मूलम् - ०।०
मूलम् - ०।१
मूलम् - १।१
श्रीमदे निगमान्दमहादेशिगाय नम:
श्री हस्तिगिरि माहात्म्यम्।
आरभ्य स्वगुरुभ्यः श्रीशमभिव्याप्य गुरुततिं नत्वा । सात्यव्रतमाहात्म्यीर्गाथा विवृणीय भावुकप्रीत्यै ॥१॥
अनाजिघ्रन्नेव द्रविडकवितागन्धमपि यत् प्रगल्भे जाल्मोऽहं बहुविदिव तस्या विवृतये ।
असौ नन्वाम्नायाञ्चलगुरुविचित्रोक्तिघटित-प्रबन्धव्यासङ्गद्रढिमकृतसंस्कारपटिमा ॥२॥
गाथा इमाः पठनलेखनदोषभेदैर्यद्यप्यनैषत विमोहदमाकुलत्वम् ।
व्याख्याम्यथापि परिलिख्य परीक्ष्य कोशान् सन्तः प्रसीदत ततो गलितातिशङ्काः ॥३॥
मू - वाऴियरुळाळर् वाऴियणियत्तिगिरि
वाऴियॆदिरासऩ् वासगत्तोर् - वाऴि
सरणागदियॆऩ्ऩुञ्जार्वुडऩ् मऱ्ऱॊऩ्ऱै
यरणागक्कॊळ्ळादारऩ्बु। (१)
सकललोकहिततमविषय-विविधवेदान्तोपबृंहणङ्गळाऩ पुराणङ्गळिल् मुख्यतममागैयाले मुऱ्पड वॆण्णप्पट्ट ब्रह्माण्डपुराणत्तिल् सत्यव्रतक्षेत्रमाहात्म्यमुखत्ताले सन्दर्शितमाऩ पेररुळाळऩ् अरुळिऩ् पॆरुमैयै भावुकराऩ भगवन्निष्ठरुडैय हृदयरञ्जनार्थमाग मनस्सिले भावमुम् वाक्किले रागमुम् करत्तिले ताळमुमाग भावरागताळङ्गळै वगुत्त भरतशास्त्रत्तिऩ्बडिये पण्णुमिसैयिल् तिगऴुम्बडि वॆळियिडक्कोलि मुऱ्पड, ‘मानार्हं महतां महानटजटापर्यन्तनिर्यन्त्रणक्रीडाबन्धुरसिन्धुराजमहिषीजन्मास्पदं तत्पदम् । मातङ्गाचलमौळिमण्डनमणेर्वन्दारुबृन्दारकश्रेणीशेखरपारिजातकलिकाचूडालमीडामहै ॥ ऎऩ्गिऱ श्लोकत्ताले सन्ध्याताण्डवरसिकशम्भुकपर्दाभोगविशृङ्खलविहारकुतूहलाविष्टनदीसार्वभौममन्दाकिनीजननभवनत्वद्योतितपावनत्वातिशयत्तालुम् ससम्भ्रमावनम्रबृन्दारककुटुम्बनिकुरु(र?)म्बोत्तमाङ्गधारितपारिजातप्रसूनदामपरिकर्मितत्वव्यञ्जितभोग्यतातिशयत्तालुम् महतां महनीयमाय् सकलवेदतात्पर्यविश्रान्तिभूमिभूतमाऩ पेररुळाळऩुडैय चरणारविन्दत्तै सदा सेविक्कक्कडवोमॆऩ्ऱु मङ्गलत्तैयाचरित्तु, तन्मुखेन, इप्प्रबन्धत्तुक्कु परमकारुणिकराऩ पेररुळाळऩ् परमविषयभूतर्, ईड स्तुतौ ऎऩ्गिऱ धातुविले लोडुत्तमबहुवचनान्ततया निष्पन्नमाऩ ईडामहै यॆऩ्गिऱ पदत्तिले विवक्षितमाय् ‘विपन्यवः’ ऎऩ्गिऱ श्रुतिसिद्धमाऩ परमात्मऩैच् चूऴ्न्दिरुन्दु पल्लाण्डेत्तुगै परमप्रयोजनम्, महत्तुक्कळधिकारिकळॆऩ्ऱु विषयप्रयोजनाधिकारिकळै प्रकाशिप्पित्तिऩिमेल् महच्छब्दनिर्दिष्टराऩ अधिकारिकळै विशेषित्तुक्कॊण्डु प्रबन्धत्तुक्कु परमविषयत्तोडेगूड अवान्तरविषयत्तैयुमवान्तरफलत्तैयुम् काट्टुगिऱार्।
अरुळाळर् - पेररुळाळर्, वाऴि - वाऴक्कडवर्, इत्ताल् प्रबन्धत्तुक्कु परमविषयत्तैक् काट्टिऩबडि। अणि - अलङ्कारभूतमाऩ, शिखण्डभूतमाऩवॆऩ्ऱबडि। अत्तिगिरि - हस्तिगिरियाऩदु, वाऴि - वाऴक्कडवदु, इत्तालवान्तरविषयविषयत्तै वॆळियिट्टबडि। ऎदिरासऩ् - यतिराजऩुडैय, वासगत्तोर् - वाचकत्तैयुडैयवर्गळ्, भगवद्भाष्यकारश्रीसूक्तिनिष्ठराऩ अनन्यदेवर्गळ् ऎऩ्ऱबडि, वाऴि - वाऴक्कडवर्गळ्, इत्ताल् महच्छब्दनिर्दिष्टराऩ अधिकारिकळै विशेषित्तबडि। सरणागदियॆऩ्ऩुम् - शरणागतियॆऩ्ऱु पेर्बॆऱ्ऱिरुक्किऱ, सार्वुडऩ् - अपाश्रयत्तोडे, मऱ्ऱॊऩ्ऱै - वेऱे येदेऩुमॊऩ्ऱै, अरणाग - रक्षकमाग, कॊळ्ळादार् - अवलम्बियादवरुडैय, अऩ्बु - प्रेमम्, शरणागतिविद्यावष्टम्भदार्ढ्यत्ताले स्वरक्षणार्थव्यापारलेशत्तिलुमन्वयमिल्लाद अनन्योपायरुडैय प्रेममॆऩ्ऱबडि, वाऴि - स्पष्टम्, इत्ताल् शरणागत्यधिकारमाऩ अनन्योपायत्वमुम् तत्कार्यमाऩ शरणागतियुम् निरुपाधिकभगवत्प्रेममुम् इप्प्रबन्धत्तुक्कवान्तरप्रयोजनमॆऩ्ऱु दर्शितमाय्त्तु। (१)
मूलम् - १।२
मू - ऎण्डिसैयुङ् गडलेऴु मलैगळेऴु
मीरेऴुवैयगमुम् पडैत्तिलङ्गुम्,
पुण्डरीगत्तयऩ्बुणर्त्त पॆरियवेळ्विप्
पुऩिदनऱुम् पोक्कियत्तै युगन्दुवन्दु,
तॊण्डैयॆऩु मण्डलत्ति ऩडुविऱ् पारिऱ्
ऱूनिलमॆय्विरदत्तिऱ् ऱोऩ्ऱिनिऩ्ऱ,
कॊण्डलरुट् कुणमेनाङ्गूऱुगिऩ्ऱोङ्
गूर्मदियीर् कुऱिप्पागक् कॊण्मिऩीरे। (२)
इप्पडि मङ्गलाचरणमुखत्ताले विषयप्रयोजनाधिकारिकळै दर्शिप्पित्तु इऩिमेल् प्रबन्धप्रतिपाद्यकथासङ्ग्रहपूर्वकमाग चिकीर्षितप्रतिज्ञैयै पण्णिक्कॊण्डु सहृदयरै स्वप्रबन्धविषयकसावधानपर्यालोचनत्तै अभ्यर्थिक्किऱार्।
ऎण्डिसैयुम् - ऎट्टु दिक्कुगळैयुम्, कडल्एऴुम् - एऴुगडल्गळुमॆऩ्ऱन्वयम्। सप्तसागरङ्गळैयुम् ऎऩ्ऱबडि, मलैगळेऴुम् - सप्तकुलाचलङ्गळैयुम्, ईरेऴु - द्विगुणितसप्तसङ्ख्याकङ्गळाऩ, चतुर्दशसङ्ख्यङ्गळाऩ ऎऩ्ऱबडि। वैयगमुम् - लोकङ्गळैयुम्, पडैत्तु - सृष्टित्तु, इलङ्गुम् - विळङ्गानिऱ्किऱ, कृत्स्नपदार्थव्यष्टिसृष्ट्यधिकारियाऩ ऎऩ्ऱबडि, इत्तालिवऩुक्कु शक्त्यतिशयस्सूचितः । पुण्डरीगत्तु - पुण्डरीकत्तिलुत्पन्नऩाऩ, इत्ताल् जन्मोत्कर्षो दर्शितः । अयऩ् - अजऩाले, पुणर्त्त - अनुष्ठितमाऩ, पॆरिय - महत्तरमाऩ, सुकृतोत्कर्षतारतम्यविश्रान्तिभूमियाऩ ऎऩ्ऱबडि। वेळ्वि - यागत्तिले, अश्वमेधत्तिले ऎऩ्ऱबडि, पुऩिद - पावनमाऩ, नऱुम् - शुद्धमाऩ, पोक्कियत्तै - भोग्यत्तै, पावनसुरभिस्वादुवाऩ वपारूपहविस्सै ऎऩ्ऱबडि। उगन्दु - अभिलषित्तु, वन्दु - परमव्योमत्तिल् निऩ्ऱुम् दिव्यमङ्गलविग्रहविशिष्टऩाय् वन्दु, पारिल् - भूमियिले, तॊण्डैयॆऩुम् - तुण्डीरमॆऩ्ऱु प्रसिद्धमाऩ, मण्डलत्तिल् - मण्डलत्तिले, नडुविल् - मध्यत्तिले, तूनिल - परिशुद्धस्थलमाऩ, मॆय्विरदत्तिल् - सत्यव्रतक्षेत्रत्तिले, तोऩ्ऱि - अभिव्यक्तमाय्, निऩ्ऱ प्रतिष्ठितमाऩ, सिलगालमभिव्यक्तमाय् पिऩ्बु तिरोहितमागैयऩ्ऱिक्के ‘वेगवत्युत्तरे तीरे पुण्यकोट्यां हरिस्स्वयम् । वरदस्सर्वभूतानामद्यापि परिदृश्यते ॥’ ऎऩ्गिऱबडिये सकल(मनुज?)नयनविषयतां गतमाय् चिरकालवासम् पण्णुमदाऩ ऎऩ्ऱबडि। कॊण्डल् - वलाहकत्तिऩुडैय, इङ्गु अनालोचितविशेषाशेषलोकमहावदान्यराय् सकलसन्तापनिश्शेषनिर्वापकराऩ पेररुळाळरै वलाहकमाग अध्यवसित्तबडि, अरुळ् - कृपैयागिऱ, गुणमे - गुणत्तैये, यद्वा - अरुळ् - कृपैयिऩुडैय, कुणमे - गुणङ्गळैये। निरुपाधिकत्व-सर्वविषयत्वाल्पव्याजमात्रसापेक्षित्वादि कृपागुणङ्गळै ऎऩ्ऱबडि, नाम् - कारुण्यैकान्तिकळाऩ नाम्, कूऱुगिऩ्ऱोम् - प्रतिपादिक्किऱोम्, कूर्मदियीर् - हे सूक्ष्ममतिकळे, कुऱिप्पाग - सवधानमाग, कॊळ्मिऩीर् - अङ्गीकरियुङ्गॊळ्, परिशीलियुङ्गोळॆऩ्ऱबडि। (२)
मूलम् - १।३
मू - वम्मिऩ् पुलवीररुळाळप् पॆरुमाळॆऩ्ऱु मरुळाऴि,
अम्माऩॆऩ्ऱुन् दिरुमगळैप् पॆऱ्ऱुमॆऩ्ऩॆञ्जङ् गोयिल् कॊण्ड,
पेररु ळाळरॆऩ्ऱुम् वियप्पाविरुदूदुम्बडि करैबुरण्ड,
करुणैक्कडलै यॆव्वण्णम् पेसुवीरीदॆऩ्ऩबाङ्गे। (३)
कॊण्डलरुळ्गुणमे नाम् कूऱुगिऩ्ऱोमॆऩ्ऱु प्रतिज्ञैपण्णिऩदु अनुपपन्नमऩ्ऱो, तत्करुणैकदेशमुङ् गूड अतिविस्मयनीयमाय् वाङ्मनसापरिच्छेद्यमाग विऱे काणप्पडुगिऱदॆऩ्ऱु प्रबन्धारम्भत्तै आक्षेपिया निऩ्ऱु कॊण्डु इव्वर्थत्तैये वादिकळैक् कॊण्डु संवदिप्पिक्कैक्काग ववर्गळैक् कुऱित्तु उपपादिक्किऱार्।
पुलवीर् - विद्याशालिकळे। वम्मिऩ् - वारुङ्गळ्, इन्द सम्बोधनम् वक्ष्यमाणार्थसंवादनार्थम्। अरुळाळप्पॆरुमाळॆऩ्ऩुम् - अरुळैयाळुमवराऩ पॆरुमाळॆऩ्ऱुम्, यद्वा - अरुळाले लोकङ्गळै याळुमवराऩ पॆरुमाळॆऩ्ऱुम्, ऎऩ्ऱुमॆऩ्गिऱ पदत्रयत्तुक्कुम् विरुदूदुम्बडि यॆऩ्गिऱविडत्तिले अन्वयम्। इप्पडि सर्वसाधारणभगवत्कृपास्वरूपत्तैक्काट्टि यिऩि इदिऩुडैय अपरिच्छेद्यत्वाशोष्यत्वाक्षोभ्यत्वनिरुपाधिकत्वादिकळैक् काट्टुगिऱार्, अरुळाऴि - कृपासागरभरितराऩ, अम्माऩॆऩ्ऱुम्, स्वामियॆऩ्ऱुम्, इङ्गु स्वामित्वोक्तियाले तत्कृपाया निरुपाधिकत्वमुम् सागरत्वोक्तियाले अपरिच्छेद्यत्वादिकमुम् फलितम्। इऩि विषयत्तिल् निम्नोन्नतभावप्रयुक्ततारतम्यराहित्यत्तैक् काट्टुगिऱार्। तिरु - पिराट्टियागिऱ, मामगळै - महास्त्रीयै, इङ्गु पिराट्टिक्कु महत्वमावदु भगवन्नारायणाभिमतानुरूपस्वरूपरूपगुणविभवैश्वर्यशीलाद्यनवधिकातिशयासङ्ख्येयकल्याणगुणत्वम्। पॆऱ्ऱुम् - लभित्तुम्, पॆऱ्ऱुमॆऩ्गिऱ निर्देशत्ताले अत्युत्कृष्टविषयलाभे सत्यपि निकृष्टविषयस्वीकरणम् दुर्घटमॆऩ्ऱु विरोधस्सूचितः । ऎऩ् - विद्वेषमानमदरागविलोभमोहाद्यात्माभिमानभूमियाऩ वॆऩ्ऩुडैय, नॆञ्जम् - मनस्सै, कोयिल् - तऩक्कास्पदमाग, कॊण्ड - स्वीकरित्तवराऩ, अतिहेयमाऩ वॆऩ् मनस्सिलेयुङ्गूड ‘अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति । ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ॥’ ऎऩ्गिऱबडिये परमव्योमदुग्धार्णवमार्ताण्डमण्डलङ्गळिल् पोल भोग्यताबुद्धियाले वसिक्कुमवराऩ ऎऩ्ऱबडि। पेररुळाळरॆऩ्ऱुम् - स्पष्टम्। वियप्पा - विस्मयनीयमाग, विरुदु - विरुदत्तै, ऊदुम्बडि - आधिराज्यसूचकध्मातव्यवाद्यविशेषमुखत्ताले वदिप्पिक्कुम्बडि, करै - वेलैयै, पुरण्ड - अतिक्रमित्तदाऩ, करुणैक्कडलै - करुणामहासागरत्तै, अरुळाऴि यॆऩ्गिऱ विशेषणत्ताले कृपासागरत्वमात्रम् सॊल्लिऱ्ऱु, इङ्गु तदनुवादेन वेलातिलङ्घित्वविधियागैयाले पुनरुक्तियिल्लै, ऎव्वण्णम् - ऎन्दप् प्रकारत्ताले, पेसुवीर् - वर्णिप्पीर्गळ्, ईदु - इदु, ऎऩ्ऩबाङ्गु - ऎऩ्ऩ परिपाकम्, भगवत्करुणावर्णनानुगुणशक्ति यॆव्वळवॆऩ्ऱबडि। (३)
मूलम् - १।४
मू - ऒऩ्ऱेबुग लॆऩ्ऱुणर्न्दवर् काट्टत्तिरुवरुळाल्
अऩ्ऱेयडैक्कलङ्गॊण्ड नम्मत्तिगिरित्तिरुमाल्
इऩ्ऱेयिसैयिलिणैयडि सेर्प्परिऩिप्पिऱवोम्
नऩ्ऱेवरुवदॆल्ला नमक्कुप्परमॊऩ्ऱिलदे। (४)
इप्पडि प्रबन्धारम्भत्तै आक्षेपित्तु इऩिमेल् अध्यात्मसारवेदिकळाऩ आचार्यराले भगवति न्यस्तभरराय् अत एव भगवता स्वीकृतभरराऩ तमक्कु भगवत्करुणागुणवर्णनम् यथावत् कर्तुमशक्यमाऩालुम् यथाशक्ति तद्वर्णनम् प्रत्यवायावहमऩ्ऱु, प्रत्युत; इदु भरन्यासाव्यवहितोत्तरक्षणमे अपवर्गप्रदानम् पण्णवल्ल ईश्वरऩ् प्रारब्धवैचित्रीमूलकरुचिविशेषत्ताले देहावसानत्तिले अपवर्गत्तै यिसैन्द नम्मिडत्तिल् अनुग्रहातिशयत्ताले सफलकालयापनार्थमाग पण्णुविक्कुम् व्यापारमागैयाले पारतन्त्र्यपरिकर्मितशेषवृत्तिरूपमायिरुक्कुम्, आगैयाल् नम्मुडैय यत्नत्तिल् वरुवदॊरु निर्बन्धमिल्लै यॆऩ्गिऱ अभिप्रायत्ताले प्रबन्धत्तै अवतरिप्पिक्किऱार्।
इप्पाट्टु श्रीमद्रहस्यरत्नावलियिले किञ्चित्पाठभेदेन पठितमाय् श्रीमद्रहस्यरत्नावलिहृदयत्तिले आचार्यचरणैस्स्वयमेव प्रपञ्चेन व्याख्यातमेयागिलुम् इङ्गुमित्तैप् प्रकरणानुगुणतात्पर्यवर्णनेन सङ्ग्रहित्तु विवरिक्किऱोम्। उणर्न्दवर् - प्रतिबुद्धाधिकारिकळ्, अर्थपञ्चकत्तैयुम् सम्बन्धविशेषत्तैयुम् तिरुन्दक् कण्डवरॆऩ्ऱबडि। ऒऩ्ऱेबुगल् - एकमे उपायम्, ‘तदेतदतिदुःखानामथास्पदेऽत्र भवार्णवे । भवतां कथ्यते सत्यं विष्णुरेव परायणम् ॥’ इत्यादिसहस्रप्रमाणङ्गळ्बडिये श्रीमन्नारायणऩॊरुवऩे सिद्धोपायमॆऩ्ऱॆऩ्ऱबडि। ऎऩ्ऱु काट्ट - इप्पडियुपदेशिक्क, ‘सर्वयोग्यमनायासमप्रमादमनूपमम् । प्रपन्नार्तिहरं विष्णुं शरणं गन्तुमर्हसि ॥’ ऎऩ्गिऱवुपदेशत्ताले नम्मैक्कॊण्डु भरन्यासम् पण्णुविक्क वॆऩ्ऱबडि। यद्वा - ऒऩ्ऱे पुगलॆऩ्ऱुणर्न्दरॆऩ्ऱन्वयम्। अनन्योपायत्वाध्यवसायशालिकळॆऩ्ऱबडि। काट्ट - ‘आत्मात्मीयञ्च यत्किञ्चिद्दुर्भरं दुस्त्यजं मया । तत्सर्वं तव विन्यस्तं शुभयोः पादपद्मयोः ॥’ ऎऩ्गिऱबडिये नम्मै भगवच्चरणारविन्दङ्गळिले समर्पिक्क वॆऩ्ऱबडि। तिरुवरुळाल् - श्रीकृपैयाले, स्वार्थनिरपेक्षकृपैयाले। अऩ्ऱे - भरन्यासकालत्तिले ताऩे, अडैक्कलम् - रक्ष्यवस्तुवागक्कॊण्ड - स्वीकरित्तवराऩ, नम् - नम्मुडैय स्वामिकळाऩ, अत्तिगिरि - हस्तिगिरियिले वसिक्कुमवराऩ, तिरुमाल् - लक्ष्मीवल्लभराऩ पेररुळाळर्, इऩ्ऱे - इप्पोदुदाऩे, इसैयिल् - अङ्गीकरिक्किल्, भरन्यासोत्तरक्षणत्तिलेदाऩे संसारनिवृत्तियै अभ्युपगमित्तोमागिलॆऩ्ऱबडि। इणैयडि - युगलीभूतङ्गळाऩ तिरुवडिगळै, सेर्प्पर् - अडैविप्पर्, नम्मै इति शेषः । इसैयिल् सेर्प्परॆऩ्गिऱ निर्देशत्तालिवर् सेरादॊऴिन्ददु नम्मुडैय अनभ्युपगमत्तालल्लदु अवऩुडैय अनौदार्यत्ताले यऩ्ऱॆऩ्ऱु ध्वनितम्। इऩि - इन्द देहावसानानन्तरम्, पिऱवोम् - संसरियोम्, इप्पडि प्रारब्धवैचित्रीमूलकरुचिविशेषत्ताले देहावसानपर्यन्तम् संसारत्तिले वर्तिक्कुमागिलिरुन्दाल् नाम् सॆय्युम् तॊऴिलेदॆऩ्ऩ वरुळिच्चॆय्गिऱार् - वरुवदॆल्लाम् - भगवत्सङ्कल्पत्ताले वरुमवैयॆल्लाम्, नऩ्ऱे - नल्लवैगळ्, इङ्गिरुन्दनाळ् अनुकूलङ्गळागवुम् प्रतिकूलङ्गळागवुम् वरुमवैयॆल्लाम् प्रारब्धपुण्यपापरूपनिगलविघटनप्रवृत्तऩाऩ ईश्वरऩुडैय अनुग्रहफलमागैयाले इष्टतमङ्गळॆऩ्ऱबडि। नमक्कु - इप्पडि न्यस्तभरराऩ नमक्कु, परमॊऩ्ऱु - ऒरु भरमुम्, इलदे - आत्मदेहयात्रानुगुणमाग कर्तव्यलेशमुमिल्लै यॆऩ्ऱबडि। पिऱवोम् - नमक्कॆऩ्गिऱ बहुवचननिर्देशत्ताले अनुबन्धिपर्यन्तनैर्भर्यम् सूचितम्। आगवित्ताल् भगवदनुग्रहफलत्वेनायत्नसिद्धमाग वरुमदाऩ यथाशक्ति भगवत्करुणागुणवर्णनत्तिल् निऩ्ऱुम् अनर्हतानुसन्धानत्ताले नाम् निवर्तिक्क वेण्डुवदिल्लै यॆऩ्ऱु प्रबन्धारम्भम् समर्थितमाय्त्तु। (४)
मूलम् - १।५
मू - वम्बविऴ्बोदमर् मादरुगन्द वम्मानिदियैत्
तऩ् पलमेगॊण्डु काणक्करुदियदामरैयोऩ्
मुऩ्बलगुऱ्ऱत्तु वल्विऩैमॊय्क्क मुगिऴ्मदियाय्
अम्बुलिवेण्डिय पालऩैप्पोलवऴुदऩऩे। (५)
इप्पडियिप् प्रबन्धत्तै अवतरिप्पित्तु कदैयै उपक्रमित्तु समष्टिव्यष्टिसृष्टिकळैप् प्रतिपादित्तु व्यष्टिसृष्ट्यधिकारियाऩ चतुर्मुखऩ् अभिजनविद्यावृत्तगर्वङ्गळालुम् स्वातन्त्र्यच्चॆरुक्कालुम् सर्वसन्ततसन्निहितत्वेऽपि सर्वदुर्ग्रहमाऩ परमात्मस्वरूपत्तै स्वसामर्थ्यसाध्यसमाधियाले साक्षात्करिक्क मूण्डु अनादिकालप्रवृत्तानन्तदुस्तरसमाधिविरोधिकर्मसञ्चयरूपाविद्याप्रभावत्ताले कुण्ठितदृष्टियाय् निर्विण्णऩाऩ पडियै सदृष्टान्तमाग वरुळिच् चॆय्गिऱार्।
वम्बु - परिमलत्ताले, अविऴ् - विकसियानिऱ्किऱ, पोदु - पुष्पत्तिले, अमर् - वसिक्कुमवळाऩ, मादर् - स्त्रीयाले, उगन्द - आश्रितमाऩ, विसृमरपरिमलभरितपद्मवास्तव्यैयाऩ पिराट्टियाले सन्ततमनुभूयमानमाऩ वॆऩ्ऱबडि। इत्ताल् निरतिशयभोग्यत्वम् फलितम्, अम्मानिदियै - अन्द महानिधियै, उपनिषद्घोषितमाऩ महानिधियै यॆऩ्ऱबडि। इङ्गु निधिक्कु महत्त्वमावदु देशकालवस्तुपरिच्छेदराहित्यम्। ईश्वरऩै निधियाग निर्देशित्तदाले ‘यथा हिरण्यनिधिं निहितमक्षेत्रज्ञा उपर्युपरि सञ्चरन्तो न विन्देयुरेवमेवेमाः प्रजा अहरहर्गच्छन्त्य एतं ब्रह्मलोकं न विन्दन्ति’ ऎऩ्गिऱबडिये सर्वथा सन्निहितत्वेऽपि सिद्धाञ्जनसंस्कारविकलनयनैरिव योगपरिपाकविकलान्तःकरणैः दुरालक्ष्यत्वम् सूचितम्। तऩ्बलमे - तऩ्ऩुडैय बलत्तैये, अवधारणत्ताल् भगवदनुग्रहावलम्बनव्युदासः । कॊण्डु - अवलम्बित्तु, काण - साक्षात्करिक्क, करुदिय - मनोरथित्तवऩाऩ, तामरैयोऩ् - तामरसपुष्पसंभवऩाऩ चतुर्मुखऩ्, मुऩ् - प्राचीनङ्गळाऩ, पल - बहुविधङ्गळाऩ, कुऱ्ऱत्तु - अपराधङ्गळुडैय, वल् - दृढङ्गळाऩ, प्रायश्चित्तफलानुभवेतरदुश्शमङ्गळाऩ वॆऩ्ऱबडि। विऩै - कलुषङ्गळ्, मॊय्क्क - मधुमक्षिकन्यायेन निरन्तरमाग आक्रमित्तु इरुक्कैयाले, अत्र कुऱ्ऱशब्दत्ताले चेतनऩुडैय शास्त्रनिषिद्धकरणत्रयव्यापारङ्गळ् विवक्षितङ्गळ्। विऩैशब्दत्ताले तज्जनितभगवन्निग्रहङ्गळ् विवक्षितङ्गळ्। अनाद्याज्ञातिलङ्घनजनितानन्तदुश्शमभगन्निग्रहव्यावेष्टनत्ताले यॆऩ्ऱबडि। मुगिऴ् - मुकुलितमाऩ, मदियाय् - बुद्धियैयुडैयऩाय्, अम्बुलि - चन्द्रऩै, वेण्डिय - अभिलषित्तवऩाऩ, पालऩैप्पोल - मौढ्यत्ताले चन्द्रग्रहणत्तिलुद्योगित्तु तदलाभत्ताले विषण्णऩाऩ बालऩैप्पोले यॆऩ्ऱबडि। अऴुदऩऩ् - रोदनम् पण्णिऩाऩ्। (५)
मूलम् - १।६
मू - अडङ्गाक् करणङ्गळैन्दुडऩाऱु मडक्किमुऩ्ऩम्
नॆडुङ्गालमिन्निलमेनिलैयाप्पूण्डु नीडुऱैवाऩ्
सडङ्गाऱ्पॆरिय तवङ्गळ्सॆय्देऩॆऩ्ऩ तऩ्मैयिदॆऩ्
ऱिडङ्गात्तिरुन्ददिसैमूगऩ्ऱऩ्ऩैयिगऴ्न्दऩऩे। (६)
प्राक्तनतपश्चरणदशानुभूतकायक्लेशबाहुल्यतत्फलफल्गुत्वादिपरामर्शत्ताले निर्विण्णऩाऩ चतुर्मुखऩ् स्वात्मगर्हणम् पण्णिऩ प्रकारत्तै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
इन्निलमे - इन्द स्थानत्तैये, सम्प्रत्यनुभूयमानमाऩ अण्डाधिपतिपदत्तै यॆऩ्ऱबडि। इन्निलम् ऎऩ्गिऱ निर्देशत्ताले स्वपदत्तुक्कु स्वानुभवसिद्धङ्गळाऩ स्वरूपतोऽत्यल्परसत्वबह्वायासविरसत्वमधुकैटभप्रभृतिप्रयुक्तपरस्सहस्रविपत्परम्पराजटिलत्वादिकळ् दर्शितङ्गळ्। निलैया - स्थितियाग, पूण्डु - पूट्टिक्कॊण्डु, वैराग्यम् पिऱन्दबोदु विडवॊण्णादबडि स्थिरतरशृङ्खलम् पोले यिरुक्किऱ अधिकारत्तिले यगप्पट्टॆऩ्ऱबडि। नीण्डु - चिरकालम्, उऱैवाऩ् - वासम्बण्णुगैक्कु, उऱैवाऩॆऩ्गिऱदु तुमुनन्तपर्यायपदम्। इदुक्कु तवङ्गळ् सॆय्देऩॆऩ्गिऱदोडे अन्वयम्। मुऩ्ऩम् - पूर्वम्, नॆडुङ्गालम् - दीर्घकालम्, युगकोटिसहस्रङ्गळिले यॆऩ्ऱबडि। अडङ्गा - नियमयितुमशक्यङ्गळाऩ, करणङ्गळ् ऐन्दुडऩ् - ऐन्दुकरणङ्गळुडऩॆऩ्ऱन्वयम्। पञ्चेन्द्रियङ्गळोडे, आऱुम् - कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्यरूप अरिषड्वर्गत्तैयुम्, अडक्कि - नियमित्तु, इङ्गरिषड्वर्गनियमनोक्तियाले अन्तरिन्द्रियनियमनम् फलितम्। बाह्येन्द्रियपञ्चकत्तोडेगूड अन्तरिन्द्रियत्तै निग्रहित्तॆऩ्ऱु पिण्डितार्थम्। इङ्गु करणङ्गळैन्दुडऩॆऩ्ऱु बाह्यकरणङ्गळुक्कु उपसर्जनत्वनिर्देशत्ताले ‘इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः’ ऎऩ्ऱु कठवल्लियिल् वशीकार्यपरम्परैयिले सॊऩ्ऩबडिये वशीकार्यतया अन्तरिन्द्रियत्तुक्कु प्राधान्यम् ध्वनितम्। यद्वा करणङ्गळैन्दुडऩ् - वाक्पाणिपादपायूपस्थरूपकर्मेन्द्रियपञ्चकत्तोडे, आऱुमडक्कि - घ्राणरसनचक्षुस्त्वक्च्छ्रोत्रमनोरूपज्ञानेन्द्रियषट्कत्तैयुम् निग्रहित्तॆऩ्ऱबडि। इन्द योजनैयिले निग्राह्यतायां कर्मेन्द्रियापेक्षया ज्ञानेन्द्रियङ्गळुक्कु प्राधान्यम् फलितमाम्। सडङ्गाल् - अङ्गङ्गळाले, पॆरिय - महत्तरङ्गळाऩ, तवङ्गळ् - तपस्सुगळै, सॆय्देऩ् - आचरित्तेऩ्, इदु - इन्द तपश्चरणम्, ऎऩ्ऩ तऩ्मै - ऎऩ्ऩ स्वभावम्, ऎलिबिडिक्क मलै कल्लुमाप्पोले अनर्थशतकर्बुरितात्यल्परसफलोद्देशेन दुर्निर्ग्रहेन्द्रियनिग्रहपूर्वकम् चिरकालसाध्यानन्तेतिकर्तव्यताजटिलतपश्चरणक्लेशानुभवम् पण्णिऩदॆऩ्ऩ स्वभावमॆऩ्ऱबडि। ऎऩ्ऱु - इप्पडि, इदुक्कु वाक्यान्तक्रियैयोडेयन्वयम्। तिसैमुगऩ् - दिङ्मुखऩ्, चतुर्मुखऩॆऩ्ऱबडि। इडम् - स्थलत्तै, कात्तिरुन्द - कात्तुक्कॊण्डिरुन्दवऩाऩ, निधिरक्षापिशाचन्यायेन अण्डाधिपतिपदत्तै आक्रमित्तुक् कॊण्डिरुक्कुमवऩाऩ वॆऩ्ऱबडि। तऩ्ऩै - स्वात्मावै, इगऴ्न्दऩऩ् - लज्जित्ताऩ्, गर्हित्ताऩॆऩ्ऱबडि। ‘यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति । निन्दितस्स वसेल्लोके स्वात्माप्येनं विगर्हते ॥’ ऎऩ्गिऱबडिये भगवदनुभवविकलऩाऩ तऩ्ऩैत्ताऩे वॆऱुत्तुक्कॊण्डाऩॆऩ्ऱबडि। (६)
मूलम् - १।७
मू - विण्णुलगिल् वीऱ्ऱिरुन्द मेऩ्मैयालुम् वेदङ्गळीरिरण्डुम् विरित्तलालुम्,
कण्णऩै नाऩ् करुत्तुऱवे काण्बऩॆऩ्ऩक् काणामल्विलक्किय तऩ् विऩैयैक्काणा,
ऎण्णियनऱ्पुवऩङ्ग ळेऴु माऱु मिरुमूऩ्ऱु तीवमुमॆट् टिडमुंविट्टु,
पण्णियनल् विरदमॆल्लाम् पलिक्कुमॆऩ्ऱु पारदत्तैप् पङ्गयत्तोऩ् पडिन्दिट्टाऩे। (७)
इप्पडि निर्विण्णऩाऩ चतुर्मुखऩ् मनःकषायशमनार्थमाग सात्त्विकतपश्चरणत्तिले उद्योगित्तु तदनुगुणमाऩ देशत्तै निरूपित्तु भूमिव्यतिरिक्तत्रयोदशलोकियैयुम् तत्रापि जम्बूद्वीपव्यतिरिक्तद्वीपषट्कत्तैयुम् तत्रापि भारतवर्षव्यतिरिक्तवर्षाष्टकत्तैयुम् भोगभूमित्वेन उपेक्ष्य सर्वधर्मानुष्ठानयोग्यमाऩ भारतवर्षत्तिले वन्दु पुगुन्दाऩॆऩ्गिऱार्।
विण्णुलगिल् - ऊर्ध्वलोकत्तिले, चतुर्दशभुवनमध्ये मेल्बट्टदाऩ सत्यलोकत्तिले यॆऩ्ऱबडि। वीऱ्ऱिरुन्द - उत्कर्षन्दोऱ्ऱुम्बडि यिरुन्द, मेऩ्मैयालुम् - उन्नतियालुम्, अण्डाधिपत्य-ऐश्वर्यगर्वत्तालुमॆऩ्ऱबडि। ईरिरण्डु वेदङ्गळुमॆऩ्ऱन्वयम्। ईरिरण्डु - चतुस्सङ्ख्याकङ्गळाऩ, वेदङ्गळुम् - वेदङ्गळैयुम्, विरित्तलालुम् - विस्तरिप्पिक्कैयालुम्, विष्वङ्मुखवेदप्रवर्तनगर्वत्तालुमॆऩ्ऱबडि। नाऩ् - इप्पडि अतिशयिताधिकारम् पॆऱ्ऱिरुक्किऱ, नाऩ्, कण्णऩै - कृष्णऩै, करुत्तु - मनस्साऩदु, उऱवे - अडैयुम्बडियागवे, काण्बऩ् - साक्षात्करिप्पऩ्, मनस्सु भगवद्विषयत्तिले स्थिरमाम्बडि साक्षात्करिप्पऩॆऩ्ऱबडि, ऎऩ्ऩ - इप्पडि उद्योगिक्क, काणामल् - काणवॊट्टादबडि, भगवत्साक्षात्कारम् पिऱवादबडि, विलक्किय - प्रतिबन्धित्तदाऩ, तऩ्विऩैयै - तऩ्ऩुडैय कर्मत्तै, काणा - अऱियादवऩाऩ, स्वसमाधिविरोधिदुरितानभिज्ञऩाऩ वॆऩ्ऱबडि। तत्परिज्ञाने हि तदुचितप्रतिपदोक्तप्रायश्चित्तम् अनुष्ठिक्कलावदॆऩ्ऱु हृदयम्। पङ्गयत्तोऩ् - पङ्कजसम्भवऩाऩ चतुर्मुखऩ्, ऎण्णिय - पुराणादिकळिले भुवनकोशप्रस्तावत्तिले सङ्ख्यातङ्गळाऩ, नल् - समीचीनङ्गळाऩ, शुद्धिभूमिकळाऩ वॆऩ्ऱबडि। पुवऩङ्गळ् - भुवनङ्गळै, एऴुम् - एऴुगळैयुम्, आऱुम् - आऱुगळैयुम्, अतल, वितल, नितल, तलातल, महातल, सुतल, पातालभेदेन सप्तभेदङ्गळाऩ अधोलोकङ्गळैयुम् भुवः, सुवः, महः, जनः, तपः, सत्यभेदेन षड्विधङ्गळाऩ ऊर्ध्वलोकङ्गळैयु मॆऩ्ऱबडि। इरुमूऩ्ऱु - द्विगुणितत्रिसङ्ख्याकङ्गळाऩ, षट्सङ्ख्याकङ्गळाऩ वॆऩ्ऱबडि, तीवमुम् - द्वीपङ्गळैयुम्, प्लक्ष, शाल्मलि, कुश, क्रौञ्च, शाक, पुष्कर द्वीपङ्गळैयुमॆऩ्ऱबडि। ऎट्टिडमुम् - ऎट्टुस्थलङ्गळैयुम्, किम्पुरुष, हरिवर्ष, इलावृत, रम्य, हिरण्यक, कुरु, भद्राश्व, केतुमालभेदेनाष्टविधङ्गळाऩ वर्षङ्गळैयुमॆऩ्ऱबडि। विट्टु - त्यजित्तु, भोगभूमिकळॆऩ्ऱु उपेक्षित्तॆऩ्ऱबडि। पण्णिय - अनुष्ठितङ्गळाऩ, नल् - समीचीनङ्गळाऩ, विरदमॆल्लाम् - व्रतमॆल्लाम्, पलिक्कुम् - फलाविनाभूतङ्गळाम्, ऎऩ्ऱु - इप्पडि निरूपित्तु, कर्मभूमित्वेन निरूपित्तॆऩ्ऱबडि, पारदत्तै - भारतवर्षत्तै, पडिन्दिट्टाऩ् - अडैन्दुविट्टाऩ्। (७)
मूलम् - १।८
मू - ऎत्तिसैनिलऩुमॆय्दि यरुन्दवञ्जॆय्दवन्नाळ्
सत्तियविरदञ्जॆल्वायॆऩ्ऱदो रुरैयिऩ्सार्वाल्
अत्तिसैसॆऩ्ऱऴैत्तङ् गमररिल्लॆडुप्पाऩ्ऱऩ्ऩै
उत्तरवेदिसॆय्यॆऩ् ऱुरैयणङ्गिऱैयुरैत्ताऩ्। (८)
इप्पडि भारतवर्षत्तिले ऒरुक्षेत्रविशेषत्तिले सॆऩ्ऱु दुष्करतपश्चरणप्रवृत्तऩाय् तत्रापि मालिन्यम् कऴियामैयाले अतिविषण्णऩाऩ चतुर्मुखऩ् तत्कालसमुन्मीलिताशरीरिवाक्काले नियुक्तऩाय् सत्यव्रतक्षेत्रत्तिले सॆऩ्ऱु अश्वमेधानुष्ठानबद्धश्रद्धऩाय् विश्वकर्मावैयऴैत्तु यज्ञशालानिर्माणार्थमाग आज्ञापित्त प्रकारत्तै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
उरैयणङ्गु - वाग्देवतैयुडैय, इऱै - ईश्वरऩ्, वाग्देवतावल्लभऩाऩ चतुर्मुखऩॆऩ्ऱबडि। ऎत्तिसै - सकलदिग्वर्तिकळाऩ, निलऩुम् - प्रदेशङ्गळैयुम्, ऎय्दि - अडैन्दु, अरुम् - दुष्करमाऩ, तवम् - तपस्सै, सॆय्दवन्दाळ् - अनुष्ठित्त वन्दकालत्तिले, इङ्गु नानादेशङ्गळैयुम् विट्टु भारतवर्षत्तिलॊरु क्षेत्रत्तिले तपस्सु पण्णुगिऱ चतुर्मुखऩै नानादेशङ्गळैयडैन्दवऩाग निर्देशित्तदु तत्तद्देशङ्गळै बुद्धियाले पऱ्ऱि निरूपित्तु विडुगैयाले यॆऩ्ऱु कण्डुगॊळ्वदु। सत्तियविरदम् - सत्यव्रतक्षेत्रत्तै, सॆल्वाय् - अडैयक्कडवै, ऎऩ्ऱदु - इप्पडि बोधित्ताऩ, ओर् - विलक्षणमाऩ, शरीरं विना सम्भूतमाऩ वॆऩ्ऱबडि। उरैयिऩ् - वचनत्तिऩुडैय, सार्वाल् - अवलम्बत्ताले, सत्यव्रतक्षेत्रत्तिले पोगच्चॊऩ्ऩ अशरीरिवाक्किल् विस्रम्भदार्ढ्यत्ताले ऎऩ्ऱबडि। अत्तिसै - अन्द दिक्किले, सॆऩ्ऱु - पोय्, अङ्गु - अन्द सत्यव्रतक्षेत्रत्तिले, अमरर् - अमररुक्कु, इल् - गृहङ्गळ्, ऎडुप्पाऩ् तऩ्ऩै - निर्मिक्कुमवऩै, देवगृहनिर्मातावाऩ विश्वकर्मावै यॆऩ्ऱबडि, इत्तालिवऩुक्कु झटिति विचित्रपुरनिर्माणसामर्थ्यम् सूचितम्। अऴैत्तु - आह्वानम् पण्णि, उत्तरवेदि - उत्तरवेदियै, इङ्गु उत्तरवेद्युपादानम् प्रधानयागानुष्ठानदेशत्वप्रयुक्ताभ्यर्हित्वाभिप्रायकम्। इदु मऱ्ऱुमुळ्ळ हविर्धानसदःप्रशंसादिवैदिकदेशङ्गळुक्कुम् वापीकूपतटाकपरिखाप्रकारनगराकारादिभोगस्थानङ्गळुक्कुमुपलक्षणम्। सॆय् - निर्मिप्पाय्, ऎऩ्ऱुरैत्ताऩ् - ऎऩ्ऱु सॊऩ्ऩाऩ्। (८)
मूलम् - १।९
मू - उत्तम वमर्त्तल ममैत्त तॊरॆऴिऱ्ऱदु वुयर्त्तगणैयाल्
अत्तिरवरक्कऩ् मुडि पत्तु मॊरुगोत्तॆऩवुदिर्त्तदिऱलोऩ्
मत्तुऱुमिगुत्तदयिर्मॊय्त्तवॆणॆय्वैत्तदुणुमत्तऩिडमाम्
अत्तिगिरि पत्तर्विऩै तॊत्तऱवऱुक्कु मणियत्तिगिरिये। (९)
इप्पडि चतुर्मुखऩाले आज्ञप्तऩाऩ विश्वकर्मावुम् यथानियोगम् श्रीहस्तिगितियै उत्तरवेदियाग समन्ततः तत्क्षणम् पण्णि इदु सर्वेश्वरऩ् सन्निधिपण्णुगैक्किडमामॆऩ्ऱु मनस्सिले विचारित्तबडियै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
उत्तम - उत्तममाऩ, अमर्त्तलम् - युद्धस्थलत्तुक्कु, अमैत्तदु - पर्याप्तमाऩ, उचितमाऩ वॆऩ्ऱबडि। महारथाधिष्ठितरणरङ्गयोग्यमाऩ वॆऩ्ऱबडि। इदु धनुस्सुक्कु विशेषणम्। ओर् - अद्वितीयमाऩ, ऎऴिल् - उज्ज्वलमाऩ, तऩु - धनुस्सिले, उयर्त्त - उच्छ्रितमाऩ, सन्धानम् पण्णप्पट्टदाऩवॆऩ्ऱबडि। कणैयाल् - बाणत्ताले, इदुक्कु उदिर्त्तवॆऩ्गिऱत्तोडे अन्वयम्। अत्तिर - अस्त्रयुक्तऩाऩ, अरक्कऩ् - राक्षसऩुडैय, सर्वास्त्रप्रयोगकुशलऩाऩ रावणऩुडैय वॆऩ्ऱबडि, मुडिबत्तुम् - शिरोदशकत्तैयुम्, ऒरुगॊत्तु - ऒरु कोर्वै, ऎऩ - ऎऩ्ऩुम्बडि, एकनालोद्गतपरिणतफलबृन्दमॆऩ्ऩलाम्बडि यॆऩ्ऱबडि। उदिर्त्त - विऴत् तळ्ळिऩदाऩ, रावणऩुडैय शिरोदशकत्तैयुम् पवनावदातपरिणामशिथिलबन्धनतालफलस्तबकन्यायेनानायासेन ऒरु क्षणत्तिले विऴुम्बडि पण्णिऩदाऩ वॆऩ्ऱबडि। तिऱलोऩ् - पराक्रमत्तै युडैयवऩाऩ, इत्ताल् दुष्टनिग्रहशीलत्वमुम् परत्वमुम् दर्शितम्। मत्तु - मथनदण्डत्ताले, उऱु - उऱुत्तप्पट्टदाऩ, कडैयप्पट्टदाऩ वॆऩ्ऱबडि। मिगुन्द - अधिकमाऩ, मथनदण्डसंक्षेपकल्लोलितमाऩ वॆऩ्ऱबडि। तयिर् - दधियिले, मॊय्त्त - निबिडव्याप्तमाऩ, दार्वग्नितिलतैलचेतनाचेतनन्यायेनापृथक्सिद्धमाग दधियिले व्याप्तमाऩ, इत्ताल् नवनीतस्य मथननिष्पन्नत्वम् फलितम्। वॆणॆय् - नवनीतत्तै, वैत्तदु - शिक्यत्तिले निहितत्तै यॆल्लाम्, उणुम् - भुजिक्कुमवऩाऩ, इत्ताल् चौर्यम् फलितम्, अत्तऩ् - आप्तऩुक्कु, इङ्गु आभीरपल्लीलुण्टितहय्यङ्गवीनकुक्षिम्भरियाऩ कृष्णऩै आप्तत्वेन निर्देशित्तदु विस्मयगर्भम्। इत्ताल् आश्रितरक्षणशीलत्वमुम् सौलभ्यसोशील्यादिकळुम् द्योतितङ्गळ्। इडमाम् - वासस्थानमाम्बडियाऩ, अत्तिगिरि - हस्तिगिरियाऩदु, पत्तर् - भक्तरुडैय, विऩै - कर्मत्तै, तॊत्तु - सङ्क्रमणम्, अऱ - इल्लादबडि, पुनसङ्कुरियादबडि यॆऩ्ऱबडि। अऱुक्कुम् - छेदिक्कुम्, इप्पडि श्रीहस्तिगिरिताऩे विरोधिनिरसनम् पण्णुमागिल् विरोधिनिरसनाधिकृतऩाऩ तिरुवाऴियाऴ्वाऩुक्कुपयोगमेदॆऩ्ऩिल् वाक्यशेषम् प्रवर्तिक्किऱदु। अत्तिगिरि - अन्दच् चक्रमाऩदु, अणि - अलङ्कारमात्रम्। दिव्यास्त्रपुष्पितचतुर्भुजमॆऩ्गिऱबडिये भगवत्पाणिपल्लवालङ्कारस्तबकमायिरुक्कैये उपयोगमॆऩ्ऱबडि। (९)
मूलम् - १।१०
मू - तिण्मणिगळ् पॊऩ्ऩुडऩे सेर्दलालुञ् जिदैयाद नूल् वऴियिऱ् सेर्त्तियालुम्,
वण्मैयॆऴुमिरिरण्डु वण्णत्तालुम् वाऩवर्क्कुम् वियप्पाऩ वगुप्पिऩालुम्,
उण्मैयुडैवासियॊळि योसैयालु मॊरुगालु मऴियाद वऴगिऩालुम्,
मण्मगळार्क् कलङ्गारमॆऩ्ऩ मऩ्ऱु मदिट्कच्चिनगर् कण्डु मगिऴ्न्दिट्टाऩे। (१०)
चिन्ततविश्वकर्मावाले निर्मित्तु दर्शितमाऩ यज्ञशालागर्भदिव्यनगरत्तैक् कण्डु तऩक्कु बहुमतिविषयमागैयाले यिन्दनगरत्तुक्कु काञ्चियॆऩ्ऱु पेराक्किऩ चतुर्मुखऩ् इन्नगरत्तिऩुडैय सर्वप्रकारसमृद्धियाले आनन्दित्तबडियै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
तिण् - दृढङ्गळाऩ, मणिगळ् - रत्नङ्गळ्, पॊऩ्ऩुडऩे - काञ्चनत्तोडे, सेर्दलालुम् - कूडियिरुक्कैयालुम्, महार्हमणितप्तजाम्बूनदसंसर्गजनितशोभातिशयत्तालुमॆऩ्ऱबडि। सिदैयाद - चलियाददाऩ, नूल्वऴियिल् - सूत्रमार्गङ्गळिले, सेर्त्तियालुम् - सन्निवेशत्तालुम्, सौधगृहवीथिकादिकळ् ऋजुतरसूत्रमार्गम् तप्पामे सन्निविष्टङ्गळागैयालॆऩ्ऱबडि, वण्मै - अऴगाले, ऎऴुम् - वर्धियानिऱ्किऱ, ईरिरण्डु - चतुस्सङ्ख्याकङ्गळाऩ, वण्णत्तालुम् - वर्णङ्गळालुम्, स्वस्वमार्गानतिक्रममनोहरब्राह्मणादिवर्णचतुष्टयत्तालुमॆऩ्ऱबडि। वाऩवर्क्कुम् - स्वर्गवासिकळाऩ पेरुक्कुम्, वाऩ् - स्वर्गम्। इङ्गु - देवर्गळै स्वर्गवासित्वेन निर्देशिक्कैयाले यवर्गळुक्कु अतिमानुषविविधविचित्रसन्निवेशभोगस्थानादिपरिचयशालित्वम् ध्वनितम्। वियप्पाऩ - विस्मयनीयङ्गळाऩ, वगुप्पिऩालुम् - असकृदनुभूतातिमानुषविविधविचित्रशिल्पकौशलातिशयराऩ देवर्गळुङ्गूड गगनगन्धर्वनगरेन्द्रजालदर्शनन्यायेन उद्वेलविस्मयरसोर्मिलमनस्कराम्बडि विलक्षणङ्गळाऩ गोपुरमण्टपप्राकारगृहसौधकुट्टिमवापीकूपतटाकादिविभागङ्गळालुमॆऩ्ऱबडि। वाऩवर्क्कुमॆऩ्गिऱ निर्देशत्ताले किं पुनरपरिदृष्टवैचित्र्यातिशयानां मानुषाणामिति गम्यते । उण्मैयुडै - याथार्थ्यत्तैयुडैयवैगळाऩ, वासि - वाजिकळुडैय, ऒळि - प्रकाशमाऩ, ओसैयालुम् - घोषङ्गळालुम्, शास्त्रोदितशुभलक्षणालङ्कृततुरगहेषितङ्गळालुमॆऩ्ऱबडि। इदुमऱ्ऱुमुळ्ळ मदावलबृंहितभूषणशिञ्जितवीणाक्वणादिकळुक्कुम् उपलक्षणम्। ऒरुगालुम् - ऒरुकालत्तिलेयुम्, अऴियाद - नशियाददाऩ, अऴगिऩालुम् - सौन्दर्यत्तालुम्, नवनवजृम्भमाणसमुदायशोभैयालुमॆऩ्ऱबडि। मण्मगळार्क्कु - भूमियागिऱ पॆण्णुक्कु, अलङ्गारमॆऩ्ऩ - अलङ्कारमॆऩ्ऩुम्बडि, मऩ्ऩुम् - प्रतिष्ठितमाऩ, मदिळ् - प्राकारपरिवृतमाऩ, कच्चिनगर् - काञ्चीनगरत्तै यॆऩ्ऱबडि, ‘क इति ब्रह्मणो नाम तेन तत्राञ्चितो हरिः । तस्मात् काञ्चीति विख्याता पुरी पुण्यविवर्द्धनी ॥’ ऎऩ्ऱु व्युत्पादितकाञ्चीनामकमाऩ नगरत्तैयॆऩ्ऱबडि। कण्डु - पार्त्तु, मगिऴ्न्दिट्टाऩ् - आनन्दित्ताऩ्, चतुर्मुखऩ् इति शेषः ॥ (१०)
मूलम् - १।११
मू - कामङ्गळ् पलगॊण्ड वेदङ्गॊण्डु कैदवमे सॆय्वार्क्कुक् काणगिल्ला,
पूमङ्गै केळ्वऩै नाऩ्गण्डु पोऱ्ऱप्पुण्णियत्ति ऩिगरिल्ला विरदम् पूण्डेऩ्,
सामङ्गळ् कऴिवदऩ् मुऩ् सडक्कॆऩप् पोय्त् तऩ्ऩाऱ्ऱिऱ् ऱऩि यिरुन्दु तवञ्जॆय्गिऩ्ऱ,
नामङ्गै वन्दिड नी यऴैप्पायॆऩ्ऱु नऩ्मगऩै नाऩ्मुगऩ्ऱाऩविऩ्ऱिट्टाऩे। (११)
इप्पडि काञ्चीनगरनिर्माणानन्तरम् मरीचिमुदलाऩ महर्षिकळै ऋत्विक्कुगळागक्कॊण्डु सरस्वतीयॆऩ्गिऱवाऱ्ऱिल् तपस्सु पण्णुगिऱ तऩ्प्रधानपत्नियाऩ सरस्वतियै यऴैत्तुक्कॊण्डुवरुवायॆऩ्ऱु श्रीवसिष्ठभगवाऩुक्कु अनुशासित्तबडियै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
कामङ्गळ्बलगॊण्ड - पल कामङ्गळ् कॊण्ड वॆऩ्ऱन्वयम्। पलगामङ्गळ् - नानाविधफलङ्गळै, कॊण्ड - ग्रहित्तदाऩ, वैरिवधपुत्रपशुवृष्ट्यन्नब्रह्मवर्चसस्वर्गाद्यैहिकामुष्मिकतत्तत्पुरुषाभिरुचितनानापुरुषार्थसाधनभूतनानाकर्मविधायकमाऩ वॆऩ्ऱु निष्कर्षम्। वेद - वेदत्तै, कॊण्डु - अवलम्बित्तु, कैदवमे - कैतवत्तैये, कैतवम् - कितवव्यापारः । वञ्चनेति यावत् । सॆय्वार्क्कु - पण्णुमवर्क्कु, ‘कुसीदमेके विहरन्ति सर्वे य आशीर्वदन्तो ददत्यत्र किञ्चित्’ ऎऩ्ऱु श्रुतियिलोदुगिऱबडिये वार्धुषिकऩ् बहुधनग्रहणार्थमाग अल्पधनत्तैप् पॊलिसैक्किडुमाप्पोले अधिककालानुभाव्यफलाभिसन्धियाले अल्पकालसाध्यकर्मङ्गळै अनुष्ठिक्कुम् कणिकानुरागवृत्तिकळाऩ त्रैवर्णिकर्गळॆऩ्ऱु निर्गलितार्थम्। कैदवमेयॆऩ्गिऱ अवधारणत्ताल् कदाचिदप्यनभिसंहितफलकर्मानुष्ठानव्यवच्छेदः । काण - साक्षात्करिक्क, किल्ला - अशक्यऩाऩ, पूमङ्गै - तामरसवासिनियाऩ पिराट्टियिऩुडैय, केळ्वऩै - नाथऩै, श्रियःपतियाऩ सर्वेश्वरऩै यॆऩ्ऱबडि। नाऩ् - अतिनीचऩाऩ नाऩ्, यद्वा अण्डाधिपत्यप्रभृतिजुगुप्सितपुरुषार्थङ्गळिल् निऩ्ऱुम् विरताभिसन्धिकऩाऩ नाऩ्, कण्डु - साक्षात्करित्तु, पोऱ्ऱ - स्तुतिक्क, स्तोत्रनामार्चनाद्युपचारङ्गळाले आराधिक्कैक्कॆऩ्ऱबडि। पुण्णियत्तिल् - पुण्णियङ्गळिले, निगरिल्ला - सदृशमिल्लाददाऩ, विरदम् - व्रतत्तै, पूण्डेऩ् - पूट्टिक्कॊण्डेऩ्। ‘ब्रह्महत्याश्वमेधाभ्यां पुण्यपापकृतो विधिः’ ऎऩ्गिऱबडिये समस्तपुण्यकर्मजातप्रकर्षश्रमस्थानमाऩ अश्वमेधाख्यमहाव्रतत्तिले मूण्डु विट्टेऩॆऩ्ऱबडि। पूण्डेऩॆऩ्गिऱ निर्देशत्ताले व्रतस्य दृढतरनिगलबन्धवन्मध्ये दुर्मोचत्वं ध्वनितम्। इत्ताल् ब्रह्मा ताऩे वरवेण्डियिरुक्क मनुष्यप्रेषणम् पण्णुवदेदो वॆऩ्गिऱ कोपत्तुक्कवकाशमिल्लै यॆऩ्ऱु सूचितम्। सामङ्गळ् - यामङ्गळ्, कऴिवदऩ् मुऩ् - अतिक्रमिक्कैक्कु मुऩ्बे, सडक्कॆऩ - शीघ्रमाग, पोय् - नडन्दु, कालविलम्बम्बण्णादे पोयॆऩ्ऱबडि। तऩ्ऩाऱ्ऱिल् - तऩ्ऩुडैय नदियिले, तऩ्ऩाले अधिष्ठितैयाऩ नदियिले यॆऩ्ऱबडि। तऩियिरुन्दु - असहायैयायिरुन्दु, तवम् - तपस्सै, सॆय्गिऩ्ऱ - पण्णुमवळाऩ, पतिविनाकृतपत्निक्कु तपस्सिले अधिकारमुण्डागिलुम् पत्नीविनाकृतपतिक्कु क्रतुविल् अधिकारमिल्लैयिऱे ऎऩ्ऱु तात्पर्यम्। नामङ्गै - नाविल् वसिक्कुमवळाऩ। जिह्वाग्रवर्तिनियाऩ सरस्वतियॆऩ्ऱबडि। वन्दिड - वन्दु विडुम्बडि, प्रणयकलहकलुषितैयाऩ सरस्वति प्रसन्नैयाय् झटिति वरुम्बडि ऎऩ्ऱबडि। नी - सान्त्ववादकुशलऩाऩ नी, अऴैप्पाय् - आह्वानम् पण्णुवाय्, ऎऩ्ऱु - इप्पडि, नऩ्मगऩै - नल्ल पुत्रऩै, तऩक्कु विधेयपुत्रऩाऩ वसिष्ठभगवाऩै यॆऩ्ऱबडि। इङ्गु वसिष्ठभगवाऩै तऩ् नामत्ताले निर्देशियादे चतुर्मुखपुत्रत्वेन निर्देशित्तदु ‘आत्मा वै पुत्र नामासि’ ऎऩ्गिऱबडिये स्वस्मादनतिरिक्तऩाऩ पुत्रऩै प्रेषिक्कैयाले स्वयमनागमनप्रयुक्तानादरशङ्काप्रसक्तियिल्लै यॆऩ्ऱु द्योतनार्थम्। नाऩ्मुगऩ्दाऩ् - चतुर्मुखऩ् ताऩ्, नविऩ्ऱिट्टाऩ् - सॊऩ्ऩाऩ्, सॊल्लियऩुप्पिऩाऩॆऩ्ऱबडि। (११)
मूलम् - १।१२
मू - अऩ्ऩवडिवा ळसैयु मऩ्ऩ नडैया ळुयरु मऩ्ऩवर सेऱिवरुवाळ्,
अत्तऩय ऩत्तऩय ऩुत्तिदऩै यत्तिदॆऩ वुत्ति पुरियाळ्,
नऩ्ऩडैविडा नडमिदॆऩ्ऩ नडवा नडुवुनण्णु कुडगेऱियिऴिवा
णऱ्पदिगळऱ्पदिगळ् कऱ्पुरळ वऱ्पुदमरुक् कदियिऩाल्,
कऩ्ऩडै विडाविडमि लुऩ्ऩदि सिऱा विगड मऩ्ऱुगिरिगूड मिडियक्
कट्ट विडै यिऱ्ऱु विऴ मुऱ्ऱुम् विऴियुऱ्ऱडैय विट्टरुगुऱ,
अऩ्ऩ नयसीरयऩिदॆऩ्ऩॆऩ विऴावमरर्मऩ्ऩुबदियेऱिमगिऴ
वच्चुदऩणैत्तऩुवि लत्तिसै वरत्तगैयवऱ्ऱणुगिऩाळ्। (१२)
इप्पडि ब्रह्मावाले नियुक्तऩाऩ वसिष्ठभगवान् सरस्वतिपक्कल् सॆऩ्ऱु उपचारपुरस्सरमाग प्रकृतवृत्तान्तत्तै यऱिविक्क प्रणयकलहकलुषितैयाऩ सरस्वति वारादवळविल् ब्रह्मा सावित्री मुदलाऩ पत्निकळैक् कॊण्डु यज्ञम्बण्णत् तुडङ्ग देवसत्कारकुपितराऩ असुरर्गळिन्द यज्ञत्तैक् कुलैक्कनिऩैत्तुच् चॆऩ्ऱु सरस्वतिक्कऱिविक्क, अवळुम् अतिकुपितहृदयैयाय्क् कॊण्डु दक्षिणपथत्तिले पेर्न्दु वेऱेयॊरु महानदियाय्प् पॆरुगि ब्रह्माविऩुडैय यज्ञभूमियै अऴिप्पदाग उपक्रमित्तु साटोपविशृङ्खलगतियाय् पुऱप्पड, इदैक्कण्डु नम्मुडैय यज्ञम् मध्ये विशीर्णमाय्त्तॆऩ्ऱु अत्यन्तमवसन्नमनस्कऩाऩ ब्रह्मावाले शरणमाग वरिक्कप्पट्टवऩाय् आश्रितपारतन्त्र्यम् तोऱ्ऱ यथोक्तकारियॆऩ्ऱु पेर्बॆऱ्ऱु मध्येमार्गम् अनन्तशायियाय् सेतुवाग आविर्भवित्त सर्वेश्वरऩाले निरुद्धवेगैयाय् उपशमित्तबडियै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
अऩ्ऩवडिवाळ् - हंसम्बोलेयिरुक्किऱ वडिवैयुडैयवळाऩ, वडिवु - अवयवसन्निवेशः । हंसम्बोले अत्यन्तदर्शनीयाकृतियाऩ ऎऩ्ऱबडि। यद्वा - हंसम्बोले शुद्धस्फटिकाकृतियाऩ ऎऩ्ऱबडि, सरस्वत्याः शुद्धस्फटिकसङ्काशत्वं प्रसिद्धमिऱे। असैयुम् - मन्दचारियाऩ, अऩ्ऩ - हंसम् पोलेयिरुक्किऱ, नडैयाळ् - गमनत्तैयुडैयवळाऩ, स्पन्दमानमरालीमदकेलगमनैयाऩ वॆऩ्ऱबडि। उयरुम् - उच्छ्रितमाऩ, अऩ्ऩवरसु - हंसश्रेष्ठत्तै, एऱि - आरोहित्तु, वरुवाळ् - वरुमवळाऩ, अतिसौकुमार्येण पादचारासहिष्णुतया राजहंसचारिणियाऩ ऎऩ्ऱबडि। इङ्गु हंससमानाकरत्वं हंसगमनत्वं हंसवाहनत्वं ऎऩ्गिऱ विशेषणत्रयमुम् सरस्वतिक्कु नदीभावावस्थायाः प्राक्सिद्धम्, इदै इङ्गे अनुवदित्तदु क्रमेण तद्विरुद्धमाऩ पङ्ककलुषनदीरूपत्व-साटोपविकटगमनत्व-शर्कराशतकर्कशतुङ्गगिरिगूढारोहित्वरूपवक्ष्यमाणविशेषणत्रयत्तिऩुडैय वैचित्र्यप्रदर्शनार्थम्। अत्तऩ् - आप्तऩाऩ, दीर्घकोपमूलापराधशून्यऩाऩ ऎऩ्ऱबडि। अयऩ् - अजऩुडैय, अत्तऩयऩ् - अन्द तनयऩुडैय, शिष्टाग्रेसरत्वेन प्रसिद्धऩाय् ब्रह्मपुत्रऩाऩ वसिष्ठऩुडैय ऎऩ्ऱबडि। उत्तिदऩै - उक्तियै, अत्तु - इदु - ऎऩ - इति पदच्छेदः । इदु - अत्तु - ऎऩ इत्यन्वयः । इदु - इन्दवर्थम्, अत्तु - अस्तु, अङ्गीकृतम्। ऎऩ - ऎऩ्ऱु, उत्ति - उक्तियै, पुरियाळ् - कॊडादवळाऩ, सॊल्लादवळाऩवॆऩ्ऱबडि। सान्त्वप्रयोगकुशलऩाऩ वसिष्ठभगवाऩाले विज्ञापितमाऩ अर्थत्तैक् केट्टु अस्तु ऎऩ्ऱु अभ्युपगमद्योतकमाग ऒरु वचनम् सॊल्लादवळाऩ ऎऩ्ऱबडि, चिरकालधारावाहिपटुतरमन्युवाऩ ऎऩ्ऱु फलितार्थम्। नऩ्ऩडै - नल्लनडैयै, शीघ्रगतियैयॆऩ्ऱबडि। विडा - विडाददाऩ, शीघ्रगतियोडे कूडिऩदाऩ ऎऩ्ऱबडि। नडमिदु - भावप्रधानो निर्देशः । नाट्यमिदॆऩ्ऱबडि। ऎऩ - ऎऩ्ऩुम् पडि, त्वरितधावनसंवलितनाट्यमिदॆऩ्ऱु उत्प्रेक्षिक्कलाम्बडि यॆऩ्ऱबडि। इदुक्कु एऱियिऴिवाळॆऩ्गिऱत्तोडन्वयम्। नडवा - गन्तुमशक्यमाऩ, नडुवु - मध्यत्तिले, नण्णु - प्राप्तङ्गळाऩ, कुडगु - कुटकङ्गळै, उपलराशिः कुडगुपदेनोच्यते। एऱि - आरोहित्तु, इऴिवाळ् - इऱङ्गुमवळाऩ, दुर्गतरमार्गमध्यगतङ्गळाऩ उपलराशिकळैयॆल्लाम् निरङ्कुशमाग एऱियिऱङ्गुगैयाले त्वरितगमनमिश्रितनाट्यम् पण्णुमवळॆऩ्ऱु उत्प्रेक्षणीयैयाऩवॆऩ्ऱु निर्गलितार्थम्। कुडगेऱियिऴिवाळॆऩ्गिऱ निर्देशत्ताले मार्गत्तिले यद्युन्नतमाऩ गतिप्रतिबन्धकमिरुन्दालुमेऱिप् पोमदत्तऩै पोक्कि वऴिविलगिप्पोवदिल्लै ऎऩ्ऱु ध्वनितम्। इङ्गु सरस्वतीति शेषः । नऱ्पदिगळ् - समीचीनस्थानङ्गळिलेयुम्, अऱ्पदिगळ् - असमीचीनस्थानङ्गळिलेयुम्, समप्रदेशङ्गळिलेयुम् विषमप्रदेशङ्गळिलुमॆऩ्ऱबडि। कऱ्पुरळ - कल् पुरळ इति छेदः । कल् - सिलैगळ्, पुरळ - उरुळुम्बडि, वेगातिशयत्ताले समविषमप्रदेशविभागमिल्लादे कन्दरशिलैकळ् विलुण्ठनम् पण्णुम्बडि यॆऩ्ऱबडि। अऱ्पुद - अद्भुतैयाऩ, मरुक्कदियिऩाल् - मरुगतियाले, मरु - निर्जलप्रदेशः, यद्वा - मरुक्कदियिऩाल् - मरुद्गतियाले, वायुगतियालेयॆऩ्ऱबडि। इदुक्कु इडियवॆऩ्गिऱत्तोडे अन्वयम्। कऩ्ऩडै - कल् नडै इति छेदः । शिलागमनत्तै, विडा विडम् - प्रवर्तिप्पियाद स्थलम्, इङ्गु नडैयै विडुगैयावदु त्यजिक्कैयऩ्ऱु, किन्तु अश्वम् विडुगै सर्पम् विडुगैयॆऩ्गिऱविडत्तिल् पोले प्रवर्तिप्पिक्कै। इल् - इल्लादवैयाऩ, इदु गिरिकूटङ्गळुक्कु विशेषणम्। विषमसङ्कटस्खलितशिलागमनम् पण्णाद प्रदेशमिल्लादवैयाऩ ऎऩ्ऱबडि। तादृशगमनमे पण्णुमिडङ्गळाऩवॆऩ्ऱु फलितार्थम्। उऩ्ऩदि - उन्नतियाले, सिऱा - अल्पीभवियादवैयाऩ, सिऱुमै - अल्पीभविक्कै, निरतिशयोन्नतिशालिकळाऩवॆऩ्ऱबडि। विगड - विकटङ्गळाऩ, अतिविशालङ्गळाऩवॆऩ्ऱबडि। मऩ्ऩु - दृढतरङ्गळाऩ, किरिगूडम् - गिरिकूटङ्गळ्, पर्वतशिखरङ्गळॆऩ्ऱबडि। इडिय - इडिन्दु विऴुम्बडि, कट्ट - कष्टङ्गळाऩ, दुर्दमकठोरङ्गळाऩवॆऩ्ऱबडि। विडै - वृषभङ्गळ्, इऱ्ऱु - नशित्तु, विऴ - पतितङ्गळाम्बडि, अनायासेन महानदीतरणसमर्थङ्गळाऩ महोक्षङ्गळुम् कूड अवसन्नप्राणङ्गळाय् पतितङ्गळाम्बडियॆऩ्ऱबडि। मुऱ्ऱुम् - सर्वत्र, विऴि - वीक्षणत्तै, उऱ्ऱु - अडैन्दु, सर्वतो दृष्टिकळै प्रचरिप्पित्तॆऩ्ऱबडि। अडैय - कार्त्स्न्येन, विट्टु - परित्यजित्तु, अरुगु - समीपत्तै, उऱा - अडैयुम्बडि, जनङ्गळ् प्रलयपारावारन्यायेनाभूतपूर्वमाऩ महानदीसम्भ्रमत्तैक्कण्डु इतिकर्तव्यतामूढङ्गळाय् क्रत्वनुष्ठानव्यग्रऩाऩ ब्रह्माविऩुडैय समीपत्तिले धावनम्बण्णुम्बडि यॆऩ्ऱबडि, अऩ्ऩ - हंसयुक्तऩाऩवॆऩ्ऱबडि। नय - न्याययुक्तऩाऩ, सरस्वत्यनुनयार्थमाग वसिष्ठभगवाऩै प्रेषिक्कैयाले प्रधानपत्न्यतिक्रमरूपदुर्नयरहितऩाऩ ऎऩ्ऱु तात्पर्यम्। सीर् - कल्याणगुणयुक्तऩाऩ, यागानुष्ठानोपयुक्तमनःप्रणिधानवाङ्नियमादियुक्तराऩ ऎऩ्ऱबडि। अयऩ् - अजऩ्, इदॆऩ् - इदॆदु, ऎऩ - ऎऩ्ऩुम् पडि, किमिदम् ऎऩ्ऱु संभ्रान्तऩाम्बडि ऎऩ्ऱबडि। विऴा - उत्सवत्तिलेयिरुक्किऱ, अमरर् - अमरर्गळ्, मऩ्ऱु - स्थिरमाऩ, पदि - स्थानत्तै, एऱि - आरोहित्तु, मगिऴ - आनन्दिक्कुम्बडि, हयमेधोत्सवदर्शनसमागतराऩ देवर्गळित्तैक्कण्डु अतिभीतराय् झटिति स्वर्गत्तै आरोहित्तु तङ्गळुडैय प्राणत्राणत्ताले पुनर्जातं मन्यराय् सन्तोषिक्कुम्बडि ऎऩ्ऱबडि। अत्तिसै - अन्द दिक्किले, अश्वमेधानुष्ठानप्रदेशत्तिलेयॆऩ्ऱबडि, वर - वरच्चॆय्दे, अच्चुदऩ् - अच्युतऩ्, न च्यवन्ते समाश्रिताः इत्यच्युतः ऎऩ्गिऱ व्युत्पत्तियाले भगवतः सर्वप्रकाराश्रितरक्षणशीलत्वं दर्शितम्। अणैत्तऩुविल् - शयनभोगत्तिले, स्वशयनभूतमाऩ तिरुवऩन्दाऴ्वाऩ् तिरुमेऩियालेयॆऩ्ऱबडि। आविर्भवित्तु इति शेषः । तगैय - प्रतिबन्धिक्क, ‘एष सेतुर्विधरण एषां लोकानामसम्भेदाय’ ऎऩ्गिऱबडिये सकलजगदेकसेतुवाऩ सर्वेश्वरऩ् ताऩे शरणागतचतुर्मुखयज्ञसंरक्षणार्थमाग अनन्तभोगिभोगशायियाय् आविर्भवित्तु यज्ञविघातोद्यतमाऩ महाप्रवाहत्तुक्कु दुरतिक्रममाग ओरणैबोट्टाप्पोले प्रतिबन्धम् पण्णुगैयालेयॆऩ्ऱु पिण्डितार्थम्। वऱ्ऱु - शोषणत्तै, अणुगिऩाळ् - अडैन्दाळ्। किञ्चिल्लज्जितैयाय् शिथिलितवेगैयाय् उपशान्तैयाऩाळॆऩ्ऱबडि। (१२)
मूलम् - १।१३
मू। अऩ्ऱु नयन्द वयमेद मावेळ्विप्
पॊऩ्ऱवुरैयणङ्गुबूम्बुऩलाय्क् - कऩ्ऱिवर
आदिययऩुक्करुळ् सॆय्दणैयाऩाऩ्
तादैयरवणैयाऩ्ऱाऩ्। (१३)
कीऴ्प्पाट्टिलरुळिच्चॆय्द अर्थत्तैये सर्वेश्वरऩुडैय आश्रितपारतन्त्र्यप्रकाशनार्थमाग पुनः अनुसन्धिक्किऱार्।
अऩ्ऱु - अन्द दिनत्तिले, नयन्द - अनुष्ठितमाऩ, अयमेद - हयमेधमॆऩ्ऱु प्रसिद्धमाऩ, मावेळ्वि - महायज्ञमाऩदु, पॊऩ्ऱ - नशिक्कुम्बडि, उरैयणङ्गु - वाग्देवतै, पूम्बुऩलाय् - पुष्पजलमाय्, कमलकुमुदकल्हारेन्दीवराद्यलङ्कृतमहानदियायॆऩ्ऱबडि। कऩ्ऱि - विवर्णीभवित्तु, कोपज्वलनदह्यमानहृदयैयायॆऩ्ऱबडि। वर - वरुम्बोदु, आदि - जगत्सृष्ट्यधिकारियाऩवॆऩ्ऱबडि। अयऩुक्कु - अजऩुक्कु, अरुळ्सॆय्दु - कृपैपण्णि, तादै - पितावाऩ, जगत्स्रष्टावाऩ ब्रह्मावुक्कुम् पितावाऩवॆऩ्ऱबडि। इङ्गीश्वरऩै ब्रह्मपितृत्वेन निर्देशित्तदु वात्सल्यहितप्रवर्तकत्वादिप्रदर्शनार्थम्। अरवणैयाऩ् - भोगिशयनऩ्, ताऩ् - स्वयमेव, अणैयाऩाऩ् - सेतुवाऩाऩ्। (१३)
मूलम् - १।१४
मू - तरणियिऩ् मऩ्ऩिययऩर् तऩित्तवङ्गात्त पिराऩ्
करुणैयॆऩुङ्गडलाडित्तिरुवणै कण्डदऱ्पिऩ्
तिरणरगॆण्णिय सित्तिरगुत्तऩ् ऱरित्तु वैत्त
सुरुणैयिलेऱियसूऴ्विऩै मुऱ्ऱुन् दुऱन्दऩमे। (१४)
इप्पडि सकललोकैकसेतुवाऩ सर्वेश्वरऩ् सरस्वतिप्रवाहमध्यत्तिले अरवणैयोडे कूड अणैयागक् किडन्दवळविल् कण्णुम् मणमुङ् गळिक्कक् कण्डु निऩ्ऱ त्रैलोक्यवर्तिकळुम् पेसिऩ पासुरत्तैयरुळिच्चॆय्गिऱार्।
तरणियिल् - धरणियिले, मऩ्ऩि - दृढीभवित्तु, दृढविकटगिरिकूटभेदियाऩ सरस्वतीप्रवाहत्तुक्कुङ् गूडवणुग वॊण्णादबडि भूमियिले सीमाचलम् पोले कण्वळर्न्दॆऩ्ऱबडि। इदुक्कुक् कात्त पिराऩॆऩ्गिऱत्तोडे अन्वयम्। अयऩार् - अजऩुडैय, अयऩारॆऩ्गिऱ पूजोक्तियाले चतुर्मुखऩॊरुवऩिडत्तिलुळ्ळ भगवद्वात्सल्यत्ताल् निखिललोकमुम् भगवत्साक्षात्कारम् पॆऱ्ऱुज्जीविक्कुम् पडियाय्त्तॆऩ्ऱु महोपकारत्वप्रयुक्तगौरवातिशयः सूचितः । तऩि - असहायमाऩ, सदृशान्तररहितमाऩ ऎऩ्ऱबडि। यद्वा, तऩि - अनाथमाऩ, भगवद्व्यतिरिक्तरक्षकशून्यमाऩ ऎऩ्ऱबडि। तवम् - तपस्सै, बहुविध(त्त)व्ययकायक्लेशसाध्यमाऩ अश्वमेधत्तै ऎऩ्ऱबडि, कात्त - रक्षित्तवऩाऩ, पिराऩ् - उपकारकऩुडैय, करुणैयॆऩुम् - करुणैयॆऩ्ऱु पेर् पॆऱ्ऱिरुक्किऱ, कडल् - समुद्रत्तिले, आडि - अवगाहित्तु, तिरुवणै - श्रीमत्सेतुवै, वेगासेतुवाऩ श्रियःपतियै ऎऩ्ऱबडि। कण्डदऱ्पिऩ् - साक्षात्करित्त पिऩ्, इदुक्कु तुऱन्दऩमॆऩ्गिऱत्तोडु अन्वयम्। भगवत्करुणाविषयरल्लादार्क्कु भगवत्साक्षात्कारम् दुर्लभमॆऩ्ऱु द्योतनार्थम्। इङ्गु भगवत्करुणासमुद्रावगाहत्तुक्कु भगवत्साक्षात्कारपूर्वभावनिर्देशः । लोकत्तिलुम् समुद्रत्तिल् विऴुन्दु तुळैन्दवऩिऱे करैगाण्बदु। इत्ताल् समुद्रत्तिल् अवगाहित्तु रामसेतुदर्शनम् पण्णिऩवऩिऱे ब्रह्महत्यादिमहापातकङ्गळैप् पोक्कुवदॆऩ्ऱु धर्मशास्त्रप्रक्रियापि सूचिता । तिरणरगु - तिरळ् - नरगु -इति छेदः । तिरळ् - राशीभूतङ्गळाऩ, नरगु - नरकङ्गळै, ऎण्णिय - गणनैपण्णुमवऩाऩ, तत्तत्पुरुषकृतपापराशिफलभूतनरकराशिकळुडैय गणनाविलेखनङ्गळिले अधिकृतऩाऩ ऎऩ्ऱबडि। सित्तिरगुत्तऩ् - चित्रगुप्तऩाले, तरिन्दु - अऱिन्दु, वैत्त - निवेशितमाऩ, गणनापूर्वकमाग विलेखित्तु फलप्रदानार्थम् रक्षितमाऩ ऎऩ्ऱबडि। सुरुणैयिल् - कणक्कोलैच्चुरुळिल्, एऱिय - आरूढङ्गळाऩ, सूऴ् - आवारकङ्गळाऩ, विऩै - कर्मङ्गळै, मुऱ्ऱुम् - कृत्स्नङ्गळैयुम्, तुऱन्दऩम् - परित्यजित्तोम्, चित्रगुप्तविलिखितैकळाऩ अस्मत्पापराशिलिपिकळै कार्त्स्न्येन किऱुक्किविट्टोमॆऩ्ऱबडि। लोकत्तिलुम् बलवदवष्टम्भमुडैयवऩिडत्तिले दुर्बलऩ् कैयिल् ऋणपत्रम् कार्यकरमऩ्ऱिऱे। (१४)
मूलम् - १।१५
मू - सुगलेसमॆण्णिय सूऴ्विऩै तीर्क्कत्तुणिन्दयऩार्
अगलादवऩ्बुडऩ् कॊण्ड वयमेद वेदियिऩ्मेल्
पुगलोङ्गु पॊऩ्मलै ऎऩ्ऱदोर् पुण्णियगोडियुडऩ्
पगलोऩ् पगल् विळक्कागप् परञ्जुडर् तोऩ्ऱियदे। (१५)
इप्पडि वेगवतियाय् वन्द सरस्वतियुडैय कोपवेगमडङ्गुम्बडि वॆह्हा³विल् तुयिलमर्न्द ऎम्बॆरुमाऩ् कटाक्षिक्कक् कलक्कमऱ्ऱुवन्द सरस्वतियैयुम् कूट्टिक्कॊण्डु ब्रह्मा अश्वमेधयागत्तै नडत्त प्रातस्स्ववनकालिकमाऩ वपाहोमम् प्रवृत्तमाऩवळविले आयिरङ्गोडि आदित्यर्गळुदित्ताप् पोले उत्तरवेदिमध्यत्तिले ऒरु महातेजस्सु तोऩ्ऱिऩ पडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
सुगलेसम् - सुखलेशत्तै, ऎण्णिय - अभिलषिक्कुमवैयाऩ, सूऴ्विऩै - आवारककर्मङ्गळै, तीर्क्क - नशिप्पिक्क, तुणिन्दु - निश्चयित्तु, गाढान्धकारचलितखद्योतकल्पानन्तदुःखस्रोतोऽन्तर्गतवैषयिकसुखलेशत्तिले पुरुषार्थतया बुद्धिजनकङ्गळाऩ अनन्तप्राचीनदुरितङ्गळैक् कऴिक्क दृढसङ्कल्पत्तैप्पण्णि ऎऩ्ऱबडि। अयऩार् - अजऩाले, अगलाद - विश्लेषियाददाऩ, दृढतरमाऩ ऎऩ्ऱबडि। यद्वा - अव्यभिचारियाऩ ऎऩ्ऱबडि। अऩ्बुडऩ् - प्रेमत्तोडे, कॊण्ड - स्वीकृतमाऩ, अनुष्ठितमाऩ ऎऩ्ऱबडि। अयमेद - हयमेधत्तिऩुडैय, वेदियिऩ्मेल् - वेदिकैयिऩ्मेले, उत्तरवेदिमध्यत्तिले ऎऩ्ऱबडि। पुगल् - प्रभैकळ्, ओङ्गु - ऊर्ध्वव्याप्तैकळाम्बडियाऩ, ऊर्ध्वमुखव्यापिमयूखपटलीशालियाऩ ऎऩ्ऱबडि। पॊऩ्मलै - हिरण्यपर्वतम्, ऎऩ्ऱदु - ऎऩ्ऩुम्बडियाऩ, ओर् - विलक्षणमाऩ, पुण्णियगोडियुडऩ् - श्रीपुण्यकोटिविमानत्तोडे कूड, पगलोऩ् - अहस्करऩाऩवऩ्, पगल् विळक्काग - दिवादीपमाम्बडि, निरतिशयस्वतेजोऽभिभूतऩाऩ सूर्यऩ् दिवादीपम् पोले निस्तेजस्कऩाम्बडि ऎऩ्ऱबडि। परञ्जुडर् - परञ्ज्योतिस्साऩदु, ‘अथ यदतः परो दिवो ज्योतिर्दीप्यते’, ‘न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः । तस्य भासा सर्वमिदं विभाति तमेव भान्तमनुभाति सर्वम् ॥’, ‘यस्यादित्यो भामुपयुज्य भाति’ ऎऩ्गिऱ श्रुतिप्रसिद्धमाय् सर्वतेजसामभिभावकमाय् सर्वतेजसामुपजीव्यमाऩ परञ्ज्योतिस्साऩदॆऩ्ऱबडि। तोऩ्ऱियदु - आविर्भवित्तदु। (१५)
मूलम् - १।१६
मू। पॆरुमैयुडै यत्तिगिरिप्पॆरुमाळ् वन्दार्
पेरादवरुळ् पॊऴियुम् पॆरुमाळ्वन्दार्,
अरुमऱैयिऩुच्चिदऩिऩिऩ्ऱार्वन्दार्
अङ्गमुडऩवैयागुम् पॆरियोर्वन्दार्,
तिरुवुरैयाय्त्ताम् पॊरुळाय् निऱ्पार्वन्दार्
तिरुवरुळाऱ्सॆऴुङ्गडलैक्कडन्दार्वन्दार्,
मरुविलर्क्कु मयक्कुरैक्कु मायोर्वन्दार्
वाऩेऱवऴि तन्दार् वन्दार् तामे। (१६)
इप्पडि श्रीपुण्यकोटिविमानत्तोडे आविर्भवित्तरुळिऩ पेररुळाळऩैक्कण्डु उन्मस्तकानन्दभरितराऩ नित्यसूरिकळुडैय मुखत्ताले आध्मातमाऩ आधिराज्यचिह्नदिव्यकाहलत्तिऩुडैय रहस्यत्रयप्रतिपाद्यकल्याणगुणगर्भमाऩ नादमिरुक्कुम्बडियै तिरुच्चिऩ्ऩमालै ऎऩ्ऱॊरु स्वतन्त्रप्रबन्धमागच् चॆय्दरुळिऩार्। अदिऩुडैय पादार्थवाक्यार्थङ्गळिरुक्कुङ् गट्टळैयॆल्लाम् नाम् स्वतन्त्रमागवे विवरित्तोम्। इङ्गु तदपेक्षया भिन्नपूर्वार्धपाठैयाऩ इक्गाथैयै विवरिक्किऱोम्।
पॆरुमैयुडै - माहात्म्यत्तैयुडैयवराऩ, अत्तिगिरि - हस्तिगिरिवास्तव्यराऩ, पॆरुमाळ् - स्पष्टम्, वन्दार् - आविर्भवित्तार्, इप्पडि मेलुम् कण्डुगॊळ्वदु। पेराद - चलियाददाऩ, अरुळ् - कृपैयै पॊऴियुम्, वर्षिक्कुमवराऩ, पॆरुमाळ् वन्दार् - स्पष्टम्, अरु - दुर्बोधङ्गळाऩ, मऱैयिऩ् - वेदङ्गळुडैय, उच्चिदऩिल् - शिरस्सुक्कळिले, निऩ्ऱार् - प्रतिष्ठितराऩवर्, अतिगहनगम्भीरसकलवेदान्तप्रतिपाद्यरॆऩ्ऱबडि। अङ्गमुडऩ् - शिक्षाकल्पाद्यङ्गङ्गळोडे कूड, अवै - अन्द वेदङ्गळ्, आगुम् - आगुमवराऩ, साङ्गसकलवेदनिर्वाहकराऩ ऎऩ्ऱबडि। पॆरियोर् - महिमयुक्तर्, तिरु - पिराट्टि, उरैयाय् - वाणियाय्, ताम् - स्वयम्, पॊरुळाय् - अर्थमाय्, निऱ्पार् - निऱ्कुमवर्, ‘औत्पत्तिकस्तु शब्दस्यार्थेन सम्बन्धः’ ऎऩ्गिऱ जैमिनिसूत्रदर्शितापृथक्सिद्ध्यभिप्रायत्ताले ‘अर्थो विष्णुरियं वाणी’ ऎऩ्ऱु तुडङ्गि पराशरब्रह्मर्षि प्रपञ्चित्तबडिये सर्वावस्थैयिलुम् पिराट्टियोडु संश्लिष्टराऩवरॆऩ्ऱबडि। तिरुवरुळाल् - श्रीकृपैयाले, सॆऴुम् - अभिवृद्धैकळाऩ, कलैगळ् - विद्यैकळै, तन्दार् - कॊडुत्तवर्, मुऩ्बु - विद्यास्थानवक्तृत्वम् सॊल्लिऱ्ऱु, इप्पोदु तत्प्रदातृत्वम् सॊल्लुगैयाले पुनरुक्तियिल्लै, मरुवलर्क्कु - प्रेमशून्यर्क्कु, मयक्कु - व्यामोहनशास्त्रङ्गळै, उरैक्कुम् - उपदेशिक्कुमवराऩ, मायोर् - वञ्चकर्, वाऩ् - वैकुण्ठाख्यपरमाकाशत्तै, एऱ - आरोहिक्क, वऴि - मार्गत्तै, तन्दार् - कॊडुत्तवर्, तामे - स्वयमेव, वन्दार् - आविर्भवित्तार्। (१६)
मूलम् - १।१७
मू - अत्तिगिरियरुळाळप्पॆरुमाळ्वन्दार्
आऩै परिदेरिऩ् मेलऴगर्वन्दार्,
कच्चिदऩिऱ्कण्गॊडुक्कुम् पॆरुमाळ् वन्दार्
करुदवरन्दरुन्दॆय्वप्पॆरुमाळ् वन्दार्,
मुत्तिमऴैबॊऴियुमुगिल्वण्णर्वन्दार्
मूलमॆऩवोलमिडवल्लार् वन्दार्,
उत्तरवेदिक्कुळ्ळे युदित्तार् वन्दार्
उम्बर्दॊऴुङ्गऴलुडैयार् वन्दार् तामे। (१७)
इन्द पाट्टिऩ् व्याक्याऩत्तै तिरुच्चिऩ्ऩमालैयिल् काण्बदु।
[इप्पडि रहस्यत्रयप्रतिपाद्यगुणङ्गळै वॆळियिट्टु इऩिमेल् तत्परिवाहभूतङ्गळाय् ईश्वरऩाले अर्चावतारदशैयिले प्रकाशितङ्गळाऩ गुणङ्गळैयरुळिच्चॆय्गिऱार्।
अत्तिगिरि - हस्तिगिरियिले वसिक्कुमवराऩ, अरुळाळप्पॆरुमाळ् - पेररुळाळर्, इदु भगवदवतारसमयत्तिले नित्यसूरिमुखोद्गतदिव्यकाहलनादमाऩालुमवर्गळ् अयर्वऱुममरर्गळागैयाले उत्तरकालव्यक्तीभविष्यदर्चावतारगुणङ्गळै अलौकिकज्ञानत्ताले साक्षात्करित्तुप् पेसुगिऱदागैयाले उक्तविरोधमिल्लै। आऩै परिदेरिऩ् - गजतुरगरथङ्गळुडैय, मेल् - उपरि, अऴगर् - सुन्दरर्, गजतुरगस्यन्दनादिवाहनङ्गळिले अधिकाधिकान्यान्यात्मशोभाविभूषितरॆऩ्ऱबडि। कच्चिदऩिल् - श्रीकाञ्चीदिव्यनगरत्तिले, कण्गॊडुक्कुम् - अन्धकरुक्कु नेत्रप्रदानम् पण्णुमवराऩ, पॆरुमाळ् - स्पष्टम्, करुद - मनस्साले चिन्तिक्क, वरम् - वरङ्गळै, तत्तदभिलषितवरङ्गळै ऎऩ्ऱु हृदयम्। तरुम् - कॊडुक्कुमवराऩ। समानकालनिर्देशत्ताले वदान्यस्य लालित्यम् सूचितम्। तेवप्पॆरुमाळ् - स्पष्टम्। मुत्ति - मोक्षमागिऱ, मऴै - वर्षत्तै, पॊऴियुम् - वर्षिक्कुमवराऩ, मुगिल्वण्णर् - इङ्गु वण्णशब्दम् स्वभावपरम्। मेघम्बोले निम्नोन्नतविभागमऱ कृपावार्षुकरॆऩ्ऱबडि। मूलमॆऩ - जगन्मूलकारणमेयॆऩ्ऱु, ओलमिड - कूच्चलिड, गजेन्द्रऩ् आक्रन्दनम् पण्णुम् कालत्तिलेयॆऩ्ऱबडि, वल्लार् - समर्थर्, तदापद्विमोचनशक्तरॆऩ्ऱबडि, उत्तरवेदिक्कुळ्ळे - चतुर्मुखाश्वमेधीयोत्तरवेदिमध्यत्तिले, उदित्तार् - आविर्भवित्तवर्, उम्बर् - देवराले, तॊऴुम् - सेव्यमानङ्गळाऩ, कऴलुडैयार् - तिरुवडिगळैयुडैयवर्।] (१७)
मूलम् - १।१८
मू - तिरुबरिदिसैन्दमगुडमुम् ऎऴिऩ्मदिदिगऴ्न्दवदऩमुम्
इरुवगैयिलङ्गुगुऴल्गळि लॆदिर्बॊरवुगन्दमगरमुम्
ऒरुदगवुयर्न्ददिरुमग ळॊळिमरुविऩ्मऩ्ऩुमगलमुम्
उरुवरुवुमिऴ्न्दवुदरमुम् उलगडैयनिऩ्ऱगऴल्गळुम्
मरुविऩिडैयोङ्गुबुऩलॆऩ मलैगुऩियनिऩ्ऱमलैयॆऩ
मरुळऱ विळङ्गुमॊळियॆऩ मलरयऩुगन्दबयऩॆऩ
वुरुविलुऱैगिऩ्ऱवुयिरॆऩ वडियवरुगन्दवमुदॆऩ
अरुमऱैगळॊऩ्ऱियडिदॊऴ वरुळ्वरदर्निऩ्ऱ पॆरुमैये। (१८)
इप्पडि आविर्भवित्तरुळिऩ पॆरुमाळुडैय महातेजस्सिले भ्रममेऱियोडिऩ ब्रह्मावुम् देवर्गळुम् महर्षिकळुम् वरुन्दि कुऱित्तुप् पार्त्तु अत्तेजोमण्डलत्तुक्कुळ्ळे पुण्यकोटिविमानत्तैयुम् अव्विमानमध्यत्तिले हविर्गर्भमुखराऩ पॆरुमाळ् कान्तिवर्षियायिरुप्पदॊरु कालमेघम्बोले निऩ्ऱरुळिऩबडियैयुङ् गण्डु हर्षविस्मयपरवशराय्क् कॊण्डु पेसिऩबडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
तिरु - श्रीमाऩाऩ, परुदि - सूर्यऩोडे, इसैन्द - सदृशमाऩ, दीधितिसहस्रभास्वरभास्करसदृशमाऩ ऎऩ्ऱबडि। मगुडमुम् - मकुटत्तोडुम्, ऎऴिल् - उज्ज्वलऩाऩ, मदि - चन्द्रऩ् पोले, तिगऴ्न्द - विळङ्गा निऱ्किऱ, वदऩमुम् - वदनत्तोडुम्, इरुवगै - इरण्डुप्रकारमाग, इलङ्गु - विळङ्गा निऱ्किऱ, कुऴल्गळिल् - कुन्तलङ्गळिले, ऎदिर्बॊर - अभिमुखमाग प्रवर्तिक्क, उगन्द - प्रीतङ्गळाऩ, मगरमुम् - मकरङ्गळोडुम्, ललाटप्रान्तद्वयलम्बिदिव्यालकङ्गळिले ग्रसनसन्नद्धङ्गळ् पोलेयिरुक्किऱ मकरकुण्डलङ्गळोडुमॆऩ्ऱबडि। ऒरु - विलक्षणमाऩ, तगवु - कृपैयाले, उयर्न्द - तुङ्गैयाऩ, तिरुमगळ् - पिराट्टियाऩवळ्, ऒळि - उज्ज्वलमाऩ, मरुविल् - श्रीवत्साख्यचिह्नत्तोडे, मऩ्ऩुम् - स्थिरीभविक्कुमिडमाऩ, अगलमुम् - विशालस्थलत्तोडुम्, निरवधिककरुणारसनिर्भरैयाऩ पिराट्टिक्कु श्रीवत्सत्तोडे कूड नित्यप्रतिष्ठास्पदभूतमाऩ विशङ्कटवक्षस्स्थलत्तोडुमॆऩ्ऱबडि। उरु - रूपवत्तुक्कळैयुम्, अरु - सूक्ष्मङ्गळैयुम्, स्थूलङ्गळाऩ अचेतनङ्गळैयुम् सूक्ष्मङ्गळाऩ चेतनङ्गळैयुमॆऩ्ऱबडि। उमिऴ्न्द - उद्गिरणम् पण्णिऩदाऩ, सृष्टित्तदाऩवॆऩ्ऱबडि। उदरमुम् - उदरत्तोडुम्, उलगु - लोकङ्गळ्, अडैय - अनायासेन शरणमाग आश्रयिक्कुम्बडि, निऩ्ऱ - ऎदिरे सौलभ्येन निऩ्ऱवैयाऩ, कऴल्गळुम् - तिरुवडिगळोडुम्, ‘सर्वभोग्यमनायासम्’ ऎऩ्गिऱबडिये सर्वसमाश्रयणार्हङ्गळाऩ तिरुवडिगळोडुमॆऩ्ऱबडि। यद्वा, उलगु - लोकङ्गळिले, अडैय - कृत्स्नङ्गळिलेयुम्, निऩ्ऱ - निऩ्ऱवैयाऩ, कऴल्गळुम् - तिरुवडिगळोडुम्, त्रिविक्रमदशैयिले सर्वलोकङ्गळैयुम् व्यापित्तु निऩ्ऱ तिरुवडिगळोडुमॆऩ्ऱबडि। अरु - भोक्तुमशक्यङ्गळाऩ, मऱै - वेदङ्गळ्, ऒऩ्ऱि - एकीभवित्तु, एकङ्गळाय् ऎऩ्ऱबडि। अडि - तिरुवडिगळै, तॊऴ - सेवित्तिरुक्कुम् पडि, ‘सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति’ इत्यादिकळ्बडिये सर्ववेदङ्गळुम् एककण्ठङ्गळाय् स्वस्वरूपगुणादिकळै वन्दिकळ् पोले उद्घोषिक्कुम्बडि ऎऩ्ऱबडि। अरुळ्वरदर् - कृपैयाले वरप्रदराऩ पेररुळाळर्, निऩ्ऱबॆरुमै - श्रीहस्तिगिरिमूर्धाविले पुण्यकोटिविमानमध्यत्तिले निऩ्ऱरुळिऩ अतिशयम्, मरुविऩ् - मरुप्रदेशत्तिऩुडैय, इडै - मध्यत्तिले, ओङ्गु - ऎऴुम्बानिऱ्किऱ, पुऩलॆऩ - जलम् पोले, ऎऩवॆऩ्गिऱ पदम् सादृश्यवाचकमाय् उत्प्रेक्षाद्योतकम्। अखिलहेयास्पदत्रिगुणत्रयकरम्बितजडविभूतिमध्यत्तिले, अखिलहेयप्रत्यनीकशुद्धसत्त्वस्वयंप्रकाशविग्रहविशिष्टराऩ पेररुळाळर् अवतरित्तदु मरुकान्तारमध्यत्तिले स्वच्छस्वादुतोयपूरोदयम् पोले ऎऩ्ऱबडि। इप्पडि मेलुम् उचितमागक् कण्डुगॊळ्वदु। मलै - पर्वतमाऩदु, कुऩिय - वणङ्गुम्बडि, निऩ्ऱ - मलैमेल् निऩ्ऱदाऩ, मलैयॆऩ - पर्वतम् पोले, ऒरु मलैमेलॊरुमलै निऩ्ऱाप्पोल् ऎऩ्ऱबडि, मरुळ् - अज्ञानान्धकारम्, अऱ -उच्छिन्नमाम्बडि, विळङ्गुम् - प्रकाशियानिऱ्किऱ, ऒळियॆऩ - ज्योतिस्सु पोले, स्वतन्त्रात्मभ्रमतत्कार्याद्युच्छेदार्थमाग अध्यात्मविद्यैताऩ् मूर्तीभवित्तुदित्ताप्पोले ऎऩ्ऱबडि। मलर् - पुष्पोत्पन्नऩाऩ, अयऩ् - अजऩाले, उगन्द - अभिलषितमाऩ, पयऩॆऩ - फलम् पोले, उरुविल् - शरीरत्तिले, उऱैगिऩ्ऱ - वसिक्कुमवऩाऩ, उयिरॆऩ - जीवात्मापोले, अडियवर् - दासराले, उगन्द - अभिलषितमाऩ, अमुदॆऩ - अमृतम् पोले, पूर्वोक्तदिव्यभूषणदिव्यावयवविशिष्टराऩ पेररुळाळरुडैय करिगिरिमूर्धाविल् पुण्यकोटिविमानावस्थानमिप्पडि षट्प्रकारमाग उत्प्रेक्षिक्कुम्बडियिरुक्किऱदॆऩ्ऱु पिण्डितार्थम्। (१८)
मूलम् - १।१९
मू - सित्तसित्तॆऩ विरित्तुरैत्तऩ वऩैत्तमैत्तुऱैयु मिऱैवऩार्
सिऱिय पॆरियवुरु वडैय वुडलमॆऩ नडलमिलदिलगुनिलैयिऩार्
सित्तिरत्तॊऴिलै यॊत्तबत्तरॊडु मुत्तर्बित्तियॆऩु मुणर्विऩार्
सिदैविऩ् मऱैनॆऱियिलॆऱियवुरु मुऱैगण् मुऱियसिऱैयरियनिऱैविऩार्
कत्तु विक्कवल कत्तु वित्तैवऴि कऱ्ऱवर्क्कसैविऩ् मायऩार्
कबिलर्गणसरणर् सुगदर्समणररर् वऴिगळऴियुमरुण् मॊऴियिऩार्
कत्तिलक्किलु मरुक्कुलत्तिलु मसित्तिलॊक्कु मॊरुमुदल्वऩार्
करणमिडुगडिय पदिऩॊरिरुडिगमु मडैय मुडियु मडियिरुडियार्
ऒत्तऩैत्तुलगु मॊऱ्ऱि यॊऱ्ऱिवरु मिप्पवत्तिसैयु मिसैविऩार्
उरुवमरुवमॆऩु मुलगिऩ् मुडगिलॆऩि लुवमैयिलदिलगु तलैवऩार्
उत्तमप्पडि वगुत्त वित्तैगळि लुत्तरिक्कवुणर् कुणवऩार्
उरियगिरिसैगळि लरियदॊरुविरगु तॆरियविरैयुमवर् परिविऩार्
सत्तसत्तऩु मऩैत्तणैत्तविऩै तॊत्तऱुक्कवल तुणिविऩार्
सॆरियुमळविलुरि यवरैयऱिवरिय तमऩिनॆऱि सॊरुगु विरगिऩार्
तत्तुवत्तिरळुदैत्तु तैत्तडैवु तत्तु विक्कुमवर् तलैवऩार्
तरुगवुणरुमवर् सरणमणुगविड लरिय वरुळ्वरद रडियमे। (१९)
इव्वण्णम् आश्चर्यरसत्तालुम् भक्तिप्रकर्षत्तालुम् प्रेरितराऩ ब्रह्मादिकळ् तॊऴुवदॆऴुवदाय् इवर्क्कु नामडियोमागप् पॆऱुवदे ऎऩ्ऱु वेदान्तसारमाऩ अर्थत्तै विण्णप्पञ् जॆय्दबडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
इप्पाट्टिल् अध्यायचतुष्टयात्मकशारीरकशास्त्रषोडशपादीप्रतिपाद्यङ्गळाऩ पदिऩाऱु कल्याणगुणङ्गळडैवे पदिऩाऱु चरणङ्गळाले प्रतिपादिक्कप्पडुगिऩ्ऱऩ।
सित्तु - चित्तत्त्वम्, असित्तु - अचित्तत्त्वम्, ऎऩ - ऎऩ्ऱु, विरित्तु - विस्तरित्तु, उरैत्तऩ - सॊल्लप्पट्टवैयाऩ, अऩैत्तु - समस्तवस्तुक्कळैयुम्, अमैत्तु - सृष्टित्तु, उऱैयुम् - अवैत्तिले वसिक्कुमवराऩ, इऱैवऩार् - ईश्वरभूतऩाऩ, नियन्तृभूतऩाऩ ऎऩ्ऱबडि। चेतनाचेतनरूपेण विभजित्तु तत्रापि देवतिर्यगादिमहदहङ्कारादिबहुविधावान्तरवैचित्रीशालित्वेन शास्त्रङ्गळिले प्रतिपादितङ्गळाऩ सकलवस्तुक्कळैयुम् सृष्टित्तु ‘तत्सृष्ट्वा । तदेवानु प्राविशत्’ ऎऩ्गिऱबडिये अवैत्तिल् अनुप्रवेशित्तु नियमिक्कुमवराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् शारीकशास्त्रप्रथमपादप्रतिपादितमाऩ चिदचित्स्रष्टृत्वाख्यकल्याणगुणम् प्रतिपादितमाय्त्तु। सिऱिय - सूक्ष्मङ्गळाऩ, पॆरिय - स्थूलङ्गळाऩ, उरु - रूपङ्गळाऩ वस्तुक्कळॆऩ्ऱबडि। अडैय - कार्त्स्न्येन, उडलमॆऩ - शरीरमॆऩ्ऩुम्बडि, नडलम् - अवद्यम्, इलदु - इल्लादबडि, इलगु - विळङ्गा निऱ्किऱ, निलैयिऩार् - स्थितियैयुडैयवराऩ, सूक्ष्मस्थूलशब्दितनिखिलचेतनाचेतनशरीरकरायिरुन्दु वैत्तु तत्प्रयुक्तदोषैरसंस्पृष्टराय् तदन्तस्स्थितराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् चिदचित्प्रपञ्चशरीरकत्वमागिऱ द्वितीयपादप्रतिपाद्यगुणम् प्रकाशितमाय्त्तु। इङ्गु नडलमिलदॆऩ्गिऱवित्ताल् ‘सम्भोगप्राप्तिरिति चेन्न वैशेष्यात्’ ऎऩ्गिऱ सूत्रत्तिऩ्बडिये ‘अनश्नन्नन्यो अभिचाकशीति’ ऎऩ्गिऱ श्रुतियाले दर्शितमाऩ शरीरसम्बन्धप्रयुक्तसुखदुःखभाग्जीववैलक्षण्यत्तैक् काट्टिऩबडि। सित्तिरत्तॊऴिलै - चित्रव्यापारत्तोडे, ऒत्त - सदृशमाऩ, इदु बद्धमुक्तनित्यर्क्कु विशेषणम्। पत्तरॊडु - बद्धरोडु, मुत्तर् - मुक्तरुक्कु, इङ्गु मुक्तपदत्ताले अनादिमुक्तर् सादिमुक्तरिरुवरुम् विवक्षितर्गळ्। पित्तियॆऩुम् - भित्तियॆऩ्ऩुम्बडियाऩ, उणर्विऩार् - ज्ञानत्तैयुडैयवराऩ, धार्यतैकस्वभावतया चित्ररेखास्थानीयराऩ बद्धमुक्तनित्यरूपत्रिविधचेतनर्क्कुम् धारकतैकस्वभावतया भित्तिस्थानीयमाऩ सङ्कल्पत्तैयुडैयवराऩ ऎऩ्ऱबडि। अत्र त्रिविधचेतनधारकत्वोक्तियाले ‘अक्षरमम्बरान्तधृतेः’ ऎऩ्गिऱ सूत्रोक्तमाऩ मूलप्रकृतिपर्यन्ताचेतनधारकत्वम् कैमुत्यसिद्धम्। इङ्गु सङ्कल्पत्तुक्कु प्रपञ्चधारकत्वोक्तियाले ‘एतस्य वा अक्षरस्य प्रशासने गार्गि सूर्याचन्द्रमसौ विधृतौ तिष्ठतः’ ऎऩ्गिऱ श्रुतियुम् ‘सा च प्रशासनात्’ ऎऩ्गिऱ सूत्रमुम् प्रत्यभिज्ञापितङ्गळ्। एतेन ‘स्वे महिम्नि प्रतिष्ठितः’ ऎऩ्गिऱ अनन्याधारत्वम् फलितम्। इत्ताल् द्युभ्वादिपादप्रतिपाद्यमाऩ स्वनिष्ठत्वरूपगुणम् व्यञ्जितमाय्त्तु। सिदैविल् - शैथिल्यमिल्लाददाऩ, मऱै नॆऱियिल् - वेदमार्गत्तिले, एऱिय - आरूढङ्गळाऩ, उरु - अचेतनत्तिऩुडैय, मुऱैगळ् - कर्मङ्गळ्, मुऱिय - भग्नङ्गळाम्बडि, सिऱै - सङ्कोचम्, कारागृहवाचकमाऩ सिऱैशब्दत्तालिङ्गु सङ्कोचम् विवक्षितम्, अरिय - अशक्यमाऩ, निऱैविऩार् - पूर्तियैयुडैयवराऩ, प्रमाणान्तरेण बाधितुमशक्यङ्गळाऩ ‘इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्थाः’ इत्यादिवेदान्तवाक्यङ्गळाल् आपाततः प्रतीयमानैकळाऩ कापिलतन्त्रसिद्धप्रधानप्रक्रियैकळॆल्लाम् सम्यङ्न्यायानुगृहीततत्तद्वाक्यपरामर्शत्ताले बाधितैकळागैयाले ‘एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताः’ ऎऩ्गिऱबडिये सर्ववेदान्तप्रतिपाद्यदुस्सङ्कोचमहिमपूर्तिकळाऩ ऎऩ्ऱु पिण्डितार्थम्। इङ्गु प्रधानप्रक्रियाप्रतिपादनभङ्गत्तैच् चॊऩ्ऩदु ‘जगद्वाचिद्वात्’ इत्याद्यधिकरणैर्दर्शितमाऩ जीवप्रक्रियाप्रतिपादनभङ्गत्तुक्कुम् उपलक्षणम्। ‘आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेर्दर्शयति च’ इत्याद्यधिकरणङ्गळाले प्रधानप्रक्रियानिरासम् प्रथमोपक्रान्तमागैयाले अत्तै इङ्गे कण्ठोक्तमाक्कि चरमोपक्रान्तमाऩ जीवप्रक्रियानिरासत्तै उपलक्षिक्कै उचितमिऱे। इत्ताल् निरवधिकमहिमत्वलक्षणानुमानिकपादप्रतिपाद्यगुणम् प्रकाशितमाय्त्तु। कत्तुविक्क - जल्पम्बण्णुविक्क, वल - समर्थमाऩ, कत्तुवित्तैवऴि - जल्पविद्यामार्गत्तै, कऱ्ऱवर्क्कु - अभ्यसित्तवर्क्कु, असैविल् - चलनमिल्लाद, मायऩार् - विचित्रशक्तिकराऩ, ऎडुत्तविडमॆल्लाम् हेतुकल्पनम् पण्णुम्बडि कुतर्ककुहनोत्थापकमाऩ जल्पविद्याख्यमार्गाभ्यासमुडैयवराले दुर्विचालजगत्सृष्ट्यनुकूलविचित्रशक्तिकराऩ ऎऩ्ऱबडि। इङ्गु मायऩारॆऩ्ऱु निर्देशित्तदु ‘आत्मनि चैवं विचित्राश्च हि’ ऎऩ्गिऱ सूत्रत्तिऩ्बडिये विचित्रशक्तिकतया ब्रह्मणो जगत्कारणत्वे सम्भावितसर्वानुपपत्तिपरिहारप्रदर्शनार्थम्। ब्रह्मकारणत्वत्तुक्कु तर्कदुर्विचालत्वकथनम् कापिलादिस्मृतिदुर्विचालत्वत्तुक्कुम् उपलक्षणम्, इङ्गु शारीरकशास्त्रत्तिल् प्रथमोपात्तमाऩ स्मृतिदुर्विचालत्वत्तै कण्ठोक्तमाक्कि चरमोपात्तमाऩ तर्कदुर्विचालत्वत्तै उपलक्षिक्क वेण्डियिरुक्क विपरीतमागप्पण्णिऩदु कपिलादिस्मृत्यपेक्षया बाह्यतर्काणां परिहार्यतायां प्राधान्यद्योतनार्थम्। इत्ताल् स्मृतिन्यायविरोधपरिहारपरस्मृतिपादप्रतिपाद्यनिर्बाधत्वरूपगुणम् अनुभाषितमाय्त्तु, कबिलर् - कपिलमतनिष्ठरुडैयवुम्, (कणसरणर्?), सुगदर् - सुगतमतनिष्ठरुडैयवुम्, समणर् - श्रमणमतनिष्ठरुडैयवुम्, श्रमणः - जिनः । अरर् - हरमतनिष्ठरुडैयवुम्, वऴिगळ् - मार्गङ्गळ्, अऴियुम् - नशिक्कुम्बडियाऩ, अरुळ् - कृपाप्रयुक्तमाऩ, मॊऴियिऩार् - वचनत्तैयुडैयवराऩ, इङ्गु अरुळ्मॊऴिशब्दत्ताले सहजभगवत्कारुण्यपरिवाहभूतमाऩ श्रीपाञ्चरात्रशास्त्रम् विवक्षितम्। इदुक्कु कृपाप्रयुक्तत्वोक्तियाले ‘वेदान्तेषु यथा सारं सङ्गृह्य भगवान्हरिः । भक्तानुकम्पया विद्वान् सञ्चिक्षेप यथासुखम् ॥’ ऎऩ्ऱु परमसंहितोक्तरीत्या विप्रलिप्सादिमूलकबुद्धादिशास्त्रापेक्षया वैलक्षण्यं दर्शितम् । कापिलकाणादसौगतजैनपाशुपतबाधकमाऩ श्रीपाञ्चरात्रशास्त्ररूपवचनत्तै उडैयवराऩ ऎऩ्ऱबडि। इङ्गु सुगतरॆऩ्गिऱ पदत्ताले ‘समुदाय उभयहेतुकेऽपि तदप्राप्तिः’ ऎऩ्ऱु तुडङ्गि अधिकरणत्रयत्ताले निरस्तराऩ वैभाषिकसौत्रान्तिकयोगाचारमाध्यमिकरूपचतुर्विधबौद्धर् विवक्षितर्गळ्। एतेन साङ्ख्याधिकरणम् तुडङ्गि श्रीपञ्चरात्राधिकरणमळवाग अष्टाधिकरणार्थत्तै अनुग्रहित्त पडि। इत्ताल् समयपादप्रतिपाद्यमाऩ आश्रिताप्तत्वरूपगुणम् अनुवर्णितमाय्त्तु। कत्तु - कङ्गळुडैय, कम् - इन्द्रियम्। इलक्किलुम् - लक्ष्यत्तिलेयुम्, स्थूलत्वेनेन्द्रियगोचरमाऩ आकाशादिभूतपञ्चकत्तिलेयुमॆऩ्ऱबडि। इङ्गु भूतपञ्चकोपादानेन तत्सूक्ष्मावस्थारूपतन्मात्रपञ्चकम् उपलक्षितमागिऱदु। अरु - सूक्ष्मवस्तुक्कळुडैय, कुलत्तिलुम् - वर्गत्तिलेयुम्, अतिसूक्ष्मत्वेनेन्द्रियागोचरमाऩ जीववर्गत्तिलेयुमॆऩ्ऱबडि। असित्तिलॊक्कुम् - अचित्तोडे सदृशमागिय, महदादिविकारत्तोडॊक्क ऎऩ्ऱबडि। अचित्पदम् सामान्यवाचियाऩालुम् इङ्गु गोबलीवर्दन्यायेन भूतपञ्चकपूर्वभाविमहदादिरूपविशेषपरम्। ऒरुमुदल्वऩार् - ऒरु कारणभूतराऩ, प्रकृतियुडैय साक्षाद्विकारमाऩ महत्तत्त्वत्तिले पोले परम्पराविकारमाऩ भूततन्मात्रपञ्चकत्तिलेयुम् विकारमिल्लाद जीववर्गत्तिलेयुम् साक्षादेव निमित्तोपादानभूतराऩ ऎऩ्ऱु निर्गलितार्थम्। इन्द सार्वत्रिकसाक्षात्कारणत्वोक्तियाले उत्तरोत्तरभूतं प्रति ब्रह्मणः पूर्वपूर्वभूतद्वारा कारणत्वमॆऩ्गिऱ शङ्कानिरासकमाऩ ‘तेजोऽतस्तथा ह्याह’ ऎऩ्गिऱ अधिकरणम् प्रत्यभिज्ञापितम्। इङ्गु चेतनत्तै इन्द्रियागोचरत्वेन निर्देशिक्कैयाले स्थूलत्वेन स्वरूपपरिणामासहिष्णुतया स्वभावान्यथाभावरूपोत्पत्तियुम् जीववर्गत्तै सूक्ष्मत्वेन निर्देशिक्कैयाले छेदनदहनक्लेदनशोषणाद्यनर्हत्वेन स्वरूपपरिणामासहिष्णुतया स्वभावान्यथाभावरूपोत्पत्तियुम् सूचितैयाय्त्तु। इत्ताल् वियत्पादप्रतिपाद्यमाऩ आकाशात्माद्युचितसृष्टिकर्तृत्वरूपगुणम् प्रदर्शितमाय्त्तु। करणम् - चक्षुरादिकरणङ्गळै, इडु - निवेशिक्कै, कडिय - अशक्यङ्गळाऩ, चक्षुरादिकरणप्रवृत्त्यनर्हङ्गळाऩ ऎऩ्ऱबडि। पदिऩॊरु - एकादशसङ्ख्याकङ्गळाऩ, इरुडिगमुम् - हृषीकङ्गळुम्, अडैय - कार्त्स्न्येन, मुडियुम् - नशिक्कुमदाऩ, अडि - आदिकालत्तिले, इरुडियार् - ऋषीभूतराऩ, निरुपाधिकनिखिलविषयसाक्षात्कारराऩ ऎऩ्ऱबडि। चक्षुरादिकरणागोचरैकादशेन्द्रियप्रलयकालस्थितराय् स्वयं करणनिरपेक्षसाक्षात्कारराऩ ऎऩ्ऱबडि। इङ्गिन्द्रियङ्गळै चक्षुराद्यगोचरत्वेन निर्देशित्तदु ‘अणवश्च’ ऎऩ्गिऱ अधिकरणत्तिऩ् पडिये सूक्ष्मतमत्वज्ञापनार्थम्। एकादशत्वेन निर्देशित्तदु परमात्मविषयश्रुतिप्रत्यभिज्ञापनार्थम्। तत्रापि प्राणशब्दत्ताले निर्देशियादे ऋषिशब्दत्ताले निर्देशित्तदु ‘ऋषिशब्दश्च सर्वज्ञे तस्मिन्नेव युज्यते न त्वचेतनेष्विन्द्रियेषु’ ऎऩ्ऱु श्रीभाष्योक्तरीत्या तस्याः श्रुतेः परमात्मविषयत्वोपपादनार्थम्। इङ्गु परमात्मनि बहुकृत्वो बहुवचननिर्देशम् ‘गौण्यसम्भवात् तत्प्राक्श्रुतेश्च’ ऎऩ्गिऱबडिये परमात्मन्येकस्मिन् औपचारिकमाऩ ‘प्राणा वा व ऋषयः’ ऎऩ्गिऱ बहुवचनत्तै अनुकरिक्कैक्काग। इत्ताल् करणपादप्रतिपाद्यमाऩ इन्द्रियादिकारणत्वरूपगुणम् उपदर्शितमाय्त्तु। अऩैत्तुलगुम् - समस्तलोकङ्गळिलेयुम्। ऒत्तु - सममायिरुन्दु, इदुक्कु असैविऩारॆऩ्गिऱत्तोडन्वयम्। ऒत्तियॊत्ति - आक्रमित्तु आक्रमित्तु, वरुम् - पॊङ्गिवरुमदाऩ, इप्पवत्तु - इन्द भवत्तिले, इसैयिल् - अभ्युपगमम्बण्णिल्, असैविऩार् - चलिप्पिक्कुमवराऩ। संवर्तसमयसागरम् पोले पॊङ्गिवरुगिऱ संसारत्तिले चेतनरुक्कु प्राप्तवैचित्रियाले रुचिपिऱक्किल् सर्वसमरायिरुन्दु तत्तद्रुच्यनुगुणमाग संसारत्तै प्रवर्तिप्पिक्कुमवराऩ ऎऩ्ऱु निष्कर्षम्। ऒत्ति ऒत्तिवरुमॆऩ्गिऱवित्ताल् संसारत्तुक्कु अविद्याप्रकृतिसम्बन्धरुचिवासनामुखेनाविश्रान्त्यबाधकत्वम् दर्शितम्। इत्ताल् वैराग्यपादप्रतिपाद्यमाऩ संसारतन्त्रवाहित्वरूपगुणम् स्फुटीकृतमाय्त्तु। उरुवम् - रूपवद्वस्तु, अरुवम् - रूपरहितवस्तु, ऎऩुमुलगिल् - ऎऩ्ऱु सॊल्लप्पट्ट लोकत्तिले, मुडगु - सङ्कोचम्, इलॆऩिल् - इल्लैयॆऩ्ऩुमिडत्तिल्, उवमै - उपमानम्, इलदु - इल्लादबडि, इलगु - विळङ्गा निऱ्किऱ, तलैवऩार् - प्रधानभूतराऩ, चेतनाचेतनात्मकप्रपञ्चत्तिले कलन्दिरुक्कच् चॆय्देयुम् रुमाप्रक्षिप्तकाष्ठन्यायत्ताले तत्प्रयुक्तस्वभावसङ्कोचादिहेयप्रसङ्गमिल्लै ऎऩ्ऩुमिडत्तिल् ऒरु दृष्टान्तम् सॊल्ल वॊण्णादबडि विळङ्गुगिऱ सर्वलोकप्रधानराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् उभयलिङ्गपादप्रतिपाद्यमाऩ अखिलहेयप्रत्यनीककल्याणैकतानत्वरूपगुणम् स्पष्टीकृतमाय्त्तु। उत्तमप्पडि - उत्तमप्रकारत्ताले, वगुत्त - विभक्तैकळाऩ, वित्तैगळिल् - विद्यैकळिले, उत्तरिक्क - संसारोत्तरणार्थमाग, उणर् - अनुसन्धीयमानङ्गळाऩ, कुणवऩार् - गुणङ्गळैयुडैयवराऩ, ‘लिङ्गभूयस्त्वात्तद्धि बलीयस्तदपि’ ऎऩ्गिऱ अधिकरणत्तिले नारायणानुवाकम् सर्वपरविद्योपास्यविशेषनिर्धारणपरमॆऩ्ऱु निर्णयित्तबडिये वेदान्तङ्गळिले परविद्यात्वेन निर्णीतैकळाऩ सदक्षरदहरादिविद्यैकळिले संसारोत्तरणकामराले उपास्यमाऩ कल्याणगुणराऩ ऎऩ्ऱु निष्कर्षम्। इत्ताल् गुणोपसंहारपादप्रतिपाद्यमाऩ बहुविधभजनविषयत्वरूपगुणम् ख्यापितमाय्त्तु। उरिय - उचितैकळाऩ, किरिसैगळिल् - क्रियैकळिले, अरियदु - दुष्करमाऩ, ऒरुविरगु - ऒरु उपायत्तै, तॆरिय - अऱिगैक्कु, विरैयुमवर् - त्वरिक्कुमवरिडत्तिले, परिविऩार् - प्रेमयुक्तराऩ, भक्त्यङ्गभूतस्वस्ववर्णोचितनित्यनैमित्तिककाम्यकर्मङ्गळै अनुष्ठिक्कुम्बोदु दुरधिगमदुष्करसात्त्विकत्यागरूपबन्धकत्वनिवृत्त्युपायत्तैत् तॆरिन्दनुष्ठिक्कुम् इव्वधिकारिकळ्बक्कल् प्रसन्नरायवर्गळुक्कु झटिति स्वविषयकभक्तियोगनिष्पादकराऩ ऎऩ्ऱु फलितार्थम्। इङ्गु उरियवॆऩ्ऱु क्रियैकळै उचितत्वेन निर्देशिक्कैयाले ‘अन्तरा चापि तु तद्दृष्टेः’ ऎऩ्गिऱवधिकरणत्तिले निर्णयित्तबडिये विधुराद्याश्रमिणामप्याश्रमनियतैः जपोपवासदानदेवताराधनादिभिः विद्याधिकारोऽस्तीति ज्ञापितम्, इत्ताल् अङ्गपादप्रतिपाद्यमाऩ स्वोचितकर्मप्रसाद्यत्वरूपगुणमाविष्कृतमाय्त्तु। सत्तु - सत्तुक्कळ्, पुण्यरूपङ्गळॆऩ्ऱबडि, असत्तु - असत्तुक्कळ्, पापरूपङ्गळॆऩ्ऱबडि। ऎऩुम् - ऎऩ्ऩुमवैयाऩ, अऩैत्तु - समस्तङ्गळाऩ, अणैत्त - आत्मावै आश्लेषित्तिरुक्किऱ, विऩै - कर्मङ्गळुडैय, तॊत्तु - सम्बन्धत्तै, अऱुक्कवल - छेदिक्क शक्तमाऩ, तुणिविऩार् - सङ्कल्पत्तैयुडैयवराऩ, स्वोपासकरुडैय पुण्यपापरूपसकलकर्मङ्गळुक्कुम् अश्लेषविनाशापादकदृढसङ्कल्पराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् आवृत्तिपादप्रतिपाद्यमाऩ कर्मविमोचकत्वरूपगुणम् प्रकटितमाय्त्तु। सरियुमळविल् - शरीरम् तळरुम् कालत्तिले, उरियवरै - प्राप्तराऩ अधिकारिकळै, अऱिवरिय - ज्ञातुमशक्यमाऩ, तमऩिनॆऱि - धमनिमार्गत्तिले, सॊरुगु - प्रवेशिप्पिक्कुमवराऩ, विरगिऩार् - उपायज्ञराऩ, स्वचरणारविन्दप्राप्तियोग्यराऩ उपासकरै शरीरविश्लेषकालत्तिले लोकान्तरप्रापकक्षुद्रनाडिकळिले प्रवेशियादबडि ‘तदोकोग्रज्वलनं तत्प्रकाशितद्वारः विद्यासामर्थ्यात् तच्छेषगत्यनुस्मृतियोगाच्च हार्दानुगृहीतः शताधिकया’ ऎऩ्गिऱ सूत्रत्तिऩ्बडिये नाडिविमोचनम्बण्णिवैत्तु अर्चिरादिमार्गप्रथमतीर्थमाऩ मूर्धन्यनाडियिले प्रवेशिप्पिक्कुमवराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् उत्क्रान्तिपादप्रतिपाद्यमाऩ ब्रह्मनाडिप्रवेशकत्वरूपगुणम् अभिहितमाय्त्तु। तत्तुव - पृथिव्याद्यचित्तत्त्वङ्गळुडैय, तिरळ् - समूहत्तै, उदैत्तुदैत्तु - पादङ्गळाले आक्रमित्तु आक्रमित्तु, अडैवु - क्रमेण, तत्तुविक्कुमवर् - उल्लङ्घनम् पण्णिवैक्कुमवर्क्कु, तलैवऩार् - प्रधानभूतराऩ, ब्रह्माण्डतदावरणरूपसकलप्राकृततत्त्वङ्गळैयम् पादङ्गळाले मिदित्तुक्कॊण्डु प्राकृतेतरलोकाधिरोहणम् पण्णुम् उपासकर्क्कु आतिवाहिकराऩ अर्चिरादिकळुक्कु नियामकराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् अर्चिरादिपादप्रतिपाद्यमाऩ अर्चिरादिमार्गनेतृत्वरूपगुणम् उद्भावितमाय्त्तु। तरुग - ईश्वरऩ् पलऩ्गॊडुक्कुम्बडि, उणरुमवर् - उपासिक्कुमवर्, सरणम् - चरणङ्गळै, अणुग - अडैय, विडल् - त्यागम्, अरिय - अशक्यराऩ, फलप्रदेश्वरप्रसादार्थमाग उपासिक्कुमवर् स्वचरणारविन्दङ्गळै अडैन्दु अनुभविक्कुमिडत्तिले अत्यर्थभोग्यतैयाले त्यक्तुमशक्यराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् चरमपादप्रतिपाद्यमाऩ अपुनरावृत्तिसायुज्यप्रदत्वरूपगुणम् उद्घाटितमाय्त्तु। इन्द शारीरकशास्त्रषोडशपादीप्रतिपाद्यगुणङ्गळै ‘स्रष्टा देही स्वनिष्ठो निरवधिमहिमाऽपास्तबाधः श्रिताप्तः खात्मादेरिन्द्रियादेरुचितजननकृत् संसृतौ तन्त्रवाही । निर्दोषत्वादिरम्यो बहुभजनपदं स्वार्हकर्मप्रसाद्यः पापच्छिद्ब्रह्मनाडीगतिकृदतिवहन् साम्यदश्चात्र वेद्यः ॥’ ऎऩ्ऱु अधिकरणसारावल्युपक्रमत्तिले तामे अनुक्रमित्तारिऱे। अरुळ्वरदर् - कृपैयाले सकलपुरुषार्थप्रदराऩ पेररुळाळरुक्कु, अडियम् - नाङ्गळ् दासभूतर्, आगप्पॆऱुवदेयॆऩ्ऱु शेषः । (१९)
मूलम् - १।२०
मू - तिरुमगण् मण् मगणीळैमुदलावॆल्लात्
तेवियरुन् दऩ्ऩुडऩे तिगऴ्न्दुनिऱ्कत्,
तरुममिरुमूऩ्ऱु मुदलऩैत्तुन्दोऩ्ऱत्
तऩ्ऩऩैयसूर्गडऩ्ऩडिक्कीऴ्वाऴ
अरुमऱैसेरळविल्ला ववऩियिऩ् कण्
अरवणैमेल् वीऱ्ऱिरुप्पालऩैत्तुङ्गाक्कुङ्
गरुमणियैक्करिगिरि मेऱ्कण्डेऩॆऩ्ऱऩ्
कडुविऩैगळऩैत्तु नाऩ् कण्डिलेऩे। (२०)
ब्रह्मावप्पॊऴुदु सम्भ्रमसन्तोषसाध्वसङ्गळैयुडैयऩाय्क् कॊण्डु किट्टिच्चॆऩ्ऱु सूरिभोग्यमाऩ शुभाश्रयत्तै अनुभवित्तुत् ताऩ् पॆऱ्ऱ पेऱ्ऱै पेसिऩबडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
तिरुमगळ् - पॆरियबिराट्टियार्, मण्मगळ् - पूमिप्पिराट्टियार्, नीळै - नीळैप्पिराट्टियार्, मुदला - इवर्गळ् मुदलाऩ, ऎल्लात् तेवियरुम् - सकलदेविकळुम्, तऩ्ऩुडऩे - तऩ्ऩोडेगूड, तिगऴ्न्दु निऱ्क - प्रकाशित्तिरुक्कुम्बडि, इदुक्कु वीऱ्ऱिरुप्पालॆऩ्गिऱत्तोडे अन्वयम्। इरुमूऩ्ऱु - षट्सङ्ख्याकङ्गळाऩ, तरुमम् - धर्मङ्गळ्, ज्ञानादिषाड्गुण्यमॆऩ्ऱबडि। मुदल् - अवै मुदलाऩ, अऩैत्तुम् - कृत्स्नकल्याणगुणङ्गळुम्, तोऩ्ऱ - भासिक्कुम्बडि, ‘गुणैः षड्भिस्त्वेतैः प्रथमतरमूर्तिस्तव बभौ’, ‘षाड्गुण्यात् वासुदेवः परः’ ऎऩ्गिऱबडिये षाड्गुण्यम् मुदलाऩ सकलकल्याणगुणङ्गळुम् परवासुदेवविग्रहत्तिले सम्यगभिव्यक्तङ्गळाम्बडि ऎऩ्ऱबडि, तऩ् - तऩ्ऩुडैय, अऩैय - समस्तराऩ, सूरिगळ् - नित्यसूरिकळ्, अस्पृष्टसंसारगन्धरागैयाले सन्ततमविस्मृतस्वदास्यराऩ सूरिकळॆऩ्ऱबडि। तऩ्ऩडिक्कीऴ् - तऩ्ऩुडैय तिरुवडिगळिऩ् कीऴे, वाऴ - वाऴुम्बडि, इदुक्कु मुऩ्बु सॊऩ्ऩबडि अन्वयम्। अरुमऱै - दुरवबोधश्रुतिकळोडे, सेर् - सेर्न्दिरुक्किऱ, अळविल्ला - अपरिच्छिन्नैयाऩ, अवऩियिल् - अवनियिले, ‘तद्विष्णोः परमं पदम्’, ‘त्रिपादस्यामृतं दिवि’ इत्यादि श्रुतिशतप्रतिपाद्यमाय् अपरिच्छिन्नमाऩ अप्राकृतलोकत्तिले ऎऩ्ऱबडि। कण् - प्रधानभूतराऩ, अरवु - सर्पमागिऱ, भोगिसार्वभौमऩाऩ तिरुवनन्दाऴ्वाऩागिऱ ऎऩ्ऱबडि। अणैमेल् - पर्यङ्कत्तिऩ् मेले, वीऱ्ऱिरुप्पाल् - वीऱ्ऱिरुक्कैयाले, उत्कर्षम् तोऱ्ऱविरुक्कैयाले ऎऩ्ऱबडि। अऩैत्तुम् - कृत्स्नङ्गळैयुम्, काक्कुम् - रक्षिक्कुमदाऩ, करुमणियै - करुमाणिक्कत्तै, इङ्गु करुमाणिक्कशब्दत्ताले नीलमणिपोल् उज्ज्वलविग्रहराऩ परवासुदेवरै निगरणम् पण्णिऩबडि। करिगिरिमेल् - करिगिरिशिखरत्तिले, कण्डेऩ् - साक्षात्करित्तेऩ्, प्रकृतिमण्डलोत्तीर्णपरमयोगिवाङ्मनसागोचरपरमव्योमवर्ति परवासुदेवऩै तिर्यङ्मनुष्यादिसकललोकचर्मचक्षुर्विषयमाऩ करिगिरिशिखरत्तिले साक्षात्करित्तेऩॆऩ्ऱबडि। इदुक्कु फलम् सॊल्लुगिऱदु। ऎऩ्दऩ् - ऎऩ्ऩुडैय, कडु - क्रूरङ्गळाऩ, विऩैगळऩैत्तुम् - सकलकर्मङ्गळैयुम्, नाऩ् - इप्पडि कृतार्थऩाऩ नाऩ्, कण्डिलेऩ् - काणेऩ्, सकलकर्मङ्गळुम् नशित्तऩ ऎऩ्ऱबडि। (२०)
मूलम् - १।२१
मू। पॆडैयिरण्डैयॊरऩमडैन्दु पिरिन्दिडावगै पेसलाम्
पॆरुगुमरुविग ळरुगु मरुविय पॆरियमणिवरैबयिललाम्,
पिडियिरण्डॊडु कळबमॊऩ्ऱु पिणैन्द पेरऴगोदलाम्
पिरिविलॊळियॊडु निऴलुमरुगुऱु मिरवियिलगुदल्बरवलाम्,
कॊडियिरण्डॊडु विडबियॊऩ्ऱु कुळिर्न्दवाऱु कुलावलाम्
कुऱैविल् सुरुदियु निऩैवुमिलगिय तरुमवरुनिलैयॆऩ्ऩलाम्,
अडियिरण्डैयु मडैयुमऩ्बरऱिन्द पेररुळाळऩार्
अणुगुमलर्मगळवऩिमगळॊडु करडिगिरि निलैगवर्दले। (२१)
इप्पडि कण्गळ् कण्डऱ्करिय मनोरथविषयत्तैक् कण्ड ब्रह्मा ‘मॊय्माम्बूम्बॊऴिल्’पडिये अक्रममाग हर्षचेष्टितङ्गळैप् पण्णिच् चिऱिदु पोदोडिक् कूडित् धरित्तु नाच्चिमारुडऩे पॆरियबॆरुमाळॆऴुन्दरुळियिरुक्किऱ निलैयै अनुभवित्त पडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
अडियिरण्डैयुम् - चरणयुगलत्तैयुम्, अडैयुम् - आश्रयिक्कुमवराऩ, अऩ्बर् - प्रेमशालिकळाले, अऱिन्द - अऱियप्पट्टवराऩ, ‘हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्तः’ इत्यादिकळ्बडिये स्वचरणङ्गळैये प्राप्यप्रापकङ्गळाग अध्यवसित्तिरुक्कुम् प्रेमशालिकळाले सुग्रहस्वभावराऩ ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् अनेवंविधपुरुषदुर्ग्रहत्वं फलितम्। पेररुळाळऩार् - पेररुळाळरुडैय, इदुक्कु निलैगवर्दलॆऩ्गिऱत्तोडन्वयम्। अणुगु - सन्निहितैकळाऩ, पार्श्वद्वयस्थितैकळाऩ ऎऩ्ऱबडि। मलर्मगळ् - पॆरियबिराट्टियार्, अवऩिमगळ् - भूमिप्पिराट्टियार्, ऒडु - इवर्गळोडु कूड, करडिगिरि - करडिगिरियिले, श्रीहस्तिगिरियिले ऎऩ्ऱबडि। निलैगवर्दल् - स्थितियैयाश्रयिक्कै, इदुक्कु पेसलाम् इत्यादिकळोडन्वयम्। पॆडैयिरण्डै - हंसीद्वयत्तै, ओर् - एकमाऩ, अऩम् - अऩ्ऩमाऩदु, हंसमाऩदॆऩ्ऱबडि। अडैन्दु - संश्लेषित्तु, पिरिन्दिडावगै - विश्लेषियादबडि, पेसलाम् - सॊल्ललाम्। ऒरु हंसमाऩदु इरण्डु हंसङ्गळोडु संश्लेषित्तु विश्लेषियादे उल्लसिक्कुमाप्पोलेयॆऩ्ऱु उपमिक्कलामॆऩ्ऱबडि। इप्पडि मेलुङ्गण्डुगॊळ्वदु। पॆरुगुम् - प्रवहिया निऱ्किऱ, अरुविगळ् - निर्झरङ्गळाले, अरुगु - समीपत्तिले, मरुविय - आदरिक्कप्पट्टदाऩ, संश्लिष्टमाऩ ऎऩ्ऱबडि। पॆरिय - महोन्नतमाऩ, मणिवरै - मणिपर्वतत्तै, पयिललाम् - अभ्यसिक्कलाम्, अविच्छिन्नप्रवाहनिर्झरणीयुगलालङ्कृतपार्श्वद्वयमाऩ इन्द्रनीलमहापर्वतत्तै मुहुर्मुहुः स्मरिक्कलामॆऩ्ऱबडि। कळबमॊऩ्ऱु - ऒरु कलभमाऩदु, पिडियिरण्डॊडु - करेणुद्वयत्तोडे, पिणैन्द - संश्लेषिक्कैयुडैय, पेर् - महत्ताऩ, अऴगु - सौन्दर्यत्तै, ओदलाम् - अध्ययनम्बण्णलाम्, करेणुद्वयमध्यवर्तिमदकरिकलभलक्ष्मिपोले वर्णिक्कलामॆऩ्ऱबडि। पिरिविल् - विश्लेषमिल्लाद, ऒळियॊडु - प्रभैयोडे, निऴलुम् - छायैयुम्, अरुगु - समीपत्तै, उऱुम् - अडैयुम्बडियाऩ, इरवि - रवियुडैय, इलगुदल् - प्रकाशत्तै, परवलाम् - प्रशंसिक्कलाम्, अपृथक्सिद्धकान्तिच्छायारूपवल्लभाद्वयालङ्कृतपार्श्वद्वयऩाऩ सूर्यऩैप्पोले श्लाघिक्कलामॆऩ्ऱबडि। कॊडियिरण्डॊडु - लताद्वयत्तोडेगूड, विडबियॊऩ्ऱु - ऒरु विटपीयाऩदु, कुळिर्न्दवाऱु - शीतलीभवित्तबडियै, कुलावलाम् - पॆरुमैयोडे सॊल्ललाम्, वल्लिकाद्वयवेल्लितमाय् तऴैत्त पारिजातद्रुमत्तैप्पोले कुलावलामॆऩ्ऱबडि। कुऱैविल् - वैकल्यमिल्लाद, सुरुदियुम् - श्रुतियोडुम्, निऩैवुम् - स्मृतियोडुम्, इलगिय - विळक्किऩदाऩ, तरुम - धर्मत्तिऩुडैय, अरुनिलै - सूक्ष्मस्थिति, ऎऩ्ऩलाम् - इदॆऩ्ऱु सॊल्ललाम्, इन्द अवस्थानम्। श्रुतिस्मृतिपरिष्कृतसूक्ष्मधर्मस्थितिपोले ऎऩ्ऱु वर्णिक्कलामॆऩ्ऱबडि। (२१)
मूलम् - १।२२
मू। वेरॊप्पार्विण्मुदलाङ् गावुक्कॆल्लाम्
विऴियॊप्पार्वेदमॆऩुङ्गण्डऩुक्कुक्
कारॊप्पार्गरुणैमऴै पॊऴिन्दिडुङ्गाऱ्
कडलॊप्पार्गण्डिडिऩुङ्गाणाक्कूत्ताल्
नीरॊप्पार्निलमळिक्कुन् दऩ्मैदऩ्ऩा
ऩिल मॊप्पार्नॆडुम्बिऴैगळ् पॊऱुक्कुनेराल्
आरॊप्पारिवर्गुणङ्गळऩैत्तुङ्गण्डा
लरुळाळर् तामॆऩिऩुम् तमक्कॊव्वारे। (२२)
अनन्तरम् अनन्तमङ्गलगुणार्णवराऩ पॆरुमाळुडैय दिव्यगुणङ्गळै अनुभविक्कत् तॊडङ्गि ओरोराकारङ्गळुक्कु ओरोरुपमानाभासङ्गळैत्तेडि गुणसमुदायत्तुक्कॊरु उपमानाभासङ्गळुम् तेडवॊण्णादॆऩ्ऱु कॊण्डाडिऩबडियै यरुळिच्चॆय्गिऱार्।
अरुळाळर् - पेररुळाळर्, विण्मुदलाम् - आकाशप्रभृतियाऩ, कावुक्कॆल्लाम् - तोप्पुक्कॆल्लाम्, वेर् - मुदलोडे, ऒप्पार् - सदृशरावर्, आकाशादिभूतपञ्चकात्मकप्रपञ्चरूपमहोद्यानत्तुक्कु मूलम्बोले धारकरायिरुप्परॆऩ्ऱबडि। वेदमॆऩुम् - वेदमॆऩ्ऱु सॊल्लप्पट्टदाऩ, कण्दऩक्कु - चक्षुस्सुक्कु, विऴि - तारकैयोडे, ऒप्पार् - पूर्ववत्। वेदमागिऱ अलौकिकार्थप्रकाशकचक्षुस्सुक्कन्तस्सारभूतरागैयाले कृष्णतारकैपोले इरुप्पारॆऩ्ऱबडि। करुणै मऴै - करुणावर्षत्तै, पॊऴिन्दिडुङ्गाल् - वर्षित्तु विडुङ्कालत्तिले, कार् - कालमेघत्तोडे, ऒप्पार् - पूर्ववत्। अनालोचितनिम्नोन्नतविभागमाग कृपावर्षम् पण्णुम्बोदु कालमेघम्बोले इरुप्पारॆऩ्ऱबडि। कण्डिडिऩुम् - साक्षात्करित्तुविडिलुम्, काणा - काणप्पडाद, कूत्ताल् - नाट्यत्ताले, कडल् - समुद्रत्तोडे, ऒप्पार् - पूर्ववत्। मुहुर्मुहुः परिचयेऽप्यपरिचितवत् विस्मयावहदिव्यचेष्टितङ्गळाले ‘सलिलनिधिरिव प्रतिक्षणं मे भवति स एव नवो नवो यमक्ष्णोः’ ऎऩ्गिऱबडिये समुद्रम् पोले नवनवरायिरुप्पारॆऩ्ऱबडि। निलम् - भूमियै, अळिक्कुम् - रक्षिक्कुमदाऩ, तऩ्मै - तऩ्ऩाल् स्वभावत्ताले, नीर् - जलत्तोडे, ऒप्पार् - पूर्ववत्। भूमि वाडादे रक्षिक्कुम् स्वभावत्ताले जलम्बोले इरुप्पारॆऩ्ऱबडि। नॆडुम् - दीर्घङ्गळाऩ, पिऴैगळ् - अपराधङ्गळै, पॊऱुक्कुम् - क्षमिक्कुमदाऩ, नेराल् - आर्जवत्ताल्, निलम् - भूमियै, ऒप्पार् - पूर्ववत्। चिरतरानुवृत्तापराधसहिष्णुतैयिले भूमिपोले इरुप्परॆऩ्ऱबडि। इप्पडि ओरोराकारङ्गळुक्कु उपमानाभासङ्गळैक् काट्टि इऩिमेल् समुदायत्तुक्कोर् उपमानाभासमुम् किडैयादॆऩ्गिऱार्। इवर् - इन्द पेररुळाळरुडैय, कुणङ्गळऩैत्तुम् - सकलगुणङ्गळैयुम्, कण्डाल् - निरूपित्तुप्पार्त्ताल्, आर् - ऎवर्, ऒप्पार् - सदृशरावर्, ऒरुवरुम् सदृशरागारॆऩ्ऱबडि। वेऱॊरुवर् सदृशरागाविट्टालुम् तमक्कुत्तामेयागिलुम् सदृशरागारोवॆऩ्ऩ अरुळिच्चॆय्गिऱार्। तामॆऩिऩुम् - तामेयागिलुम्, तमक्कु - स्पष्टम्, ऒव्वार् - सदृशरागार्। करिगिरिवास्तव्यराऩ तमक्कु परमपदवास्तव्यराऩ तामुम् सदृशरागारॆऩ्ऱु तात्पर्यम्। (२२)
मूलम् - १।२३
मू। ऎन्निलमुङ् गुरत्तार्क् कुऱि सॆय्द वॆऴिऱ् परिगॊण्
डऩ्ऩमुयर्त्त सॆय्यो ऩऩ्ऱुवेळ्विसॆय् वेदियिऩ्मेल्
मुऩ्ऩिलैयागियमूर्त्तियुड ऩाऩ्मुगमऱ्ऱुमुऩक्
कॆऩ्ऩवरन्दरुवो मॆऩ्ऱु नादऩियम्बिऩऩे। (२३)
हर्षपरवशऩाय् स्तोत्रपरम्परैयै विण्णप्पम् सॆय्युम् चतुर्मुखऩैप् पार्त्तु प्रसादसुमुखराऩ पॆरुमाळुऩक्कु वेण्डिऩ वरङ्गॊळ्वाय् ऎऩ्ऱरुळिच् चॆय्द पडियै अनुभाषिक्किऱार्।
अऩ्ऩम् - हंसत्ताले, उयर्त्त - उच्छ्रितऩाऩ, हंसवाहनऩाऩ ऎऩ्ऱबडि। सॆय्योऩ् - ऋजुहृदयऩ्, अकृत्रिमभगवत्प्रेमयुक्तऩाऩ चतुर्मुखऩ् ऎऩ्ऱबडि। अऩ्ऱु - आदिकृतयुगमुखत्तिले, ऎन्निलमुम् - सकलभूमिकळिलुम्, कुरत्ताल् - खुरङ्गळाले, कुऱि - चिह्नत्तै, सॆय्द - पण्णिऩदाऩ, भूमण्डलमॆल्लाम् ‘अनेन ससृजेतरां तुरगमेधमुक्तभ्रमत्तुरङ्गखुरचन्द्रकप्रकरदन्तुरा मेदिनी’ ऎऩ्गिऱबडिये खुरपुटपाटितरेखाचिह्नितमाम्बडि जगदेकजाङ्घिकमाऩ ऎऩ्ऱबडि। ऎऴिल् - उज्ज्वलमाऩ, परि - अश्वत्तै, कॊण्डु - प्रधानमाग स्वीकरित्तु, वेळ्विसॆय् - यागम्बण्णुमिडमाऩ, वेदियिऩ्मेल् - उत्तरवेदियिऩ्मेल्, नादऩ् - सकललोकनाथऩाऩ पेररुळाळर्, इङ्गु याञ्नार्थकनाथृधातुनिष्पन्नमाऩ नाथशब्दत्ताले सकलपुरुषार्थलिप्सुभिरभ्यर्थनीयत्वम् दर्शितम्। मुऩ्ऩिलैयागिय - ऎदिरवस्थानमुडैयदाऩ, मूर्त्तियुडऩ् - मूर्तियोडे, नाऩ्मुग - वाराय् चतुर्मुखऩे, उऩक्कु - नम्मुडैय अत्यन्तप्रसादविषयऩाऩ उऩक्कु, मऱ्ऱुम् - नाम् यागविघ्नत्तै शमिप्पित्तु प्रादुर्भवित्तदु तविर, ऎऩ्ऩवरम् - ऎन्द वरत्तै, तरुवोम् - कॊडुक्कक्कडवोम्, ऎऩ्ऱु - स्पष्टम्। इयम्बिऩऩ् - अरुळिच्चॆय्दार्। (२३)
मूलम् - १।२४
मू। सॆऩ्ऱु मलर्बऱित्तॆऩ्ऩादऩ् सेवडिप्पोदुगन्दु
नऩ्ऱॆऩनीर्सुडर्दूबनऩ्मुगवासवॆळ्ळिलैगॊडुत्तु
कऩ्ऩलिलट्टुगत्तोडऩ्ऩञ्जिडैक्कऱिबडैत्तु
पिऩ्ऩुञ्जॆबित्तवऩ्बादमॆण्णुङ्गण्मुऩिगळॆऩ्ऱाऩ्। (२४)
इप्पडि पॆरुमाळाले अभिलषितवराभ्यर्थनाय नियुक्तऩाऩ ब्रह्मा ‘वैकुण्ठे तु यथा वासो यथा वै क्षीरसागरे’ ऎऩ्ऱु स्वाभिलषितवरत्तै विण्णप्पंसॆय्य पॆरुमाळुम् ‘देवतिर्यङ्मनुष्याणाम्’ इत्यादि अरुळिच्चॆय्गैयाले कृतार्थऩाय् क्रतुशेषत्तैत् तलैक्कट्टि कार्तयुगधर्मप्रक्रियैयाले परिपूर्णसमाराधनम्बण्णि परमभागवतराऩ महर्षिकळैक् कुऱित्तुत् ताऩ्बण्णिऩ अभिगमनादिरूपाच्छिद्रपाञ्चकालिकसमाराधनक्रमत्तै सङ्ग्रहित्तुबदेशित्तबडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
इप्पाट्टु बहुकोशङ्गळिले कण्डदिल्लैयागिलुम् सिलकोशङ्गळिले काण्गैयालुम् अपेक्षितार्थमागैयालुम् विवरिक्किऱोम्। मुऩिगळ् - महर्षिकळे, सॆऩ्ऱु - अडैन्दु, भगवदाभिमुख्येन तङ्गळात्माक्कळै नडत्ति ऎऩ्ऱबडि। इत्ताल् ‘द्वयेन तद्विवरणैः प्रपद्य प्रभुमीश्वरम् । निक्षिप्य चिरमात्मानं तत्पादाब्जे कृती भवेत् ॥’ ऎऩ्गिऱबडिये भगवच्चरणारविन्दयोः स्वात्मसमर्पणरूपमाऩ अभिगमनत्तै उपदेशित्तबडि। मलर् - पुष्पङ्गळै, पऱित्तु - अपचयित्तु, इत्ताल् बाह्यपूजोपकरणसम्पादनत्तै विधित्तबडि। नादऩ् - नाथऩुडैय, सेवडि - सिवन्दिरुक्किऱ तिरुवडिगळागिऱ, पोदु - पुष्पङ्गळै, उगन्दु - स्पृहित्तु, इत्ताल् मनसो भगवच्चरणारविन्दैकाग्रतारूपान्तरपूजोपकरणसम्पादनत्तै अनुशासित्तबडि। इप्पडि उपादानम् सङ्गृहीतमाय्त्तु। नऩ्ऱॆऩ - नल्लवैयॆऩ्ऩुमवैयाऩ, श्लाघ्यङ्गळाऩ ऎऩ्ऱबडि। नीर् - जलम्। सुडर् - दीपम्। तूबम् - धूपम्, मुगवास - मुखवासम्, वॆळ्ळिलै - वॆळुत्तिरुक्किऱ ताम्बूलादिकळ्, कॊडुत्तु - इवैगळै समर्पित्तु, इदु मऱ्ऱुमुळ्ळ औपचारिकसांस्पर्शिकभोगङ्गळुक्कुम् उपलक्षणम्। इऩि आभ्यवहारिकभोगसमर्पणत्तैक् काट्टुगिऱार्। कऩ्ऩल् - इक्षुरसम्, इदु मऱ्ऱुमुळ्ळ पेयङ्गळुक्कुम् उपलक्षणम्। इलट्टुगत्तोडु - लड्डुकाख्यभक्ष्यविशेषत्तोडे, इदु मऱ्ऱुमुळ्ळ भक्ष्यङ्गळुक्कुपलक्षणम्। अऩ्ऩम् - ओदनम्, इदु मऱ्ऱुमुळ्ळ भोज्यङ्गळुक्कुपलक्षणम्। सीडै -खाद्यविशेषम्। इदु मऱ्ऱुमुळ्ळ खाद्यङ्गळुक्कुपलक्षणम्। कऱि - व्यञ्जनङ्गळ्, पडैत्तु - इवैगळै निर्वपित्तु, समर्पित्तॆऩ्ऱबडि। इत्ताल् इज्यैयै चोदित्तबडि। पिऩ्ऩुम् - पिऱ्पाडुम्, सॆबित्तु - जपित्तु, मूलमन्त्रमन्त्ररत्नादिकळै जपित्तॆऩ्ऱबडि। इत्ताल् स्वाध्यायत्तै बोधित्तबडि। अवऩ्बादम् - अन्द नाथऩुडैय पादङ्गळै, ऎण्णुङ्गोळ् - चिन्तियुङ्गोळ्, इत्ताल् योगत्तै ज्ञापित्तबडि। ऎऩ्ऱाऩ् - ऎऩ्ऱु सॊऩ्ऩाऩ्, चतुर्मुखऩ् इति शेषः। (२४)
मूलम् - १।२५
मू -आऴिनिलै विऩैगडिवा ऩयमेद मुडिन्ददऱ्पिऩ्
वेऴमलै नायगऩार् विडैगॊडुक्क विण्णेऱि
नाऴिगैयिल् वाऩवरै माऱ्ऱियिडु नाऩ्मुगऩ्ऱा
ऩूऴियॆला मऴियाद योग मडैन्दिरुन्दाऩे। (२५)
अनन्तरम् अतिसन्तुष्टराऩ पॆरुमाळाले अनुज्ञातऩाऩ चतुर्मुखऩ् सत्यलोकत्तिल् सॆऩ्ऱु परिपूर्णभगवदनुभवरसभरितसमाधिविशेषत्ताले चरितार्थऩायिरुन्द पडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
नाऴिगैयिल् - घटिकैकळिले इरुक्कुमवराऩ, वानवरै - देवर्गळै, माऱ्ऱियिडुम् - माऱ्ऱिविडुमवऩाऩ, द्वित्रब्रह्मविनाडिकापदस्थराऩ देवर्गळै तत्तत्कालङ्गळिले वाङ्गवुम् वैक्कवुम् अधिकारियाऩ ऎऩ्ऱबडि। नाऩ्मुगऩ्दाऩ् - चतुर्मुखऩ्, आऴिनिलै - समुद्रस्थानीयमाऩ, अपरिच्छिन्नमाऩ, विऩै - कर्मत्तै, कडिवाऩ् - परिहरिक्क, अयमेदम् - हयमेधमाऩदु, मुडिन्ददऱ्पिऩ् - समाप्तमाऩबिऩ्बु, वेऴमलै नायगऩार् - करिगिरिनायकराऩ पेररुळाळर्, विडै - अनुज्ञैयै, कॊडुक्क - सादिक्क, विण् - सत्यलोकत्तै, एऱि - आरोहित्तु, ऊऴियॆल्लाम् - कल्पकालमॆल्लाम्, अऴियाद - नशियाददाऩ, आकल्पमनुस्यूतमाऩ ऎऩ्ऱबडि। योगम् - योगत्तै, अडैन्दु इरुन्दाऩ् - स्पष्टम्। (२५)
मूलम् - १।२६
मू - आदियुगत्तयऩ् कण्डिड निऩ्ऱवरुळ्वरदर्
कादलुयर्त्त कळिऱ्ऱैत् तिरेदैयिऱ् कात्तळित्तु
वादुयर्देवगुरुवुक् किरङ्गित्तुवाबरत्तिल्
सोदियनन्दऩ् कलियिऱ् ऱॊऴुदॆऴ निऩ्ऱऩरे। (२६)
इप्पडि पॆरुमाळ् कृतयुगत्तिले चतुर्मुखऩाले समाराधनङ्गण्डरुळिऩबडियै अनुवदित्तुक्कॊण्डु युगान्तरङ्गळिल् श्रीगजेन्द्र-बृहस्पति-शेषर्गळाले समाराधङ्गण्डरुळिऩबडियैक् काट्टिक्कॊण्डु सत्यव्रतमाहात्म्यत्तै उपसंहरिक्किऱार्।
आदियुगत्तु - आदियुगत्तिले, अयऩ् - अजऩ्, कण्डिड - साक्षात्करिक्कुम्बडि, आराधिक्कुम्बडि ऎऩ्ऱबडि। निऩ्ऱ - आविर्भवित्तॆदिरे निऩ्ऱवराऩ, अरुळ् वरदर् - कृपाप्रधानराऩ पेररुळाळर्, तिरेदैयिल् - त्रेतायुगत्तिल्, कादल् - प्रेमत्ताले, उयर्त्त - अभ्यधिकमाऩ, प्रतिदिनम् सहस्रपत्रसहस्रेण भगवत्पादपद्मार्चनं विना स्वात्मधारणमलभमानमाऩ ऎऩ्ऱबडि। कळिऱ्ऱै - गजत्तै, कात्तळित्तु - समयम्बार्त्तु रक्षित्तु, ग्राहप्रयुक्तापद्विमोचनम् पण्णि श्रीगजेन्द्राऴ्वाऩाले तिरुवाराधनङ्गण्डरुळियॆऩ्ऱु फलितार्थम्। इत्ताल् श्रीगजेन्द्रवृत्तान्तस्सर्वोऽपि सङ्गृहीतः । तुवाबरत्तिल् - द्वापरयुगत्तिले, वादु - वादङ्गळाले, उयर् - अभ्यधिकऩाऩ, तेवगुरुवुक्कु - बृहस्पतिक्कु, इरङ्गि - प्रीतिपण्णि, देवसभैयिले धर्मसंवादम् वन्द पोदु धर्ममार्गत्तिल् निऩ्ऱुम् स्खलित्तु देवशप्तऩाय् भूमियिले दुःखबहुलजन्मत्तैप्पॆऱ्ऱु तपस्सु पण्णुगिऱ बृहस्पतिक्कु शापापद्विमोचनम् पण्णि अवऩाले आराधनङ्गण्डरुळि ऎऩ्ऱबडि। इङ्गु वादुयर् ऎऩ्गिऱ पदत्ताल् धर्मविप्रतिपत्तिदशैयिले धर्मशास्त्रविरुद्धकेवलजल्पप्रधानत्वम् सूचितम्। इत्ताल् बृहस्पतिवृत्तान्तस्सर्वोऽपि संक्षिप्तः । कलियिल् - कलियुगत्तिले, सोदि - ज्योतिर्मयऩाऩ, अनन्दऩ् - तिरुवनन्दाऴ्वाऩ्, तॊऴुदु - सेवित्तु, आराधित्तॆऩ्ऱबडि। ऎऴ - उज्जीविक्कुम्बडि, निऩ्ऱऩर् - प्रतिष्ठितराऩार्। (२६)
मूलम् - १।२७
मू - पुण्डरीग मुयर्त्त पुराणऩार् पॊय्यिऩ्मामग वत्तिरवेदियिऱ्
कॊण्डलाररुण्मारिबॊऴिन्दिडक् कॊण्डदोरुयर्गूर्मदियऩ्बिऩाल्
पण्डैनाऩ्मऱैमौलिबडिन्दनाऩ् पारिऩ्मॆय्विरदक्कविबाडिऩेऩ्
तॊण्डैमण्डलवेदियर्वाऴवे तूयदॆऩ्मऱैवल्लवर्वाऴवे। (२७)
एतत्प्रबन्धवक्तावाऩ तमक्कु श्रुतिशिरस्तात्पर्यपर्याप्तधीत्वेन वैलक्षण्यत्तैक् काट्टिक्कॊण्डु भगवत्कृपोत्तम्भितज्ञानभक्तिपरिवाहभूतमागैयाले इप्प्रबन्धमुपादेयतममॆऩ्ऱु कॊण्डु नाट्यप्रधानप्रबन्धत्तुक्कु अवसानत्तिल् भरतवाक्यन्यायत्ताले तुण्डीरमण्डलवास्तव्यराऩ उभयवेदान्तनिष्ठरुक्कु इवर् मङ्गलाशासनम् सॆय्दरुळुगिऱार्।
पण्डै - अनादिकळाऩ, नाऩ्मऱै - नालु वेदङ्गळुडैय, मौलि - मौलिकळिले, पडिन्द - प्रतिष्ठितऩाऩ, नाऩ् - विश्वनामरूपव्याकर्तृपरमपुरुषऩाले दत्तवेदान्ताचार्यसंज्ञऩाऩ नाऩ्, पुण्डरीगम् - पुण्डरीकत्ताले, उयर्न्द - ऎडुक्कप्पट्टवराऩ, पुण्डरीकोत्पन्नराऩ ऎऩ्ऱबडि। पुराणऩार् - पुरातनरुडैय, चतुर्मुखऩुडैय ऎऩ्ऱबडि। बहुवचनम् अकृत्रिमभगवद्भक्तिकृतगौरवप्रयुक्तम्। पॊय्यिल् - अकृत्रिममाऩ, मामग - महामखत्तिऩुडैय, हयमेधत्तिऩुडैय, ऎऩ्ऱबडि। उत्तरवेदियिल् - उत्तरवेदियिले, कॊण्डल् - वलाहकमाऩदु, आर् - पूर्णमाऩ, अरुळ्मारि - कृपावर्षत्तैक्, कॊण्डदु - स्वीकृतमाऩ, कृपावर्षलब्धमाऩ ऎऩ्ऱबडि। ओर् - विलक्षणमाऩ, अस्खलितमाऩ ऎऩ्ऱबडि, उयर् - अभिवृद्धमाऩ, कूर् - तीक्ष्णमाऩ, मदि - ज्ञानत्तालुम्, अऩ्बिऩाल् - प्रेमत्तालुम्, पारिल् - भूमियिले, मॆय्विरद - सत्यव्रतक्षेत्रविषयकमाऩ, कवि - कवनत्तै, प्रबन्धत्तै ऎऩ्ऱबडि। पाडिऩेऩ् - गानम्बण्णिऩेऩ्, भरतशास्त्रानुगुणमाग रचित्तेऩॆऩ्ऱबडि, तॊण्डैमण्डलम् - तुण्डीरमण्डलवर्तिकळाऩ, वेदियर् - वैदिकर्, वाऴ - वाऴक्कडवर्गळ्, तूय - निष्कल्मषमाऩ, तॆऩ्मऱै - द्रमिडवेदङ्गळै, वल्लवर् - अभ्यसित्तवर्गळ्, श्रीपराङ्कुशादिसूक्तिनिष्ठरॆऩ्ऱबडि। वाऴ - वाऴक्कडवर्गळ्। (२७)
मूलम् - १।२८
मू। उयर् विरदमॊऩ्ऱिऩ्ऱियडैन्दारुय्य वॊरुविरदम् ताऩ् कॊण्डवुयर्न्दमालैच्
चॆय्विरदमॊऩ्ऱालुम् तॆळियगिलाच् चिन्दैयिऩाऱ्ऱिसैबडैत्त तिसैमुगऩ्ऱाऩ्
पॊय्विरदनिलमॆल्लाम् पोये मीण्डुप् पुगलिदुवे पुण्णियत्तुक्कॆऩ्ऱु सेर्न्द
मॆय्विरदनऩ्ऩलत्तु मॆय्मैयेत्ति वेदान्दवासिरियऩ् विळङ्गिऩाऩे। (२८)
केवलतुण्डीरमण्डलवासमऩ्ऱिक्के सर्वक्षेत्रसारभूतसत्यव्रतमाहात्म्यवर्णनत्ताले ताम् अत्यन्तकृतार्थराऩबडियै अरुळिच्चॆय्गिऱार्।
तिसै - दिक्कुगळै, पडैत्त - सृष्टित्तवऩाऩ, तिसैमुगऩ् - चतुर्मुखऩावऩ्, उय् - उज्जीवनहेतुवाऩ, विरदम् - व्रतम्, ऒऩ्ऱिऩ्ऱि - ऒऩ्ऱुमिऩ्ऱिक्के, अडैन्दार् - तऩ्ऩै शरणमागप् पऱ्ऱिऩवर्गळ्। उय्य - उज्जीविक्कुम्बडि, ताऩ् - स्वयम्, ऒरुविरदम् - ऒरु विरदत्तै, कॊण्ड - स्वीकरित्तवऩाऩ, सकृत् स्वचरणारविन्दयोः न्यस्तभरर्गळै उज्जीवनोपायान्तरनिरपेक्षमाग रक्षिक्कैयिले बद्धदीक्षऩाऩ ऎऩ्ऱबडि। उयर्न्द - सर्वोन्नतऩाऩ, मालै - आश्रितव्यामोहशीलऩाऩ सर्वेश्वरऩै, सॆय्विरदम् - अनुष्ठीयमानव्रतङ्गळिले, ऒऩ्ऱालुम् - ऒरु व्रतत्तालुम्, तॆळिय - साक्षात्करिक्कैयिले, किल्लार् - असमर्थैयाऩ, सिन्दैयिऩाल् - चिन्तैयाले, पॊय्विरदम् - मिथ्याभूतव्रतङ्गळाऩ, फलाविनाभावप्रयोजकसाद्गुण्यानापादकङ्गळागैयाले पण्णिऩ व्रतङ्गळ् विफलङ्गळाय् पोमिडमाऩ ऎऩ्ऱबडि। निलमॆल्लाम् - प्रदेशङ्गळैयॆल्लाम्, पोये - नडन्दे, मीण्डु - निरूपित्तु तिरुम्बिवन्दु, इदुवे - इन्द सत्यव्रतक्षेत्रमे, पुण्णियत्तुक्कु - पुण्यत्तुक्कु, पुगल् - उपायम्, अनन्तफलपुण्यसाधनमॆऩ्ऱबडि। ऎऩ्ऱु - इप्पडि निरूपित्तु, सेर्न्द - वन्दडैन्दविडमाऩ, मॆय्विरदम् - सत्यव्रतमागिऱ, नल्निलत्तु - नल्ल क्षेत्रत्तिऩुडैय, मॆय्मै - याथार्थ्यत्तै, मॆय्मैयॆऩ्गिऱ पदत्ताल् इप्प्रबन्धत्तिल् अतिवादशङ्कैक्कु अवकाशमिल्लै ऎऩ्ऱु सूचितम्। एत्ति - प्रशंसित्तु, वेदान्दवासिरियऩ् - श्रीवेदान्ताचार्यर्, विळङ्गिऩाऩ् - सर्वोन्नतराग प्रकाशित्तार्। (२८)
मूलम् - १।२९
मू। सीरारुन्दूप्पुऱ् ऱिरुवेङ्गडमुडैयाऩ्
ताराररुळाळर्दाणयन्दु - सीराग
मॆय्विरदनऩ्ऩिलत्तु मॆय्मैयिदुमॊऴिन्दाऩ्
कैगॊळ्गऩिबोलगिलङ्गण्डु। (२९)
शरणागतिवशीकृतशरण्यप्रसादत्ताले करतलामलकीकृतनिखिलतत्त्वयाथात्म्यराऩ ताम् सॆय्द इप्प्रबन्धम् निर्विशङ्कपरिग्राह्यमॆऩ्गिऱ अभिसन्धियोडे प्रबन्धत्तैत् तलैक्कट्टुगिऱार्।
सीर् - कल्याणगुणङ्गळाले, आरुम् - पूर्णमाऩ, तूप्पुल् - तूप्पुलॆऩ्गिऱ कुडियिल् अवतरित्तवराऩ, नानासिद्धान्तनीतिश्रमविमलधीवंशजातराऩ ऎऩ्ऱबडि। तिरुवेङ्गडमुडैयाऩ् - श्रीमद्वेङ्कटनाथाचार्यर्, तार् - हारङ्गळाले, आर् - पूर्णमाऩ, हारादिसर्वभूषणभूषितराऩ ऎऩ्ऱबडि। अरुळाळर् - पेररुळाळरुडैय, ताळ् - तिरुवडिगळै, नयन्दु - आश्रयित्तु, अगिलम् - अखिलङ्गळैयुम्, कैगॊळ् - पाणितलनिहितमाऩ, कऩिबोल् - फलम्बोल, कण्डु - साक्षात्करित्तु। ‘दाहो मोहः श्रमश्चैव क्लमो ग्लानिस्तथा रुजः (तथैव च) । तव प्रसादात् गोविन्द! (वार्ष्णेय!) सद्यो व्यपगतानि मे (इमे) ॥ यच्च भूतं भविष्यच्च भवच्च परमच्युत! (परमद्युते!) । तत्सर्वमनुपश्यामि पाणौ फलमिवाहितम् (पाणावामलकं यथा) ॥ वेदोक्ताश्चैव ये धर्माः वेदान्तनियताश्च (निरताश्च) ये । तान् सर्वान् संप्रपश्यामि वरदानात् तवाच्युत! ॥’ (भार।शा। ५४।१७-१९) ऎऩ्गिऱबडिये भगवत्प्रसादत्ताले सर्वत्तैयुम् करतलामलकीकरित्तॆऩ्ऱबडि। इदु - इन्द, मॆय्विरद - सत्यव्रतमागिऱ, नल्निलत्तु - समीचीनक्षेत्रत्तिऩुडैय, मॆय्मै - याथार्थ्यत्तै, सीराग - गुणवत्तरमाग, मॊऴिन्दाऩ् - सॊऩ्ऩार्, इप्प्रबन्धत्तिलेयिप्पडि मूऩ्ऱु पाट्टिले तम्मुडैय गुणङ्गळै तामे कीर्तिक्कै नाटकरूपमाऩ प्रबन्धत्तुक्कु कविप्रशंसारूपमाऩ अङ्गमागैयालुम् प्रत्युत इदु पण्णादबोदु अङ्गवैकल्यम् प्रसङ्गिक्कैयालुम् दोषमऩ्ऱु, आऩालुम् प्रबन्धोपक्रमत्तिले ‘कॊण्डलरुळ् कुणमे नाम् कूऱुगिऩ्ऱोम्’ ऎऩ्ऱु पेररुळाळर्गुणकथनत्तै प्रतिज्ञैपण्णि समाप्तियिले सत्यव्रतमाहात्म्यत्तैच् चॊऩ्ऩदाग उपसंहरिक्कै अनुपपन्नमऩ्ऱोवॆऩ्ऩिल् अदुवुम्, ‘प्रशस्तिस्सा राज्ञो यदपि च पुरीकोशकथनम्’ ऎऩ्गिऱबडिये पेररुळाळरुडैय माहात्म्यपर्यवसायियागैयाले समञ्जसमाम्। (२९)
इत्थं वकुळाभरणो गुरुकृपया वीरराघवो दासः । सात्यव्रतमाहात्म्यीर्गाथा व्यवरिष्ट भावुकप्रीत्यै ॥ (१)
नाहं वेद्मीह कति भ्रमप्रमादादिसम्भवा दोषाः । तानखिलान् मृष्यन्तां श्रुतिशिखरगुरुस्तदङ्घ्रिशरणाश्च ॥ (२)
अत्यल्पश्रवणस्य तुन्दिलधियोऽप्यन्त्यन्तमानग्रहग्रस्तस्याप्यनुगृह्णतां मम कृतिं प्राज्ञाः प्रसन्नाशयाः ।
योऽसावन्तरभूवमत्र भगवत् श्रीपादुकासेवकश्रीरामानुजसंयमीन्द्रकरुणालक्ष्येषु जन्तुष्वहम् ॥ (३)
इति श्रीमत्तातयार्य चरणारविन्दचञ्चरीक श्रीपादुकासेवकरामानुजसंयमिसार्वभौम चरणनखमणिज्योत्स्ना चकोरायमाणमानसस्य वकुळाभरणवीरराघवविदुषः कृतिषु सत्यव्रतमाहात्म्यगाताव्याख्यानं संपूर्णम् ।
श्रीमते निगमान्तमहादेशिकाय नमः ।
श्रीहस्तिगिरिमाहात्म्यव्याख्यानम् मुऱ्ऱिऱ्ऱु।