-१०८-७

‘अतः नरश्रेष्ठ! आपको पिताका राज्य छोड़कर इस दुःखमय, नीचे-ऊँचे तथा बहुकण्टकाकीर्ण वनके कुत्सित मार्गपर नहीं चलना चाहिये ॥ ७ ॥

आद्दरिन्द नरश्रेष्ठने! नीनु तन्दॆय राज्यवन्नु बिट्टु ई दुःखमय हळ्ळ-तिट्टु, मुळ्ळुगळिन्द कूडिद काडिन कॆट्ट दारियल्लि नडॆयबारदु.॥7॥

पदच्छेदः

7. narottama = O; chief of men!; saH = you as such; naarhasi = ought not; parityajya = abandon; pitrayam = your father’s; raajyam = kingdom; aasthaatum = in order to dwell; kaapatham = in a lonely forest; duHkham = that is painful; viSamam = hard to traverse; bahukaN^Takam = and full of thorny thickets.

अनुवादः

“O, chief of men! You as such should not abandon your father’s kingdom in order to dwell in a lonely forest, that is excruciating hard to traverse and full of thorny thickets.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।
एकवेणीधरा हि त्वा नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ ८ ॥

समृद्धायाम् अयोध्यायाम् आत्मानम् अभिषेचय । एक वेणी धरा हि त्वाम् नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ २-१०८-८

‘आप समृद्धिशालिनी अयोध्यामें राजाके पदपर अपना अभिषेक कराइये । वह नगरी प्रोषितभर्तृका नारीकी भाँति एक वेणी धारण करके आपकी प्रतीक्षा करती है ॥ ८ ॥

नीनु समृद्धिशालिनी अयोध्यॆयल्लि राजनागि पट्टाभिषिक्तनागु. आ नगरियु विरहिणी नारियन्तॆ एकवेणिधरॆयागि निन्नन्नु प्रतीक्षिसुत्तिदॆ.॥8॥

पदच्छेदः

8. aatmaanaam abhiSechaya = get yourself crowned; samR^iddhaayaam = in the prosperous; ayodhyaayaam = kingdom of Ayodhya; nagarii = that city; sampratiikSate = is waiting; tvaam = fro you; eka veNiidharaa = with your locks unfound.

अनुवादः

“Get yourself crowned in the prosperous kingdom of Ayodhya. That city is waiting for you, with your locks duly unfound.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।
विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ ९ ॥

राज भोगान् अनुभवन् महा अर्हान् पार्थिव आत्मज । विहर त्वम् अयोध्यायाम् यथा शक्रः त्रिविष्टपे ॥ २-१०८-९

‘राजकुमार! जैसे देवराज इन्द्र स्वर्गमें विहार करते हैं, उसी प्रकार आप बहुमूल्य राजभोगोंका उपभोग करते हुए अयोध्यामें विहार कीजिये ॥ ९ ॥

राजकुमार! देवेन्द्रनु स्वर्गदल्लि विहरिसुवन्तॆये नीनु बहुमूल्य राजभोगगळन्नु उपभोगिसुत्ता अयोध्यॆयल्लि विहारमाडु.॥9॥

पदच्छेदः

9. paarthivaatmaja = O; prince! tvam = you; anubhavan = enjoy; raaja bhogaan = the royal luxuries; mahaarhaan = worthy of you; vihara move; ayodhyaayaam = in Ayodhya; shakraH yathaa = as Indra the Lord of Celestials; triviSTape (moves in) heaven!

अनुवादः

“O, prince! Enjoy the royal luxuries worthy of you. Move around in Ayodhya as Indra the Lord of celestials does in heaven!”

स्रोतः: valmikiramayan.net

न ते कश्चिद् दशरथस्त्वं च तस्य च कश्चन ।
अन्यो राजा त्वमन्यस्तु तस्मात् कुरु यदुच्यते ॥ १० ॥

न ते कश्चिद् दशरतहः त्वम् च तस्य न कश्चन । अन्यो राजा त्वम् अन्यः च तस्मात् कुरु यद् उच्यते ॥ २-१०८-१०

‘राजा दशरथ आपके कोई नहीं थे और आप भी उनके कोई नहीं हैं । राजा दूसरे थे और आप भी दूसरे हैं; इसलिये मैं जो कहता हूँ, वही कीजिये ॥ १० ॥

दशरथराजनु निनगॆ एनू आगिरलिल्ल हागू नीनू अवनिगॆ एनू अल्ल. राजनु बेरॆयागिद्दनु, नीनू बेरॆयागिरुवॆ; आद्दरिन्द नानु हेळुवन्तॆ माडु.॥10॥

पदच्छेदः

10. dasharathaH = Dasaratha; na kashchit = is none; te = to you; na = nor; tvam cha = you; kashcana = in anyway; tasya = to him; saH raaja = that king; anyaH = is another; tvam = and you; anyaH = are another; tasmaat = hence; kuru = do; yat = what is uchyate = told (by me).

अनुवादः

“Dasaratha is none to you nor you in anyway to him. That king is another and your are another. Hence, do what is told by me?”

स्रोतः: valmikiramayan.net

बीजमात्रं पिता जन्तोः शुक्रं शोणितमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत् ॥ ११ ॥

बीजमात्रं पिता जन्तोः शुक्रं शोणितमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुष्यसेह जन्म तत् ॥

बीजमात्रम् पिता जन्तोः शुक्लं रुधिरमेव च । संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत् ॥ २-१०८-११

‘पिता जीवके जन्ममें निमित्तकारणमात्र होता है । वास्तवमें ऋतुमती माताके द्वारा गर्भमें धारण किये हुए वीर्य और रजका परस्पर संयोग होनेपर ही पुरुषका यहाँ जन्म होता है ॥ ११ ॥

तन्दॆयु जीविय जन्मदल्लि निमित्त कारण मात्रनागिरुत्तानॆ. वास्तववागि ऋतुमति तायिय मूलक गर्भदल्लि धरिसिद वीर्य मत्तु रजद परस्पर संयोगवादाग पुरुषनु इल्लि हुट्टुवनु.॥11॥

पदच्छेदः

11. pitaa = the father; biija maatram = is only the seed; jantoH = of a being; shuklam = the sperm; rudhirameva cha\ and the ovum; samyuktam = blend; R^itumat = at the right time; maatraa = in the mother’s womb; tat = so that; puruSasya = man; janma = is born; iha = in this world.

अनुवादः

“The father is only the seed of a being. The sperm and the ovum blend at the right time in the mother’s womb, so that a human being is born in this world.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

गतः स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।
प्रवृत्तिरेषा भूतानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे ॥ १२ ॥

गतः स नृपतिः तत्र गन्तव्यम् यत्र तेन वै । प्रवृत्तिर् एषा मर्त्यानाम् त्वम् तु मिथ्या विहन्यसे ॥ २-१०८-१२

‘राजाको जहाँ जाना था, वहाँ चले गये । यह प्राणियोंके लिये स्वाभाविक स्थिति है । आप तो व्यर्थ ही मारे जाते (कष्ट उठाते) हैं ॥ १२ ॥

राजनु होगबेकादल्लिगॆ हॊरटुहोदनु. इदु प्राणिगळिगॆ स्वाभाविक स्थितियागिदॆ. नीनादरो व्यर्थवागि कष्टपडुत्तिरुवॆ.॥12॥

पदच्छेदः

12. saH nR^ipatiH = that king; gataH = has gone; yatra = where; tena = he; gantavyam = had to go; eSaa = this; pravR^ittiH = is the fate; martyaanaam = of (all) beings; mithyaa = unnecessarily; tvam tu = you are still; vihanyase = frustrated.

अनुवादः

“The king has gone, where he had to go. This is the fate of all being unnecessarily, you are still frustrated over the matter.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दुःखमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य लेभिरे ॥ १३ ॥

अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दुःखमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्यलेभीरे ॥

अर्थ धर्म परा ये ये तामः तान् शोचामि न इतरान् । ते हि दुह्खम् इह प्राप्य विनाशम् प्रेत्य भेजिरे ॥ २-१०८-१३

‘जो-जो मनुष्य प्राप्त हुए अर्थका परित्याग करके धर्मपरायण हुए हैं, उन्हीं-उन्हींके लिये मैं शोक करता हूँ, दूसरोंके लिये नहीं । वे इस जगत् में धर्मके नामपर केवल दुःख भोगकर मृत्युके पश्चात् नष्ट हो गये हैं ॥

प्राप्तवाद अर्थ वन्नु परित्याग माडि धर्म परायणरागिरुवरो, अवरिगागि नानु शोकिसुत्तेनॆ, बेरॆयवरिगॆ शोकिसुवुदिल्ल. अवरु ई जगत्तिनल्लि धर्मद हॆसरिनल्लि केवल दुःखवन्नु अनुभविसि सत्त बळिक नाशवागि होगुत्तारॆ.॥13॥

पदच्छेदः

13. shochaami = I pity; taamstaan = all those; ye ye = whosoever; artha dharmaparaaH = devoted to wealth and religious merit; na = not; itaraan = others (who are devoted to sense-enjoyment); te = for; they; praapya = having undergone; duHkham = suffering; iham = in this life; bhejire = they have met with; vinaasham = extermination; pretya = after death.

अनुवादः

“I pity all those whosoever, devoted to wealth and religious merit, not other (who are devoted to sense-enjoyment), for, they, having undergone suffering in this life, have met with extermination after death.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

अष्टकापितृदेवत्यमित्ययं प्रसृतो जनः ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति ॥ १४ ॥

अष्टकापितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जनः ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति ॥

अष्टका पितृ दैवत्यम् इत्य् अयम् प्रसृतो जनः । अन्नस्य उपद्रवम् पश्य मृतो हि किम् अशिष्यति ॥ २-१०८-१४

‘अष्टका आदि जितने श्राद्ध हैं, उनके देवता पितर हैं—श्राद्धका दान पितरोंको मिलता है । यही सोचकर लोग श्राद्धमें प्रवृत्त होते हैं; किन्तु विचार करके देखिये तो इसमें अन्नका नाश ही होता है । भला, मरा हुआ मनुष्य क्या खायेगा ॥ १४ ॥

अष्टकादि श्राद्धगळल्लि अवुगळ देवतॆगळु पितृगळागिद्दारॆ-श्राद्धद दान पितृगळिगॆ सिगुत्तदॆ; हीगॆ योचिसिये जनरु श्राद्धदल्लि प्रवृत्तरागुत्तारॆ. आदरॆ विचार माडि नोडिदरॆ इदरल्लि अन्नद नाशवागुत्तदॆ. सत्तिरुव मनुष्यनु एनु ताने तिन्नुवनु.॥14॥

पदच्छेदः

14. ayam = these; janaH = people; prasR^itaH = say; iti = that; aSTakaa = the eight day; pitR^idaivatyam = should be given up to sacrifices for the spirits of our ancestors; pashya = see; upadravam = the waste annasya = of food; kim = what; mR^itaH = (will) a dead man; ashiSyati = eat?

अनुवादः

“These people say, ‘The eighth day should be given up to sacrifices for the spirits of our ancestors.’ See the waste of food. What will a dead man eat?”

स्रोतः: valmikiramayan.net

यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।
दद्यात् प्रवसतां श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत् ॥ १५ ॥

यदि भुक्तम् इह अन्येन देहम् अन्यस्य गग्च्छति । दद्यात् प्रवसतः श्राद्धम् न तत् पथ्य् अशनम् भवेत् ॥ २-१०८-१५

‘यदि यहाँ दूसरेका खाया हुआ अन्न दूसरेके शरीरमें चला जाता हो तो परदेशमें जानेवालोंके लिये श्राद्ध ही कर देना चाहिये; उनको रास्तेके लिये भोजन देना उचित नहीं है ॥ १५ ॥

इल्लि ऒब्बनु तिन्द अन्नवु इन्नॊब्बन शरीरक्कॆ होगुवुदादरॆ परदेशक्कॆ होगुववरिगॆ श्राद्धवन्ने माडिबिडबेकु; अवरिगॆ दारिगागि भोजन कॊडुवुदु उचितवल्ल.॥15॥

पदच्छेदः

15. yadi bhuktam = If food eaten; anyena = by one; iha = here; gachchhati = reaches; anyasya = another’s; deham = body; shraaddham = (then let) a sacrifice; dadyaat = be offered; pravasataH = for those who are setting out on a distant journey; tat na bhavet = will it not become; ashanam = a food; pathi = on their path?

अनुवादः

“If food eaten by one here, reaches another’s body, then let a sacrifice be offered for those who are setting out on a distant journey. Will it not become a food on their path?”

स्रोतः: valmikiramayan.net

दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः ।
यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज ॥ १६ ॥

दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभिःकृताः ।
यजस्व देही दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज ॥

दान सम्वनना ह्य् एते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः । यजस्व देहि दीक्षस्व तपः तप्यस्व सम्त्यज ॥ २-१०८-१६

‘देवताओंके लिये यज्ञ और पूजन करो, दान दो, यज्ञकी दीक्षा ग्रहण करो, तपस्या करो और घर-द्वार छोड़कर संन्यासी बन जाओ इत्यादि बातें बतानेवाले ग्रन्थ बुद्धिमान् मनुष्योंने दानकी ओर लोगोंकी प्रवृत्ति करानेके लिये ही बनाये हैं ॥ १६ ॥

देवतॆगळिगागि यज्ञमाडि, पूजॆ माडि, दान कॊडिरि, यज्ञ दीक्षितरागिरि, तपस्सु माडिरि हागू मनॆ-मठ बिट्टु सन्न्यासिगळागि इत्यादि मातन्नु हेळुव ग्रन्थगळन्नु बुद्धिवन्त मनुष्यरु दानद कडॆगॆ जनरन्नु प्रवृत्तगॊळिसलॆन्दॆ बरॆदिरुवरु.॥16॥

पदच्छेदः

16. yajasva = perform sacrifices dehi = distribute gifts; diikSasva = consecrate yourselves; tapyasva = practise; tapaH = austerity; samtyaja = and renunciation; ete = there granthaaH = writings; kR^itaaH = are composed; medhaavibhiH = by learned men; daana samvananaaH = for the sake of inducing others to give.

अनुवादः

“Perform sacrifices, distribute gifts, consecrate yourselves, practise ansterity and renunciation’ - These writings are composed by learned men for the sake of inducing others to give.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

स नास्ति परमित्येतत् कुरु बुद्धिं महामते ।
प्रत्यक्षं यत् तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु ॥ १७ ॥

स न अस्ति परम् इत्य् एव कुरु बुद्धिम् महा मते । प्रत्यक्षम् यत् तद् आतिष्ठ परोक्षम् पृष्ठतः कुरु ॥ २-१०८-१७

‘अतः महामते! आप अपने मनमें यह निश्चय कीजिये कि इस लोकके सिवा कोई दूसरा लोक नहीं है (अतः वहाँ फल भोगनेके लिये धर्म आदिके पालनकी आवश्यकता नहीं है) । जो प्रत्यक्ष राज्यलाभ है, उसका आश्रय लीजिये, परोक्ष (पारलौकिक लाभ) को पीछे ढकेल दीजिये ॥ १७ ॥

आद्दरिन्द महामते! ई लोकवन्नु बिट्टु बेरॆ याव लोकवू इल्ल ऎम्बुदन्नु नीनु निन्न मनस्सिनल्लि निश्चयिसिको. (आद्दरिन्द अल्लि फल भोगिसलिक्कागि धर्मवे मॊदलादवुगळ पालनॆय आवश्यकविल्ल) प्रत्यक्ष राज्यलाभवन्नु आश्रयिसु, परोक्ष (पारलौकिक लाभ)वन्नु हिन्दक्कॆ तळ्ळिबिडु.॥17॥

पदच्छेदः

17. mahaamate = O; the highly wise!; saH = you as such; kuru = arrive at; buddhim = a conclusion; naasti ityeva = that there is nothing; param = beyond this universe; aatiSTha = give precedence; tat = to that; yat = which; pratyakSam = meets the eye; pR^iSThataH kuru = and turn your back; parokSam = on what is beyond our knowledge.

अनुवादः

“O, the highly wise! Arrive at a conclusion, therefore, that there is nothing beyond this Universe. Give precedence to that which meets the eye and turn your back on what is beyond our knowledge.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

सतां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।
राज्यं स त्वं निगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ १८ ॥

सताम् बुद्धिम् पुरः कृत्य सर्व लोक निदर्शिनीम् । राज्यम् त्वम् प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ २-१०८-१८

‘सत्पुरुषोंकी बुद्धि, जो सब लोगोंके लिये राह दिखानेवाली होनेके कारण प्रमाणभूत है, आगे करके भरतके अनुरोधसे आप अयोध्याका राज्य ग्रहण कीजिये’ ॥ १८ ॥

सत्पुरुषर बुद्धियु जनरिगॆ दारितोरुवन्तहुदाद कारण प्रमाणभूतवागिदॆ. भरतन आग्रहवन्नु मुन्दॆ माडि नीनु अयोध्यॆय राज्यवन्नु स्वीकरिसु.॥18॥

पदच्छेदः

18. puraskR^itya = honour; taam buddhim = that judgment of the wise; sarva loker nidarshiniim = and regarding that which is approved by all; pratigR^ihNiiSva = accept; raajyam = the kingdom; prasaaditaH = a propitiated; bharatena = by Bharata.

अनुवादः

“Honour the judgment of the wise and regarding that which is approved by all, accept the kingdom as propitiated by Bharata.”

स्रोतः: valmikiramayan.net

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डेऽष्टाधिकशततमः सर्गः ॥ १०८ ॥
इस प्रकार श्रीवाल्मीकिनिर्मित आर्षरामायण आदिकाव्यके अयोध्याकाण्डमें एक सौ आठवाँ सर्ग पूरा हुआ ॥ १०८ ॥

श्रीवाल्मीकि विरचित आर्षरामायण आदिकाव्यद अयोध्याकाण्डदल्लि ऒन्दु नूर ऎण्टनॆय सर्ग पूर्णवायितु ॥108॥