०७ माध्यमिकभङ्गाधिकारः

श्रीः श्रीमते लक्ष्मीन्रसिंहपरहाणे नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्री वेदान्तगुरवे नमः श्रीमान् बेहनाथायैः कवितार्किककेसरी । वेदान्ताचार्यों में सन्निधां सदा हृदि ॥ परमतभङ्गे माध्यमिकभङ्गाधिकारः - ७ काणादिलदेऩुम् कल्वियिऩारैक् कडिन्ददऱ्‌पिऩ् कोणार्गुदर्क्कङ्गळ् कॊण्डे कुऴप्पुम् पवुत्तर्गळिल् नाणदऩैत्तुमिलदॆऩ्ऱु नाल्वगैयिदऩ्ऱॆऩ्ऱुम् वाणाळऱुक्किऩ्ऱ मत्तिमत्ताळ् वऴि माऱ्‌ऱुवमे। श्रीः ॥ श्रीमते लक्ष्मीनृसिंहपरब्रह्मणे नमः ॥ ॥ * ॥ देशिकाशयप्रकाशः परमतभङ्गव्याख्या ॥ * ॥ दिश्यासुर्देशिकेन्द्रस्य दयागुणतरङ्गिताः । अपाङ्गा बुद्धिसम्पत्तिम् आयबौद्धप्रभञ्जने ॥ सदसद्वयमद्वयं च नेति प्रथितं सर्वमपास्य वस्तुजातम् + अपलापविलापिनं विलज्जं प्रणुदन्माध्यमिक गुरुस्समिन्धे ॥ काष्ठायां तिष्ठन्तं माध्यमिकं हेयबौद्धतन्त्रस्य । काष्टान्ते कलयन् द्रा वादे वेदान्तदेशिको जयतु । अधस्तात्प्रत्यक्षमात्रप्रामाण्यवादी चार्वाको निर्वाचितः । अथ तदपि न प्रमाणस्, शून्य- मेव प्रमेयम् इति अध्यवस्यन्तं माध्यमिकं निरोद्धुं गाधयैकया कर्तव्यं कीर्तयति । इति । तदिदमेकेन सर्वनिरसनं धर्मga एकमत्रवीत्, मीमोपर, अर्जुनस्त्वन्यमिति भारतसमरसरणि विहाय “स्वयन्तु हन्तुमिच्छामि सर्वानेव च राक्षसानि " ति श्रीरामचन्द्रस्य खरवधविधामनुसरति । अदृष्टं वस्तु नास्तीति वादिनो विद्यावतश्चार्वाकान् निरस्य तदनन्तरम् इति प्रथमपादार्थः । अस- दष्टमपि वस्तु विद्यत इत्यस्यूहनाय हि विद्या प्रदीयते । तत्प्रतीपानां चावकाणां हीयं का नाम विद्येति विहसन्त्याचार्याः । आमूलाग्रं दुस्तरेव जडाशयान् क्षोभयतां वौद्धानां मध्य इति द्वितीयपादार्थः । सर्व नास्तीति सर्वे वक्ष्यमाणचतुष्कोटिविनिमुक्तमिति च लख विहाय विलप्य शिकशकशयसी मात्यमिगऩ् मदम् इरुक्कुम्बडि कूऱल् ऎऩ्ऩमॊऩ्ऱुमिल्लै ऎऩ्गिऱ कार्गरै सिलळित्तोम्। इवर्गळुक्कुत् तोळ् तीण्डि- कळाऩ स्ऩर्गळिल् ऩिगसॊल्लवॊण्णादबडि ऎङ्गळ् इरण्डुमिल्लै- जीवनकालं कृत्तं कदर्थीकुर्वतां माध्यमिकानां मार्गमय्याम इति अवशिष्ट भागस्यार्थः । " याव- ज्जीवं सुखं जीवेदि” ति चार्वाकोपदेशादपि सर्वशून्यवादिनां निष्प्रयोजनवादः अतिविरस इति ऐहिकामुष्मिको भयसुखभ्रष्टानामेषामत्यन्तनिराकार्यत्वं द्योत्यते । ७ ननु चार्वाकनिराकरणानन्तरं क्रमेण प्रथमं साङ्ख्यो व्युदस्यताम् । बौद्धमतमेव सङ्गतिविशेषेण बुद्धिव्यमिति चेत्, अस्तु, तथापि तत्र यथामूलं वैभाषिकसत्रान्तिकद्वययोगाचार- माध्यमिकनिरासः क्रमात्क्रियताम्, माध्यमिकस्य प्राथम्ये किनिदानमित्यत्र वृत्तकीर्तनपुरस्सरं क्क ऎङ्गळ् ! तोळ्दीण्डिगळ् - ४: ऎल्! सदृशा इति यावत् । अनयोस्सादृश्यश्च वेदवालत्वानुमानादिप्रामाण्यानङ्गीकारातिरिक्तात्मनिषेधा- दिना बोध्यम् । inalsa इति सामान्यनिर्देशात् एतदा धिकारचतुष्टयस्यैकपेटिकात्वममि- कळ् “कऩङ्गळुक्कु तऩम् तिले सॊल्लक् कडवोम्।“राऩ ऎळि- नस्तीति सूचयित्वा तत्रापि माध्यमिकस्यैव तामाह– प्रत्यक्षप्रतिवन्दीति । चार्वाकण प्रत्यक्ष- श्रामाण्याङ्गीकारात् “यदि अनुमानप्रामाण्यं नाङ्गीकरोषि तर्हि त्वदभिमतप्रत्यक्षप्रामाण्यमपि न सिध्ये” दिति प्रत्यक्ष प्रतिबन्धा तं प्रति अनुमानादिप्रामाण्यापादनप्रयत्नो विधीयेत । उक्तं च A मत्त सक्ष्मीक्रुचिम्हयाप्रह्मणे नम: नामा अजय् नम् { श्रीमते वेदगन्दगुरवे नम: श्रीबरमदबङ्गत्तिल् मात्यमिगबङ्गादिगारम् -? (पासुरत्तिऩ् करुत्तु।) काणाद पॊरुळ् किडैयादु ऎऩ्ऱ सार्वागळैक् कडिन्द पिऱगु कोणवे निऱैन्द सूदर्क्का कॊण्डु कुऴप्पुगिऱ नल्वगै पौत्तर्गळिल्, किऱि- तुम् काणमिऩ्ऱि उलगम् इल्लै ऎऩ्ऱुम्, अदु कूत्तुम् अळत्तुम् इरण्डुम् इरण्डुमल्- तदुम् ऎऩ्गिऱ नाल्वगैयिलुम् सेरादऩ ऎऩ्ऱुम् कूऱि वाणाट्कळै वीणट्कळाक्कु किऩ्ऱ मत्तिमत्ता (मात्यमिग)ऩुडैय वऴियै विळक्कुवोम् नाम् * वाणाद पॊरुट्कळ् किडैया ऎऩ्ऱ उलगायदमदम् विलक्कप्पट्टदु, इऩि इवर् कळोडु पलवगैयिल् ऒत्तवर्गळागिय पौत्तर्गळिल् ऒरुवऩुम् “नी ऎप्पडि प्रत्यक्षत्तै मट्टुम् ऒप्पिऩाय्” ऎऩ्ऱु सार्वागऩिडत्तिऱ्‌पोल तऩ्ऩिडत्तिल् ओर् ऎदिर्क्केळ्वियुम् पोडमुडियादबडि, प्रत्यक्षम्,अदु अल्लाद परोक्षम्, इरण्डुमे किडैयादु, सर्वम् माध्यमिक ८७ की माध्यमिक निरसिGanvarup - सर्वज्ञ Coroma किऱोम्। अवऩ् सॊल्लुम्बडि ऎऩ् ऎऩ्ऩी Cubag परिगृहीत बुद्धळ प्राधिक। शाळा क्षणभट्ट प्रत्यक्षार्थभत्र, बाह्यार्थ- पूर्वाधिकारे- “अनुमानप्रामाण्य Dormiragrhal प्रत्यक्ष का प्रभागाला glia- ऴियिल् ताऩुम् रणमऩ्ऱिक्के। Guru” इति । प्रत्यक्षपरीक्षकांश इति । तथा च माध्यमिकेन सर्वपरि- त्यागात् तस्य प्रत्यक्षाप्रामाण्यमपीष्टमिति “इष्टापति वाणस्य न लोके किञ्चिदुत्तर’ मिति न्यायेन न कापि तं प्रति प्रतिबन्दि: प्रभवतीति भावः । तदुक्त खण्डनखण्डखाये एवं च सति सौगत- ब्रह्मवादिनोरथं विशेषः । यदादिस्सर्वमेवानिर्वचनीयं वर्णयति । विज्ञानव्यतिरिक्तं पुनरिदं विश्व । सद्भयां विलक्षण ह्मवादिनस्तहिरन्ते” इति । माध्यमिक इतेि । तथा च चार्वाकानन्तर- मेareशाक्षेपसङ्गत्या माध्यमिकeans निराकरणीयतया प्राप्तमिति तदेव प्रथमं निराकुर्म इति हृदयम् । माध्यमिकनामनिर्वचनश्चानन्तरमेव भविष्यति । निरस इति । स्वशिष्याणां शिक्षायै इति शेषः । सर्वपरित्यागिनस्तस्य कथनविकारस्यातच वक्ष्यमाणत्वादिति भावः । तदुक्तं श्लोकवार्तिक- “सर्वथा सदुपायानां वादमार्गः प्रवर्तते । अधिकारोऽनुपायत्वान्न वादे शून्य- वादिनः ॥” इति । अथ तन्मतानुवादाय मध्यस्थाकाङ्क्षामुत्थापयति- अध्यक्ष इति । अथ वैलक्षण्यमाह सर्वज्ञ इति। “सर्वज्ञस्सुगतो बुद्धः" इति हि नैखण्डकाः । GraG प्रामाणिक - नत्वन्यो वेदादिप्रतिपादितः पदार्थः । ननु बुद्धेन बहुभ्यः बहुधोपदिष्टम् । “सर्व क्षणिकं क्षणिकं दुःखं दुःखं, स्वलक्षणं स्वलक्षणं, शून्यं शून्य, मिति भावनाचतुष्टयमुपदिष्टं द्रष्टव्य" मिति सम्प्रदायात् । तथा च सर्वस्याप्यस्य बुद्धोक्तत्वात् तत्र किं प्रमाणम् तदुक्तत्वाविशेषात् सर्व ‘प्रमाणमिति चेत्, तर्हि अपरोयमनेकान्तवादस्स्यात् इत्याद्याशङ्कायामाहा इति। क्षणभङ्गेति । क्षणिकत्वेत्यर्थः । इदं माध्यमिकव्यतिरिक्तानां सर्वेषां सम्मतम् । तैरहेतुकविनाशाङ्गीकारात् । प्रत्यक्षार्थभङ्गेति । इदं सौत्रान्तिकमतम् । तस्य मते वाह्यार्थानामनुमेयत्वात् । पूर्वोक्तबुद्धोपदेश- स्वेतरोपलक्षणत्वमिति तदभिप्रायः । ग्राह्यलक्षणायोगेन वाह्यार्थभङ्गः योगाचारस्य । विकल्प- प्रामाण्यनिराकरणेन धर्मधर्मिभावभङ्गः वैभाषिकसौत्रान्तिकपरोस्समानः । अयश्च भङ्गः पूर्वोक्तो- पदेशे स्वलक्षणशब्दविवक्षितः । खलक्षणं स्वरूपमात्र, निर्धर्मकमिति यावत् । तदुक्तं- “निराधार सूत्युम् ऎऩ्गिऱवऩुमाऩ मात्यमिगमदस्तऩै मुऱियडिप्पोम्। अवऩ् सॊल्लुम्बडि ऎऩ्ऩ वॆऩ्ऱाल् - सर्वज्ञऩॆऩ्ऱे उलगोर् अऴैक्कनिऩ्ऱ पुन्दर् सॊऩ्ऩदु ऎमक्कु प्रमा कणम्। अवर् वस्तुक्कळैप्पलवाऱाग वर्णित्तुळ्ळार्। ऎल्लाम् निमिडम्दोऱुम् माऱुबवै। प्रत्यक्षमऩ्ऱि अदुमाणिक्कवेण्डियवैगळ्। पुऱप्पॊरुळ् एदुम् किडैयादु, पॊरु ८८ देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभ भङ्ग, धर्मधर्मिभावादिकां Camararaaji मिक्षुपादप्रसरण का *। सर्वेशून्याव निर्धर्मकाच पृथिव्यादयश्वत्वारः पदार्थाः” इति । “भङ्गादिक” इति आदिशब्दार्थथ निर्वचना- योग्यतया साङ्ख्यादिवत् माध्यमिकोक्तः कार्यकारणभावभङ्गः । मिक्षुपादप्रसरति । विरक्तभूमि- कया गृह प्रविष्टाय कस्मैचिद्भिावे, पूर्व पादमालप्रसरणाय परिमिते देशे दने, शनैःशनैना- हारविहाराद्यर्थं कृत्स्नमपि तगृहं तेन भिक्षुणा अन्ते जगदिव वामनेन व्याप्तमिति लौकिकी कथा बोध्या । तदापि शिष्यबुद्धथवतरणक्रमेणोत्तरोचरं शून्यतां वर्धयन् बुद्धः प्रथमं पदार्थानां नित्यत्वं निहत्य क्षणिकतामकथयत् । ततः वाह्यार्थानां प्रत्यक्षत्वं प्रमुष्णन् अनुमेयतामनुमेने । Teraimaaryaary । अन्ते सर्वमेव शून्यमिति सिद्धान्तयामासेति भावः । तथा च तदु किषु न सर्व सिद्धान्त इति न पूर्वोक्तो दोष इति बोध्यम् । तर्हि कस्सिद्धान्त इत्याह- सर्व- शून्यत्व CID इति । तदुक्तं आर्यलङ्कावतारे- “अनुत्पत्तिं च धर्माणां क्षणिकार्थं वदाम्यहम् । उत्पत्त्य- नन्तरं भङ्गं नवै देशेमि बालिशान " इति । धर्माणां पदार्थानां अनुत्पत्ति उत्पत्यसम्भवेन शून्यत्वमेव क्षणिकार्थं क्षणिकशार्थम् अहं वदामि । उत्पत्यनन्तरं कञ्चित्कालं स्थितानां भङ्गं नाशे अनित्यत्वं क्षणिकार्थं बालिशान् प्रति न वै देशेमि नोपदिशामीति तदर्थः । वसुबन्धुना च “रूपाद्यायतनाति- त्वं तत्त्वनेयजनान् प्रती ‘ति । आयतनं विषयः । तत् रूपादिविषयास्तित्वं व्युत्पिस्सुजनान् प्रति, उक्तमिति शेषः । तथाहि व्युत्पचितारतम्येन चतुर्विधा बुद्धशिष्याः । यद्यपि बुद्ध एक एवोपदेष्टा, तथापि श्रमशिष्यैर्वासनावशाच्चतुर्वा तदुपदेशो गृहीतः । यथा अस्तङ्गतस्सवितेत्युक्ते जारचोरा नूचानानाम् अभिसरण स्तेय सन्ध्योपासनादिबुद्धिस्तचासनावशेन भवति । तत्र बुद्धोक्तेषु सर्वशून्य- स्वमेव माध्यमिको जग्राह । तस्पो मामकस्याप्रविष्टत्वान्माध्यमिकसञ्ज्ञालामः । तन्मते हि योग आचारश्येत्युभयं शिष्येण कार्यम् । अज्ञातस्यार्थस्य, ज्ञतये पर्यनुयोगो योगः । गुरूतस्याङ्गीकरण- माचारः । तत्र माध्यमिकेन गुरूरूम्बाङ्गीकरणात्, वक्ष्यमाणरीत्या कस्याप्यनुयोगव्याकरणाच उत्तमाधमत्वयोगान्माध्यमिकत्वम् । अनन्तरस्तुभयकरणाद्योगाचारो बभूव । ततोप्यपरः " भवत- स्वत्रस्थ कियानन्त” इति बुद्धं पृष्ट्वा सौत्रान्तिकोऽभूत् । अन्तिमस्तु “केयं भवतो विरुद्धा भाषे “ति तम् अनुयुज्य वैभाषिकसञ्ज्ञा लेभे इति तेषां सम्प्रदायः । ळॆऩ्ऱुम् अदऩ् तऩ्मैऎऩ्ऱुम् पिरित्तुक्कूऱ इयलादवै। इप्पडि पल पल आऩाल् इवैयल्ल अवर् करुत्तु। इडक् कॊडुत्ताल् मडम् पिडुङ्गुम् आण्डिबोल कॊञ्जम् कॊञ्जमाग सर्वम् सूत्यम् ऎऩ्ऱु तीर्माऩिक्क अवर् सॆय्युम यत्तङ्गळे इवै। याल् अऱिञऩ्, अऱिवु, पॊरुट्कळ् ऎऩ्ऱ मुप्पिरिविल् अडङ्गुम् इन्द उलगम्,सत् ऎऩ्ऱ वगैयिलो- असत् - अल्लदु इरण्डुम्। अल्लदु इरण्डुमऩ्ऱु ऎऩ्ऱ वगैगळिलो सो प्रबलमाऩ तडैगळ् इरुक्किऩ्ऱऩवागैयाल् नाऩ्गु वगैयिलुम् सॊल्लत् तगाददु माध्यमिकमज्ञाधिकार

। । ८९ सुगतमतका g श्रहमिद जानामि शतृयज्ञानस्वरूप Campm#अर्थ- आपसकक्र समसदुमयानुभयकोटिf Banne बल्युक्ति gaya ले नडत्तप् पार्त्ताल् ऒऩ्ऱिलुम् ॥॥। $४।np।cimulgi #th। - न सन्भासनसदवाप्यनुभवात्मक । चतुष्कोटिविनिर्मुक्तं तत्त्वं माध्यमिका विदुः ॥ बुडया विधिन्यमानानां स्वभाव नावधार्यते । तो निरमिया (लापा)स्ते निस्व- भाषाश्च दर्शिताः ॥ इत्यादिक सर्वेगृहीतखमकल्यजागरश्तीतिविषयक गगनकुलुमादिको GunGo तुच्छाङ्क drpm खर्गमोक्षाविपारलौकिक फलार्थ प्रवृत्तिरू अथ सर्वशून्यत्वमुपपादयति- इति । सर्वशून्यत्वस्यैव सिद्धान्तयितव्यत्वे सतीत्यर्थः । अहमिति ज्ञातुः इदमिति ज्ञेयस्य जानामीति ज्ञानस्य च तत्र प्रतीत्या सर्व पदार्थ- जातं एतत्रितयान्यतममेवेति तत्र सर्वत्र वक्ष्यमाणकोटिचतुष्टयमपि न सम्भवतीति सर्व शून्य सेत्स्यतीति भावः । Lagu अन्तर्भावयितुं यत्ने कृते । pgnimitsupur– mia इति । न कुलाप्यन्तर्भाव सम्भवतीत्यर्थः । तथा हि- घटादेः पदार्थजातस्य यदि सत्त्व- मेव स्वभावः तर्हि कारकव्यापारवैयम् ! असत्त्वस्वभावत्वेपि स एष दोषः । तदुक्तं “न सतः कारणापेक्षा व्योमादेरिव युज्यते । कार्यस्यासम्भवी हेतुः खपुष्पादेरिवासतः” इति । असम्मत्री- असम्भावितः । एवमुभयरूपत्वमनुभयरूपत्वं वा न सम्भवति । व्याघातात् । उक्तं च “परस्पर- विरोधे हि न प्रकारान्तरस्थितिः । जैकतापि विरुद्धानामुक्तिपात विशेषतः ॥” इति । तस्मादेषु षु कचिदपि निक्षेप्तुमशक्यत्वात् सर्वस्य शून्यत्वमकामेनाप्यङ्गीकार्यमिति । अथात्र सङ्ग्र संवाद दर्शयति- अर्थ इति । न सदित्यादिका रिकार्थस्स्पष्टः । यादवप्रकाशाचार्यैस्तच्यविचार- । णायामियङ्कारिकाऽन्यथापि व्याख्याता तत एवाधिगन्तव्या च । बुद्धयति । इदमार्यलङ्कावतारस्थ- मित्याहुः । स्वभाव:– सवासच्चादिः । निरभितप्या:- अनिर्वचनीयाः । निरमिलापा इत्यपि पाठ: । अन्यत्राप्युक्तं- “इदं वस्तुबलाघातं यदन्ति मनीषिणः । यथा यथार्थाचिन्त्यन्ते विशी- र्यन्ते तथा तथेति । एतावता फलितमाह- @impure इति । खरकन्पेति । जागरितप्रत्ययोऽर्थ- शून्यः प्रत्ययत्वात्खानप्रत्ययवदित्यनुमानमिहाभिप्रेतम् । गगनकुसुमादिकं विषयस्य तुच्छताया- मुदाहरणम् । श्रा इति । अनेन पाक्षिकनिर्देशेन अनादिभवप्रवाहवासना निरोधादियं तुच्छव- भावना महाभयकृतवाणा द्वित्राणामेव पुंसां भवतीति तस्था दौर्लभ्यं द्योत्यते । स्वर्गमोक्षादीति । वेदप्रामाण्यानङ्गीकारात् स्वर्गस्य स्वरूपतएव तुच्छत्वाद तदर्थप्रवृतिनं भविष्यति । मोक्षस्तु परमार्थोपि नित्यसिद्धत्वाम प्रयत्नसाध्य इति न तदर्थत्रवृत्तिरपीति भावः । अतएवानुपदं मोक्षस्वरूप " नित्य- । । । योचित्तुप् पार्त्ताल् कुऱिप्पिट्ट तऩ्मै एदुम् काणामैयाले तिट्टमाग कुऱिक्कवुम् मुडियादवै, ऎन्द तऩ्मैयुमऱ्‌ऱवै ऎऩ्ऱु पॆरियोर्गळ् सॊऩ्ऩबडिये- यागवेणुम्, इप्पडियाल् कऩवुबोलिरुक्कुम् विऴिप्पुम् उण्मैप् पॊरुळऱ्‌ऱदागै- – List Gir Gष्टार्थव्यापारीक पण्णवेण्डुवदिल्लै। पऩङ्गळुमॆल्लाम् स्वमध्यापार Cunce अविचारित- अऩ्मङ्गळाय् कडक्किऱऩवत्तऩै। साणमावदु णत्तिलुम् नडक्किऱ ऎवाम् कऴिय नित्यसित निरुपाधिकशून्यतापसिना ऎऩ्बर्गळ्। ॐ इम्मदत्तिऱ्‌कुत् तक्क आदारमिल्लै। स्वमत्त मूलका सर्वेशाप्पा बन्ध्यासुततुल्यक बैङ्क , सर्वेक्षसमाख्यामात्र ं महावृक्षादिशब्द Cunroo अन्यथा, ogg सिद्धनिरुपाधिकशून्यतापत्ति” इति वर्णयिष्यति । ननु तर्हि ऐहलौकिकप्रवृत्तयः कथ- सुपपद्यन्ताम् न कथञ्चिदपीत्युक्तौ, प्रत्यक्षविरोधो दुष्परिहर इत्यत्राह - दृष्टार्थव्यापारेति । अविद्यापपर्यायसंवृतिसत्यत्वात्सर्वमिदमादच्यावबोधात् उपपद्यत इति भावः । अविचारितरमणी- येति । “यथा यथार्थाचिन्त्यन्ते विशीर्यन्ते तथा तथेत्युक्तरीत्या विचारणायां सर्वमरमणीयमेवेत्या- शयः । ननु प्रपञ्चस्याविचारितरमणीयत्वं नाम दुःखखरूपत्वमेव । एतादृशं दुःखं कदा वा निवर्तिष्यतेः मुक्तिकाल इति चेत्, न स्वयाऽनुपदमेव तदर्थप्रवृत्तेर्निवारितत्वादित्यत्राह - मोक्ष- इति । अस्य शून्यतापत्ति इत्यनेनान्वयः । मोक्षः शून्यतापत्तिरूप एव भवती- त्यर्थः । सत्यताभ्रम adju इति । “सर्वे क्षणिकं क्षणिकं, दुःखं दुःखं, स्वलक्षणं स्वलक्षणं, शून्यं शून्यमिति भावनाचतुष्टय बलात् निखिलवासनानिवृत्ती परिनिर्वाण शून्यरूपं सेत्स्यतीति तत्सन्त्र- दायादिति भावः । तथा च मोक्षस्य नित्यसिद्धत्वेन तदर्थप्रवृत्यनपेक्षणेपि प्रतिबन्धकनिवृत्तये सा अपेक्षितैवेति, न मुक्त लाभः न वा मोक्षविधिवैयर्थ्यादिकमिति हृदयम् । rulair इति । अत्र तदनुसारिण इति निपात्यम् । अतः, पूर्व " raghua” इत्यादी उपक्रमे एकवचनदर्शनेपि न विरोधः । स एवं वदतीति तदीया आङ्कुरित्यन्वयसम्भवात् । एवं तन्मतमनूद्याथ विस्तरेण दूषयिष्यन् प्रथमं तत्र मूलशैथिल्यं दर्शयति- gata इति महावाक्येन । बन्ध्यासुततुन्येति । सर्वस्यापि तद्वत्तुच्छत्वे बुद्धस्यापि चेतन्तर्गतस्य तथात्वा- दित्यर्थः । Dorosurgni - अकामेनाप्येष्टव्यत्वात् । अथ वक्तृवैलक्षण्यं निराह । सर्वज्ञसमा- ख्येति । समाख्यामात्रेण न प्राशस्त्यसिद्धिरित्याशयः । महावृक्षादीति । अतिहस्वस्य भाषायां "” इति प्रसिद्धस्य वृक्षविशेषस्य “शाखापत्रो महावृक्षस्सेहुण्डो वज्रकण्टक” इति कल्प- कोशे तचामपाठादिति भावः । महावृक्षादीत्यादिना “अमङ्गलस्य वारस्य यथा मङ्गळवारतेत्युक्त- भौमवारग्रहणम् । तथा च माघकवि:- “तव धर्मराज इति नाम कथमिदमपष्टु पठ्यते । भौम- दिनमभिदधत्यथवा भृशमप्रशस्तमपि मङ्गळं जनाः” इति । अन्वर्थDE LOILLमति । तथा च “रूढ्या तु कामं पुरुषोतमोस्तु” इत्युक्तन्यायेन डित्थादिशब्दवत्तस्य सर्वसमाख्या माध्यमिकमाधिकारः ऩुळ्ळार्क्कुमिप्पे शक्या saumyth, sir परस्परविरुरू नानामता प्र तित्तविदील् ऒऩ्ऱिले ऎऩ्मॆऩ्गैक्कु तिाैगमिल्लामैयालुम् तीरुऱ्‌ऱुक्कॆल्लाम् अमादिकाल के क्रम केवलं रूढेति न यौगिकार्थ सर्वागानस्य प्रतीतिरिति भावः । उत्सञ्ज्ञाया अन्वर्थत्वा- भावे हेत्वन्तरमाह - Lojpa agi इति । शिवार्हदादेरित्यर्थः । तदुक्तं जैनेन हेमचन्द्रसूरिणा आसनिश्वयालङ्कारे- “सर्वज्ञो जितरागादिदोपस्स्लैलोक्यपूजितः । यथास्थितार्थवादी च देवोईपर नेश्वरः” इति । तथाचास्यास्सञ्ज्ञाया अन्वर्धत्वे एषां सर्वेषामपि तत्सञ्ज्ञत्वात् सर्वे सर्वज्ञास्स्युः । न चेष्टापत्तिः, मिथो व्याहतभाषिष्वेषु कस्यापि आन्तत्यावश्यम्भावात् । कस्य तदित्यत्र निया- मकादर्शनादित्याशयः । तथा च सर्वज्ञनिराकरणे मीमांसकाः- “सर्वज्ञो दृश्यते तावभेदानी- मस्मदादिभिः । दृष्टो न चैकदेशोस्ति लिङ्गं वा, यो नुमापयेत् ॥ अथ तद्वचनेनैव सर्वज्ञोन्यैः प्रतीयते । प्रकम्प्येत कथं सिद्धिरन्योन्याश्रययोस्तयोः ॥ सर्वत्रोतया वायं सत्यं तेन तदस्तिता । कथं । तदुभयं सिद्धथेत्सिद्धमूलान्तरं विना (राते) ॥ सर्वज्ञ कञ्चिद्यदि पश्येम सम्प्रति । उपमानेन सर्वज्ञ जानीयाम ततो वयम् । एवमर्थापतिरपि प्रमाणं नात्र युज्यते । उपदेशस्य सत्यत्वं यतो नाध्यक्षमीक्ष्यते ॥ इति ॥ अथ बुद्धस्यैव सर्वत्वसिद्धावपि दोषमाह में परस्परेति । तथा च चतुर्भ्यः चतुर्धा परस्परविरुद्धोपदेशः तेषां स्वस्वगृहीतार्थाभिमानेने तर निरसनमित्यादिकं नोप- पद्येतेति केवलं प्रलापएवेति भावः । ननूक्तं शून्यत्वमेव सुगमतक, ऐति चेतनाध्याह- तात्पर्य इति । तैस्तैस्स्वमत एव बुद्धस्य तात्पर्यमिति वर्णनादित्याशयः । तर्हि एकेन विरुद्ध- नानाप्रस्थानप्रवर्तनस्य किम्मूलमित्याकाङ्गायामाह - Daphtani इति ननु भगवदवतार- त्वेन सम्प्रतिषत्रो बुद्धो नैव सुहोत् । ततथ कथं तदुक्तं श्रममूलं स्यादित्यत्राह- अपादिक इति। आदिना भगवन्पोहनेच्छा परिग्रहः । तथा च शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मे नारायणीये दशावतार प्रस्तावे नारदं प्रति भगवद्वचनं ततः कलियुगस्यादी द्विजराजतरुं श्रितः । कापायवस्त्रसंवीतो मुण्डित- शुक्कदन्तवान् । शुद्धोदनसुतो भूत्वा मोहयिष्यामि मानवान् ॥” इति ॥ यास् ऎल्लाम् सूऩ्यम् ऎऩ्ऱऱिन्दवऩुक्कु स्वर्गम् मोक्षम् ऎऩ्ऱिवऱ्‌ऱुक्काग मुयल- Gosaina Cur EN SIE LUT LÀ। कॊण्डिरुक्किऱदु। मोक्षमावदु- ऎल्लाम् उण्डु ऎऩ्गिऱ वियरीदरिऩैप्पु ओऴित्तिडऩे सहजचित्तमाग शून्यनिलै वन्दु वाय्प्पदुदाऩ् ऎऩ्ऱु शक सीएम। इवर्गळ् आदारमाग नम्बुगिऱ सर्वज्ञबुन्दरुम् मलडि मगऩैप् पोल सूऩ्यमॆऩ्ऱे सॊल्लवेणुम् सर्वज्ञऩ् ऎऩ्ऱु पॆयर्बॆऱ्‌ऱ मात्तिरत्तिऩाल् ऒरुवऩ् अऱिवाळियागिविडमाट्टाऩ्। सिऱिय कळ्ळिच्चॆडिक्कु वडमॊऴियिल् महाव्रु क्षम् ऎऩ्ऱु पॆयर् एऱ्‌पट्टदुबोल इडुगुऱिप्पॆयरागलामल्लवा? कारणप्पॆयर् ऎऩ्ऱे $२ देशिकाशयप्रकाशज्याव्यासहिते परमभङ्गे कात्, असत् मुदलिय नाऩ्गु पिरिविलुम् नडत्तमुडियुम्। Guitar चतुष्कोटिविनिर्मुक्त अनुपपत्र ं ८६ देशादिfGov सत्ता, देशान्तरादिचाप अभयाकारयोग सदसचाप, खव्यति- रिकसन्तु।के काका Gomuntheun सदसद्विलक्षण प्रत्यक्षादिसिद्धGE वस्तुब्धकण्ठ प्रकार कोटिचतुश्य। सर्वप्रकारसत्याला असत्य देशादिमचेतनिरपेक्षसदसदात्मकत्वा सत्वासत्त्वात्यन्ताभावणं पक्ष के वुक्कु ४० arco anी इत्थं तस्य मान्यतां प्रदश्य प्रमेयदौस्थ्यमपि दर्शयितुं प्रतिजानाति- gala# इति । अथात्र पदार्थानां चतुष्कोटिविनिर्मुक्तावं किं सत्वासचादीनां परस्परविरोधादङ्गी- क्रियते, उत पदार्थानां स्वाभावग्रासेन सस्वस्य दुस्साधत्वात् यद्वा तेषां निस्स्वभावत्वादिति विकल्पात् हृदि कृत्वा प्रथम निरस्यति - २० देशादि इति । आदिना कल्पपरिग्रहः । तथा च देशतः कालतच परिच्छिन्नघटादेः कचिदेशे काले च सवं, अन्यत्रान्यदाऽसस्त्रं च प्रत्येकमप्यस्ति । मिळत्वोभयमपि । एवं उभयात्मकपटादिविलक्षणत्वमपीति सर्व घटादे - कोट्यात्मकत्वमेवेति भावः । प्रत्यक्षादिसिद्ध॥ इति । एवं सखादिवत्तया परिच्छिन्नत्वेन प्रत्यक्षादिसिद्धेत्यर्थः । एतेन सर्वथा प्रमाणासिद्धस्य शशशृङ्गादेरपरिच्छिन्नत्वेन प्रमाण सिद्धबुद्धे॥ वरादेश्व कोटिचतुष्टयासम्भवो दर्शितः । प्रथमस्य सर्वथाऽसत्वेन सत्ताकोव्यसम्भवात् । द्वितीय च सर्वप्रकार सत्त्ववत्त्वेनासत्त्व कोटयसम्भवाच । नतु सत्त्वासत्त्वयोर्भावाभावरूपयोः कथमविरोधे- taareeraमत्यत्राह सर्वप्रकारत्व इति । देशकालादिनिरपेक्षसच्वमित्यर्थः । देशादि- मचेतनिरपेक्षसदसदात्मकत्वेत्युचरानुसारात् । अत्र एतदनन्तरं “असत्त्व” इति पाठ आवश्य– कः क्रमानुसारातू । परन्तु सर्वकोशेष्वपि तद्रहितएव पाठो दृश्यते । असत्त्वं च सत्त्वात्यन्ता- भावः । सत्त्वासत्त्वात्यन्ताभावेत्यादिवक्ष्यमाणानुसारात् । अयम्भाव:- साङ्ख्यादिवत् यत्सत्, तत्सर्वात् यदसद, तत्सर्वथाऽसद- सत्यात्यन्ताभाववद इति योङ्गीकुर्यात् तस्य हि मते अनयोस्तत्त्वासत्त्वयोः aarttaraयोः परस्पराभावरूपतया विरोधो भवेत् । एवं सदसदात्मकत्व, तदनात्म- कत्वयोर्विषयेपि मान्यम् । अस्माभिस्तु सत्त्वासत्त्वयोवच्छेदकदेशकालादिभेदेन सदसदात्मकत्व- कॊण्डालुम् जैनर् तङ्गळ् अरुगक्कडवुळै वर्वज्ञऩ् ऎऩ्ऱे अऴैक्किऱार्गळागै याल् इदु ऒरु एऱ्‌ऱमागादु। पुत्तऩ् सॊऩ्ऩ नानामदङ्गळिल् उङ्गळ् मात्यमिग सित्- तान्दन्दाऩ् सरि ऎऩ्बदऱ्‌कु आदारमिल्लै।ऒरुवऩे पलबडि पेसुवदॆऩ्ऱाल् इदऱ्‌कु Grea काकभada muds . इवर्गळ् वस्तुक्कळै मुऩ्सॊऩ्ऩ नाऩ्गु वगैयिलुम् सेराद सूऩ्यम् ऎऩ्ऱु वर्णित्तदु विपरीतम्। ऒव्वॊरु पॊरुळुम् इन्नाऩ्गु वगैयिलुम् कूडलाम्। कुडम् काळिगा: ९३ कऩ्ऱो ऩमुळ्ळदु। इप्पडि ऎगाच्चत्ताले इक्किरिगळै इसैन्दाल् ऎऩ् सॊल्– लुम् सोत्रागमुम् वारादु। मुऩ् पिऩ् कालङ्गळिल्, ऎल्ला वस्तुक्कळुम् तम्मुडैय इऩ्मैयिऩाल् विरोधनिर्वाह सिद्धमानु विऴुङ्गप्पट्टिरुक्कुम् ऎऩ्बदुम् सरियऩ्ऱु। । मावुत्तुक्कुच् चिल रुक्कळ् ङ्गळाम्बोदु अन्द उरुक्कळुक्कु कबम् परिक्कैयालुम्, ऒरु इरुवावे वरुमवैत्तुक्कॆल्लाम् रदम् वेण्डु- तदनात्मकत्वयोर्व्यक्तिभेदेन च विरोधप्रशमनाव ऐकाधिकरण्यं सम्भवतीति । एवमाकारभेदेना- ing वळि- इप्पडि काबि ऎऩ् सॊल्लुम् नीरि एतदुक्तं भवति एकैकस्मिन्नपि वस्तुनि “स्यादस्ति, स्वान्नास्तीत्यादिरीत्या अस्तित्वनास्तित्वादि- रूपाः सप्त भङ्गाः प्रकाश आकारा इति यावत् जैनैरङ्गीक्रियन्ते । उक्तरीत्यासाभिरपि एकत्र अस्तित्वनास्तित्वादिनानाकाराङ्गीकारान जैनानामेव सप्तभङ्गीचादोऽसाधारणतया प्रतितन्त्रं भवि- व्यति । किञ्च “स्यादस्तीत्यादौ स्यादिति कथञ्चिदर्थकमव्ययमिति च त आहुः । तदपि न । अडिक्क कै !मुम् वारादु"वुज, सप्तभङ्गीवादस्य तदसाधारण्यं कथञ्चिदिति कथनेन तस्यानैकान्त्यगर्भत्वप्रसङ्ग न भवतीत्यत तात्पर्यमवसेयम् । अयं चार्थः जैनभङ्गाधिकारे “देशकालाद्युपाधिभेद: १० अस्तित्वनास्तित्व- कळैच् चॊल्लप्पार्त्ताल्, इदु मऱ्‌ऱुळ्ळ सॆरिगगळुम् इसैगै- याले, इवऩ् तऩक्कु टिसमागवुम् कट्टवेण्डाम्"वळ्ळि अथ सर्वेषां घटादिपदार्थानां सत्त्वं कल्पनामात्वसिद्धं न परमार्थः । ध्वंसप्रागभावयो- नित्यत्वेन ताभ्यां सर्वभावयसनात् । तथा च सर्वे पदार्था नित्यं न सन्त्येव । न तु ध्वंसप्रागभाव- मध्यकालवर्तिनः । अतो न तेषां स्वकालेपि सचमिति तस्य दुर्निरूपत्वाचतुष्कोटिविनिर्मुक्तत्वमिति द्वितीय कल्पयन् परिहरति- निरुपाख्येति महावाक्येन । तत्र प्रध्वंसाभावस्य नित्यत्वे युक्तिमाह- माऩळवु ईसावुम् वेण्डुगैयालुम् वळमाऩ तरैयिल् सत्तागिऱदु। सुवरिऩ्मेल् असत्तागिऱदु। आगैयाल् अदु सत्तुमसक्तु- माऩ इरण्डुमागिऱदु। अदु सत्तुमऩत्तुमाऩ वस्त्रादिगळैविड वेऱुबट्टदुमागि ऱदु। इन्निलै नाम् कण्गूडागक् कण्डदु, ऒरुवस्तु ऎत्तेसगालङ्गळिलुम् सत्तायुम्, अप्पडियेयसत्तायुम्, अप्पडिये इन्द उबयरूपमायुम्, अप्पडिये सदसत्तल्वामलुम् इरुक्कवेणुमल्लवा? अन्निलै इल्लै ऎऩ्गिऱोम् ऎऩ्ऩिल् अप्पडि ऎङ्गुम् काणामै याल् अदु इल्लै ऎऩ्ऱु सॊल्ल अवसियमे किडैयादु इव्वाऱु काम सॊल्लुवदु पोलायिऩ् मेले जैनऩ् सॊल्लप् पुगुगिऱ “वस्तु ऒरुविदम् इरुक्कवुम् सॆय्गिऱदु। इल्लैयुम् आगिऱदु” ऎऩ्बदुबोऩ्ऱ सप्तबङ्गीवादत्तिल् ऒरु पुदुमैयुमिल्लै ऎऩ्बदुम् तेऱुम्।३४ वेशिकाशयप्रकाशन्यायालहिते परमतभहे उपपतिविनाशनिरपेक्षons स्वत एव निरुपाख्यoner मभाव freur विनाशकं Loans, मागभाव प्रखाभावGarma विकल्पिताळा अभाव नित्य सर्वभाव स्वाभावग्रस्तsaunGo Sonag सत्त्वा वाक- तुच्छस्य ध्वंसस्य । अत्र, किञ्चिदनन्तरं च “निरुपाख्याा अभावbgiig” इति सामान्येन द्विनिर्देशेषि अत्नोत्पत्तिप्रस्तावेनोत्पत्तिमत्त्वेन पराभ्युपगतस्य ध्वंसस्य, अनन्तरं विनाश- प्रस्तावेन तद्वत्त्वेन प्रसिद्धप्रागभावस्य चौचित्याद्ग्रहणम् । श्रागभावप्रध्वंसाभावयोरेव प्रकृतत्वं मूल एव स्पष्टम् । अयं भावः प्रध्वंसाभावस्य यद्युत्पाद्यतयाऽनित्यत्वमभिमतं तदा तदुत्यादको हेतुः किमालंव्य प्रध्वंसं कुर्यात् । निरालम्बनस्याकार्यकरत्वात् । तुच्छस्व ध्वंसस्याविषयत्वात् । तस्य तथात्वेपि “जातस्य हि यो मृत्यु” रिति न्यायेन प्रध्वंसस्योत्पत्यङ्गीकारे ध्वंसरूपविनाशोप्य- वर्जनीयस्स्यात् इत्यनवस्था भावोन्मञ्जनं च स्थाताम् । तथा च ध्वंसो नित्य एवेति । अथैवं प्राग- भावस्यापि नित्यत्वे उपपत्तिं दर्शयति- उपपत्ति इत्यादिना विनाश- urga इत्यन्तेन । उपपत्ति:- अभावस्य निरुपाख्यत्वेन कारणस्य निर्विषयत्वप्रसङ्गरूपा । तथा च प्रागभावस्यापि केनचिद्विनाशकेन विनाशाङ्गीकारे तस्यापि तुच्छत्वात् पूर्ववत् विनाशकस्स निर्विषयत्वप्रसङ्ग इति प्रागभावस्य नाशासम्भवेन नित्यत्वमेवेति भावः । विनाशनिरपेक्षक- विनाशक वस्तुकृतविनाशनिरपेक्षं यथा तथा । स्वत एवेति । अभावस्य हि तुच्छत्वं स्वाभाविक- मिति अहेतुसाध्यत्वात् तस्य न विनाशकापेक्षेति न विनाशसम्भव इति भावः । अभावॐ मुकं कु- प्रागभावस्य । तत उभयत्र उक्तयुक्तिभ्यां फलितमाह- प्रागभावेति । अत्र क्रमो न विवक्षितः पूर्वोपपादनक्रमेण ध्वंसस्यैव प्रथमवक्तव्यत्वात् । विकल्पितेति । तथा च नित्यः अभावः एक एव । तस्य प्रागभावत्वादिकं कल्पितत्वान्मिथ्यैवेति भावः । तथा च पूर्वपक्षमुपसंहरति- सर्व- भावेति । प्रागभावभ्वंसयोः क्रमेण विनाशोत्पत्यङ्गीकारे, तयोरर्धशोऽनित्यघटादितुम्यतया, प्रागभावोत्तरं, सात्पूर्व च तयोर्मध्यकाले घटाद्यनित्यपदार्थानां सत्ता सिद्धयेत् । इदानीं च त्योर्नित्यत्वसमर्थनात् घटादिसर्वपदार्था अपि स्वप्रागभावध्वंसाभ्यां सर्वदा प्रस्ताः- बाधिता इति न स्वकाले मध्येपि ते सन्तीति तेषां सच्चे कल्पनामात्रेण संवृतिसत्यतया सिद्धमिति, सत्तादि चतुष्कोटिविनिर्मुकत्वोपपत्तिरिति भावः । तदुक्तं षण्मतरहस्यभचेतने विज्ञानमिक्षुणा वादिभिरपि प्रागभावप्रध्वंसाभावमध्यवर्तिनो भावस्य प्राग्भावध्वंसरूपत्वं ध्वंसप्रागभावरूपत्वं चाङ्गीकृतमिति सूऩ्यमाऩ अबावङ्गळुळ् तवमणम् ऎऩ्ऩुमदु, ऒरु कारणत्ताल् उण्डागिऱदु ऎऩ्ऩुम्बोदु अक्कारणत्तिऱ्‌कु पऱ्‌ऱुगोळ् किडैयामऱ्‌पोमागैयालुम्, पिऱन्द्तु इऱन्देदीरुम्” ऎऩ्ऱ कणक्कुप्पडि पिऱन्द त्वंसम् इऱक्कवेण्डिवरुमागैयालुम् माध्यमिकमधिकारः कर्मठ ९५ कल्पनामात्रसिद्धrGg? - भावान्तररूप अतिरिक्त सिद्धिमभा बल स्वेन रूपेण निरुपास्यत्व वस्त्वन्तररूप निरुपायत् कार्य- कारणत्वादिकं विरोधि अभाव यथाप्रमाण निवर्त्यत्व, सिद्धं नस्समीहितम् । भावस्याप्यभावरूपस्खेन पर्यवसानाम्युपगमात् । ततश्च विश्वं तुच्छमेष संवृतिसत्येन सत्यत्वेन भातीति ज्ञानसागरे शून्यतत्त्वविवेकप्रकरणे उक्तमिति । । एवं पूर्वvaara aartावस्य निरुपाख्यत्वं तदुक्तं प्रथमतः प्रतिवक्ति- भावान्तरेति । अयं सिद्धान्तिपक्षः । “भावान्तरमभावो हि कयाचित्तु व्यपेक्षये” ति पटवति भूतले विद्य मानस्य घटाभावस्य पटरूपत्वाङ्गीकारात् । अतिरिक्तेत्यादि नैयायिकानाम् । अन्नोभयपक्ष कीर्तनं प्रकृते तदंशे विवादाभावप्रदर्शनाय । स्वेन रूपेणेति । भावान्तररूपत्वेनातिरिक्ताभावत्वेन वेत्यर्थः । निरुपाख्यत्य इति । तत्तद्रूपेणोपाख्यायमानत्वादिति भावः । ननु भावान्तराभावपक्षे पटा- दीनां घटाभावरूपत्वेन । fat areasurer इह पटोस्तीत्यत्रेह घटो नास्तीत्यपि प्रत्येतव्यम् । न च तथा प्रतीयते । ततथैकरूपेण प्रतीतस्यापि रूपान्तरेणाप्रतीत्या अभावस्य निरुपाख्यत्वमवर्जनीयमित्याकाङ्गायामाह - वस्त्वन्तरेति । कार्यकारणत्वादि इति । कार्यमभावं प्रति कारणत्वादीनामित्यर्थः । आदिना विनायं प्रति विनाशकत्वपरिग्रहः । तथा वाभावस्यान्यरूपेणानुपाख्यायमानत्वेपि स्वेन रूपेणो- पाण्यायमानत्वात् न सर्वथा तुच्छत्वमिति उत्पादकविनाशकयोर्न निर्विषयकत्वप्रसङ्ग इति कापि प्रकृतहानिरित्यर्थः । इदमव बोध्यम् । पटात्मना प्रतीतस्य घटाभावत्वेनाप्रतीत्यापि नाभावस्य तुच्छत्वापत्तिः । पदस्य घटाभावत्वेन सतोपि तथा प्रतीतेः प्रतियोगिस्मरणादिसव्यपेक्षतया तद- भावेन तदभावोपपत्तेरिति । तथा च जिज्ञासाधिकरणश्रीभाष्यम् “ननु च जात्यादिरेव मेदव तस्मिन् गृहीते तत्र्यवहारवत् भेदव्यवहारोपि स्यात् । सत्यम् । भेदश्व व्यवहियत एव । गोत्वादि- व्यवहारात् । गोत्वादिरेव हि सकलेतरव्यावृत्तिः । अयमसाद्भिन इति व्यवहारे तु प्रतियोगि- निर्देशस्य तदपेक्षत्वात् प्रतियोग्यपेक्षया भिन्न इति व्यवहार इत्युक्तम्” इति । एवमभावस्य सर्वथा तुच्छत्वं दूरीकृत्य घटादिभावानां स्वकालसत्त्वमुपपादयति इति । सर्वथा तुच्छत्वाभा- वेनेत्यर्थः । अभाव- प्राकप्रध्वंसाभावात्मकस्याभावस्य । यथा प्रमाणमिति । घटादीनामुत्पा- । । तवंसम् पिऱक्कक्कूडादबडियाय् इदेरीदियिल् मुऩ्ऩिलबावमुम् (प्रागबावमुम्) इऱक्कळ् - कूडादबडियाय् इरण्डुम् नित्यमाय् मुडिगैयाले, मुऩ्ऩुम् पिऩ्ऩुम् इन्द प्रागबाव, त्वंसङ्गळाले विऴुङ्गप्पट्ट ऎल्लाप्पॊरुळ्गळुम् इडैक्कालत्तिलुम् इल्लै ऎऩ्ऱऩ सायै सूक्यम् ऎऩ्ऱु तेरुदो ऎऩ्ऩिल् तेरदु। अबावङ्गळै तऩित्तबॊरुळ्- कळागवो अदुगळ् कूडवे तङ्गुम् वेऱु पाववस्तुक्कळागवो अवरवर् ऒत्तुक्कॊण्ड पोदिऩुम् अवैगळै सुयरूपत्तालुम् सूऩ्यङ्गळ् ऎऩ्बारिल्लै। वेऱुबॊरुळिऩ् उ ९६ उत्पाद्यत्व, उत्पन्न देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभने उत्तरावधिराहित्य, Gauno, प्रागभावनध्वंसाभावमध्यवर्ति- माऩ ळात्तुक्कु भाव कुण्डल स्वकालसत्त्वविरोधी २६०।

ऎल्लाम् निरूपिक्क मुडियादऩ ऎऩ्बदुबोऩ्ऱवै मुरण्बट्ट पेच्चुक्कळ् विवेकद खभावानवधारण की मतिमान्धप्रयुक्त ं भावाभावरूप- $$ Clondrampuji, निरुपाय ं निरभिलव्य ं, निस्वभाव goun Can स्ववचनविरोधतु प्रमाणविरोधः पूर्व ं असताaanu LG S निस्स्वभावnfpp सत्तायोग खरूपेण विद्यमानत्व Gubu - मादल् कूडुम्बडि ऎऩ्- स्वकाल २००० प्रमाणव्यवस्थितस्वभावावस्तुष्यकं पूर्वकाल के क्रीजी GQवील यत्वादिकं प्रत्यक्षादिप्रमाणप्रतिपन्नत्वादेव हि अङ्गीक्रियते, तथैव प्रामाणिकत्वाविशेषात् प्रागभावा- faraft aaiकार्यमित्यर्थः । उत्पन्नijiig उत्तरावधिराहित्य in ६० इति । उत्पन्न- सस्य उत्तरावधिरूपध्वंसान्तराभावस्य प्रामाणिकत्वादनवस्थाद्य भावेने त्याशयः । मध्यवर्तिक्षा माचला इति । तयोरभावयोरनित्यत्वस्थापनात् तदुभयमध्यकालवर्तिनो घटादेः पदार्थवस्य वकालमव्याहृतमेवेति भावः । तथा चन तत्काल्पनिकमिति व चतुष्कोटिविनिर्मुक्तत्य — मित्यभिप्रेतम् । । अथ निभावत्वात् चतुष्कोटिविनिर्मुक्तत्वमिति तृतीयमपि कल्पं निराकरोति दिवेकद॥ इतेि । “बुद्धया विविध्यमानानां स्वभावो नावधार्यते” इति एकस्मिन्वस्तुनि गृहीत- परामृष्टे विरुद्ध नानाधर्मप्रतीत्या तत्र स्वाभाविकधर्मावधारणस्य दुष्करत्वं, न तस्य वस्तुनो निरख- भावतया तुच्छत्वं कम्पयेत् । सत्ति धर्मिणि धर्माश्चिन्त्यन्त इति न्यायात् । अपि तु तत्र सस्य तवनिर्णयानुगुणसूक्ष्म विवेचनविधुरतामेव कल्पयेदिति भावः । एवं पूर्वार्ध निराकृत्य “अतो निरमिलप्यास्त इत्युत्तरार्धमपि खण्डयति- भावाभावरूपेति । उपाख्यातुमभिलपितुं याशक्यमिति वदन्नेवोपाख्यात्यमिपति चेति अहो स्ववचनविरोधमषि न जानाति । तथा भावासारूपं वस्तु प्रमाणम् इदमिति प्रदश्यैव निरुयाख्यमित्यादिरीत्या साघनीयतया धर्मिङ्ग्राहक प्रमाण विरो- व इत्यर्थः । ननु कार्यस्य स्वोत्पत्तेः पूर्वमसत्त्वात् निस्वभावत्वं प्राप्तमेवेति कथं स्ववचनविरो- वादीत्याशङ्क्याह पूर्वमसत् इति । अयमाशयः यत्कदाचिदसत् तत्सर्वदाऽसत्, यथा शशविषाणादिकम् । तथा च घटादिकार्य स्वोत्पत्तेः पूर्वकालेऽसत्, ततः पश्चात् कथं सचया युज्येत, घटत्वादिरूपेण वा विद्यत: तथासति एकस्य सत्त्वासत्त्वादिस्वभावद्वयविरोधादिति । स्वकालAG इत्यादिस्समाधानग्रन्थः । चटादेः पूर्वकालासत्त्वं नाम तस्य तत्काल सम्बन्धाभावः वत्ताल् इवै सूऩ्यमाऩालुम् इवैगळ् ऒरुगारणत्ताल् पिऱक्कवो इऱक्कवो इडैञ्जल् एदुमिल्लै। पिऱन्ददु इऱक्कवुम् वेण्डाम्। आदलाल् प्रागबाव त्वंसङ् गळुक्कु इडैप्पट्ट पॊरुळ्गळ् तम्गालत्तिल् निलैबॆऱमुडियुम्, सर्वमुम् सूऩ्यमऩ्ऱु। विकार ९७ असत्त्व अभावमात्रaurav, Sirस्तु पूर्व ं निस्वभाव ५६०२ भाव ं कार्यकं स्वरूप arms स्वभावविरुद्ध Gana। खरूपातिरिक्त ९५५ CaL कार्य एक क्रकं Game । अभाव कुळे serm अर्थात- go उत्तर Gang raf कार्य पूर्ण- मृद्रव्यस्य सर्वदा सतः पृथुध्दोदराद्याकारशून्यत्वं च न तु निस्वभावत्वेन सर्वात्मा सर्वदा तुच्चत्वम् । स्वकाले तस्य वस्तुनः प्रमाणप्रतिपन्नस्वभावविशेषवच्चात् इति न स्वभावयविरोध इति भावः । ननु कार्यस्य पूर्वकालसम्बन्धाभावः तादृशाकारशून्यत्वं च किं स्वरूपं तदतिरिक्त art इति विकल्प्य पूर्वपक्षी प्रथमं परिहरति- श्रयं भाव इति । स्वरूपस्यैव स्वभावत्वात् कार्यस्य पूर्व ताशाभावस्वभावस्य पश्चात्तद्विरुद्धखभावत्वे स एव दोष इत्यर्थः । &c। ऱुक्के इति । न हि प्राक् पश्चात्कालयोः कार्यद्वयमिति तद्भेदेनाविशेषशक्यशङ्कः इति भावः । खभाव- । विरुद्धत्वं - विरुद्धस्वभावत्वम् । तथैव वा पाठोऽन्वेषणीयः । द्वितीयमपि दूषयति- स्वरूपातिरिक्त १०० इति । कार्यस्वरूपातिरिक्तं चेदित्यर्थः । एतदुक्तं भवति - “कार्य घटादिकमुत्पत्तेः पूर्व कथ- मासीदि” ति कार्यनिष्टकथं भावाकाङ्क्षायां “पूर्व घटादिकार्यस्याभाव आसीदि"ति, कार्यस्वरूपाति- रिक्ताभावनिष्टसत्ताख्यधर्मविशेषोक्तिर्न प्रतिवचनं भविष्यति । अर्थान्तशरव्यछलापत्तेः । सोय- माम्रान् पृष्टः कोविदारानाचष्ट इति न्यायः । तथा च " घटादिकार्य, पूर्वमसदासीदि” त्येवोचर- यितव्यम् । तथासति घटादेः पूर्वकालासच्वं नाभावमात्रमिति सच्चासन्वस्वभावविरोध एवेति । बाळा उत्तर ndjpg इति । वथा च न किञ्चिदपि समुचितमुत्तरं दत्तमित्याशयः । ahoo इत्यन्तं शङ्काग्रन्थः । तदिदं समाधत्ते - कार्य इति । अवेदं बोध्यम्- “घटादिकं पूर्वकाले कथमासीदिति प्रश्नस्य " घटादिकं पूर्वमेवमासीदिति प्रतिवचनं तदा दीयेव, यदि घटादिकं पूर्व स्यात् । यथेदानीं नीलं घटमभिनिर्दिश्य कथं पूर्वमासीदित्यत्रानील आसीदिति । न तथेह पूर्व स विद्यते । तथा च तत्स्वरूपे कथं कथम्भावाकाङ्क्षोदय इति तत्स्थलवैलक्षण्यं आलोच्य आराय्न्दाल् पॊरुट्कळिऩ् उण्मै, निलैबॆऱ्‌ऱु इरुक्कविल्लै ऎऩ्गिऱदुवुम् आराय्बवऩिऩ् तिऱमैक्कुऱैवे। पॊरुट्कळ् निऩैक्कवॊण्णादवै,कुऱिप्पिडमु या तवै, तऩ्मैयऱ्‌ऱवै ऎऩ्बदॆल्लाम् मुरण्बट्ट पेच्चुक्कळ्। प्रमाणत्तिऱ्‌कुप् पुऱम्बाऩवै। ऒरु कुडम् ताऩ् पिऱक्कुम् मुऩ्बु अणुत्तायिरुन्ददु। आगैयाल् तऩ्मै वऱ्‌ऱ अदऱ्‌कुप् पिऩ्बु सत्तै कूडुदलुम् अदु कुडमादलुम् ऎङ्ङऩे ऎऩ्ऩिल् - पिऱ्‌ कालत्तिल् कुडम् उण्डॆऩ पिरमाणङ्गळ् काट्टुमागैयाल् अदऱ्‌कु मुऱ्‌कालत्तिलुळ्ळ असत्त्वम वॆऱुम् इऩ्मैयेयागैयाल् पिऱगु सत्तै ऎऩ्ऩुम् उण्मैत्तऩ्मैगूडुम्। कुडमुमागलाम् आऩालुम् तऩक्कु मुऱ्‌कालत्तिल् सॊल्लुम् इऩ्मै इक्कुडत्तिऩ् सुय उरुवैच् चेर्न्दगागिल्, पिऱगु अदऱ्‌कु उण्मै वामुडियादु। वन्ददागिल् वन्ददागिल् मुऩ्सॊऩ्ऩ ९८ कवुऩळिल् सि कगत्तिलुण्डागिलऩ्ऱो अदऱ्‌कॊरुबडि सॊल्लवेण्डुवदु।कार्त्तिऩुडैय अाऩ्- ताऩ् अक्कालत्तिलिल्लै ऎऩ्ऱु सर्मागैयाले ऩत्तोडु ऎाळमाम्। तु ऩत्तै इसैन्दु अवऩॆङ्गे अरिसिक्किऱाऩॆऩ्ऱु तैक् केट्टव ऩुक्कु ऩुण्डागिलऩ्ऱो अवऩिरुक्किऱलिडम् केट्कवेण्डुवदु, अवऩिल्लै काणुमॆऩ्ऩुमाप्पोले। सङ्गत्तिले ऎगगरयिसैन्दु अदॆप्पडिप्पट्ट ऎऩ- ऎत्तै उडैत्तायिरुक्किऱदॆऩ्ऱु केट्टवऩुक्कु, अक्कालत्तिले कऩ्ऩगयुमिल्लामै- याले कॊनियात्तुक्कु कऩमिल्लै ऎऩ्ऱुम् सॊल्लिऱ्‌ऱायिऱ्‌ऱु। । “पूर्व बटादेरभाव आसीदित्येवोच्यत इति । उचरतास्पर्येति । तथा च प्रतिवचनस्य यद्यपि वचन- व्यक्तिरन्याशी, तथापि कार्यस्वरूपमेव परेकाले नास्तीत्यत्रैव तात्पर्यात् न प्रश्नप्रतिवचनयो- भिन्नार्थत्वमिति बलादिदोषानवकाश इति हृदयम् । ननु यदि “पूर्व कार्यस्थाभाव जासीद’, “कार्य पूर्वमसदासीदित्यनयोः प्रतिवचनयोस्तात्पर्यगत्यैकार्थं तहिं प्रश्नेन शब्दतोपि समानं, “कार्य पूर्वमदासीदित्येवोत्तरं भवतु । किं क्लिष्टनिर्वाहेत्याशङ्का ट्रान्तं परिहरति देवदत्तस्वरूपा इति । एतदुक्तं भवति देवदत्तस्वरूपसवं आन्त्या गृहीत्वा तदुपरि “स स्वगृहे किं तिष्ठती” ति पृष्टवन्तं प्रति, अनास्थाया “स खगृहे नास्ती’ त्यपि कदाचित् प्रतिवचनं दीयेत । तावता, किं देवदत्तस्य स्वरूपत एवासच्वात्स्वगृहासचं किंवा स्वरूपतस्तोपि अन्यत्र विद्यमानतया खगृहा- समिति विशेषनिर्णयो न भविष्यति । यदा तु “देवदत्तस्वरूपे प्रसिद्धे हि areasedोदयः, वस्तुतस्तस्वाभाव एवे ‘ति पर्यालोच्य प्रतिवचनं दीयेत, तदा भवति सन्देहनिर्णय इति यथा, तथा कृषि घटादेः पूर्व सच भ्रान्त्या गृहीत्वा “पूर्व कथं स आसीदि” ति प्रश्नस्य “पूर्वकाले ये हि द्विशेषः किन्तु तस्याभाव एवेति प्रतिवचनं समुचितमेवेति । ननु द्रादीनां पूर्वकालेऽभावमात्रमेव नत्वसत्स्वभावत्वमित्येतदसत् । यथा घटो स्तीति तस्य सत्स्वभावत्वप्रतीतिः, वथा पूर्व घटो नास्तीत्यसत्स्वभावत्वस्यापि प्रतीतेः । न च पूर्व कयउरुवत्तोडु मुरण्बडुम्। इऩ्मै कुडत्तिऩ् सया वमल्ल। अदैविड वेऱाऩ् तारु तऩ्मैये ऎऩ्ऩिल्, “कुडम् मुऩ्बु ऎप्पडि इरुन्ददु” ऎऩ्ऱु केट्टदऱ्‌कु, अद- ऩुडैय इऩ्मै (अबावम्) इरुन्द ऎऩ्ऱु ऒऩ्ऱैक् केट्टवऩुक्कु मऱ्‌ऱॊऩ्ऱैप् पऱ्‌ऱिया मऱुमॊऴि तरुवदु? अप्पोदु केट्टदऱ्‌कु ऎऩ्ऩ उत्ताम् ऎऩ्ऩिल् - इदुवुम् सरियऩ्ऱु। रामऩैप् पॊदुवाग उण्डॆऩ्ऱु पामित्तु ‘अवऩ् ऎङ्गेयिरुक्किऱाऩ्’ ऎऩ्ऱु ओर् इडत्तैच् चुट्टिक्केट्क-“अवऩुण्डागिलऩ्ऱो अवऩिरुक्कुमिडम् अऱिविक्क मुडियुम्” अवऩुडैय अबावमे ऎङ्गुमिरुन्ददु काण् ऎऩ्ऱु पदिल् सॊल्लुवदुबोल्, कुडम् तऩक्कु मुऩ्बु इरुन्ददागक्कॊण्डु, अदु पूर्वकालत्तिल् ऎप्पडि इरुन्ददु ऎऩ्ऱु केट्चु कुडत्तिऱ्‌कु मुऩ्बु अदु अप्रसिद्धमायिऱ्‌ऱे। आग मुऩ्बु अदु किडैयादु। तऩ् अबालम्दाऩिरुन्ददु ऎऩ्ऱु पदिविऩ् करुत्तागैयाल् ऎल्विद मुरण्बाडुमिल्लै

०९ ॥॥॥ apnea “नहासद् घटादिर्न घटादिः” न खण्डनजव्य निरस्तः अस्मिन् देशे घटादेश्वरूपत एवाविद्यमानत्वात् कथं तस्यासत्स्वभावत्वं सति धर्मिणि हि धर्मचिन्तेति वाच्यम् । यतः असतोपि घटादेश्स्वरूपं स्वरूपमेव भवति । “न सन् घटादिने घटादिरिति खण्डनखण्डवा- द्योक्तेः । तथा चान्यतरपरिशेषे कर्तव्ये प्रमाणवलात् असत्त्वमात्रमेवावशिष्यत इत्यत आह- २६- Go इति । कार्य पूर्वकाले अभावमात्रमेवेति निर्णयेनेत्यर्थः । तत्र हि ग्रन्थ एवं विचार्यते- अस- तोपि कारणत्वात् स एव कारणत्वमिति नास्ति नियमः । धर्मभूता सत्ता किं स्वविशिष्टे वर्तते, उत खोपलक्षित इति तस्या वृत्तिविकल्पेन दूषितत्वात् । न च स्वरूपतत्त्वोपगमादुपपत्तिः । स्वरूपस्य वा सचा स्वरूपं वा सति विकल्पानतिवृत्तेः । प्रथमे पूर्वोक्तदोषः स्वरूपस्यासत्त्वं च स्यात् । तस्यास्स्वरूपादतिरेकात् । द्वितीयेत्वस तोपि कारणत्वमायात्तम् । असदोषि च स्वरूपं स्वरूपमेव । न सन् घटादि नादिः । तथा सति घटादीत्यपि न स्यात् । असतोऽच्दादित्वात् इति । अत्र खण्डनग्रन्थमूले सर्वत्र- “॥। नासन् क्यादिः । तथासति॥। इत्येष पाठ श्यते । अथापि आचार्यावतपाठानुसारेणान्ते कचिच्छोधनिकायां शिक्षापि दृश्यत इति अयमेव पाठस्समीचीनः अन्यस्यानन्वयात् इति बोध्यम् । निरस्त ं इति । अयमाशय:- सत एव कारणत्वम् । सत्ता च देशकालसम्बनिवत्वरूप प्रामाणिकत्वम् । तस्या वृत्तिविकल्पे यत्र सा वर्तनाह तव तिष्ठतीत्येचो- । तरम् । वर्तितव्यं हि वस्तुभृतया तथा कचित् । खरूपं प्रत्यपृथक्सिद्ध विशेषणत्वात् स्वरूपमेच सेत्यपि वक्तुं युक्तम् । न च तावताऽसतः शशविषाणादेः कारणत्वं प्रसज्यते । तस्याप्रामाणि- कत्वेन निरूपत्वात् । अतोऽ ’ ’ सतोपि स्वरूपं स्वरूपमेवे “ति, “न हासन घटादिने घटादिरिति या वचनं वृथा जम्प एव । किच “न सन् घटादिरित्यासत्त्वं किमभिप्रेतम् यदि पूर्वकाल- हृत्त्यभावप्रतियोगित्वमानं, तदा तस्योचरकालसचा प्रत्यविरोक्तिया, अतः कारणत्वं प्रत्य- साधकत्वमेव । यदि तुच्छत्वं तर्हि प्रतीतस्य घटादेश्तदसिद्धमेव विरोधादिति । तदुक्तं सर्थ- सिद्धौ - “न सन् घटादिर्न घटादिरिति तु कस्यचिद्वचनं बालप्रतारणमात्रम् । अभावप्रति- योगवचने विवक्षितविरुद्धोक्तेः । अभावमात्रविवक्षायां विरोधादिति । अभावात्वं व । swarra तुच्छत्वम् । अत्र “खण्डनजन्प” इति जल्पशब्दस्तदीयवितण्डाया अप्युपलक्षकः । सामान्यतो व्याहतवचनपरत्वात् । ग्रन्थोयमापादचूडं तथाभूत एव हि दृश्यते । तथा हि- उपक्रम एव शव- द्विपदार्थण्डाय वितण्डा प्रवर्तमानो ग्रन्थकारस्स्वकृतेर्व्याहतोक्ति मेदुरत्वं समोदं सूचयति । इदऩाल् “मुऩ्बु इल्लाद कुडमुम् कुडमे” ऎऩ्ऱ हर्षऩुडैय कण्डऩ त्रन्द वाक्यमुम् तळ्ळुण्डदु। “इङ्गु कार्यम् उण्डु” ऎऩ्ऱविडत्तिल् उण्डु ऎऩ्ऩप् १०० after are startत देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभ वस्तिशब्दार्थ कार्यस्वरूप पुनरुक्तवार्क देश- ॐ विधिनिषेधसाधारण pomb। स्वरूपातिरिक्तon स्वरूप सत्ताई “अविकल्पविषय एकस्स्थाणुः पुरुषश्यतीति यश्रुतिषु । ईश्वरमया न परं वन्देऽनुमयापि तमधिगतम् ॥ इति तत्र प्रथने पथम् । खाणुशिवः वृक्षमुलं व पुरुषो विष्णुः मनुजश्च । तत्र स्थाणुत्वपुरुषत्वयोरेकत्रानुपसंहार्यत्वेन प्रसिद्धां व्याहतिं सूत्रयन् “स्थाणुः पुरुषश्रुतोस्ति यश्श्रुतिषु” इति वां अन्ततः निर्लजमभ्युपगच्छामीति चदतीव । तदिदमस्य साहसिक मनोरथपदं श्रीमदा- वार्यास्तत्त्वमुक्ताकलापोपक्रम एव अपक्रामयन्ति । “आवापोद्वापतस्युः कतिकति कविधीचित्र- बत्तत्तदर्थेष्वानन्त्यादस्तिनास्त्योरनवकुहनार सिक्कान्ताः कृतान्ताः । तत्त्वलोकस्तु लोप्तुं प्रभ- यति सहसा निस्समस्तान समस्तान, पुंस्त्वे तत्त्वेव क े पुनरपि न खलु प्राणितास्थाणुतादिः (धीः) ॥ इति । अत्रायं चतुर्थः पादः तत्र “स्वानुः पुरुषश्रतोति” इति सामानाधिकरण्येन तयोरलौकिक निर्देश लोकरीतिं प्रदर्श्य स्फुटं प्रत्याख्याति । इयमर्थसम्बन्धिनी व्याहतिः । उमया परं ना उम- यैवेति न, अनुमया, उपाभिनयापि, अनुमानेनापि च अधिगतभीश्वरमिति द्वितीया, विरोधा- भासालङ्कारात्मिका व्याहतिशब्दमात्रे स्थिता, नास्माकमनिष्टेति न तत्र किञ्चिद्वक्तव्यमिति । एवं “वेदान्तेषु यमाहुरेकपुरुषं॥।स स्थाणुस्थिर भक्तियोगसुलभ इति कालिदासपद्यमपि प्रत्युक्तम् । ree faararatव्याख्याने। असच्छन्नाभावं विवक्षित्या “भावो यथा तथाऽभावः कारणं कार्यः ।” amarवाकारणत्वे प्रमाणमस्ति । न हि विधिरूपेणासी तुच्छ इति स्वरूपेणापि कार्यवन्यतः तथा । निषेधरूपाभावे विधेरपि तुच्छवप्रसङ्गात् इत्यादयनसूक्ति: प्रमाणीकृता, तदेतत्परता- nara aaa aaa । अभावस्यापि देशकालसम्बन्धित्वेन श्रामाणिकत्वात् सत्ता भवत्येवेति तस्य कारणत्व इष्टापत्तेः । शशविषाणादिवत्सर्वथाऽसतः कारणत्वस्थापन एवं मूलकारसंरम्भात् । तदुक्तं- पूर्वसंवन्धनियमे हेतुत्वे तुभ्य एव नौ । हेतुतत्त्ववहिर्भूतसत्त्वासत्त्वकथा वृथा ॥” इति । नौ- वादिप्रतिनादिनोगवयोः पूर्वकालसम्बन्धनियमरूपे हेतुत्वे तुल्ये सति हेत्वनुपयोगिनी सत्त्वासत्त्वविचारणा वृथैव । पूर्वकार नियतमत्वापेक्षा पूर्वकालनियमस्यैव लघुत्वात् इति कारि- कार्यः इति । ननु यदि कार्यस्य पर्वकालासत्वं न नस्य स्वरूप, अपि त्वतिरिक्तामात्रमात्रं भवति, तर्हि “अस्मिन्देशे अस्मिन्काले कार्यमस्ती” ति व्यवहियमाणं सत्त्वमपि किं भवति कार्यस्वरूप बद तिरिक्त मिति विद्यासागरीय विकल्पतत्खण्डनान्यपि प्रसङ्गादिति असन्देशे इत्यादिना पट्ट सत्तैयाऩदु कार्यमेदाऩा? अदैविड वेऱा? मुदल् पक्षत्तिल् “कार्यम् उण्डु” ऎऩ्ऱु ऒऩ्ऱैये इरण्डुदाम् सॊऩ्ऩदाल् (पुनरुत्ति) कूऱिऩदु कूऱल् ऎऩ्ऩुम् कुऱ्‌ऱ माम्। कार्यस्वरूपम्। ‘उण्डु इल्लै” ऎऩ्गिऱ इरण्डु पक्षङ्गळुक्कुम् पॊदुवावदु १ माध्यमिकमाधिकारा ६६f५)- देशकालसम्बन्धादिरूप] अस्तिशब्दार्थ वस्तु १०१ समावतो विशेष वस्तु सत् ६६rD। सम्बन्धान्तरापेक्षादिक af६० Ladin Goo अनवस्थादिदोषcpio Sanna। अळीकाकारा roof संवृतिसत्यलोकव्यवहारसिद्धि यथावर्शन विशेष्य- इत्यन्तेन । तत्र प्रथमविकल्पखण्डनं ‘साधारणurd” इत्यन्तेन भवति । अस्तिशब्दार्थ- सुताया: कार्यस्वरूपत्वे तच्छन्द, कार्यशब्दयोस्स्वरूपवाचित्वेन पर्यायतया सहप्रयोगानुपपत्तिः, प्रयोगे वा पुनरुक्ति भवति । कार्यस्वरूपस्य “अत्र कार्यमस्ति " “अत्र कार्ये नास्ती” त्यादी देशकालादिविधिनिषेधसाधारणत्ववत्, तदभिन्नास्तिशब्दार्थसत्ताया अपि तथात्वावश्यम्भावात् “अत्र अस्ति अस्ति” “त्र अस्ति नास्ती” त्यादिप्रयोगापत्तिः । न चेष्टापतिः, देशकालविधिमात्र- रूपायास्तस्याः पुनर्देशकालविधाने, तनिषेधे च यथाक्रमं पुनरुक्तेव्यहितेम प्रसङ्गादिति भावः । अथ द्वितीयविकल्पखण्डनं “स्वरूपातिरिक्ते " त्यादिना । सच्छब्दार्थसत्तायाः कार्यखरूपातिरिक्त- त्वेपि तद्विशेषणत्वाङ्गीकारे तेन सह सम्बन्धोस्ति नवा ! अन्त्ये विशेषणत्वायोगः । सर्वत्र विशेष्यसम्बद्धं हि विशेषणम् । आधे तस्य सम्बन्धस्य कार्यखरूपेण सह सम्बन्धान्तरापेक्षायामन– स्थापra । aar कार्यस्वरूपं सदिति निर्देशासम्भवाद असदेव वक्तव्यमिति तद्धृदयम् । एवं तदुक्तं उपन्यस्यापास्यति - देशकालेति वाक्यद्वयेन । स्वरूपातिरिक्तत्वेपि सचायास्वरूपं प्रति अपृथक् सिद्धविशेषणत्वाङ्गीकारानीलस्य घटापृथक्सिद्धविशेषणय नीलो घट इति व्यवहारविष- यत्ववत् सत्कार्यमिति धीविषयता उपपद्यत एवेति द्वितीयविकल्प एव सिद्धान्तयत इति भावः । ननु तत्रापि सम्बन्धसदसच्चविकल्पः कृत एवेति चेत् अग्राह सम्बन्धान्तरेति । अथसिद्धि- सम्बन्धातिरिक्तेत्यर्थः । अस्तिशब्दार्थस्य सताया इत्यनुवर्तनीयम् । Co इति । तस्यास्स्वपरनिर्वाहकत्व स्वीकारादिति भावः । उक्तस्यार्थस्य परेणापि सम्मन्तव्यत्वमाह- अळीका- कारक इति । अत्र बहुवचनेन तदुक्तविष्यळीकनिषेधाळीकवैविष्यं द्योतितम् । प्रथमं घटादिकं द्वितीयं शशशृङ्गादिकम् । संवृतिसत्येति । संवृत्या मायया सत्यवदवभासमानस्य लोक- व्यवहारस्य सिद्धयर्थमित्यर्थः । मिथ्याभूतलोकयात्रा निर्वाहायेति यावत् । परप्रवारणायैवमादिषुप- देशेषु मिथ्याशब्दस्य साक्षादप्रयोगः । तदुक्तं- “तुल्यार्थत्वेपि चैतेषां मिथ्यासंवृतिशब्दयोः । नार्थमुपन्यासः लालावस्त्रासवादिवदिति । एतेषां इत्यत्र मत इति पदं माननीयम् । यथादर्शन- मिति । दर्शनमनुसृत्य घटभूतलाद्योस्सम्बन्धान्तरसापेक्षसंयोगादिकं, घटरूपाद्येोस्त भिरपेक्षापृथक्- पोल, ‘उण्डु” ऎऩ्बदुम् मेऱ्‌पडि इरण्डुक्कुम् पॊदुवागवेण्डिवरुम्। इरण्डाम् ल्- पक्षत्तिल् कार्यम् सत्ताग ऎप्पडि आगुम्। ऎऩ्ऩिल् - उण्डु ऎऩ्ऩप्पट्ट सत्तैयाऩदु कार्यत्तुक्कु सुयमागवे (अडैमॊऴि) विशेषणमावदाल् कार्यत्तै सत् ऎऩ्ऩलाम्। १०२ देशिकाशयप्रकाशन्याच्यासहिते परमतभ विशेषणभावादिकां माध्यमिकादि canam a। Dissori Ganpur ३ सर्व दुष्क, अनिर्वचनीय nirgun Gaon तुत्यादिविशेषणविधि गति- Wovar वस्तु देशकालविशेषका अभाव सम्बन्धाभाव सस्वन्त्र तऩक्कु कण्ठ देशकाला Cano अभाव ? - अतिरिक्ताभाव- स्थित्यादिकं, “नीलो घट” इत्यत्र विध्यळीकयोः, “मृगतृष्णाम्भसि स्नादः खपुष्पकृतशेखरः । एष वन्ध्यासुतो याति शाङ्गधनुर्धरः” इत्यादी निषेवाळीकयोश्च विशेष्यविशेषणभावादिकं च व्यवहारार्थं माध्यमिकादयोपि बौद्धास्सर्वेऽङ्गीचकुरित्यर्थः । विशेष्यविशेषणभावादीत्यादिनोक्त- । संयोगादिसम्बन्धपरिग्रहः । विपर्यये बाधकं दर्शयति-arsa इति । कस्य- चित्स्वभावतो विशेषणत्वानङ्गीकार इत्यर्थः । तुच्छत्वादीनां तचद्वस्तुवरूपत्वे, पर्यायत्वेन “स तुच्छ” मिति सह प्रयोगे पौनरुक्त्यं, अतिरिक्तत्वे विशेष्यविशेषणभावनिर्वाहकसम्बन्धाभावानव- स्थान्यतरदोष इत्यादिना तद्वैशिष्टयमो युष्माकं तुच्छपदार्थासिद्धिरेवेत्याशयः । अत्र " तुच्छमिति बौद्वानां “अनिर्वचनीय” मित्यद्वैतिनां च पक्षः । नतु घटादेः पूर्वकालादाच्यमानमसच्च सम्बन्धाभावरूपमित्युक्तम् । तहिं सम्बन्धस्य देशकालादावुच्यमानमसवं किं रूपं भविष्यति । । न हि सम्बन्धस्य देशकालाम्यां सम्बन्धान्तरमिच्छथ । येन तस्याप्यस सम्बन्धाभावरूपं स्यात् । तथासति अनवस्थापातात् । तथा च वस्तुन उच्यमानं असतं नाभावमात्रं किन्तु तुच्छत्व– सेयेति गूढाशयः पृच्छति वस्तु इति । द्वेचैतत्समाधत्ते - अतिरिक्ताभाववादीति । नैयायि- कैत्यर्थः । “भृतले पूर्व चटो नास्ती” त्यादौ घण्टे भूतलपूर्वकालसम्बन्धाभावः प्रतीयते । “वयो- घटसम्बन्धो नास्तीत्यादौ तु तयोः तत्सम्बन्धानुयोगित्वाभावः । न च “तयोस्तदनुयोगित्वं नास्तीत्यादिप्रतीतिपरम्परामादायानवस्था शक्यशङ्का, अनुयोगित्वस्यानुयोगिपदार्थस्वरूपत्येन कफीक इरण्डुक्कुमीडैये कयमाऩ उऱवु निलवुवदाल् वेऱु सम्बन्दमुम् वेण्डाम्। ळुम् सूऩ्यबदार्त्तङ्गळिल् व्यवहारत्तुक्कागवेऩुम् सत्यम् ऎऩ्ऱु ऒरु पॆयरैच् चूट्टि अवैगळिडैये विशेषणम् विसेष्यम् ऎऩ्ऱ उऱवुगळैक् कऱ्‌पित्तुळ्ळीर्गळ्। अप्पडियल्लादबोदु सूऩ्यम् ऎऩ्ऱ तऩ्मैयैयुम् कूट्टिप् पॊरुळैच् चॊल्लमुडियादु पोय्विडुम्। ऒरु वस्तु ऒरु इडत्तिल् इल्लै ऎऩ्बदऱ्‌कु अदऩ् सम्बन्दम् इल्लै ऎऩ्ऱु पॊरुळाऩाल्, अदऩ् सम्बन्दम् इल्लै ऎऩ्बदऱ्‌कु ऎऩ्ऩ पॊरुळ् कूऱुवीर्? सम्बन्द सम्बन्दम् इल्लै ऎऩ्ऱा? अप्पोदु इव्वाऱु कूऱिक्कॊण्डेबोय् ऎङ्गे निऱुत्तुवदु? ऎऩ्ऩिल् आम्। अन्द सम्बन्दत्तिऱ्‌कु इत्तुडऩ् सम्बन्दम् इल्लै ऎऩ्ऱुदाऩ् कूऱुवोम्। मेले मुडिविऩ्ऱि इव्विदम् कूऱिक्कॊण्डे पोगवुम् अऩुमदियोम्। अवैगळ् मुऩ्- ऩिऱ्‌काट्टिल् वेऱुबडादॆऩ्बोम्। इदु सिलर् कऱि, मऱ्‌ऱुम् सिलरो - अदऩ् सम्बन्द मिल्लै ऎऩ्ऱाल्, अदऩ् अबावसम्बन्दम् इरुक्किऱदु ऎऩ्ऱु पॊरुळागैयाल् मुडिविऩ्ऱि कूऱल् नीण्डु सॆल्लादु ऎऩ्ऱु अबिप्रायप्पडुगिऩ्ऱऩर्। तु १०३ भाषान्तराभावषादिकं तद्विरुद्वस्वभाव भावान्तर- माध्यमिक वादिकं श्रभावळ अभावळकhpg केला ना यथादर्शन Gau। भावः । अभाव । muglin r। अन्तर्भावितसत्तं चेत् कारणं तदसत्ततः । नान्तर्भावितसत चेत् कारणन्तदसत्ततः॥ इत्यादिजन निरस्त २८ अन्तर्भावितत्तं चेत् कारणं सदिदं ततः । नान्तर्भाषित- स्वरूपसम्बन्धविशेषात्मकत्वात् । अतः उत्तरोचरप्रतीति वैलक्षण्येप्यर्थवैलक्षण्यकृतानवस्थाभाव इति भूतलपूर्वकालादिसम्बन्धाभावातिरिक्ततदनुयोगित्वाभावरूपं एव । सिद्धान्तनां निर्वाहप्रकारं प्रदर्शयति- भावान्तरेति । “देशकालपोiciesो नाती’ “दित्यादौ । शकालपोटसम्बन्धो तत्सम्बन्धसंवन्धाभावो न प्रतीयते येनानवस्यास्यात्, अपि तु सम्बन्धविरुद्धखभावः यो घटा- भावसंवन्धः, तादृशभावान्तरात्मक एव । तथा च “भूतले घटसंवन्धी नास्ती” त्यस्म, “भूतले तदद्भाव सम्बन्धोस्ती” त्यतैव पर्यवसानमिति नानवस्थापातादिरित्यर्थः । एवं प्रसङ्गात् खण्डनकदुक्तमन्यदपि निरस्यति- २/१Go इति । घटादी सस्थ स्वभावतो विशेषणत्वेनेत्यर्थः । एतत्कारिकार्थस्तु- वीजमित्येव नाङ्कुरस्य कारणम्, किन्तु सद्रीज- मिति सत्तया विशेष्यते । तव वक्तव्यं सचाविशिष्टं कारणं, किंवा सत्तोपलक्षितम् । विशिष्ट ease अन्तर्भावितेति । अन्तर्भाविता, विशेषणतयाऽन्तः प्रवेशिता सत्ता यस्मिन् तत् कारणं चेत्, तहि सत्ताविशिष्टे सत्ताया असम्भवात् असदेव कारणं भविष्यति । तथा हि- विशिष्टवृत्ते- विशेषपि वृच्यवश्यम्भावात् सत्ताविशिष्टे सत्तावृत्तावात्माश्रयापातः । स च न सम्भवति । न हि पतरोपि नः स्वस्कन्धमधिरुव नरीनति । द्वितीयकल्पेप्याह- नान्तर्भावितेति । अन्तर्भावित- सत्तं न चेत् सत्तोपलक्षितं चेदित्यर्थः । “सुप्सुये” त्यादिना नान्तर्भावितेति नसमासो वा । उपलक्षणीभूतायास्सचाया: कारण कुक्षिनिक्षेपाभावादेवासवः कारणत्वमनायासेनागतमित्यर्थः । farewari दर्शयति- @६० इति । उक्ai कारिकामित्यर्थः । पठि इति । तथा च age कारिका “तदसत्तन” इत्यस्य स्थाने “सदिदन्तत” इति कतिपयपद विनिमयमात्रेण पठिता, व दूषणं भवतीति दूषणसौकर्यं दर्शितं भवति । तदर्थव सचाविशिष्टे सचावृतावपि न सत्तायां सत्तावृत्त्याऽऽत्माश्रयाद्यापत्तिः । तस्यास्वपरनिर्वाहकत्वेन तद्दोषपरिहारात् । dar after इदऩाल् “कारणक् सत्तैयै उडैयदु ऎऩ्ऱालुम्, सत्तै वेऱाऩ विसे षणमेयागैयाले कारणम् असत्तागुम्। कारणम् सत्तैयै विशेषणमाक्कामल् विट्टदु (उपलक्षणमाक्कियदु) ऎऩ्ऱालुम् कारणम् असत्तागुम्” ऎऩ्ऱ वीऩाऩ वाद मुम् कण्डिक्कप्पट्टदु इङ्गु इदेवादत्तै- कारणम् षत्तैयै उडैयदु ऎऩ्ऱा- लुम् सत्तै कारणत्तुक्कु स्वबावमागवे विशेषणमागैयाल्, कारणम् सत्तॆऩ्ऱे ।१०४ देशिकाaaroकाशव्याख्यासहिते परमतभ सत्तवेद् कारण सदिदं ततः ॥ पडिus। कार्यo Gapp उत्पत्ति उत्पादक ९८ प्रयोजन उत्पति Get असत्- सत्तार्थमुकं कुप्या आयिरुक्कुमागिल् यिरुक्कुमाप्पोले पिऱन्दालुम् मुऩ्बुबोले सररङ्गम् HQH& Admovie Gensus कारणवैयर्थ्यादिदोष समाम - द्रव्य मित्यसत्ता केळ अवस्थाविशेषका आगन्तुका ८६१५ कारणादिसाफल्य (C। अवस्थै सदत्त्वविकल्प गतिusin sirf पूर्व असत्तु हेतुवश सत्त्व पूर्व- तदापि सदेव कारणं भवति । सचोपलक्षितस्त्र कारणत्वेपि उपलक्षणीभूतया तया, सचात्यन्त- व्यवच्छेदरूपस्य सर्वथाऽसच्चख व्यावर्तनात् तदानीमपि सदेव कारणमिति । इदमुपलक्षणं- “सच्चे च सदसदेति विकल्प्यानिष्टकल्पने । असत्वं सदसद्वेति विकल्प्योचरम्यता” मिति सर्वार्थसिद्धि- रिह भाव्या । gigure एवमसतः कारणस्वस्थापन परखण्डनोक्तिनिरासेन सत एव कारणत्वं समर्थितम् । तथैव तदुक्तासत्कार्यवाद निरसनमुखेन सत्कार्यवादं प्रतिष्ठापयितुं पूर्वपक्षमाह- कार्य Grpora इति । कार्ये यदि खोत्पत्तेः पूर्वमेव सत् तदा तदुत्पत्त्या नापूर्वं किञ्चित्प्रयोजनं भविष्यति । तदुत्पत्तिप्रयोजनोदकाहरणादेरपि पूर्वमेव सत्त्वावश्यम्भावात् । एवं तदुत्पादकेनापि । तत्प्रयोजन- कार्यस्यापि पूर्वमेव सत्त्वात् इति भावः । अथ कार्यस्य खोत्पत्तेः पूर्वमसत्वे दोषमाह १४ असत् gra इति । कार्यमिति शेषः । अयमाशय:- यथा पूर्व मृत्वा पथाजातो घटो मृण्मयो भवति, नान्यथा, एवमिहापि पूर्वमसन भूत्वा पञ्चादुत्पन्नो घटः पूर्ववदन्नेव भविष्यति, न सन् । असवस्त्वापादनासम्भवात् । न हि नीलं शिल्पसहस्रेणापि सितीकर्तुं शक्यम् । तथा च कार्यसत्ता सम्पादनार्थकारणव्यापारवैयर्थ्यं समानमेवेति । कारण वैयर्थ्यादीत्यादिना असत उत्पत्तिर्वैयर्थ्यादिकं ब्राह्मम् । इत्यन्तं पूर्वपक्ष: । समाधत्त द्रव्य नित्यसदिति । एवं च कार्यद्रव्यस्य धर्मिणो नित्यसत्त्वोक्त्या असत्त्वकल्पोक्तदोषाणां अनवसरग्रस्तत्वमाविष्कृतम् । तहिं कारणव्यापारवैयर्थ्यमुक्तमेवेति चेत्चत्राह- अवस्थाविशेषेति । तथा च घटादेः कार्यद्रव्यस्य धर्मिणो नित्यसिद्धत्वेपि घटत्वाद्यवस्थानां पूर्वमसत्त्वेन तदुत्पत्त्यर्थं कारकव्यापारसार्थक्यमिति भावः । ननु घटत्वाद्यस्थापि पूर्व सती, असतीचा? आधे कारकव्यापारवैयर्थ्यम् । अन्त्ये पूर्ववत्स एव दोष इति पृच्छति अवस्थी इति । उत्तरमाह पूर्वमसत्तु इति । घटादिद्रव्ये पूर्व- मसत्या अपि actereवस्थाया उत्पादकवशेन, सच्चं, पश्वाद्विनाशकारणसन्निपातेन ध्वंसरूप- पलिक्कुम्। सत्तैयैविट्टु उपलक्षणम् अदु कारणत्तुक्कु ऎऩ्ऱालुम् कारणम् ऎप्- पडियेऩुम् ओरळवुक्कु सत्ताय् इरुक्कवेणुम् ऎऩ्ऱे तेऱुम्, ऎऩ्ऱु ऎदिर्त्तुम् उब- योगिक्कलाम् कार्यम् ताऩ् पिऱक्कुम्मुऩ्बे उण्डसमागिल् अप्पोदु अदऩै उण्डाक्कक् माध्यमिकमङ्गाधिकारः १०५ हेत्वन्तरवरा Goy असत्त्व arsong।candranig विरोध pcs विरोधात असत् सत् ६६? विरुद्धक- कं तादाम्य Gan सत् शुक्र के उत्पादक Cusp जैनवादा- कालभेद G# सरत्वासत्त्वा गुळ विरुद्ध पूर्वसिद्धा- मसत्त्वं च यथादर्शनमस्युपगम्यते । न हि दृष्टेऽनुपपन्नं नामेति न्यायात् । तथा च द्रव्यखरू पस्य नित्यत्वाङ्गीकारात्र तत्र सत्त्वासत्त्वसमुच्छ्रयविरोधः । अवस्थायान्तु तस्य सतोपि प्रामादि- कत्वात् कालभेदेन विरोधपरिहाराच नानुपपत्तिरिति तात्पर्यम् । श्रीमाष्ये वारम्भणाधिकरणे प्रतिबन्धैवं पर्यहारि “संस्थानस्यासत उत्पत्ती असत्कार्यवादप्रसङ्ग इति चेत्, असत्कार्यवादिनोपि उत्पत्तेरनुत्पत्तिमत्त्वे सत्कार्यवादप्रसङ्गः । उत्पत्तिमत्त्वे चानवस्था । असाकन्त्ववस्थानां पृथक्प्रति- । । पत्तिकार्ययोगानर्हत्वादवस्थावत एवोत्पत्त्यादिकं सर्वमिति निरवद्य” मिति । प्रत्युत यथादर्शनं सत्त्वासत्त्वसमुच्चयानङ्गीकर्तुस्तत्रैव मतमनुपपन्नमित्याह- इति । बुद्धोपदेशात्पूर्व सर्वशुन्यत्वज्ञानं किन्तवास्ति, नास्तीति प्रश्ने उभयथापि तवानुपपत्तिरेवेति यथादर्शनं उत्तापि सयोस्समुच्चयाङ्गीकार एवहि तवापि गतिरिति भावः । तदुक्तं सर्वार्थसिद्धी- “प्रागसत्, तुच्छ- मेव स्थान, सच्च नित्यंसदित्यसत् । अयथादृष्टिनिर्णेतुरशेषाभीष्टविप्लवाद” ॥ इति । नन्वेवमसदेवचेत्पश्चात्सद्भवति, तदा विरुद्वयोस्तादात्म्यमङ्गीकृतं भवति । तथाचोचर- काले भविष्यaager स्वस्थ, पूर्वमसदेव स्वं कारणमिति जैनपतादविशेषापत्तिरिति शङ्कते - भविष्यतस्सद्रूप असद सत्ता इत्यादिना । जैनवादति । तैर्हि स्यादस्ति स्यान्नास्तीत्यादिना सर्वत्र सप्त- भङ्गीनयावतारात् सदसतोस्तादात्म्यमङ्गीचक्रे । प्रागसतस्तस्मात् सदुत्पत्तिश्च । अन्यथा सत एव स्वस्मात्सदुत्पत्त्यङ्गीकारे उत्पन्नस्य पुनरुत्पादापत्तिः । इदच सर्वे " असा इदमग्र आसीत् ततो वै सदजामत” इत्यादिश्रुत्युदाहरणपुरस्सरं प्रमेयकमलमार्ताण्डे द्वितीयपरिच्छेदे विवृतं, सलैव द्रष्टव्यम् । परिहरति- कालभेद ३५६० इति । अयमथ ः- एकस्मिन्नेत्र सच्चासच्चसमुच्चयस्य कूडियिरुक्कुम् कारणङ्गळ् वीणे, मुऩ्ऩे कार्वम् इल्लैयागिल्, अप्पोदु उण्डा ऩालुम् अदु असत्तायेयागुम्। मुऩ्बु कण्णायिरुन्ददु पिऱन्द पिऱगुम् मण्णाये- यिरु पदुबोल्। आगैयाल् अदै उण्डाक्क मुयलुम् कारणङ्गळ् तोल्वियडैय वेण्डुवऩवे। ऎऩ्ऩिय पॊरुळ्गळ् ऎल्लाम् अडिप्पडैयिल् नित्यङ्गळे। पुदियऩ अल्ल। अवऱ्‌ऱिऩ् निलैगळ् पुदियऩवाय् तोऩ्ऱुवदाल् अवऱ्‌ऱैत् तोऱ्‌ऱुविक्कक् कारणल्- कळ् तेवैप्पडुगिऩ्ऱऩ। अगनिलैगळ् अप्पॊरुळुक्कु मुऩ्बुयुम् इरुन्दऩवा? इल्लैयार् ऎऩ्ऱु मुऩ्बोल् आक्षेपित्तुक्केट्टाल् ऎऩ्ऩ पदिल् ऎऩ्ऩिल् अवै मुऩ्बु इल्लाद अस्त पूदङ्गळे। पिऱगु कारणसत्ताल् सत्तिऩ तऩ्मैयागिय सत्त्वम् अवऱ्‌ऱुक्कु एऱ्‌पट्टदु पिऱगुम् असत्त्वम् कालान्दात्तिल् एऱ्‌पडुगिऱदॆऩ्बोम्। इङ्गिदम् नडप्पदु * १०० सत्त्वपरित्याग अवस्यै देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहितै परमतपत्रे स्वरूपपरित्यागomia। परित्यजित् असत् सत्त्वancan? - पूर्वकालासत्त्व ं ठाई धर्म ॐ काल स्वरुपपरित्याग स्वकालसत्वविरोध । के ही outs । सरहवा- प्रामाणिकत्वस्थापनात् कालभेदेन विरोधशमनाच्च न विरुद्धयोस्सदसतोस्तादात्म्यप्रसङ्गः । किं च द्रव्यनरूपनित्यत्वाङ्गीकारादसतस्सत्यति कारणत्वस्य नापतिरपीति । ननु तयोः कालसेदेन विरोधपरिहारो न युज्यते । किं घटादी पूर्वसिद्धमसत्वं परित्यज्य पत्रात्सचं विधीयते, आहो सदपरित्यज्यैव । आये पूर्वसिद्धसत्त्व परित्यागेन स्वरूपस्यैव त्यक्तत्वप्रसङ्गः । असत्त्वस्य तद्वस्तु- स्वभावत्वेन स्वरूपान्तर्गतत्वात् । तद्धर्मत्वेपि धर्मधर्मिणोरभेदात् सभ्यागे स्वरूपत्याग एव । न हि सुसूक्ष्ममपि वस्तु निरीक्षमाणानां अत्रायं धर्मः अयं धर्मेति विभज्य प्रतीतिर्भवति । अन्त्येत्वसत्त्व- दशायामेव तत्र समयङ्गीकार्य न कालमेदेनेति कुवां प्रभातायितम् । ततश्च जैनवादा बतार इति चोदयति- पूर्वसिद्धासच्चेति वाक्यद्वयेन । अत्र सिद्धान्तयति- पूर्वकालासंवेति । एत- दुष्कभवति घटादौ हि न केवल वस्तुधर्मौ भवतः विरोधात् । अपि तु पूर्वकालासत्त्व- स्वकालसत्त्वे एव । तत्र च पूर्वकालासत्त्वमपरित्यज्येवोत्तरस्वकालसत्त्वं विधीयते तयोरविरोधात् इति न प्रथमविकल्पोत्थितिः । नापि द्वितीयकन्पोक्तविरोधः, पूर्वोत्तरकालभचेतन सत्त्वासत्त्वयो रविरोधः इत्युक्तत्वादिति । अत्र “धर्म ०६ काल Baco स्वरूपत्याग- । " इति धर्मशब्दनिर्दे शस्यायमभिप्रायः, “पूर्वकालासत्त्वरूपस्य धर्मस्य धर्मस्वरूपादत्यन्त- विविक्तस्य कथञ्चित् परित्यागेपि न स्वरूपत्यागः । धर्मधर्मिभेदस्य इदमित्थमिति सर्वसम्प्रतिपक्ष– प्रशीतित्रकार सिद्धत्वात् । वस्तुतस्तूचरकालेपि " घटः पूर्व नासी’ ’ दिति प्रतीतिदर्शनात् कदापि तस्य पूर्वकालास न परित्यज्यत एवेति । ननु पूर्वकाला सत्त्वस्य पूर्वकालनिरूपितस्य कथ- मुत्तरकालेप्यपरित्यागः, उत्तरकाले पूर्वकालस्य नाशेन निरूपकाभावकृत निरूप्याभाचावश्यम्भावा दिति चेत् । न । उक्तप्रतीतिवलेन तस्यचरकालेपि निर्घन्धत एष्टव्यत्वात् । तथा हि- पूर्वकाला- सत्त्वन्नाम पूर्वकालनिष्ठमसत्त्वं पूर्वकालनिष्टसत्त्वाभावो वा । पूर्वकालावच्छिन्नः घटादिसम्बन्धा- भावः, प पूर्वकालावच्छिन्नस्य घटादिसम्बन्धस्यामावोवेति यावत् । पूर्व नासीद, पूर्वमासीदितिने, के मुऩ्बु ऎण्गूडु। कण्डबडियल्लाद विदसदिल् केळ्वि केट्पवर्क्के विरोदमुळ्ळदु। अङक् पिऱगु सैत् आवदु ऎङ्ङऩम्? परस्परम् विरुत्तङ्गळै ऒऩ्ऱॆऩ्ऩलामा? अप्पडिया- ऩाल् मुऩ्बु इल्लाददाऩ् पिऱगु तऩ् पिऱप्पुक्कुक् कारणमॆऩ्गिऱ जैगवादमाग मुडियादो काऩ्ऱाल्, विरोदत्ताले अदै, सत्तागादायिऩुम् मुऩ् असत् आऩदु पिऩ् वत्तु आयिऱ्‌ऱु ऎऩ्ऱु कालमाऱुबाट्टैच्चुट्टि इरण्डुम् ऒऩ्ऱॆऩ्ऱाल् ऎव्किद विरोदमुयिल्लै। ऒरु वस्तुवुक्कु मुऩ्बु इरुन्द असत्त्वत्तै पिऱ्‌कालत्तिल्विट्टा सत्यको धर्म आश्रय नवस्थादिनी गान: १०७ स्वरूप - सत्यासत्य- Cpplun सत्वधर्म पूर्वसत्त्वासत्य ं विरोधा- सदसहितक्षण का रूप अनुसृत ६० कन्द मादल् लेकर G? । स्युभयथाप्यन्वयसम्भवात् । तत्र यद्यपि प्रथमः नोचरकालावच्छेदेनास्ति, तस्य पूर्वकालावच्छिनत्व- विशेषितत्वात्। तथापि स उपलक्षण विषयोचरकालेपि वस्तुनि प्रकारीभवति । ततएवायं घटः पूर्षे नासीदिति उपलक्षणत्वद्योतनाय लप्रयोगः, न तु पूर्व नास्तीति । द्वितीयस्तु उत्तरकालेपि वस्तुनि विशेषणविश्वयैव प्रकारीभवति । पूर्वकालावच्छिन्नत्वस्य तदानीं प्रतियोगिकोटिप्रविष्टत्वेन ता- घटस्य विशेष्याभावविशेषणाभावप्रयुक्ततया पूर्वत्रापरत्र च तुल्यमभावात् इति । परमार्थतः पूर्व- कालासस्योत्तरकाले परित्याग एव । उपलक्षणत्वस्वीकारस्यैवौचित्यात् । अत एवोपरिवक्ष्यति ‘परि- । त्याज्या सत्त्व प्राप्यसत्त्वpt ro इति । ननु सत्त्वासत्त्वे यदि पदार्थधमों, न तु तत्वरूपं, वर्हि किनाय स्वरूपमुच्यते इत्याकाङ्क्षायामाह - सत्त्वासत्त्व इति । @ugu इति इति च निर्देशन इत्यादभावाभ्यां धर्मधर्मिविवेको दर्शितः । तथा च यथायथं स्वरूपनिरूपकैर्निरूपितस्वरूप थ विशेषणैर्विशिष्टो धर्मी स्वरूपमित्युक्तं भवति । नतु पूर्वकाला- सत्त्या परित्यागेन घटादेश्वकालसत्त्वमुच्यमानं न विरुद्धमित्युक्तम् । तदयुक्तम् । घटादेश्त्त्वस्यैव दुर्निरूपत्वादित्याशङ्कते इति । आगन्तुकेत्यर्थः । अयं भावः- आगन्तुकं घटादेः सत्त्वं पूर्वपपि किं सदसद्वा ] आद्ये तस्यागन्तुकत्वविरोधः । सत्त्वे सत्त्वान्तराङ्गीकारेणानवस्थादिव । अन्त्ये सत्वासत्त्वस्वभावविरोधः अस्मिन्नसत्त्वेपि एवमेव सत्त्वासत्त्वविकल्पेनानवस्थादिकं च प्रसदेवेति । अत्र द्वितीयस्य सत्त्वस्य प्रथमभिनत्वेऽनवस्था, अभिन्नत्वे त्वात्माश्रय इति । मूले- आदिना तस्यैव ग्रहणम् । अव कथिवोदयति- ९५०३ सदसदिति । २५०- घटादेरागन्तुकं सत्त्वम् । तथा च तत्र सदसद्भित्वाङ्गीकारात् तयोर्विकल्पेन दूषणं न युक्तम् इत्याशयः । एतदपि दूषयति- २५० रूप इति । अस्य सत्त्वस्य सदसद्विलक्षणत्वाकार इत्यर्थः । अनुवृत्तत्वं- सार्वदिकत्व, व्यावृत्तत्वं- कादाचित्कत्वम् । परित्याज्यासत्त्वेति । एतदुक्तं भवति प्रकृते तत्र fararara यथेच्छङ्गीकृतेपि पक्षद्वयं अस्य सत्त्वस्य सर्वथा सदसद्धिन्नत्वेन सत्त्वासत्त्वयो पक्षस्य वस्तुस्वरूपत्तैये विट्टदारुम्। आगैयाल् मुऱ्‌काल असत्त्वत्तै विडामले ताऩे पिऱ्‌कालत्तिल् सत्त्वम् कॊळ्ळवेणुम्। अप्पोदु मुळ् सॊऩ्ऩ विरोदम् तविर्क्कमुडियाददागुम् ऎऩ्ऩिल् - अव्वस्तु मुऱ्‌ कालत्तिलिल्लै ऎऩ्ऱु ऎप्पोदुम् कुऱिप्पिडप्पडुगिऱबडियाल्, मुऩ्बिरुन्द असत्तव कुणत्तैयॊरुगालुम् विडुवारिल्लै। असत्तवम् मुऩ्बु - सत्त्वम् पिऩ्बु ऎऩ्ऱु कालमाऱुबाट्टैक् कॊळ्वदाल् अवै इरण्- इक्कुम् विरोदमुमिल्लै। १०८ देशिकाघवप्रकाशव्याख्यासहिये परचतभते samuSC phr व्यावृत्तombur परित्याज्यासत्यcold प्राप्यसत्यg gitama मुम् रणमुम् कूडादबडियाय् सर्व अनिर्वचनीय। अनिर्वचनीयत्वसत्व क विरुद्ध अनिर्वचनीय उत्पत्तिवैयर्थ्य -सत्य पूर्वात् पूर्वकाल- रभावात् अभावनिरूपणं प्रति प्रतियोगिप्रसिद्धेरावश्यकत्वेन स्वकाले तस्य सत्त्वप्राप्त्यर्थं परि- त्याज्यपूर्वासत्त्वं विद्यमानकालपरित्यागा है पूर्वकालीनासत्त्वमिति यावत्, न सर्वथा प्रसिद्धयति, satara near aति तस्यानिर्वचनीयत्वापत्त्या त्वदीयसिद्धान्तमङ्ग इति । न चाधस्तात् मूले पूर्वकालात्वस्य कदाप्यपरित्यागोक्त्या, अत्र “परित्याज्यासत्वे ‘ति तस्योत्तरत्र परित्याग- कथनं कथं सङ्गच्छत इति वाच्यम् । तथोक्तः उत्तरकाले पूर्वकालासत्वस्योपलक्षणत्वपक्षाभिप्रायेणा- विरोधोपपादनात् । तत्रैवेमुक्तं बोध्यम् । ननु कार्यगतागन्तुकसत्त्वस्यानिर्वचनीयतामात्रेण न मम हानि: । कार्यजातं हि निर्वचनीयं भविष्यतीति चेदाह Qarica इति । अनेन न्यायेने- त्यर्थः । तथा चैवमेव सर्वपदार्थेष्वपि सत्त्वासत्त्वविकल्पे विविधदोषापत्त्योभयविलक्षणत्वस्याप्यन- ङ्गीकरणीयतया सर्वमेवानिर्वचनीयं प्राप्नोतीति भावः । नन्वस्तुत्पत्तेः पूर्व सर्वमेवानिर्वचनीयम् । पश्चात् सर्वं सद्भविष्यतीत्यवाह- अनिर्वचनीयत्व इत्येव सर्वत्र पाठो दृश्यते । तथापि विरुद्ध इति । अत्र सत्व ago विरुद्धur@@ इति युक्तः पाठो भाव्यः । विरुद्धत्वादि त्यर्थः । अन्यथाऽनन्वयात् । तथा च स्वभावपरित्यागायोगात् अनिर्वचनीयस्य पश्चादपि सत्त्वं विरुद्ध- मेवेति मृदुत्पन्नस्य मृन्मयत्ववत् कार्यस्यानिर्वचनीयतया, कारणादुत्पत्तिवैयर्थ्यमेवेति भावः । एवं JjiChurळा इत्यारभ्य मळाळकं इत्यन्तं माध्यमिकस्य पूर्वपक्ष: । अथैतत्समादधाति सत्त्व:- छाऊञ्छ इति । अयमाशयः - घटादावागन्तुकं सत्त्वं पूर्वमसदेवेति द्वितीय एवं पक्ष समाश्रयते । अत एव प्रथमविकल्पानुत्थित्या तदनुबन्धिदोषाणामनवसरः । न च द्वितीये सत्त्वस्यासत्त्व – स्वभावविरोधः । यथा घटादेः पूर्वमसत्त्वं नाम पूर्वकालवृच्यभावप्रतियोगित्वमेव, न तु तुच्छत्व- मिति न विरोध इत्युक्तं तथैव घटनिष्ठागन्तुकसन्यस्य पूर्वमसत्त्वमपि पूर्वकालवृत्त्यभावप्रतियोगित्व- मेघ । न तु सर्वथाऽसत्त्वरूपमिति अविरोधात् । इयांस्तु विशेष:- भावान्तराभाववादिनां मते घटादेः पूर्वकालिकोऽभावः तद्विरुद्धकपालादिधर्मिखरूप इति तत्प्रतियोगित्वं तत्र तस्यासत्वम् । इप्पडि सत्त्वमुम् असत्त्वमुम् वस्तुविऩ् इरुदऩ्मैगळेयॊऴिय, वस्तुविऩ् स्वरूपम् अऩ्ऱॆऩ्ऱाल् स्वरूपाावदु ऎदॆऩ्ऩिल् इन्द इरुदऩ्मैगळैयुम् कॊण्ड ताऩ ऒऩ्ऱुदाऩ् वस्तुस्वरूपम् ऎऩ्बदु उलगिल् कण्डविषयम् आऩालुम् ऒरु वस्तु वुक्कु वन्देऱियाऩ सत्त्वम् ऎऩ्ऩुम् कुणम् मुऩ्बुमिरुन्ददा? इल्लैया? इरुन्ददॆऩ्ऱाल् अदु नित्यमावदाल् अदै वन्देऱि ऎऩ्बदु विरुत्तम्। इल्लै ऎऩ्ऱाल् अदिलुम् इव् विदम् केळ्वि ऎऴुन्दु मुडिविऩ्ऱि नीण्डुबोगुम्। इदु सत्तुमिऩ्ऱि असत्तुमिऩ्ऱि वृतिविरुद्धधर्मप्रतियोगित्व सत्त्वाचा प्रामाणिकत्व Surg यथादर्शन- प्पडि कॊण्डाल्* परनिर्वाहादि sance विरोधानवस्थादि कार्यम् पिऱप्पदु ऎदिलिरुन्दु ऎऩ्ऱु मडक्किक् केट्पदुम् सरियल्ल। उत्पन्ना वस्तु pdp पूर्वसिps&G७। - भावकाल ८०० वसत्ताविरोध पर G#G#m मुम् वरुम्। पिऱक्किऱदॆऩ्ऱाल् परस्याविशेषanGov घटनिष्टघटत्वादिरूपस वाख्यधर्मस्य पूर्वकालिकोऽमाचस्तु तद्विरुद्धकपालत्वादिधर्मरूप इति तत्प्रति- योगित्वमेव तत्र तस्यासत्वमिति । एतदभिप्रेत्यैव मूले “पूर्वकालवृत्तिविरुद्ध धर्मप्रतियोगित्व"मि- स्युक्तम् । एवमसत्त्वं निष्कृष्य सत्त्वमपि निर्वक्ति- सरस्व इति । “सत्या” इति पूर्ववाक्यात् अनुवर्तनीयस् । अब वकाल इति पूरणीयम् अत्र स्वकाल इति पूरणीयम् । पूर्वकाल सत्त्वरूपप्रथमपक्षस्यपरि- त्यक्तत्वात् । तथा च घटादिगतसत्त्वस्य स्वकालसत्त्वं नामेत्यर्थः पर्यवचनः । प्रत्यक्षादिप्रमाणे- येद्यथा यथा प्रतीयते तस्य तथाभूतत्वं प्रामाणिकत्वं तदेव सत्त्वमित्यर्थः । न च सत्त्वे सत्त्वान्तरा- धङ्गीकारेऽनवस्थादिकमित्याह- Quk यथादर्शन इति । स्वपरनिर्वाहादीति । पत्र सत्त्वादी । । प्रामाणिकत्वादिव्यवहारनिर्वाहकं सत्त्वादिकं स्वस्मिन्नपि तथाभूतव्यवहाराय न सत्त्वाद्यन्तर- पेक्षतइति नानवस्थेत्यर्थः । मूले निर्वाहादीत्यत्र आदिनाऽविरोधसम्पादक पूर्वोक प्रकारपरि- ग्रहः । अनवस्थादीत्यादिनाऽऽत्माश्रयग्रहणम् । एवमेता कार्यस्य स्वकालसत्त्वमुपपादितम् । तच कुतचित्कारणाञ्जायमानस्यैद कार्यस्य भवतीति कारणविषयक विचार उपस्थिते, कारणस्यैव दुर्निरूपत्वं माध्यमिकशङ्कते - उत्पन्न इति । अत्र जायमानोचदादिः किं खस्मादुत्पद्यतेः उत परस्मात् अथोभयस्मात् इति विकल्पाः । तत्र प्रथमं दूषयति- ७०० इति । स्वस्यैव स्वोत्पत्तिकारणत्वे, तस्य नियतपूर्व- । वृत्तित्वरूपतया स्वस्य तत एव पूर्वचित्वं सिद्धमिति स्वखोत्यत्तिवैयर्थ्यामित्यर्थः । स्वोत्पत्तौ ख- प्रागभावस्य हेतुतया स्वस्य पूर्वसिद्धत्वे ताटशकारण विरहेणोत्पत्त्यसम्भवश्चेत्यपि बोध्यम् । ननु कारणस्य न पूर्वकालवृत्तित्वमपेक्षितम् । किन्तु कार्यसमकालवृत्तित्वमेव । अतो नोक्तदोष इत्य- त्राह स्वाभावकाल AGO इति । अयं भावः- समकालोत्पन्नयोस्सव्यदक्षिणविषाणयोः परस्परं इरण्डिऩुम् विलगदणमॆऩ्ऱाल्, अन्द विलषाणत्तऩ्मै अदऱ्‌कु नित्यमायिऩुम् अनित्य मायिऩुम्, उङ्गळुक्कनिष् माऩ अवत्वमुम् इष्टमाऩ सत्वमुम् अदऱ्‌कु ऎव्विदत्ति लुम् पिरचित्तमिऩ्ऱिबोय्, अन्द सदसत्विलक्षणत्वम् कूडाददागि, अदु अनिर्वचनीयम् ऎऩ्ऩवेण्डिवरुम्। इरुक्कट्टुमॆऩ्ऱाल् अन्द नीदियिल् ऎल्लामे अनिर्वचनियमाम्। पिऱक्कुम् मुऩ् ऎल्लाम् अनिर्वचनीयमे ऎऩ्ऱाल्, अन्द तऩ्मै विट्टु पिऱन्द पिऱगुम् सत् विरुत्तमागैयाल् पिऱन्द पिऱगुम् अनिर्सनीयम् ऎऩ्ऱे कॊळ्ळवेण्डिवरुम्। आगैयाल् आङ्गाङ्गु कारणङ्गळ् वीणे ऎऩ्ऩिल् - कुडम् मुद sarsh or wra SATOLD ३५ १ ११० देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिले परमतमड़े ऎल्लाम् ऎल्लात्तिल् निऩ्ऱुम् पिऱक्कवेण्डावो? इरण्डालुम् पिऱक्किऱदॆऩ्ऱाल् ro दोष Gan? - परत्वमात्र कारणत्वनियामक प्रसug अन्वयव्यतिरेकदन नियताकारविशेषविशिष्ट युक्ति- वस्तुव्यकं कार ऎऩुम् सॊल्लुगैयालुम्, परस्परसम्बद्धा कारणscomsvamà । कार्यक्र पण्णुगैयालुम् ऒरु तियुमुम् वारादु। कण्डबडि काळऩमॆऩ्ऱुगॊण्डु तऩ्ऩाय् कार्यकारणभावविरहात् कारणम्य कार्यपूर्वकालवृत्तित्वमावश्यकमेवेति, स्वस्य स्वकारणत्वे स्वाभाव- काले स्वसत्त्वाभ्युपगमविरोधः उत्पत्तिवैयर्थ्यादिकं च भवत्येवेति । अथ द्वितीयं दूषयति- पर १६० इति । तुरीवेमादितोपि घटोत्पत्तिप्रसङ्ग इत्यर्थः । एवं स्वव्यतिरिक्तं चेत्युभयस्माद्भव- तीति तृतीयपक्षमपिक्षिपति Lagi इति । दोष इति । स्वाभावकाले स्वता । @ विरोधः परत्वाविशेषात्सर्वस्मात्सर्वोत्पत्तिश्चेत्यर्थः । बळीक इत्यन्तं शङ्काग्रन्थः । स्वाशयं दर्शयित्वा इदं सर्वं सिद्धान्त्याशयानभिज्ञता विजृम्भितमेवेति दूरीकरोति परत्वमाल इति । कार्य परसादेवोत्पद्यते, न खात् । अतो न प्रथमतृतीयपक्षयोरुस्थितिः । परस्मादिति पक्षेपि, न परत्वमात्रं कार्योत्पत्तिप्रयोजकमुच्यते, कार्योत्पत्तिप्रयोजकं कारणतावच्छेदकमिति यावत् । मेनोक्तातिप्रसङ्गो भवेत् इत्यर्थः । किन्तर्हि कारणतावच्छेदकमित्यत्राह - अन्वयव्यतिरेकेति । दण्डादिसत्त्वे घटत्वं दण्डाद्यभावे घटाभाव इतीमावन्वयव्यतिरेकौ । तयोर्भूयोदर्शनेन नियतो निश्चित आकारः विशेषः दण्डत्वादिः नतु परत्वमात्रम् । तद्विशिष्टवस्तुन एव कारणत्वान पूर्वोक्तातिप्रसङ्ग इत्यर्थः । नतु दण्डत्वचक्रत्वादिधर्मविशिष्टकारणव्यक्तिषु एकैकसत्स्वेषि कार्यो - स्पत्त्यापत्तिः । अन्यधा तासां प्रत्येकं कारणत्वस्यैव भङ्गप्रसङ्गादित्यवाह - परस्परेति । न हि कारणसत्त्वे अवश्यं कार्यमिति नियमः । कारणत्वस्य स्वरूपयोग्यतामात्रपर्यवसितत्वात् । अपि तु सामग्रीसत्त्वे । साच कारणकलापः । तस्या एव च फलोपधायकत्वमिति न कोपि दोष इति भावः । ननु पूर्व “०७ युक्तिGrib” इत्यादिना युक्तिनिरपेक्षं अन्वयव्यतिरेकदर्शन- मात्रेण कार्यकारण मावाङ्गीकारखचनात् तव मते वक्ष्यमाणदोषप्रसङ्ग इत्याशङ्कते - १४। इति । १०५ । लियऩैगळुक्कुप् पिऱन्द पिऱगु वन्द सत्कम्, मुऩ्बु इल्लै ऎऩ्गिऱ अदऩुडैय असत्य- मागिय मुऩ्बिरुन्द (कबाल) ऒट्टुरुवत्तिऱ्‌कु ऎदिर्निलैयाग इरुत्तलेयागुम्। अल्लदु सूत्यमायिरुगदल् अऩ्ऱु, पिऱ्‌कालत्तिल् सदवमुम् प्रळणम् काट्टुम्बडियिल् इरुत्तले यागुम् इप्पडि कण्डबडियैक् कॊळ्ळुवार्क्कु मेलुम् मेलुम् केळ्वि ऎऴादु ऒरु कार्यम् पिऱप्पदु तऩ्ऩामेयागिल् अप्पोदु ताऩ् मुऩ्बे इरुप्पदागत् तेरुवदाल्, अप्पडिप्पट्टदु इप्पोदु पिऱक्कवेण्डाम्। ताऩ् इल्लादगालददिल् ताऩ् इरुप्पदागक् कॊळ्वदिल् विरोदमुम् उण्डु। तऩ्ऩैविड वेऱॊऩ्ऱाल् पिऱक्किऱ मिल् ऎव्लामे कऩ्ऩैविड वेऱागैयाल्, ऎल्लात्तिऩिऩ्ऱुम् ऎल्लाम् पिऱक्कलाम्। तऩ् । निरूपणार्थयुक्तिकं माध्यमिकमाधिकार १११ तैलोत्यसि तिलक तैलकारणत्व, तिलान्तरकाल तैलकारणत्वळ का@sun app तैलार्थिकां उपादान LI car तविरवेण्डावो सऩ्ऩिल् ग्रहण १० ९६ दत्तोत्तराः तिलजातीय तैलोत्पत्तिकारण प्रत्यक्ष सामान्येन व्याप्ति- विशेष अनुमान प्रवृत्ति ६। सैलोत्पत्ति परत्वतिलत्वा- यथादर्शनमित्यर्थः । कृतार्थवं अन्यानपेक्षत्वम् । अवान्यशब्दार्थमाह- निरूपणार्थयुक्ति । इति । कार्य किं खादुत्पद्यते, अथ परस्यादित्यादिनिर्णयार्थविमर्शमित्यर्थः । त्यक्तुमिच्छसि चेत् । एवमङ्गीकारे दोषः प्रदर्श्यते तैलोत्पत्ति इति । वेद बोध्यम्- तैलोत्पत्तेः पूर्वं तदर्थिनः नियनेन तिलानुपाददानाः तत्कारणत्वयुद्धचैव तत्र प्रवर्तन्ते इति वक्तव्यम् । अन्यथा व्रीह्यादिष्वपि ते प्रवर्तेरन् । तत्तत्र मते न युज्यते । यत्र तैलोत्पत्ति तस्या एव तिलव्य के दर्शनानुगुण्येन तेजकारणत्वनिश्रयात्, तत्र कार्यस्य निष्पन्नत्वेन न कार्यार्थिनां तत्र प्रवृत्ति: । यस्यान्तु तिलव्यक्ती सा न इटा, तखात्तत्कारणत्वस्यैवासिद्धया तत्रापि न तैलार्थिनां प्रवृचिरिति लोकयात्राविहति रिति । इति । कार्यकारणभावस्य निरूपणार्थयुक्तिसामान्य- निरपेक्षत्वं व्यक्तिविशेषनिष्ठत्वं च सिद्धान्त्यभिप्रेतमित्यभिमानेन एवं पूर्वपक्षे प्राप्त इत्यर्थः । । वस्तुतस्तु कार्यकारणभाव न परत्वमा प्रयोजकमिति न युक्तिविशेषनिरपेक्षसं किन्तु तचजातीयनिष्टत्वमित्येतदेव सिद्धान्त इत्यभिप्रायेण समाधते- २ दत्तो वरमिति । “अन्वयव्यतिरेकदर्शननियताकार विशेषविशिष्टवस्तु, कारण” मित्यधस्तादुक्तार्थस्यानवदोष- विजृम्भितमिदं चोद्यमित्याशयः । तदेव विवृणोति- तिलजातीयमिति । अनेन तत्तव्यतयोः न कार्यकारणभाव इत्युक्तं भवति । कथं तचजातीयेषु कार्यकारणभावग्रह इति चेदाह - सामान्येन व्याप्तिग्रहण इति । व्याप्तिग्रहणस्य भृयोदर्शनं हेतुः । तच व्यक्तित्व- ऩालुम् मऱ्‌ऱॊऩ्ऱालुम् पिऱक्किऱदॆऩ्ऱु इरण्डु सुट्चिगळैयुम् सेर इसैन्दाल्, इरण्डिल् सॊऩ्ऩदोषमुम् ऒऩ्ऱुसेरवरुम् ऎऩ्ऩिल्- कार्यम् पिरिदॊरुबॊरुळाले उण्डा किऩ्ऱदु ऎऩ्बदुवे चित्तान्दम्। आऩाल् अदु कार्यत्तैविड पिरिदॊऩ्ऱाग इरुप्पदे अमैयुम् ऎऩ्ऱु नाम् सॊऩ्ऩोमागिल् मुऩ् नी काट्टिय दोषम् वरुम् इप्पडियुम् अप् पडियुम् नऩ्गु आराय्न्दऱिन्द कुऱिप्पिट्ट पिरिदॊऩ्ऱैक् कारणमागच् चॊल्वदाल् मुऩ् सॊऩ्ऩ दोषम् तट्टादु। मेलुम् अप्पडिप्पट्ट कारणङ्गळ् पलवुम् ऒरुङ्गुसेर्न्दु कार्यत्तै नडत्तुगिऩ्ऱऩ कार्यम् उण्डागक्कण्डु अदऱ्‌कु अनुगुणमाग कारणत्तै तीर्माऩिप्पदागिल्, अदऱ्‌कुमेल् निरुबणम् तेवैयऱ्‌ऱुप्पोऩाल्, ऎण्णॆय् उण्डागक् कण्ड ऎऩ्ळुक्कुक् कारणत्वम् ऎऩ्ऱदागि, वेऱु ऎळ्ळुक्कु तैलगराणत्वम् तविर वेण्डुम्बडियागादो? अदै ऎण्णॆय्त्तेवै उळ्ळवर् कॊळ्ळवेण्डादबडि मुडि यादे? ऎऩ्ऩिल् का देशिकाशयत्रकाशव्याच्यासहिते परमभ कारणत्व ं अन्वयव्यतिरेकनियमविष्य प्रत्यक्षसिद्ध and gaippa @mp ador Clear pp परस्य सर्वकारणानुवृत्त ं तित्यादिकां कारणविशेष- कोण्डॊऩ्ऱैत्तळ्ळविरगिल्लै। नियतssipsment विशेष । एव । नैकव्यक्तिमात्रे पर्यवस्यति । न च तनक्षत्रोदयास्तमयादिषु व्याप्तिग्रहः व्यक्तिबहुल विना कथं भवतीति वाच्यम् । तलैकस्यैव नक्षत्रस्य दिनभेदकतबहुत्वसवेन भूयोदर्शनसम्भवेपि, प्रकृते तिलादिव्यक्तीनां एकैकस्या अपि तत्तत्तैलोत्पत्तिकाल विनाशित्वेन व्यक्तिभेदं विना भूयो- दर्शनासम्भवात् । तथा च नानाव्यक्तिषु तिलत्वावच्छिन्नासु भूयोदर्शनेन तैलत्वावच्छिन्नन्याप्ति- ग्रहणाद तत्कारणत्वनिश्रये सति तैलोत्पादकतयेतः पूर्वमदृष्टतिलब्यक्तिविशेषेपि इदं तैलकारणं, तिलजातीयत्वात् पूर्वदृष्टतिलवदिति तैलकारणत्वानुमानेन तदर्थिनां प्रवृत्तिरुपपचत एवेति तात्पर्यम् । नतु सामान्येन व्याप्तिग्रहणे कार्ये सर्वत्र कारणस्य तन्नित्वरूप परत्वमेव कार्योत्पत्ति- प्रयोजकतया दृष्टम् । न तु तिलत्वादि, व्यभिचारादिति तस्यैव कार्यकारणतावच्छेदकत्वात् सर्वे सर्वस्मादपि जायेतेत्युक्तदोष एवेत्यत्राह तैलोत्पत्ति इति । कार्यमात्रे तथा व्याप्तिग्रहेपि तैलो- त्यती अन्वयव्यतिरेकाभ्यां व्याप्तिग्रहे तिलस्वपरत्वयोरुभयोरपि तदुत्पत्तिप्रयोजकत्वदर्शनात् तिलत्वं परित्यज्य न परत्वमात्रस्य कारणतावच्छेदकत्वस्वीकारो युक्तः । नवापरत्वं परित्यज्य तिलत्वमात्रस्येति नोक्तदोष इति भावः । कारणत्व- कारणतावच्छेदकत्वम् । ननु परत्वरूपव्यापकधर्मावच्छिन्नस्य तैलकारणतयैवोपपत्ती तिलत्वरूपव्याप्यधर्मावच्छिन्नस्य कार- पत्वाभ्युपगमो निष्प्रयोजनक इत्याशङ्कायामाह - परत्वं सर्वकारणानुवृत्त इति । सर्वकार्यकारणानु- वृत्तमित्यर्थः । तथा च परत्वमात्रावच्छिन्नस्य तैलकारणत्वे तैलमपि कार्यत्वमात्रावच्छिन्नमेवो- त्पयेत । न तु तैलत्वविशेषितम् । तस्य तावन्मात्रप्रयोजकत्वादिति कार्यविशेषानुगुणकारणविशेष- नियततिलत्वावच्छिन्नस्यापि तैलकारणत्वमवश्यप्राप्तमित्याशयः । अथवा, सर्वकारणानुवृत्त - एक- कार्य प्रति उपादाननिमित्तसहकारिभेदमिष्णसर्वकारण साधारणम् । कारणविशेषनियतक- उपादानादिकारण विशेषमात्रनियतमित्यर्थः । परत्वञ्चात्र कार्यापेक्षया बोध्यम् । तेन कार्यस्यापि किश्चिदपेक्ष्य परत्ववत्वेपि न क्षतिः । आङ्गाङ्गु कण्डबडियिल्, ऎऩ्ळु इऩम् ऎण्णॆय्क्कुक् कारणम् ऎण्- कुऱिप्पिट्ट ऎळ्ळुम् अव्विऩत्तिलडङ्गियदाल्, णॆय्क्कु हेतुवागलामॆऩ्ऱु ऊहित्तु मुयलक्कूडुम्। आगैयाल् ऎण्णॆय् पिऱक् कक् कारणमायिरुक्कुम् वस्तु अदैविड वेऱाऩदायुम् अदिलुम् ऎऩ् इऩमायुम् इरुप्- पदु अवच्यम् ऎऩक् काण्बदाल् ऒऩ्ऱैक्कॊण्डु इऩ्ऩॊऩ्ऱैत् तळ्ळलागादु। यत्तैविड कारणम् वेऱाग इरुक्कवेण्डुमॆऩ्बदु पॊदुविधि। ऎळ् इऩमाग इरुक्क- माध्यमिकमाधिकारः

६५ Ha Sours।Com नसावानाति सम्बन्धः कारस्सत्वातिभिः। सम्बस्य चोपतिसित न व्यवस्थितिः ॥ Goo] दत्तोत्तर कार्यकारणत्य मी संयोगादिसम्बन्ध Gours अयुक्तास्वीकार। कारण अन्योन्यसम्बन्ध- अथ कार्यस्य स्वपूर्वकालासवत्र स्थापित सहमानस्सास्सत्कार्यवाद श्रद्धया यदाह, तदप्यपाकरोति - Diugu इति । कार्यकारणभावानङ्गीकर्तृचार्वाकमाध्यमिकादिक्रमेणेत्यर्थः । अस्यात्रे “G” इत्यनेनान्वयः । - साहुयाः । “असवा’” दित्यादि- साङ्खवृद्धकारिकेति तत्त्वकौमुद्यामुक्तम् । तदर्थव सच्चसङ्गिमि:- सत्कार्योत्पादनशक्तैः कारणे- सह कार्यस्याच्चात् अङ्गीकारे । असन्वेनास्तिसम्बन्ध इत्येव पाठो यते तवकौमुद्याम् । नास्ति सम्बन्धः - सम्बन्धो न स्यात् । सम्बन्धस्योभयनिष्टत्वेन कार्यस्यापि सत्त्वापेक्षणात् । तदुक्तं साङ्ख्यसूत्रे उपादाननियमादित्यत्व॥ ॥॥॥ न हि घटादिकार्यमप्राप्तैरन्यत्र दण्डचक्रादिमि- स्तस्योत्पत्तिः । तन्त्वादिभिर्वा पटादेः । अतोवगम्यते - स्वकार्यं प्राप्तैरेव निर्मिदेरुपादानेच स्व- साध्यसाधनमिति । प्राप्तिश्र द्विनिष्टेति साध्यस्यापि साधनवत् पूर्वभावित्वं स्यादेवेति सदेव साध्यमिति । असम्बद्धस्य कारणसम्बन्धरहितस्य कार्यस्य, पूर्वमसत इति यावत् उत्पत्तिमिच्छतः नैयायिकादेः, न व्यवस्थितिः क्षीरादेव दधीत्यादि नियमो नम्यात् इति । तदप्युक्तं त:- “यदि प्रागसद्धेतुमिरप्राप्तं, हेतुवृचितादात्म्यरहितञ्च तत उत्पद्यते, तदा सर्वस्मात्सर्वसम्भवस्स्यात् । न चासावस्ति । असतोप्यप्राप्तस्यापि सृष्टिहेतुत्वं शक्तिनियमान्नियम्यत इत्यपि न । यतो हेतुकतशक्तिश्व कार्यगर्भत्वरूपा । तिलानां तैलोत्पादनशक्तिर्हि तैलगर्भत्वमेव । अन्यादर्शनात् । तदशक्ति सिक- तानां तदभाव” इति । @G दसोर इति । वक्ष्यमाणेन निरस्यमित्यर्थः । इदमेव विवृण्वन रणस्थ कार्यगर्भत्वे दूषणद्वयमाह- कार्यकारणत्व इति । कार्यस्यैव कारणत्वं स्वीकृत्येत्यर्थः । तन्मते उपादानोपादेययोरमेदस्य “कारण भावाच्चे"त्यादि साङ्ख्यसूत्र सिद्धत्वादिति भावः । अतएव “संयोगादिसंवन्धा Gorguti” इत्यवादिनाऽमेदसम्बन्धपरिग्रहः । निमित्त- कारणकार्ययोः पुनस्संयोगसम्बन्धः । अथवा कार्यकारणत्व- तसत्कार्यनिरूपितकार- णत्वमित्यर्थः । संयोगादिसम्बन्ध तत्तत्कार्येण सहेति शेषः । Gagani - कार्यकारणभावाङ्गतया - स्वीकार्यम् । अयुक्तास्वीकार इति । कार्यकारणभावं प्रति अनुपयुक्तास्वीकाररूपजाति- वेण्डुमॆऩ्बदु ऎण्णॆय्क्कु मट्टिल् विशेष विधि। इदऩाले सिलर् “कार्यम् मुऩ्बु इल्लामऱ्‌पोऩाल् कारणङ्गळ् अार्यङ्गळोडु सम्बन्दप्पड मुडियादुरोम्।अप्पडिये आगुग! ऎऩ्ऱाल्, कारणङ्गळ् कार्यङ्गळोडु सम्बन्दमिऩ्ऱिये अवैगळै उण्डाक्कुव ताऩाल्। ऎदुवुम् ऎदैयुम् उण्डाक्कलाम्” ऎऩ्ऱु केट्टदुम् अडिबट्टुप्पोगिऱदु इदु तवऱु अल्लवा? कारणत्तुक्कु कार्यत्तोडु सम्योगादिसम्बन्दङ्गळ् (सूट्टुगल्) वेण्डु- पॆऩ्बदु अनरवसयगमागुम् कारणङ्गळ् कार्यत्तुक्कु तिट्टवट्टमाग मुऩ्बिरुन्दु सुण्- कळुळ् ऒऩ्ऱै ऒऩ्ऱु कलन्दु निऱ्‌पऱुदाऩ् अवच्यमागुम्। वेऱुविदमाऩ कार्यगारणउऱ- । ।११४ देशिकाशयप्रकाशव्याच्यासहित परमत । कार्य ppp नियतपूर्वमावित्वsali सम्बingsirpun) युक्ताङ्गपरित्याग- विकृताविकृतादिविकल्पपरिहार बारम्भणाधिकरणादिकefiCar scor दोषस्यादित्यर्थः । अयुक्ताङ्गस्वीकारयुक्ताङ्गत्यागरूपेण जातिद्वैविध्यं न्यायपरिशुद्धिग्रन्थादितो चगन्तव्यम् । अङ्गं हि प्रधानस्वाराद्वा सनिपत्यवोपकारकम् । इदं च कार्यस्य पूर्वमेव कारणे सवं, कार्यकारणभावस्यानुपकारकमित्येतावदेव न प्रत्युत प्रतिबन्धकस्येति पूर्वमेवावेदितमिति भावः । यदि कार्यकारणयोस्संयोगादिस्सम्बन्धस्तद्भावं प्रस्नुपयुक्तः, कस्तर्हि संवन्धस्ततोपयुज्यते इत्यत्र तं निर्दिशन् पूर्वपक्षिणः तत्त्यागे दोषञ्च दर्शयति- कारण इति । एककार्य प्रत्यपेक्षि- तानामुपादानादीनां नानाकारणानां परस्परं यथायथं सामानाधिकरण्यं सम्बन्धः । तेषामेकैक- स्यापि कार्येण सम्बन्धः नियतपूर्ववृत्तित्वम् । न तु संयोगादिः । एतावतैवालं कार्योत्पादनाय । तथाचास्योपयुक्तांशस्य परैः परित्यागात् पूर्ववद्युताङ्गानिव जातिरिति बोध्यम् । सर्वार्थसिद्धी तु ॥। समक्ष प्राप्तावप्यति प्रसङ्गः । न हि प्राप्तयोगये रज्जुषयोर्जन्यजनकता । तत्र नित्य- प्राप्तिर्नास्तीति विशेष इति चेन्न, निमित्तानामपि घटादिभिर्नित्यश्रात्यसम्भवात् । उपादाने तु स्यादिति चेन, निमित्तयदेव नित्यप्राप्तिनैरपेक्ष्यात् । त्वत्यक्षेण च यद्येन नित्यप्राप्तं, न तत्तस्यो- पायं यथा पटस्य तन्तुः । तथा च पटः । तसान्न तन्तूपादेय इति प्रसङ्गात्॥।” इत्यादि उक्तं द्रष्टव्यम् । यत्तु “किङ्कारणमविकृतमेव कार्यमुत्पादयति, अथवा विकृतम् ? आये कारणस्या विकृतस्य सर्वदा कार्यजनकत्वापत्तिः । द्वितीये विकृतिरूपकार्योत्पत्तावप्येवं चोद्येऽनवस्थापात इति कार्यकारणभावापला पायाद्वैतिभिः प्रयतितं, तस्यापि परिहारः आरम्भणाधिकरणे माध्यकारी वैशे- पिकमुखेन भाषित इत्याह- upni इति । अन्यश्चेत्यर्थः । आरम्भणाधिकरणेति । " तदनन्यत्व- मारम्भणशब्दादिभ्य इत्यादिसूत्रघटितं तदधिकरणम् । तदर्थव तसात् परमकारणाद्ब्रह्मणोनन्यत्वं कार्यभूतस्य जगतो भवति । कुतः “वाचारम्भणं विकारो नामधेयमित्यादिस्य आरम्भणशब्दादि- घटितेभ्यो वाक्येभ्यस्तदुपपादयद्धयस्तथावगमात्” इति । तत्र व भाष्यं “यथोक्तं कारणखरू - पादविकृताद्विकृताच्च कार्योत्पत्तिर्न सम्भवतीति तदसत् । देशकालादिसहकारिसमवहितात्कारणात् कार्योत्पत्चिदशनात् । तत्समवधानं व विकृतस्याविकृतस्य वा न सम्भवतीति यदुक्तं, तदयुक्तम् । पर्वमविकृतस्यैव कालादिसमवधान सम्भवात् । अधिकृतत्वाविशेषात्पूर्वमपि तत्समवधानं स्थादिति वैडबऱ्‌ऱियगेळ्विगळुक्कॆल्लाम् आसम्बणादिगाणादिगळिलेये विडैगाणलाम्। पितप्पु- मिऱप्पुमऱ्‌ऱवै, मुयऱ्‌ कॊम्बुबोल् सूऩ्यल्गळेयागुम् ऎऩ्बदुम् तवऱु।नित्वम् ऎऩ्ऱु काम् नम्बुबल पॊरुळ्गळ्। अप्पडि प्रामाणिगङ्गळाय् यिरुन्दुम् कूऱप्पडुगिऩ्ऱऩवे। २१५ कु। उत्पत्तिनाशा घटि कार्यक्रम प्रमाणसिद्ध नित्यसद्भाव शशविषाणGun तुम्हा नियत परिव उङ्गळ् मदप्पडि तुच्चम् ऎऩ्ऱाऱ्‌पोल् सॊल्लुम् पदङ्गळ् अऱिवैत्तार्। @sutai papa-pp बलदळीकशून्यतुन्हनिर मिळन्य नेरूपास्यनिस्स्वभावमिध्यादि- वर्गळ् ऎर्त्तैयुम्बऱ्‌ऱ निरुपाधिकनिषेधः SourGov देशकालस्वभाव नियतनिषेधssionsmenousin देशादि शब्द Gems लोकसिसकार Gau Gands चैत्र, तत्समानस्य कारणान्तराय तस्य तदाय चत्वाभावात् इति । एवं “पूर्व असताurG” कारणान्तरायचस्यतदायत्चत्वाभावात् । इत्यारभ्यैतावत्पर्यन्तं घटादिकार्यद्रव्यस्य माध्यमिकाभिमतं तुच्छत्वं निराकृत्य, अथ नित्यद्रव्य- स्यापि तदभिमतं तन्निराकरोति- उत्पत्तिनाशक बदिया इति । नित्यस्येत्यर्थः । प्रमाण- सिद्धनित्येति । समुदायाधिकारस्थापित प्रामाण्यवेदादिसिद्धजीवेश्वरादीत्यर्थः । अथ नित्यस्यानित्यस्य च वस्तुनस्सर्वस्य तुच्छत्वमेतावता निरस्य माध्य- मिकानां तेषु तुच्छादिशब्दप्रयोगमा निरस्यति- इति । माध्यमिका अन्ये बौद्धा अद्वैति- । अस्य इत्यनेनान्वयः । माध्यमिकेन चतुष्कोटिविनिर्मुकत्वाङ्गीकारात् असच्छब्देन निर्देश इतरबौद्धानामेव बोध्यः । मिथ्यादिशब्दोऽद्वैतिनाम् । आदिना अनृतानिर्वच- नीयादिशब्दग्रहणम् । Gadaa- प्रयुज्यमानाः । अन्वयश्वास्योपरि- “Gardion Cormth " इत्यनेन । Garguti Garhartrina Galgamati– अङ्गीकर्तव्या इत्यर्थ: । अत्र द्वेधा विकल्प्य प्रथमं दूषयति लोकसिद्धव्युत्पत्तीति । अस्तीति सन्- न सत् असदित्यादिरीत्या पदपदार्थवर्णने- त्यर्थः । निरुपाधिकनिषेत्र &LEG इति । सामान्यतो निषेधासम्भवादित्यर्थः । उपाधिः- विशेषणम् । ‘नसत्’ इति सामान्यतो निषेधे ‘कुल कदा केनाकारेणे’ ति आकाङ्क्षोदयात्, तच्छान्तये अस्मिन्काले अमुमन देशे अनेनाकारेणेदमसदित्येव प्रयोक्तव्यमिति ते शब्दाः देशकालाकारविशेष- विशिष्टवस्तुनिषेधपरा इत्येवाङ्गीकार्यमिति भावः । स्वभाव:- घटत्वादिराकारः । नियतत्वं विधि- त्वम् । नियतस्य वस्तुनो निषेधः । नियतो विशिष्टो वा निषेधः ! वैशिष्टयं च विषयतासम्बन्धेन ! नन्वस्तु तथैव तावतापि कस्तत्र लाभो भविष्यतीत्यत्राह Gur इति । एतदेशकालाकार- विशिष्टतया वस्तुनो निषेधे देशकालाकारान्तरविशिष्टतया वस्तुनस्सत्यत्वं सेत्स्यतीति न सर्वथा नीङ्गळ् ऎप्पॊरुळैयुम् पऱ्‌ऱ ऎडुत्त ऎडुप्पिल् असत्, सूऩ्यम्,अच्चम्,सॊल्ल- वुम् निऩैक्कवुम् मुडियाददु, तऩ्मैयऱ्‌ऱदु। मित्यै ऎऩ्ऱॆल्लाम् सॊल्लुम् सप्तङ्गळ् उलग वऴक्कैयॊट्टि पिरयोगिक्कप्पट्टदागिल्, उलगिल् मॊत्तमाग ऎदैयुम् उण्- डॆऩ्ऱो इल्लै ऎऩ्ऱो सॊल्लारागैयाल् " इदु ऒरु इडत्तिल् ऒरुबॊऴुदु ऒरुविदत् तिल् इल्लै” ऎऩ्ऱदागवे अदै ऎऩ्बदु पोऩ्ऱ सॊऱ्‌कळुक्कु पॊरुळ् तेरुम्, ईबक्कु ११६ मैदGov वस्तु केतु देशिकाशयप्रकाशन्यायासहिते परमतम सत्यत्व लोकसिद्धव्युत्पत्ति अनादरिकga।pm#५ @mppp वोधकत्वाधकत्व n। वन्ध्यासुतादिवाक्य fb व्युत्पत्तिसिद्ध- पदार्थपरित्याग प्रतिनियतार्थबोधकत्व ं टि। व्युत्पन्नपदार्थस्वीकार अनन्वयाग्रहादि - पदार्थानां तुच्छत्वादिकमित्याशयः । न च शशशृङ्ग्यसदित्येवमेव प्रयोगदर्शनात् न निषेधस्य देशकाल, धुपाधिसमभिव्याहारनियम इति वाच्यम् । तत्रापि “सर्वदा सर्वत्रे “त्येवं देशकालादि- निर्देशव्याभिप्रेतत्वात् । अस्तु तर्हि " घटोsसनि ‘त्यत्रापि तमेव सर्वकालदेशविवक्षेतिचेन । अद्य- यावत् घटादौ शशविषाणादितुल्यताया हेत्वन्तरेणासिदथाऽऽपादनायोगात् । द्वितीयं विकल्प खण्डयति- लोकसिद्धव्युत्पत्ति इति । लोकसिद्धव्युत्पत्तिप्रक्रियामनादृत्य निरुपपदमेवासदि- त्यादिनिषेधाङ्गीकारे, तस्य वाक्यस्याज्ञान्ताकाङ्गतया निराकाङ्क्षबोधजनकत्वाभावात् ततस्तव शून्यस्वबोधोपि न भविष्यति, न परेषां पते सत्यत्वचाधोपीति इदं वाक्यमुभयेषामप्यकिञ्चित्कर- मित्यर्थः । ragi इत्यत्रापि puja इत्यनुवर्तनीयम् । सत्यत्वादिकं प्रतीत्यर्थः । ननुक्तमयुक्तम् । “अत्यन्तासत्यपि द्यर्थे ज्ञानं शब्दः करोति चेति रीत्याऽत्यन्ततुच्छवन्ध्या- सुतादिष्वपि तच्छब्देः शाब्दबोधोत्पच्या सत्र लोकसिद्धव्युत्पत्यनुरोधस्य दुष्करत्वादित्यत्राह- बन्ध्यासुतादिवाक्य इति । अयमाशय:- एषवन्ध्यारुती यातीत्यादिवाक्येषु " बन्ध्या- सम्बन्धी सुत” इत्येव कुतश्शाब्दबोधः, घटसम्बन्धी पट इति कुतो नेति पृच्छायां तच्ान्तये चन्ध्याशब्दो प्रजस्स्त्रीविशेषवाचकः, सुतइन्दव पुत्रस्येत्येव लोकसिद्धव्युत्पत्तेराश्रयणीयत्वादिति युक्तमुक्तमिति । ननु वत्र शाब्दबोध एवायुक्तः । शाब्दबोधं प्रति योग्यताज्ञानस्य हेतुत्वाद । अत्र च " पदार्थे तत्र तद्वत्ता योग्यता परिकीर्तिते ‘ति रीत्या विशेष्ये विशेषणवत्ताज्ञानस्वस्य तस्यासम्भवात् । न हि सुते वन्ध्यासम्बन्धो वस्तुतो भवितुमर्हतीत्यत्राह व्युत्पन्नपदार्थस्वीकार इति । पदार्थस्वीकारे सतीत्यर्थः । तथा च तत्र वाक्यार्थबाधेपि न व्युत्पन्नपदार्थबाच इत्याशयः । वाक्यार्थवापि योग्यताज्ञानमुपपादयति- अनन्वयाग्रहादिक इति । एतदुक्तं भवति- विशेष्ये विशेषणत्त्वज्ञानस्य योग्यताज्ञानरूपत्वे तस्मात् शाब्दबोधस्याविशेषप्रसङ्गः । वाक्यार्थस्यापूर्वत्वं मिदु उडऩ्बाडे, अप्पोदु इदु वेऱु इडत्तिल् वेऱुविदमाग उण्डॆऩ्ऱल्लवा उलग वऴक्कै मीऱि प्रयोगिक्कप्पट्टवैयागिल् अप्पदङ्गळ् उम्मुडैय सूऩ्यत्वत्तै पोदिक्कवुम्, पिऱरुडैय तैयत्वत्तै पादिक्कवुम् मुडियादवैयाम् Lalitp ले सुगऩ् ऎऩ्बदुबोऩ्ऱ सॊऱ्‌ऱोडर्गळुम्, पदङ्गळुक्कु उलगवऴक्किलेऱ्‌पट्ट पॊरुऩैक्कॊळ्ळादबोदु, कुऱिप्पिट्ट ऒरु पॊरुळैत् ताऩ् पोदिक्कुम् ऎऩ्बदु इल्- लादुबोम्। मेऱ्‌कण्ड वाक्यत्तिल् मलडि मगऩ् ऎऩ्ऱ पॊरुट्कळ् तऩित्तऩिये पर- चित्तमायिऩुम्, अव्वगळुक्कु कूट्टुऱवु इल्लैयागैयाल् तिरण्ड पॊरुळ् ऎप्पडि- तोऩ्ऱक्कूडुमॆऩिल् - अदिलुळ्ळ तवऱु तॆरियादवर्गळुक्कुम् सैन्देहमुळ्ळवर्क्कुम् तिरण्ड पॊरुळ् तोऩ्ऱलाम्। “ऒऩ्ऱुम् सेराददु” तऩ्मैयऱ्‌ऱदु ऎऩ्ऱ सॊऱ्‌कळुम् माध्यमिकमधिकारः ११७ arco fear। अनन्वितनिर्विशेषादिशब्द एक अतिविशिष्टवोधकone। Geकाल na ca at शब्दात्पूर्वमसम्भवेन नियतपूर्ववृतित्वानुपपतिश्चेत्यादि पर्यालोच्य नवीना- शाब्दबोधप्रति अनन्वयग्रहरूपायोग्यतानिश्चयस्य प्रतिबन्धकत्वं तदभावस्यानन्वयाग्रहस्य हेतुत्वं चाडीचः । प्राचीनाः पुनः विशेष्यविशेषणसंस्त्यज्ञानस्य संशयनिश्चयसाधारणज्ञानस्वेन शाब्द- बोधगति हेतुत्वं शब्ददोषस्य च निश्रयत्वेन कार्यत्वमिति तस्मादस्य विशेषः । वाक्यार्थत्व स्थले तु प्रथम एव पक्षस्समाश्रयणीय इत्याहुः । तथा च वन्ध्यासुतादिवाक्यात् यद्यपि तच्च- दर्शिनां योग्यताज्ञानविरहेण शाब्दबोधानुत्पत्त्या विशकलितपदार्थोपस्थितिमात्रमेव, तथापि अतस्त्वविदां तयोरनन्वयाग्रहा, न्वयसंशयादिना शाब्दबोधनिर्वाह इति । भुलेनन्वयाग्रहादीत्या- दिना संशयसङ्ग्रहः । केचित्तु तत्त्वविदामपि बावज्ञानकाले इच्छारूपोचेजकवलात् जाययानाहार्य- ज्ञानरूपां सुते बन्ध्यासम्बन्धवत्ताबुद्धिं आदिपदग्राद्यामाहुः । तम । परोक्षस्थले बाधबुद्धिं प्रतीच्छाया उत्तेजकत्वानङ्गीकारात् आहार्यज्ञानानुत्पत्तेः । आहार्योक्षानभ्युपगम योग्यताविचारप्रकरण । एव दिनकरीय, रामदीयादिषु विशदमुपपादितः । नतु लोकसिद्धव्युत्पत्त्यनादरे शब्दस्य बोध- कत्वं नास्तीत्येतदसिद्धस् । अनन्त्रितादिशब्देषु लोकसिद्धव्युत्पत्ति विनापि पराभिमतखण्डवरूप- बोधजननादित्यत्राह - अनन्वितेति । भेदानन्वितं निर्विशेषमित्यादयस्तत्र तत्र प्रयुज्यमाना अप शब्दा वस्तुतो यथालोकव्युत्पत्ति, “प्रकृतिप्रत्यययोगेन हि पदत्वम् । प्रकृतिप्रत्यययोरर्थभेदेन पदस्यैव विशिष्टार्थपरत्वमवर्जनीय " मिति भाष्यतया दिशा जनन्वितत्वादिधर्मान्त्रित, निर्विशेष- त्वादिधर्मविशिष्टवस्तुबोधका एवेतिभावः । नतु विप्रतिषिद्धमिदमभिधीयते यदनन्वितादिशब्दा अन्वितादिकमभिदधतीति । न हि नीलमिति पीतमभिधये इति चेन्न । अनन्वितत्वस्य विवक्षि तान्त्रराहित्वरूपतया, अन्वितत्वस्य तादृशराहित्यसहितत्वात्मकत्वात् विरोथशान्तेः । स्वमेव - विशेषादिशब्देपि भाव्यम् । अत्र केचित्- “निर्विशेषशव्दस्यैवेह विशिष्टार्थत्वं समते ! araaaaaaदस्यापि । अनन्वितनिर्विशेदिशन् इत्यत्रानवियभिर्विशेपादिकं शब्दा इत्यर्थः । इह निर्विशेषस्यानन्वितत्वकीर्तनं पराभ्युपगमानुवादः । उपरि- “अन्वितविशिष्ट - बोation” इत्यत्रापि अन्विर्त - व्यक्त्यनि से, शिष्ट, तस्य बोका इत्यर्थ इति व्याचक्षते । तत्र । इहानन्वितशब्दनिर्वाहस्यानमियेतत् पूर्वोत्तरयोरनन्वितशब्दप्रयोगस्य व्यर्थ - स्वात् । पराभ्युपगमस्य खण्डनप्रकारेणैव सहत्वात् । अन्वि यद्विशिष्टमिति व्याख्याने पुनरुक्ति- प्रसङ्गाच्चेति भाव्यम् । यद्यप्यस्मन्यतेपि “अनन्वित, विशेषादिशब्द विशिष्टवक्षेषक- dani” इति प्रयोगस्यैव पर्याशतया, “अन्वितविशिष्ट धक इत्यन्वितपदप्रयोगोऽ aarati” १। । ११८ काल safe देशिका शयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतमते @ ॐ तिलेयादल् ऒरु ऩत्तिलेयादल् ऒरु ऎलेयादल्ऩ्ऩायिरुक्कुमदुक्कु। ऒरु ९० देश Baath Lagu विधिविषयत्वा ५६ कूर्मरोमादि- & सर्वदेशकालस्वभावisar विधिविषयवस्तु विरोधाभ्युपगम फलिश, सर्वशून्यत्व ं Gaoucior– LG - नित्यास ६० on प्रपञ्च पञ्च १६०० नित्यास प्रमाणप्रमाणविभाग के ५ धिक इव भाति, तथापि “अनन्वितशब्देनापि अन्वितमेव बोध्यते निर्विशेषशब्देनापि विशिष्टमेव बोध्यते इति क्रमेणोभयत्रापि सुस्पष्टं पराभ्युपगतविरोधशङ्कावारणायो भयपदप्रयोगत्यावश्यकत्वं बोध्यम् । ननु मासैत्सीत् लोकसिद्धव्युत्पत्तिविरोधात् असदळीकादिशब्दैर्निरुपाधिकनिषेधशेवः । अथापि वक्ष्यमाणयुक्तिवात् वत्सिध्यत्वित्याशङ्कय निराकरोति- ७ काल ० इति । यत्कदाचित् क्वचित् केनचिदाकारेणासत् घटादिकं तत् सर्वदा सर्वत्र सर्वप्रकारेणाप्यसत् । कर्म- रोमशशभृङ्गादिवत् । अन्यथा सत्त्वासत्त्वस्वभावविरोधात् । तथा च निरुपाधिकनिषेधेन सर्व- शुन्यत्वसिद्धिरित्यर्थः । निषेवविषयम् असत्त्वम् । विधिविषयत्वं- सत्त्वम् । नतु कथञ्चिदसत्त्व- वति घटादिपदार्थे प्रवर्ततामयं न्यायः । सर्वदेशकालस्वभावैरपि सत्त्ववति तु न स युज्यते । ततश्च कथं सर्वशून्यत्वमिति चेदाह - सर्वदेशेति । यद्यपि विभवस्सर्वदेशेषु विद्ययन्ते । नित्यास्सर्वकालेषु । तथापि न तादृशः कश्चिदास्ते यस्सर्वैरपि स्वभावैरुवमेतो भवति । स्वभावसाङ्कर्यप्रसङ्गाविरो- धात् । तथा च सर्वस्मिन्नपि पदार्थे कचित्त्वं लम्पास्पदमेव भवतीति पूर्वोक्तादेव सत्त्वा- सत्त्वस्वभावविरोधात् सर्वस्यापि सार्वपथनमसत्त्वं दुर्वारम् । तस्मात्सर्वशून्यत्वसिद्धिरिति भावः । तदेतत् प्रतिबन्द्या खण्डयति नित्यास इति । कूर्मरोभादावित्यर्थः । तत्र । - “कथञ्चित् तत्सर्वदाऽसदिति रीतिम् । प्रपञ्चॐॐ - पूर्वापरकालयोरसति मध्ये च सति घटादी । Luth- कल्पयितुं प्रयत्ने क्रियमाणे । प्रपच ५१gu अत्तगैय तऩ्मै सेर्न्द तऩ्मैयुळ्ळ पॊरुळैये कुऱिक्कुम्। ओरिडत्तिल् ऒरु लेळै- यिल् ऒरुविदमाग इल्लाद पॊरुळ् ऎव्विडत्तुम् ऎक्कालत्तिलुम् ऎव्विदमागवुम् इरादु ऎऩ्ऱ नियदि आमैयिऩ् उरोमत्तिल् कण्डोम्। कऩत्त ओडु तविर अदऩ् मुदुगिल् एदुम् किडैयादागैयाल्, उलगप्पॊरुळ्गळुळ् ऒव्वॊऩ्ऱुम् ऎङ्गुम् व्यापित्तु, ऎऩ्ऱुम् निऩ्ऱु, ऎल्लाविदमागवुम् काट्चि तरुगिऩ्ऱऩ ऎऩ्ऱु सॊल्लप्पोगादु। आगैयाल् ओरो- रिडम्: ओरोलेळै, ओरोदऩ्मैयिल्लाद अवै’ ऎऩ्ऱुम्,ऎङ्गुम्,ऎप्पडियुम् इरा- वॆऩ्ऱे,तेरि सूऩ्यवादमेयऩ्ऱो पलिक्कुम् ऎऩ्ऩिल् - नित्यसूऩ्यमाऩ आमै उरो मत्तिल् कण्डविदत्तै, ऒरुगालिरुन्दु ऒरुगाल् सूऩ्यमागुम् प्रबञ्जत्तिले कट्टप्पार्त्- ताल्, प्रबञ्जत्तिल् कण्डदाऩ, ऒरुगाल्, ओरिडत्तिलिल्लाद पॊरुळ्, मऱ्‌ऱोरिडम् मदु ११९ भिन्डीoon ज्ञानादि सर्वबुद्धि गदि सर्व तुच्छ स्वप्न- स्वरूपाश्रय विषयशून्य Corn हेत्वाभास इति । यत्पूर्वापरकालयोरसत्, तत् मध्यकाले सदिति घटादी दृष्टा प्रक्रिया, कूर्मरोमादावपि कल्प्यतामिति विपरीतं किन्न स्यादिति भावः । यत्र केषाञ्चिद्रयाख्यानं " यन्मध्यकाले सत्, तत्पूर्वापरयोरपि सदिति घटादिपञ्चधर्मस्य कूर्मरोपादावपि प्रसङ्ग इति । तन्न । घटादाविव कूर्म- रोमादी मध्यकाल सच्चस्यापादकस्याभावात् घटादौ पूर्वापरकालसस्वस्यापाद्यस्याभावाच्चापादना- योगात् इति । अत्र एतद्वाक्यानन्तरं केषुचित्कोशेषु “गगनकुसुमादी” ति वाक्यं पठित्वा ततः " प्रमाणाप्रमाणे “ति वाक्यं पठ्यते । तन्नसङ्गतम् । अत एवमेव पाठक्रमो युक्त इति अनन्तरं प्रमाणाप्रमाणेति वाक्यमेव सुसङ्गतमवतार्य व्याख्यायते । ननु कथं घटादाविव कूर्मरोमादौ मध्य- कालसवमापाद्यते घटादौ तस्य दृष्टत्वेन प्रामाणिकत्वेपि, कूर्मरोमादी बाधितत्वेन तस्याप्रामाणि- कत्वादित्यत्राह प्रमाणाप्रमाणेति । प्रमाणप्रमेयेत्यर्थः । अत्र नत्रोन्योन्याभावार्थकत्वेन प्रमाण- भिन्नतया प्रमेयविवक्षोपपत्तेः । अयं भावः- सर्वशून्यवादिनः न तत्प्रतिष्ठापनार्थं प्रमाणापेक्षा । प्रमाणानां सत्ये सर्वशून्यत्वस्यैवासिद्धेः । सर्वशून्यत्वेन, स्थापनीयप्रमेयाभावाच्च । तदुक्तं खण्डने- अथ कथायां वादिनोर्नियममेतादृशस्मन्यन्ते । प्रमाणप्रमेयादयस्सर्वतन्त्र सिद्धान्ततया सिद्धाः पदार्थास्सन्तीति कथकाभ्यामभ्युपेयमिति । तदपरे न क्षमन्त इत्यादिना । तथाचेदमेव प्रमेयं प्रामाणिक नन्दमिति तन्मते विभागाभावात्पूर्वोक्तकल्पनाद्वयमपि समानयोगक्षेममेवेति । यद्वा प्रमाणाप्रमाणेति प्रमाणतदाभासेत्यर्थः । नञो विरोधार्थकलात् । तथा च प्रमाणवदाभासविभागा- भावात् इदं प्रामाणिकं इदमप्रामाणिकमिति परस्परं वाध्यबाधक मात्राभावान्नैकतरपरिशेषशक्य- इति तात्पर्यम् । porala - परस्परं तुल्यम् । तदुक्तं सर्वार्थसिद्धौ - मिथो विरुद्धयोला- बलम्याभावे, किं कस्य बाधकं, बाध्यं वेति । ननु माध्यमिकनये परमार्थतः प्रमाणाप्रमाणविभागाभावेपि संवृतिसत्यलोकव्यवहार- सिद्धये तदङ्गीकारात् सर्वपदार्थतुच्छतायां यद्यपि शब्दतकौ न प्रमाणं, अथापि अनुमानं प्रमाण- मस्त्वित्याशङ्कय समावते - गगनकुसुमादि GG इति । सर्व तुच्छं प्राक् पचाच सच्चहानेः गगनकुसुमवदित्यनुमानमभिमतम् । नन्वनुमानरूपप्रमाणाङ्गीकारे, तदनुवन्धेन प्रमातृप्रमेययो रप्यङ्गीकरणीयत्वापातेन सर्वशून्यत्वासिद्धिरित्यत्र व्यवहारार्थं संहृतिसत्यप्रमाणादिव्यवस्थाङ्गी- कारेपि वस्तुतः प्रमेयप्रमात्रादिकं किमपि नास्तीत्याहानुमानान्तरेण स्वमज्ञानादि&rur इति । सर्व ज्ञानं स्वरूपाश्रयविषयशून्यं ज्ञानत्वात् खामज्ञानवदित्यनुमानम् । स्वमस्य मायामात्र- देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतमङ्गे १२० Ganser साधि कॊण्डु दोष निरस्त - माध्यमिक स्वरूपासिद्धि दृष्टान्तासिद्ध्यादि- SC २६० सत् अस्त ऎऩऱाप्पोलुळ्ळ नाऩ्गुबक्षङ्गळिलुम् सेरादु ऎऩ्ऩबबोगादु। वगळ् ऎऩ्गिऱ ऐत्तुक्कुच्चॊऩ्ऩ तऩऩम् मॆय्यागिल्। अप्पोदु ऎऩळवुत्ताले त्वेन न तत्र ज्ञानस्वरूपं तदाश्रयो देवदत्यादिः तद्विषयश्रास्तीत्यभिमानेन तदुदाहरणम् । हेवा- भासेति निर्देशस्वाभिप्रायेण । स्वाभिप्रेतं हेत्वाभासत्यमेवाह- शक माध्यमिकळा नाकgna इति । माध्यमिकस्योपरि । खरूपासिद्धीति । अनुमानद्वयस्य यथासङ्ख्य दूषण बोध्यम् । पूर्वापर- कालासच्चस्य प्रथमानुमानहेतोः कालघटितमूर्तिकतया तेन कालानङ्गीकारात्स्वरूपासिद्धिः, द्वितीये दृष्टान्तीकृतस्य स्वमस्य सिद्धान्ते सत्यविषयत्वाङ्गीकारात् तत्र स्वरूपाश्रयविषयशून्यत्वं नास्तीति दृष्टान्तासिद्धिश्च भवतीति भावः । दृष्टान्तासिध्वादीत्यादिना बाधपरिग्रहः । तथा हि प्रपञ्च- पदार्थे सर्ववासाभिस्तुच्छल नाङ्गीक्रियते । अत बाधः । यद्यपि काममेवं ब्रवीषि, निरङ्कुशत्वाचे तुण्डस्य । अथापि तव वाक्ये मम प्रामाण्यबुद्धिर्नास्तीति चेत्, तर्हि मम वाक्यं त्वदूषणाय प्रयुक्त प्रमाणमेवेति भूयो भूयः पठित्वा संवृतिसत्यतां सम्पाद्य सन्तुष्य । वस्तुवृत्त्या तव वाक्यं न प्रमाणं भवतीति यदि वदसि तर्हि त्वदीयानुमानेपि वस्तुस्थित्या ग्रामाण्यं नास्त्येव । त्वन्मतप्रामाण्यस्व सांवृतिकत्वेनैव भवताप्यभिधानात् । तथा च समस्समाधिरिति । अधिकमधिकरणसारावळी- चिन्तामण्यादाबालोकनीयं " प्राक्पश्चात्सत्त्वहानेर्गगनकुसुमवत्स्यान्न मध्येपि कार्य " मित्यादौ । अथ चतुष्कोटिविनिर्मुक्तत्वरूपतुच्छता समर्थनाय माध्यमिकैराद्रियमाणपपरमपि प्रयनं विफलयति - Sara इति । सत्पक्षदूषणं कारकव्यापार वैयर्थ्यादिरूपम् । riGurj इत्यादि । अलायमभिसन्धिः । वाचः क्रमभाविलात् प्रथमं प्रपञ्चे सत्त्वनिषेधे क्रियमाणे, गत्यभावेन- परस्परविरुद्ध सत्त्वासत्त्वाभ्यामतिरिक्तप्रकारान्तराभावेनार्थात् प्रपञ्चस्यासत्त्य विधावेव तत्पर्य वस्यति । तथा च सति समनन्तरमेव कोवानुन्मत्तः खवारिबरोधमप्यजानानः प्रपञ्चस्यासत्वमपि प्रतिषेधेदिति । एवमेव प्रथममसत्पक्षनिषेधेपि भाव्यम् । अत्पचदूषणमपि कारकव्यापार वैयर्थ्या- दिकमेव । एवं चतस्रुषु कोटिषु सत्वासत्त्व कोट्योरे कनिषेधस्यापर विधानपर्यवसितत्वेन काल् इरुक्कलाम् ऎऩ्ऱ कामरोमत्तिल् कट्टुवदुदाऩे। ऒऩ्ऱिऩ तऩ्मै मऱ्‌ऱॊऩ्ऱुक्कु ऎप्पडि कूडुमॆऩ्ऩिल्? अप्पोदु अदऩालेये उब केळवियुम् अडिबट्टुप्पोगिऱदु। परमाणम्, अल्लाददु ऎऩ्ऱ पिरिविऩैयैये ऒप्पाद उमक्कु इरण्डु कट्टुम् तुल्यमेयागुम्। आगासत्तामरै पोल ऎल्लाम् सूऩयमे। कऩवुबोल अऱिवुगळुम् पॊय पॊरुळऱ्‌ऱवै आगारमिल्लादवै ऎऩ्ऱु सिल हदुक्कळैक् कॊण्डु अनुमारुम् सॆय्य निऩैत्ताल्, मादयमिगऩागिय उमक्कु हेतुवे किडैयादऩ्ऱो? तरुष्टाददमुम् तूलबमायिऱ्‌ऱे। C De#airin HD SEX L माध्यमिक विका १२१ असत् की पक्ष सुप्रतिष्ठित असत्पक्षदूषण प्रतिष्ठित सत् परिप्राहा- AMD प्रमापविरुद्धा कोटयन्तरा sofiyan दूषणका कता प्रामानिकानं इष्टsegoni अनुकूलका शिळकं काय प्रा। पबडियाल् कण्डबडियॊऴिय अगळियैक् कट्ट विर कै। बाक के स्वपक्षस्थापकप्रमाणः परमार्थ निरुपाधिकनिषेध सिद्धि क्षेत्र अप युगपदुभयकोटिनिषेधस्य व्याहतत्वं प्रदर्य, तृतीयचतुर्थकोट्योर्निषेधस्येष्टत्वमाह प्रमाणविरुद्ध- LDEN इति । अत्रैवमेव पाठस्साधुः । न तु प्रमाणविरुद्ध इति । तथासति " प्रमाणविरुद्ध- १० दूषण की प्रामाणिकाङ्कल इष्ट” इत्येवान्वयस्य वक्तव्यतया, प्रमाण- विरुद्वदूषणानां प्रामाणिकपरिग्राह्यत्वोक्ते विरुद्ध त्वापाताद । तथा चात्रेदमुक्त भवनि- सदसदात्मकत्व, तदुभयानात्मकत्वकोट्योः “परस्परविरोधे हि न प्रकारान्तरस्थितिः । नैकतापि विरुद्धानामुक्तिमात्र विरोधत” इति न्यायकटिततया प्रमाणविरुद्धत्वात् तादृशकोटिद्वयनिषेध– सिद्धान्तिनामिष्टः तत्र तत्र यथायथमिष्टयोस्सत्त्वासत्त्व कोटवोरुपपादकतयाऽनुकूलश्रेति । तथा ari orataमर्थनं सर्वथा पञ्चतापनमेवेति उक्तं निगमयति- Qr इति । उक्त प्रकारेणेत्यर्थः । ०१।११४- कचित्सत्त्वं कचिदसत्त्वं च । इदमुपलक्षणम्- कोटिचतुष्टयमपि एकैकस्मिन् पदार्थों सम्भवति । तदुक्तमधिकारारम्भे- “ देशादि ससाप्प देशान्तरादि- कशी असलेलrayo @ उभयाकारयोग,३३१६६० सदसपूर्ण स्वव्यतिरिक्तसदस के- aGgL५०G सदसद्विलक्षण। प्रत्यक्षसिद्धमाळ वस्तुर्थक प्रकार १GB कोटिचतुष्टय G। " इतीति । । ॐ । एवं तेषां सत्त्वादिपक्षखण्डनासम्भवमुक्त्वा तेषां स्वपक्षस्थापनमपि विकल्प्य प्रथमे दूषणमाह- कल इति । सर्वेषां प्रमाणानां परमार्थतः देशकालस्वभावविशेष वस्तुनिषेधा- दावेव पक्षपातित्वात् निरुपाधिकनिषेधरूपतुच्छत्वं स्वामिम्तं न सेत्स्यतीत्यर्थः । ननु तुच्छादि- शब्दाः कचित्कृतव्युत्पत्त्य एवेति सम्प्रतिपन्नम् । तत्कुल तेषां व्युत्पत्ति।! किभावयोर्विमतें वस्तुनि, उधान्यत्र कापि आधे सिद्धन समीहितं तत्र तुच्छत्वादिसिद्धेः । द्वितीये योय शब्दार्थ रस सर्वोपि तुच्छः शब्दार्थत्वात् तादृशान्यपदार्थवदित्यनुमानेन विमतस्यापि तुच्छत्वात् सर्व- तुच्छत्वसिद्धिरिति चेदाह अपसिद्धान्त इति । स्वपक्षस्थापक प्रमाण परमार्थत्वात् सर्व- । मपरमार्थ इति स्वीय सिद्धान्तो भ्रम इत्यर्थः । द्वितीयमपि दूषयति- अपरमार्थ Got इति इममादयमिगऩ, तै ऎऩ्ऱ पक्षत्तै तूषित्ताल्, अदु मॆय्याऩाल् अस्त ऎऩ किऱ पक्षमदाऩ तेरुम्। अदै अल्लवॆऩ्ऱु उण्मैयिल् अवऩ् करुदिऩाल् स्त ऎऩ्ऱे ऒत्तुक्कॊण्डदागुम्। एऩॆऩिल् - इव्विरण्डुविदङगळ तविर मूऩ्ऱावदुविदम् इरुग- क्क कारणम् इल्लैयल्लवा? इदु तविर सन्दुमणत्तुमाऩदऩ्ऱु। इन्द इरण्डैयुम् ।१२२ देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतम Gu COLL सिद्धान्त m। अपरमार्थ-संवृत्तिसत्यादिनामकरण ( स्व- पक्ष० सिद्धिण्णा शून्यrppg अविद्यादिm guga Gaovo G६ (५) ६०००- अपरमार्थद्विचन्द्रज्ञानादेः sararararaat मतसाधकत्वमप्यपरमार्थस्य प्रमाणस्य न प्रमेयसा भाववत् स्यादिति भावः । व्यवहारदशायां अपरमार्थस्यापि संवृतिसत्यमिति परिभाषाकरणादर्थसाधकत्वं भविष्यतीत्यत्राह संवृतिसत्यादिनामकरण १ १५६०rangxw इति । नामकरणमिति कश्चिद्वैदिक संस्कारः । तस्य च करणमुपपन्नमित्यभिप्रायेणेहापि " नामकरण पळाला” इति निर्दे- शः । अन्यथा पुनरुक्त्यापत्तेः । तथा चापरमार्थो हि सर्वथाऽपरमार्थ एव । न हि कामधेन्वा- ख्याकरणं गर्दभस्य पयःप्रश्रवणहेतुरिति भावः । एवं “संवृतिसत्यादिनामकरण ११६ की W " इत्यन्यारुह्योम् । तदेवेदानी न सम्भवतीति निरूप्यते शून्य इति । शून्य- स्वादिति हेतुकर्भोयं निर्देशः । तथा च शून्यमेकमेव तत्त्वमित्यङ्गीकारात् शून्यस्य च निस्स्व - भावस्याविद्याद्याश्रयत्वासम्भवात् भासमानस्वास्थ जगतः किमीयाविद्यादिविलासितत्वमुच्येतेति भावः । अविद्यादि॥ इत्यवादिना वक्ष्यमाणसंवृतिभ्रान्त्योर्ग्रहणम् । ९६४urga- परमार्थतोऽ परमार्थतो वा । निस्स्वभावस्य परमार्थतस्तदाश्रयत्वासम्भवात्, अपरमार्थतस्तदाश्रयत्वेपि, अपरमार्थ- सार्थक्रियाकारित्वासम्भवाथोमयथाप्यनुपपचिरेवेति भावः । अविद्यासिद्ध बुद्धेश्वरादिव्यव- हृतिविषयाः । संवृतिसिद्ध - लोकव्यवहारविषया बटादयः । भ्रान्तिसिद्धचक - विपरीतव्यय- हारविषयाः शुक्तिकारजतादयः । अत्र केचित् " ननु नामत्पक्षस्य प्रमाणापेक्षा भवति । शून्याद्वैत- स्यैवात्सम्मतत्वात् तस्य च नित्यसिद्धतयाऽविद्यासिद्धत्वाभावात् । तया सिद्धमेव हि प्रमाणोप- पत्त्याद्यनुसरति । नित्यसिद्धेतदनपेक्षणादित्यत्राह शून्य इति इत्यवतार्य- अत्र षष्ठयर्थी विषयित्वं न त्वाश्रितत्वम् । gurgha इति स्वोत्पादकतया स्वनाशकतया वेत्यर्थः । तथा चा- भावस्योत्पत्तिविनाशयोर मावेन, नोमयार्थमपि शून्यस्य विषयेऽविद्यापेक्षेति, जगति भासमानान्य- न्यान्येव यथायथमविद्यासंवृतिभ्रान्तिसिद्धानि भवन्ति । न शून्यमिति, तेषां व्यवस्थापि अस्माभिर्वक्ष्य- माणहेतुतः नोपपन्नेति भाव इति व्याचक्षते । तत्र मनोरमम् । तदा मूले व्यवस्थाया अनुपपन्नत्वे हेत्वनुपन्यासात् । स्वयमुपन्यस्तमिति चेत्, स्वयमुपन्यासादपि मूल एव हेतूपन्याससिद्धयनुगुण- व्याख्यानस्यैवोचितत्वात् । दर्शितं च तथैवास्माभिरितःपूर्वम् । शून्यातिरिक्तस्य जगति भास- Y/ सावबामाणविरुन्दमऩऱो आगैयाल् इरराल् वगैयिलुम् उलगम् सोादॆऩऱुगॊण्डु ऐादावदॊरुविदा एऱबिक्कग कारणमे किडैयादु। पक्षत्तै सादिक्कुम् हेतु उण्मैयाऩदायिऩ्, ऎल्लाम आयम् ऎऩ्ऱ कक्षि, तॊलैन- त्तु, तऩ् वित्ताादविरोदम् वरुम्। पॊय्यागिल् इदु वयवहरात्तिऱ्‌कु मट्टिल् माध्यमिकमाधिकारा

• १२५ unGov Gaapmsper अविद्यासिद्ध, संवृतिसिद्ध, भ्रान्तिसिद्धी (CUGLINGO व्यवस्थेला अपरमार्थसाधक #Gov स्वपक्ष सिद्धि॥॥॥॥॥ परपक्षकाGovt सिद्धि spus। Suite परपक्षवाघकयुक्ति परमार्था परमार्थविकल्पदूषण मऱ्‌ऱ वादियोडु वादम् सॆय्यवुम इवऩुक्कु योगयदै इल्लै। } सर्वे (१००६१६ Giorg साधना दूषणः॥ प्रयोगि- मानस्यान्यस्य तदनङ्गीकृतत्वाच । सर्व हि शून्यं तन्मते इति । नतु प्रपञ्चमिध्यात्वसाधकप्रमाणेन परमार्थेनेव भवितव्यमिति नायं निर्वन्धः, रज्जुसर्पमिध्यात्वस्य सर्वभ्रमोत्तरजातभूदळनबु च्याप्य- परमार्थभूतया साधनात् । ततश्रासदुक्ततुच्छत्वाद्यनुमानैरपरमार्थैरपि प्रपञ्चशून्यत्वं सिद्धयत्येचे- त्यत्राह - अपरमार्थसाधक ५१०० इति । अयमाशय:- सर्पमिथ्यात्वस्य अपरमार्थभूतभून- बुद्ध्यासाधनेपि तन्मिथ्यात्वस्यापि तद्व्युत्तरजातापरमार्थाम्बुधाराबुध्द्या साधनवत् अपरमार्थ प्रमाणानां कचिदप्यपरिनिष्ठिततया, खदुक्तापरमार्थप्रमाणेन त्वन्मतसिद्धिवत्तदुपरि मदुक्तेनाषि प्रमाणेन अप्रमाण तथा त्वदभिमतेन मन्मतमपि सिध्येत् । उभयोरविशेषादिति । अत्र वक्तव्यं सर्वमनुपदमेबोक्तं- “स्वरूपासिद्धिदृष्टान्तासिध्द्यादिदोषG निरस्त” इत्यत्र । नतु पर- पक्षोपि सिध्येदिति कथमुच्यते। तत्रासाभिर्दपणा गणोदाहरणादित्यत्र स्वपक्षसाधकयुक्त परमार्था- परमार्थविकल्पेन दुषणवत् परपक्षवाधकयुक्तावपि तत्कर्तव्यमित्याह - २००४ परपक्षाषक- युक्तीति । परपक्षवाधिकायुक्तयश्चेत् परमार्थाः, तदा सर्वमपरमार्थ इति सिद्धान्तभङ्गः । यद्यपर- मार्थाः, तर्हि अपरमार्थानामव्यवस्थितार्थकतया तामिः परपक्षचाधनवत् परोक्तमुक्तिभिः स्वपतमषि बाध्यतानामेति भावः । एवमस्मिधिकारे एतावता माध्यमिकानामन्यः पन्थाः प्रतिहतः । तवेयं चर्चा विस्त- रशः कमुद्दिश्य कृता । न हि माध्यमिकमेव समुद्दिश्य, वक्ष्यमाणानुपपत्तेः । नाप्यन्यम्, अन्यः क इति निर्धारणाभावादित्याशङ्कवाह- सर्वgnition इति । - सर्वास्तित्ववादिनो चयम् । LI का (mirate Qur सूळयमाऩ तदवत्तिऱ्‌कु अविदयै मुदलियवैगळोडु सम OLD Gr हेतुक्कळाल् तऩ मदम् चित्तिप्पदुबोल पिऱर् मदमुम् कुदिरलामे इप्पडिये मॊय्- याऩ कण्डऩङ्गळाल् पिऱा मदम् पोम् ऎऩगिऱवऩुक्कु अवैगळालेये तऩ मदमुम् ऎल्लाम् सूनयम् ऎऩबवण्णक् कुऱित्तु नामॊरु हेतु ऎप्पोदागिलुम् ऎदऱ्‌का- किलुम् सॊऩ्ऩाल् अदै अवऩ् किल यादॆऩ्ऱु तट्टिक्कऴिक्कमाट्टा ऎऩ्ऩिल्-पर ३१२४ देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभने v, up असिद्धयादि हारव्यवस्यै Swapm www। अचेतनपशुमृगबालोन्मत्तादि शिष्यादिकककुम Gang www। निरसिun? - आभासानामासादिव्यय- साधनदूषणाला प्रवृत्तanth। Daunga G@G वाद (८- Sun Pass वादाधिकारour a अर्थ “अधिकारो ऽनुपायध्यान्नवादे शून्यवादिनः” साधनं सर्वास्तित्वसाधनम् । दूषणं - सर्वशून्यत्वदूषणम् । असिद्धयादीति । पक्षसाध्यहेतुदृष्टान्ता- सिध्वादीत्यर्थी । आदिना व्यभिचारादिग्रहणम् । तस्य सर्वानभ्युपगन्तृत्वादिति भावः । अन्यक निरसिनाको इति । माध्यमिको निरस्येत्किलेति मध्यस्थानामियमतिशङ्का बोध्या । वस्तुतस्तु माध्यमिको न पगलू निराकर्तुं प्रभवति । स यदि परोक्तनिरसने हेतूनुपन्यस्यति, गतं तर्हि सर्वशून्यत्वेन । तूष्णीम्भावे च परोक्तमनुमतं स्यात् । अप्रतिषिद्धमनुमतमिति न्यायात् इति । तदुक्तं तत्त्वमुक्ताकलापे- “यस्सर्वं नाभ्युपेयात्स्वपरमतविदा केन किं तस्य साध्यमित्यादिना । समाधत्ते - आभासानाभासादीति । आदिना स्वपक्षपरपक्षादिर्गृह्यते । परस्परविरुद्धवादिनोर्व्यव हारः कथेति सामान्यत स्थिते स्वपक्षस्थापनाहीन वितण्डारुवतद्विशेषस्य प्रामाणिकेष्वसासु शङ्कितु- मध्ययोग्यतया सुदूरनिरस्तत्वात् वादजल्पौ परिशिष्टाविति, तत्र जल्पाख्यकथायाः स्वपरपक्ष- साधनबाधनवत्याः विजिगीषया क्रियमाणायाः प्रमाणाप्रमाणव्यवस्थावत्स्वेव प्रवृत्तिरिति न माध्यमिकं प्रति अस्माकं व्यवहार इति भावः । इत्थं जल्पकथाया तस्यानधिकारमुक्त्वा वीतराग- कथारूपवादेप्यनधिकारमाह- इति । व्यवहारव्यवस्थे इति अनुवर्तनीयम् । बाद २० इत्यपिना जल्पानविकृतस्य बादानधिकारः कैमुतिकन्यायसिद्ध इति वच्यते । नन्नस्त्विदं वस्तुतत्त्वम् । तदिदं कस्मा उपदिश्यते । यदि माध्यमिकायैव, तर्हि सिद्धो वादाधि- कारस्तस्य । तथा च घट्टकुट्यां प्रभातमिति चेदाह अचेतनेति । अचेतनादिक्रम विन्यासस्याय भाव:- ज्ञानसामान्यशून्यस्याचेतनस्य यथा वादानधिकारः तथा क्षुत्पिपासादिपरिहारार्थज्ञानमात्र- यतामपि पश्वादीनां वादानधिकारः । यथैषां वादानधिकारस्तथा ग्रहणधारणपाटवमात्र शातिनामपि बालानाम् । तथैव प्रत्यवस्थानयोग्य वयोवस्थानामपि अयथायथाप्रलापिनान्मचाना, वादाङ्गवैकल्या- दिति aratarra शेयमिति । शिष्यादिष्णुष इति । आदिना श्रेयोर्थिनां ग्रहणम् । अब कथानधिकारवादे चण्डमारुतं- “ननु कथाप्रवर्तकeart fe surfधकारः । rafter च मानादिसाधकताबुद्धिः । सा भ्रमः प्रभा वेति न निरूपणमर्हति । तथा सत्यन्यतरसाधकानां - yeh माणम अप्रमाणम् ऎऩ्ऱ पिरिवै ऒप्पुक्कॊण्डवरै नोक्कियेगाम् काम् सॊल्वोम इसैयाद इवऩोडु वादमुम् वैत्तुक्कॊळ्वदिल्लै असेदगम्, पसु, मरुगम्, कुऴन्दै पित्तऩ् इवैगळुक्कुप्पोले इम्मदत्तवऩुक्कुम् वादादिगारमिल्लै ऎऩ्ऱु नम् सिषया कळुक्कुच् चॊल्लुमत्तऩै। इदैये “सूदयवादिक्कु उपायम् सूनयमागैयाल् वादादि- माध्यमिकमलाधिकार सङ्ग्रहि सर्वे rpphia Goa हार्घव्यापार nt usin कुं स्वर्गमोक्षाद्यर्थप्रवृत्तिक प्रतिषेधि नित्यसिद्ध शुन्य साप आभासत्वनियमेनान्यतरवादिनस्साधकता भ्रमस्यापि नियत्तया कथाया एवोच्छेदात् । तथा च शून्यत्वाम्युपगमाभासत्वनिबन्धनयोर्भ्रमयोरविशेषात् इतरेषामित्र माध्यमिकानामपि अस्तु कथा- विकार इति चेन्न । निजमतरीतिसिद्धमसाधकत्वमविगणय्य कथामधिकुर्वन्नासा इव न प्रेक्षणीया इति मनीषया शिष्यान्प्रत्युपदेशादिति । अत्र तान्त्रिकसम्मतिमाह थ

इति । “सर्वथा सदुपायानां चादमार्गः प्रवर्तत” इति पूर्वार्धम् । सदुपायानां प्रमाणतर्काभ्युप- गन्यां वादमार्ग:- अत्र वादशन्द: जल्पस्याप्युपलक्षकः । सङ्ग्रहि-मीमांसकारश्लोक- वार्तिक इति शेषः । ननु माध्यमिकस्य कथानधिकारवचनं न युज्यते । “सर्वथानुपपत्तेश्ये” त्यादिना तन्निरसनप्रवृचसूत्रकाराशयविरुद्धत्वात् । न च तत् शिष्यादीन्प्रत्युपदेशमात्रमिति वाच्यम् । तत्सूत्रभाष्ये “माध्यमिकः प्रत्यवतिष्ठते” इति कथनात्, “किम्मवान् सदिति वा प्रति जानीते॥। सर्वथा तवाभिप्रेतं न सेत्स्यतीत्यादौ भवद्युष्मच्छन्दादिप्रयोगाश्च तस्यैच सम्मुखीकरणेन सम्बोध्यत्वावगमात् इति । अत्र चण्डमारुते महाचार्या बदन्ति- शिष्यान् प्रत्युपदिश्यत इत्यनेन- “सर्वत्र शिष्यान्प्रत्येवोपदेशः क्रियते । मायिककुतकेन्न्द्रजालैस्सात्विकान् कुट योवशमानयेयुरिति तेषु अधिकारमारोप्य तैस्सह विवादाभिनये कृते शिष्याणां हयता भक्तीति तदभिनयोपि कचित् क्रियत इति सूच्यत” इतीति । सर्वसिद्धान्तसङ्ग्रहे शङ्कराचार्यैरप्युक्तं- “स्वयोक्तसर्वशून्यत्वे प्रमाणे शून्यमेव ते । अतो वादाधिकारस्ते न परेणोपपद्यत” इति माध्यमिकं प्रति योगाचारोक्ति” रिति । एवं विस्तरेण माध्यमिकस्य तत्त्वं प्रतिषिध्य अथ तदाचारमपि दूषयति- सर्व तुच्छ इति श्राक्ष एवं ज्ञात्वापि स्वयमेव । विषयस्य तुच्छत्वज्ञाने प्रायः प्रवृत्तिर्न सम्भवति । तथा- प्ययं तथाभूतेषु दृष्टार्थेषु भोजनादिषु प्रवर्तत इति तद्रीत्या स्वर्गमोक्षार्थमपि प्रवर्तताम् । तुच्छ- स्वात्तत्र न प्रवृत्तिथेत् अत्रापि मासभूत्सा तत एव हेतोः । न हि चार्वाकद दृष्टं सत्यं अ स्वर्गादितु तुच्छमित्यङ्गीकरोषि येन दृष्टार्थे प्रवृत्तिः स्वगाद्यर्थेऽप्रवृत्तिश्च व्यवतिष्ठेयाताम् । ततथ ॥तुकान्नी काही स्वर्गमोक्षादिपारलौकिकफलार्थप्रवृत्ति Galfar नही॥।के ४६

" इत्यादिना स्वर्गमोक्षादिप्रवृत्तिदूषणं माध्यमिकानां न युज्यत इति भावः । माध्यमिका- Turant निष्प्रयोजनमित्याह - नित्यसिद्धशून्यत्व” इति । आगमानामपवर्गोपायप्रदर्शनार्थ- कारमिल्लै ऎऩ्ऱु पिऱरुम् कूऱिऩार्गळ्। ऎल्लाम शून्यम् लळगिक्का Camararu । लाम्। अदुवेण्डामॆऩ्ऩवेण्डुवदिल्लै। ऎऩ्ऱुमुळ्ळ निलैयाऩ सूक्कुत्लम् मोक्षम् १२६ Sp सून देशिकाशयप्रकाराव्याख्यासहिते परमभ santousGov स्वशास्त्र coó निष्प्रयोजन, सत्यतात्रमा तुलGoog& लामैयाले lossunGo कऴिक्कवेण्डुवदुमिल्लै। fascia Gog ॐ माध्यमिकपक्ष वेदान्तसूत्रकार “सर्वधाऽनुपपत्तेश्च” निरसित शु♚ “Gof २” fumigo सर्व- तया त्वन्मते च नित्यसिद्धशून्यतापतेरेवापवर्गत्वात् अभाव स्वभावायाः तस्याश्चाहेतुसाध्यत्वेन शास्त्रकरणं व्यर्थमित्याशयः । ननु मणिमलप्रक्षाळनन्यायेन शून्यतास्वरूपावारकप्रपञ्चसत्यता श्रम- निवृत्तये मोक्षशास्त्रारम्भ इति चेत्तत्राप्याह- सत्यताभ्रम इति । तुच्छस्य यथानोत्पाद्यत्वं तथा न विनाश्यत्वमपि अभाव स्वभावत्वादेव । अतस्तदर्थमपि न प्रयतनीयम् । अस्य तुच्छत्वा- नङ्गीकारे पुनरपसिद्धान्तप्रसङ्ग इति तात्पर्यम् । एतन्मतनिराकरणे सूत्रं प्रमाणयति- माध्यमिक पक्ष इति । सर्वथानुपपत्तेश्च भवदभिमतं सर्वशून्यत्वं न सम्भवतीति सूत्रार्थः । अत्र कश्चि- ह्राष्यकारैः शून्यवादस्यात्यन्तदुर्बलतया अनिराकर्तव्यत्वं मन्वानैस्सर्वाणीमानि सूत्राणि बौद्धान्तर- निराकरणपरतया व्याख्यातानि । अन्यैव " नासतो दृष्टत्वादित्यादीनि सूत्राणि माध्यमिकखण्डन पराणि विवृतानि । तदिदमुभयं व्याख्यानमत्रार्थतो निरस्तं भवति । विस्तरस्तु जिज्ञासुभिः श्रत- प्रकाशिकादावनुसन्धेयः । अथ “आदौ शारीरकार्थक्रम मिहविशदं विंशतिर्वक्तिसाये” ति स्वकीय- सहस्रे आद्यदशकद्वयेन वेदान्तार्थ प्रकाशयतः पराकुशदिव्यसुरेस्वक्तिमपि सूचयति ५० इति । २ मा अशाबिक, नाशला भने अमन कुछ ga वरुवुगळ्, उळऩॆऩ इलऩॆऩ इवै कुणमुडैमैयिल्, उळविरुदगैमैयोडु ऒऴि or up। इति पूर्णगाथा । एतदर्थेश्च बाळा- ईश्वरोऽस्तीति यद्युच्यते, तदा रू स्वाख्यधर्मविशिष्टतयाऽस्ति । २ळाळा- ईश्वरो नास्तीति - यद्युच्यते । अत्रापि है बाजा- इत्यनुषज्यते । तदानीमपि नास्तित्वधर्मविशिष्टतयाऽस्त्येव सः । निरुपाधिकनिषेधा- योगात् देशकालस्वभावविशेषादिना स नास्तीत्युक्ते, तादृश एवं स देशकालान्तरादिषु सिध्य- वीत्यभिप्रायः । व्यस्क

• इमानि स्थूलरूपवन्ति वस्तूनि तस्य स्थूलं शरीरम् । ANAGAT। Aaha- इमानि सूक्ष्मरूपाणि वस्तुनि तस्य सूक्ष्मं शरीरम् । अस्तीत्यत्र स्थूलशरीरकोऽस्तीति, नास्तीत्यत्र सूक्ष्मशरीरकोस्तीति च तात्पर्यपर्यवसानात् उभयथापि ईश्वरस् सचायोग एव । तदेतदाह- #ardin qe i abagiE, LAÛMM DDÒMa- aftaarfaà, goagayolanuîâ– अस्तित्वनास्तित्वे, इमे द्वे अपि यसात् पदार्थगुणौ धर्मौ भवतः । तसात्- २०५०GG- एतादृशोभया- कारयेोगेनाप्यस्त्येवेश्वर इति भावः । ji कळा - सर्व व्याप्याप्रकम्प्यस्तिष्ठति । इति । ऎऩ्बवऩुक्कु अदु। ऒऩ्ऱालुम् सादिक्कग श्री का शरीरपरतत्वसत्यतोदाहरणमुख पठि। माध्यमिक माध्यमिकमङ्गाधिकारः निराकरिॐ। “प्रतीतिश्चेदिष्टा” ६८ लोक का माऩमिलै मेयमिलै यॆऩ्ऱुम् मऱ्‌ऱोर् वादनॆऱियीलै ऎऩऱुम वादुबूण्ड ताऩुमिलै तऩ्ऩुरैयुम् पॊरुळुमिल्लै तत्तुवत्तिऩ् उणर्त्तिसॆयमुम इल्लै ऎऩ्ऱुम् वाऩवरुम् माऩवरुम् मऩमुम् वॆळ्ग वळम् पेसुम् मदिगेडऩ् मत्तिमत्ताऩ् तेऩऩॆऱिगॊण्डऩैत्तुम तिरुडावण्णम् सॆऴुमदिबोलॆऴुमदियाल् सेमिबबोमे १५ afa श्री कवितासिंहस्य सर्वतन्त्रस्वतन्त्रस्य श्रीमद्वेङ्कटनाथस्य वेदान्ताचार्यस्य कृतिषु श्रीमत्परमभके माध्यमिकभङ्गाधिकारस्सप्तमस्सम्पूर्णः ॥ कवितार्किकसिंहाय कल्याणगुणशालिने । श्रीमते वेङ्कटेशाय वेदान्तगुरवे नमः ॥ अबाया - इत्याद्यभिप्रेत्य “सर्वशरीरे “त्युक्तिः । अयं बहुबीहिः । उदाहरणमुखेनेति । सर्व- शरीरिणोल २ळी- सत्तायां सत्यतारूपायां कथितायां तच्छरीरभृतप्रपञ्चसत्यताप्पर्थतो लभ्यत एवेति उपलक्षणमिदमुक्तमिति भावः । एवमेतन्मतनिरासस्य श्रुतिप्रामाण्यप्रतिष्ठापनमेत्र परमं प्रयोजनमिति दर्शयितुं भट्टपरादारवादानां श्रीरजराजस्तवस्थं श्लोकमुदाहरति- प्रतीतिथे– दिष्टेति । “प्रतीतिश्चेदिष्टा न निखिलनिषेधो यदिनकः निषेद्वातो नेष्टो निरुपधिनिषेधस्सदुपधौ । निषेधेऽन्यत्सध्येद्वरद! घट म शकलवत प्रमाशून्ये पक्षे श्रुतिरपि मतेऽस्मिन्विजयता” मिति पूर्ण- श्लोकः । तदर्थच प्रमाणतः प्रतीतिजननस्थानपोतव्यत्वात् साचेत्परमार्थत्वेनेष्यते, न तर्हि निखिलनिषेधस्त्वया कर्तुं शक्यः । सर्वान्तर्गतम्यैकस्य सत्यत्वात् । यदि न मा परमार्थः, तर्हि को निषेद्धा । किं निषेध्यमित्यपि भाव्यम् । प्रतीतिप्रमाणकस्य सर्वस्य तदभावेऽभावात् । अतो निरु- पाकनिषेधो मेष्टः । इहेदानीं नास्तीति सोपाधिकनिषेधे स्वीक्रियमाणे प्रमाशुन्य वौद्धपक्षे अन्यत्रा- न्यदाsन्यत्सिध्येत् । इह घटो नास्तीत्युक्ते तच्छकलसिद्धिवत् । तथाचास्मिन्नपि मते स्वप्रामाण्य- प्रतिषेधस्य कस्यापि परमार्थतः अभावेन श्रुतिरपि निराबाधं विजयतामित्यशास्त इति । एवं माध्यमिकम भई विधाय चोरसकाशात्सद्धनमिव माध्यमिका सिद्धान्तरसंरक्षित इति स्वकृतार्थतां गावया गायति- १० Goli इति । प्रमाणप्रमेयविभागः, वादाङ्ग- ** रङगळ्” ऎऩ्बदुम् तवऱु वेदान्दण यित्रगाररुम् “इम्मदय ऎव्विदत्तिलुम् सरियऩ्ऱु ऎऩ्ऱु सॊल्लि निरागरित्तुळ्ळार् नम्माऴ्वारुम् उळऩॆऩिल् उळऩ्’’ ऎऩ्गिऱ पासुरत्तिल् सावलोकशरीरगऩाळ् भगवाऩै उण्डॆऩ्ऱु कूऱुम् मुगमाग इम्मदनिरागरणम् पणणि ऩार्। ‘पादीदिच्चेदिष्टा” ऎऩ्ऱ पडडा सलोकत्तैयुमिङ्गे अनुसनदिप्पदु। १२९ देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतमो भूतसभ्यानुविधेयवः दिप्रतिवादिव्यवस्था, कथाविशेषव्यवस्था निरूप्यनिर्णयः इत्यादिकं स नास्ति । किम्बहुना वादस्य वक्ता स्वयं खोक्तिः तदर्थाथ न सन्ति । तत्त्वनिर्णयः जयपराजयादि- कञ्च नास्ति । बनइत्यस्य GURD इत्यनेनान्वयः । एवंविधविपरीतवादेन चतुर्दश साक्षिभूतेषु देवेषु सभायां श्रोतृषु, स्वस्यान्तरात्मनि च विलज्जमानेषु साटोपं व्यवहरतः मन्दबुद्धेर्माध्यमिकस्य स्तेनाचरितमार्गेण यथा प्रमाणिकाथापहारो न भवेत् तथास्माभिः प्रबोध- सुधाकरोदयेन संरक्षितमिति गाधार्थः । Gi-GaGgi सन्धी एकनकारलोपो भाषा- गम् । स्तेनाचरितः पन्थाः । स्तेनानां चेष्टितस्य चन्द्रोदयोहि प्रतिबन्धकर इति GrgundiGur- Googos इति तस्य दृष्टान्तत्वेन कथनम् । तदिदं पादुकासहस्रेपि- “गोमायूनां मलयपवने तस्कराणां हिमांशी, दुईचानां सुचरितमये सत्पथे, त्वत्सनाथे । तच्चज्ञाने तरळमनसां शार्ङ्गिणः पादरक्षे नित्योद्वेगो भवति नियतेरीदृशी दुर्विनीतिः” इत्यन्वग्राहि । वेदान्तसूरिरित्थं माध्यमिकावद्धयुक्तिभिः क्लमम् । पक्ष चतुष्कमुक्तं प्रकटीगुरुतेस पञ्चतापनम् ॥ वादाहवेषु नित्यं मोदावहनिगममौळिगुरुवक्तिम् । व्याख्याय सप्तमेऽस्मिन् अधिकारे निर्वृतोसि गुरुकृपया ॥

इति श्री बसवायनस्य, देशिकचरणपरायणस्य नारायणस्त्र कृतिषु श्री परमतमव्याख्यायां देशिका शयप्रकाशाख्याया सप्तमो माध्यमिकभङ्गाधिकारस्तपूर्णः ॥ ॥ शुभं भूयात् ॥ पासात्तिऩ् करुत्तु) परमाणम्, पालेम, वादवयवसऩत् कऩ सॊल्, सॊऱ्‌पॊरुळ्, तदवज्ञानमजयम् इलैयॊऩऱुमिल्लै ऎऩ्ऱु, साक्षि- कळाऩ तेवरुम्। केट्कुम् मऩिदरुम्, तऩ् मऩमुम् इदैयॊप्पादु वॆट्किक् कुऩिय, आडम्बरमागप् टेसुम् मदिगॆडण मत्तिमत्ताऩ्, तिरुट्टु वऴियिल् इव्वुलगै अबहरित्तु सूयैम् ऎऩ्ऱु स्ताबिक्कमुडियादबडि मुऴुमदिबोल ऎऴुम् एममदियाल कात्तोम् ऎऩ्ऱु श्रीबरदप्ङ्गत्तिल् मादयमिगबङगादिगामै तमिऴ् मॊऴिबॆयर्प्पु मुऱ्‌ऱिऱ्‌ऱु। * #१