०६ लोकायतिकभङ्गाधिकारः

॥ श्री लक्ष्मीनृसिंह्मणे नमः ॥ ॥ श्रीमते रामानुजाय नमः ॥ श्रीमते वेदान्तगुरवे नमः श्रीमान्नार्यः करितार्किककेसरी । वेदान्ताचार्यों में सम्मियांस हृदे ॥ परमतभङ्गे लोकायतिकभङ्गाधिकारः ६ कण्डदु मॆय्यॆऩिल् काणुम् मऱैयिल् अऱिवु कण्डोम्, कण्डदलात्तिलदॆऩिल् कण्डिलम् कुऱ्‌ऱमिदिल्, कण्डदुबोल् मऱैगाट्टुवदुम् कण्डदॊत्तदऩाल् उण्डदु केट्कुम् उलोकायदर् इ[ऎऩ्ऱु मीऱुवदे, (१२) श्रीः श्रीमते लक्ष्मीनृसिंहपरक्षणे नमः ॥ * ॥ देशिकाशयप्रकाशः परमतभङ्गव्याख्या ॥ * ॥ विशुद्धज्ञानवैराग्यमूर्तयेऽनन्तकीर्तये । तसै नमोऽस्तु कसैचिनिगमान्तार्थमूरये ॥ चार्वाकतन्त्र मनोचित चारुवाका मह्यं दिशन्तु विशदाशयदेशिकेन्द्राः । यतिसेवन हि बुधा निपीय नाकाविरोहणदशामपि नाद्रियन्ते ॥ । लोकायत मतभङ्ग लोकreena aagक्तीर्विश्य तन्वानः । पद्मायताक्षचितो वित्तो वेदान्तदेशिको जयतु ॥ अथ “s fari लोके समासव्यासवारण’ ‘पिति रीत्या पूर्व समुदायतः परेषां हि विदुषां प्रक्रियासु प्रतिक्षितावपि प्रत्येकं ता अत्र निराक्रियन्ते । सङ्कुलयुद्धानन्तरं द्वन्द्वयुद्धप्रारम्भवत् । यद्यपि पूर्वाधिकारान्ते मितायुषा मनुजेन एकैकशः परेषां दूषणकथनमशक्यमिति शरीरे सूक्ष्म सिराद्यनभिज्ञत्वेऽपि बुद्धराद्यभिघातवत् समुदायतः प्रधानांशविमर्दनेन परमतानि परास्तानि भवन्तीति दर्शितम्, तथापि शक्तेनात्यन्तमभिनिवि नाधिकारिणा प्रत्येकदूषणान्यपि प्रकाश्यानीति पुनरार म्भः । “ततो दुर्योधनं हवा भीमसेनः प्रतापवान् । शिरथ राजसिंहस्य पादेन सम पोढयत्” इति पिष्टमेव विषन् शत प्रज्वलितहृदयो मीमोऽत्र निदर्शनम् । भाषितं हि “अलमनेन दिष्टहरामियाने” ति । अथवा निश्शेषकरवनाशानन्तरमप्यवत्थामोत्थानवत् शपक्षपातिना । देशिकाशवप्रकाशव्याख्यासहिते परमतनवे साधितन्व केषाञ्चित् पाञ्च प्रत्युत्याशङ्कया पुनरारम्भः । तथाच पटीका :- “afe free free fore प्रतिक्रियम् । तथापि पुनरारम्भशत्रु शेषविमर्दवत्” इति ॥ ।

ननु पूर्वाधिकारान्ते मतान्तरेषु वेदविरोधः प्रधानतयोषितः । सोऽसान संस्पृशति । प्रत्यक्षमात्रप्रामाण्यवादिनां अप्रमाणभूततद्विशेषस्यार्थिचित्करत्वात् हत्याक्षिपन्तञ्चार्यार्क डम्मरीत्यैव वेदप्रामाण्यं स्वीकारयति निजीक। एतेन पूर्वोत्तरः प्रकरणयोस्सङ्गतिरप्या क्षेपरूपा सन्दर्शिताभूव । प्रत्यक्षितं यत् तदेव प्रामाणिकमिति हि तब स्थितिः,

।

तथाचेद्वेदस्य star, artfara near स्वयम्प्रकाशप्रत्यक्षेण वा प्रमितत्वात्प्रामाणिकत्वमवर्जनीयमिति प्रथम पादार्थः । नतु दुष्टशब्दो न प्रमाणम् वेदथ तथा । चतुदादिभ्य इत्यत्र विनय द कृश कणीक एवमेव पाठः पदच्छचेतन भाच्यो । प्रकारान्तरा

प्रामाण्यं Meena

शिक्षक

।

Perत् । यददुपलब्धं तनास्तीति तु तव प्रतिपचिः, तथैव स्थित्या पि चेत् गमे न कमपि दोपं पश्यामः । ततस्ते न सरस्येवेति सिद्धं नस्समीहितमिति द्वितीय पादस्य । तच फलितं प्रदर्शयति की अस्मदध्यक्षितमिव वेदबोधितनाप, कचि प्रत्यक्षार्थतुल्यत्वात् परमार्थ एवेति तृतीयपादस्य । अथ प्रत्यक्षमेव प्रमाणमिति शवष्टित गृहीत ब्राहिता शनैर्मुक्त्वा कचित्कचिदनुमानद्वयोराने तत्व के नाम कारणेन श्रस्य मिथुनयात्तत्वं प्रतिषेचति । न विद्यो क्यमिति चिहीयन्त आकर्णी २५०- GB-gষडी। केट्कुमिदि, अस्य च खण्डस्य भोजनेन मिरिया चसाद इति हेतुहेतुमद्भावलां व्यातिस्वार्य, मित्रस्य मुखविकारेन भोजनाद्यनुमाय, तत्संवादाय पा” इति तत् पृच्छामित्यर्थः ।

पर्क ri “ag Ls) (cárg) G&Løb” (fqbprati per “azela semejalana

GsLG इतिपट श्रुताविक प्रवर्तमान इत्यप्यर्थी बोध्यः । केपि समुत्तामथ रसविपाकादिकं स्वथमजानव

श्रीमते लक्ष्मिऱ्‌रुचिम्ह परप्रह्मणे नम वाक्या श्रीमते रामानुजाय नम: श्रीमते वेदान्दगुरवे नम: परमदबङ्गत्तिल् लोकायदिगबङ्गादिगारम्-६ (पाट्टिऩ् करुत्तु) प्रत्यक्षत्तिऩाल् अऱिन्ददॊऩ्ऱे उण्मै ऎऩ्ऱालुम् वेदङ् गळैयुम् अदऩाल् उण्डाऩ ज्ञाऩत्तैयुम् परत्यक्षमागक् काण्गिऱोम्। काणाक् पॊरुळिल्लैयाम् ऎऩ्ऱालुम् वेदङ्गळिल् कुऱ्‌ऱमॊऩ्ऱुम् काण्गिऱिलोम्, नेरिल् कण् डदुबोल् मऱै विळक्कुम् पॊरुळुम् कण्डदोडु ऒत्तिरुक्किऱदु। आगैयाल् अदु उण्डु ऎऩ्ऱु आप्त वचनत्तैक् केट्टु नम्बिक्कै कॊळ्ळुम् उलगायदर् इऩ्ऱु वेद प्रामाण्यत्तै मीऱुवदे। लोकायदमदत्तिल् प्रमाणव्यवस्तै उकप्रकार निस्वारian ppuL छोकायतिक सिद्धान्त अनुवाद ळिल् मुऱ्‌पड मन्दमतिमोहन THEST नाश कुरम दूषिc om Camsinang क्किऱोम्। अवर्गळ् सॊल्लुम्बडि पार्श्वस्यानयं पृच्छतीत्यत्यन्तमीयं धोलने तखेति व्याकुर्वन्ति । वन्न । आरम्भयाथायां वक्ष्यमा । ।, पार्थविवक्षाया वोचितत्वात् । अस्याग्रेऽनुक्तः । असदीयार्थइयो । Gsti" “आसवाच्यक्रं विश्वसि” इत्यादी । ॐ *॥। ननु पूर्वनिरूपित विशेष सिद्धावान्तराधां निस्सारत्वनिर्णयात् किमन्यदत करणीयपव शिष्यते । अथापि वा क्रियतां भगवादरायणरद बौद्धादीनामेव निराकरणम् । नहि स चावकिं निराकारेयवाद उक्तप्रकार इति । श्रीवत्वाधिकाराकरीत्येत्यर्थः । निस्सार Banda कु॥। । इति । निस्वारत्वनिर्णयेोपीत्यर्थः । मन्दमतीति । तथा च प्रौढा पद्यपि दर्शितदिशक चार्वाकादिना विना पृथग्वचनं जानीयुः तथापि faduaterपलायप्रचोदिताचाaar यात्रिय विरणिति, युक्तस्तदर्थं प्रकरणणक्रम इत्याशयः । बाह्येति । वेदप्रामाण्यप्रतिषेद्धारो वाद्याः । वैदिकं पन्थानमनुयाना आदि तत्वदर्थेषु कुरितां दृष्टिं कुर्वन्तः कुष्य इति द्विविधा हि वादिनइत्यर्थः । “या व गाव काम कुष्टयः । सर्वान्त निष्फलाः प्रेतमो निष्ठा हे तास्ताः” इति वचनात् । - प्रथमम् । तथाच मतान्तरेभ्योऽस्यातिस्थूलतया सूचीकटाहन्पत्येन सुनिरसत्यात् प्रथमप्रमाणभूतरत्यक्षमात्रोपजीवनाच प्राथम्यं प्राप्तमित्याशयः । अत एव हि सर्वदर्शनसम्प्रहादिषु चार्वाकस्यैवानुशयखण्डनादिकं प्रथमं दृश्यते । श्रीरङ्गराजस्तवादि वपि चाaatuon परमतनिराकरण बोध्यम् । वेदान्तस्तु प्रधानमनिवर्हणन्यायात् । बौद्धनैव चार्वाकादिचूर्णनस्य कुतकरत्वयमेव । तथाच अधिकरणसारावली:- “योगासाङ्ख्य व्युदायात् कण चरदमनादक्षपादानुयाता बौद्धोन्माथेन लोकायतद्वतिथियो जैनभङ्गादुत्थाः । पत्युस्तन्त्रे पशूनां प्रकटितति ताच्चापनिष्टा ध्वस्तात पुस्तकमशरणतया साकमखिन् करमः” इति । एवमुक्तप्राथम्ये हेतु विशेषणमाह लोकायतिकेति । लोकेप्वायतं लोकायतम् । विस्तृतमित्यर्थः । “सुभूतिविधूमः । सूक्ष्मवतसुगन्धवचन्दनादिनिषेषणम्” इति तन्मतानुपायोगव्याचयात् प्रायस्तवैराद्रियमाणत्वात् तन्मतस्य प्राथम्यमिति भावः । स्यष्ट afera:- पोशका वालेत्यर्थः । वाला याद षोडशान्दा तदुपरि तरुपीत्युक्तेः । “सततं सेव्यमानापि वाला वर्धते च मयत वालाग्रहणम् । तदस्यास्तीति लोकायतिकः । न प्रत्य चल या । केचित राहवतेवेति वेत्य टक पाहुः । तन्न । Fereft aौकायतिकेत्यादिवृद्धि प्रसङ्गात् । अथवा मूल एव तथा पाठोsस्तु । तदा ठक्प्रत्ययोपपद्यते । लोकायतेत्यनुक्त्वा । तन्४ देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभने ०० Guessing। प्रत्यक्षGarms प्रमाण। मी करणदोषादि कोशाम्र प्रमाप अशी सर्वसम्प्रतिपन्नम् । अनुमानादिकfic Foodsop वाहच्छिक सञ्चाद् । mpsc लोकायतिकेत्यधिकोपादानात् । “अब लोकायत’ इत्यादि लोकार्थैस्सहाधिकतया तद्भाष्यकर्तृ चार्वाकात्प्रेक्षितसकलार्थदूषणमव वश्यमिति आचार्या जमियन्ती भाति अनुवदि इति । ननु वादस्य कथाङ्गत्वात् श्रभ्यस्वस्य यथावत् परमतप्रतिपत्ति सुचकत्वादिति भावः । अथ विस्त रेण तन्मदमनुवदति । तत्र प्रथमं तेषां प्रमाणव्यवस्थां दर्शयति Gandagniute इति । प्रत्यक्षमिति । प्रत्यक्षमेकं चार्वाक इति प्रसिद्धेरित्यर्थः । इन्द्रियाणामतीन्द्रियत्वेनैतन्मतेऽतीन्द्रिय वस्त्वभावात् चार्वाकस्य कथं प्रत्यक्षाभ्युपगमसम्भव इति चेत् । श्रुणु । एतन्मते प्रत्यक्षप्रतिपन्न गोलकाद्यधिष्ठानानामेवेन्द्रियत्वेन जन्यज्ञानसम्भवात् । तथाच सायम् :- अतीन्द्रियमिन्द्रि यम् । आन्तानामधिष्ठानमिति । गोलकमेवेन्द्रियमिति नास्तिकमतमपाकरोति आन्तानामितीति तद्भाष्यम् । ननु तर्हि शुक्तिरजतादिप्रत्यक्षमपि प्रमा स्यात् प्रत्यक्षत्वाविशेषादित्यवाह अभ्रक्री अदुदऩ् श्रीgi इति । करणदोषः - इन्द्रियोपघातादिः । आदिना विषयदोषथाकचक्यादिर्गृह्यते । तथाच शुक्तिरजतादिप्रत्यक्षस्य दोषसूलत्वेनाप्रमाणत्वेऽपि निर्दोषप्रत्यक्षस्य प्रामाण्यमन्याहतमिति भावः । सर्वसम्प्रतिपन्नेत्यनेनास्स चोद्यस्य परिहारः न ममैव भरः । अपितु सर्वेषामिति बोध्यते ॥ । ननु स्वादेप मनोरथस्तदा यद्यनुमानस्य प्रामाण्यं सर्वथा न भवेत् । अस्ति तु तस्य तत् । कथमन्यथा धूमोपलम्भादनन्तरम् । धूयध्वजेप्रवृत्तिरित्यवाह अनुमानादिना इति । अय साशयः । अनुपानं न प्रमाणम्, व्याप्तेर्दुग्रहत्वात् । तदुक्तं वावकैः । ‘विशेपेऽनुगमाभावात् सामान्ये सिद्धसाधनात् । तद्वतोऽनुपपन्नत्वाद अनुमानकथा कुल” इति । अन्यत्र “विशेषेऽनुगया भाव सामान्ये सिद्धसाधनम् । अनुमाभङ्गपङ्केऽसिनिमग्ना वादिदन्तिन” इति च । तदर्थव महानसीय वह्निधूमयोर्वा व्याप्तिः किंवा तत्सामान्ययोः : । आये विशेषव्याप्तेः पर्वतस्यसाध्यसाधकत्वायोगः । अनुगमस्सम्बन्धः । स च विशेषस्य विशेषान्तरेण नास्तीत्यर्थः । द्वितीये धूमवान् वह्निमानिति सामान्यतः साधनीयं न तु तादृशः पर्वतो वह्निमानित विशेषतः । तथा च सिद्धसाधनम् । कीऴे समुदायदोषादिगारत्तिल् सॊऩ्ऩबडियिल् सारमऱ्‌ऱु, इळनॆञ्जरै एमाऱ्‌ऱक्कूडिय अवैदिग मदम्गळ्, वैदिगमायिलुम् कुदर्क्कम् पेसुम् मदङ्गळ्। इवैग ळिल् मुदलिल् उलगायदर्गळिऩ् चित्तान्दत्तै ऎडुत्तुक्काट्टि कऴिक्किऱोम्। अवर्गळ् सॊल्लुम् विदम् ऎदु ऎऩ्ऱाल् - प्ात्यम् ऒऩ्ऱुदाऩ् प्रमाणम्। अदिलुम् इन्द्रियऩ् कळिऩ् दोषत्तिऩाल् उण्डावदु सरियऩ्ऱु ऎऩ्बदु ऎल्लोरुम् ऒप्पिऩदु। अदुमागङ् गळिल् सिलवऱ्‌ऱिल् तऱ्‌सॆयलाय् प्रत्यक्षत्तोडु पॊरुन्दियिरुक्कैयाल् प्रमाणम् ऎऩ्ऱु प्रमाण का कोकायतिकमाधिकार अमिsarSapphoo #ovapne प्रमाण्यंcension पक्ष वऱ्‌ऱिले सिलवऱ्‌ऱुक्कु Hazevne। Dr supoop प्रत्यक्ष अन्तमेवि विषहरणादिमन्त्रयन्ववेशदिफलसङ्क a rent area हिविशेषेण सह व्याप्तिर्दृष्टा refer पर्वत इत्येवास्तु अनुमितिः । नयेतत्पूर्वमेव सिद्धमित्यत्राह – ततोऽनुपपन्नत्वादिति । भावप्रधाननिर्देशः । महा सारे दीयधूमे दृष्टत्वात् साध्यवह्निमस्य च पर्वतेऽनुपपचवात् साप्यनुमितिर्न सम्भवतीति । द्वितीयकारिकाया अप्येवमेवार्थो बोध्य इति । धूमदर्शनानन्तरं तु संशय एवोदेति । तमर्णयाय प्रवृत्तः यच्छया पर्वते वह्निमासादयति । तेन च धूमज्ञानेऽनुमानाख्यातिरिक्तप्रभाणत्व भ्रमः केचित् इति भावः । hop इति । केचिद्विषयेषु याच्छिक संवादाद्यभावे अनुमा नृत्यशङ्कापि नाङ्कुरेदिति हृदयम् । अथ विशेषेऽनुपमा मावादिनाऽनुमानप्रामाण्यनिराकरणेऽखाप्यनु- मानरूपत्वात्साध्यसाधकत्वमस्ति नत्रा । अति चेत्कथं व्याप्तिग्रहः । नोचेत्कथं तत्मामाययतिषेच- सिद्धिः । किं नवान्नप्रभवचन्तमसमलीमसधूमस्तोमदर्शनेपि वन्हेः पर्वते संशयो विषय ना । सम्भविष्यति । तस्मादनुमानं प्रमाणमेष्टव्यमित्यत्राह इति । ar इतेि पूर्व वदर्थः । श्रामाण्यं त्यादि । एतदति यत्र धूमस्तत्राविरिति महानसादी सामा- स्वतो व व्याप्तिः धूमवान् पर्वत इति पक्षधर्मताज्ञानबलात्पर्वते वन्द्यनुमितिं जनयति । कथं हि विशेषव्याप्तिशून्येन पक्षधर्मेणापि हेतुना विशेषसिद्धिरिति चेत्र । विशेषव्याप्तेरनुमानानङ्गत्वात् १ । विस्तृतं चैतत्सर्वार्थसिद्धौ । न चैवं पत्र वित्र धूम इति महानसादौ सामान्यतो दृष्टा व्यातिः । पर्वतो वन्हिमानित पक्षधर्मताज्ञानात्पर्वते धूपमनुप्रापयेदिति वाच्यम् । व्यभिचारविरहसहल- सहचारस्यैव व्याप्तिपदार्थत्वेन वन्हेरयोगोळका धूमव्यभिचारात्तदायादनायोगात् इति । अन्द अवि तथा च पूर्वोक्तयुक्तिनिरनुमानप्रामाण्यस्वावश्यापेक्षितत्वेपि तत्व पृथक प्रमाणत्वं किमर्थमित्यभिप्रायः । तथाहि चक्षुरेचनुमानावान्तरव्यापारवदनुमिति जनयति । तदुक्तं सर्वार्थ- सिद्ध विदाह धूमादिसंयुक्तमेवेन्द्रियं वन्द्यादिकं गृह्णातु । किमनेनानुमानेन । सहकारि- सामध्यें सम्पत्स्यते । चक्षुर्धूमादिसंयोगः प्रथमं सहकारि । तत्सहकारिं च व्याप्तिपक्षता- ज्ञानादि । किमितप्रमाणपरिकल्पनेनेति । यद्वा व्याप्तिग्रहार्थमनुमानेन प्रत्यक्षोपजीवनादहन्द्रा- are शुद्धिरिति रिति मूलभूतप्रत्यक्षामान्य त्यागण्वं पर्यवस्यति । यथाऽनुभवमूलत्वात् । चिन्मते न स्मृतेः पृथक्प्रामाभ्यमिति व्याख्येयम् । । । । मन्त्रनुमानेऽननुमतेपि शब्दशमायं प्राणित्येव । मन्त्रयन्त्रादीनां फलाविनाभावदर्शनेन तद्बोधकाप्रामाण्यस्याप्रतिक्षेप्यत्वादित्याशङ्क्याह विषहरणेति । मन्त्रयन्वेति । मन्त्रेण प्रयुक्तेन देशिकाव्याव्यासहित पर औषधापसूर्यचन्द्रकान्तादिन्याय तं प्रा०० यापूर्वने व्यवस्थित विशेषण अन्तकयतिरेकदर्शनpur G माग ं पृथकप्रमाण अतीन्द्रिय प्रकृया চया अत्तैयुम् शाख ं लोकामना सोफा विव्याध्यादिकं शाम्यति । सुदर्शनाचाकाररेखाभिः तदन्तर्षीनवर्णादिमिव विलिष्य पूजिसे ग्राम्रा- दिप यन्त्र । सदपि पूर्ववत्फलं दिशति । येाशकाचाकारहस्तमुद्राप्रदर्शन, श्रीपाञ्चराचादि- प्रम् । at तथा औषधेत्यादि । औषधेन रोगनिवृत्तिः । अयस्कान्तेन लोहाकर्षणम् । सूर्य- । । चन्द्रकान्तायां तपचन्द्रिकास्पर्श तेजस्सजिलोदिर व भवन्ति । यथा दर्शनमिति तथा धेषु वाशीषघादिसत्वे, योगनिवृत्त्यादिकार्यदर्शन, तस तत् कारणमिति यथा प्रत्यक्षेt व्य स्थाप्यतेः निजोपि हि यो तत्कार्यकरत्वव्यवस्था । मन्त्रादिरपि प्रामाण्यं निर्णय भिषज्यन्ति तथैव यन्त्रादिष्वपि ययादर्शन कार्य वेदिक शास्त्रम् । व वाऽनुमानमिति भावः । तदुक्त:- अभिरुष्णो जलं शीतं समस्पर्शधानिलः । कैनेदं चित्रितं तत्स्वभावावस्थितिः ॥ खित्रियेत्को वा कोकिलान्कः क्रूज । स्वभावव्यतिरेकेण विद्यते नास्य कारणम् ॥ इति । एवं मात्र माध्यं प्रतिष्ठाप्य तन्मूलकतया प्रवृत्तत्वादिदमेत्र मत्तममित्याह - प्रत्य क्षमिति । नमु तर्हि जगति किं मैत्रया साधनीयमस्ति । दृष्टे तर्काधनपेक्षणात् । अष्टस्य नङ्गीकारात् । तथाचोहापोहादिविज्ञानाय दतो जलाञ्जलिस्स्यादित्यनुशयान आह- विशेष इति । तथाचान्वयव्यतिरेवदर्शनस्य प्रत्यक्षविशेषत्वात् दृष्टसजातीयेष्वषहापोही तन्मूलक मयाभ्यनुजानीम इत्यर्थः । न तावताप्यत्यन्तातीन्द्रियसिद्धिरिति भावः । प्रवृत्तका प्रवृत्तत्वादिति प्रवृत्तळा-प्रवृत्तत्वादिति भावः । शा-हमेव शास्त्रम् । लोकायतर - अन्वर्थं नाम । उत्तममिति भावः । नन्वनुमानं पृथमेव प्रमाणम्, इन्द्रियव्यापारोपरतावपि व्याप्यसारणेन व्यापकप्रतीतेरिष्टत्वाद्द्दष्टत्वाच प्रत्यक्षत्वायोगात् । पर्वते धूमो। दृष्ट इतिवत् तत्र वहिर्दृष्ट इति व्यवहाराभावात् । न च संस्कार त्याच्या मानस- परमम् सिलऱ्‌कु एऱ्‌पडुगिऱदु। नाम् अनुमानम् ऎऩ्ऱु निऩैत्तिरुक्कुम् किल ज्ञानङ्गळ् उण्डैयिल् प्रमाणङ्गळागवे इरुप्पिऩुम् अवैयुम् कडैसियिल् प्रत्यक्षत्तैच् चार्त्त कैये ऎऩ्ऱु वादिक्कवुम् इडम् इरुक्किऱदु। विषक्कडि मन्त्रम्, ईरासिम्मादियन्द्रम् मुदलियऩ पलिक्कक् काण्गैयाले कण्णुक्कप्पाऱ्‌पट्टदुम् उण्डु ऎऩ्ऩप्पोगादु। पच्चिलैगळ्, कान्द ऊसि, सूरियगान्दक्कल् मुदलियऩ तम्दमक्कुळ्ळ इयऱ्‌काऩ सुक्तियिऩ्बडि सॆयल्बुरिवदुबोल् मन्त्रङ्गळिल् ऎऴुत्तुक्कळिऩ् सेर्क्कै, कुऱिप्पिट्ट लोकत्तगट्टिल् कोडुवरैदल् मुदलियवऱ्‌ऱिऩ् सक्ति वेलैसॆय्वदाल् अङ्गुम् ऒऩ्ऱुम् काणाददुम् इल्लै। इव्विदम् प्रत्यक्षरनुबवत्तै ऒट्टि कट्टिय मदम् उलोकायदम्। अदुमागमुम् ऒरु प्र माणम् ऎऩ्ऱे वैत्तुक्कॊण्डालुम्, प्रत्यक्षचित्त विषयत्तिल् अदु प्रमाणमामे पॊऴिय उलगत्तिऱ्‌कप्पाऱ्‌पट्टऩस्तु विषयत्तिल् प्रमाणमागादु। इम्मदत्तै आदि ळ्ळिल् पुरुहस्पदि उलगुक्कु वॆळियिट्टाम्। । arera freeाधिकारः my लोकायदमदत्तिल् प्रमेय ल्बवळिदै Guidancer Com Eid अर्थ ‘अथ लोकायतम् । पृथिव्यापस्तेजो वायु अऱियवेण्डुम् ऎवदऩद रिति तत्त्वानि । तेभ्यश्चैतन्यं किण्वादिभ्यो मदशक्तिवत्।’ सूत्रson बृहस्पति Carrom वार्वाकादिमुख माध्यादिपूर्वक यवर्ति Gau आकाश तत्व सङ्ग्रहि am। प्रत्यक्षं तदिति वाच्यम् । बाह्यप्रत्यक्षेऽपि तत्प्रत्यासच्या तथात्वप्रसङ्गात् इत्याक्षेपे तेष्वेव पाञ्च समाधानं दर्शयति- लोकसिद्धेति । प्रत्यक्षयाग्यार्थविषयकेत्यर्थः । पृथक - प्रत्यक्षान्तर्भावं विना मयं चार्थस्सर्वार्थसिद्धावनुगृहीतः - ‘ये तु लोकायतमित्यवायतशब्दविवक्षितमनुमानमपि प्रत्यक्षा न्तर्भावर्ण, तत्फलतया वा गृहन्तीत्यादि । अतीन्द्रियं जीवेश्वरादिकम् । - तत्र व्याप्तेस्सर्वथा दुर्भहवयानुमानेन न तत्सिद्धिरित्यर्थः । इत्थं स्वाभिमतयोः प्रमाणप्रमेययोर्मध्ये प्रमाणं निरूप्याथ प्रमेयं निरूपयितुं तयोर्ग्राय ग्राहकभावलक्षणां सङ्गतिमाह प्रमाण इति । प्रेक्षावतां प्रवृतये आचार्यनाम सङ्कीर्द- यन् तत्प्रणीतसूत्राणि सूचयति- अथ लोकायतमिति । अथेत्यारम्भायेम् । पृथिव्यादीनि चत्वार्येय प्रमेयानि । नातोन्यत् । तर्हि चैतन्यं कस्य भषेद्धर्मः । पृथिव्यादीनां तदसम्भवात् इत्यताह- तेभ्यश्चैतन्यमिति । पृथिव्यादिभ्यसङ्घातात्मको देह उत्पद्यते । प्रत्येकं चैतन्यरहितेभ्योषि तेभ्यस्तव तदुत्पद्यते । प्रत्येकं तद्रहितानामपि संहतौ तदुत्पादनं निदर्शयति । किण्वादिभ्य इति । किन सुराप्रकृतिव्यम् । आदिना क्रमुकताम्बूलग्रहणम् । परस्परसङ्घर्षसंश्लेपादिना प्रागविद्यमानयोरी सुरारागयो रिदानीमुत्पत्चिदर्शनादिति भात्रः । बृहस्पतीति प्राज्ञानां प्रथमो हि सुग्गुरुरिमानि सूत्राणि प्रणिनायेति भावः । एतेषां सूत्राणां भाष्यकृतं दर्शयति- २pp इति । आषातरम - fferer areast- arti यस्येति चार्वाकः । वर्णनाशाः पृषोदरादिवत्साधु । नतु नीलं नमः’ ‘अत्र श्येनः पतती’ त्यादिना नमसचाक्षुषत्वात् न तत्याग उचित इत्यत्रैकदेशिनां तत्सम्पति दर्श यति आकाश । प्राण ग्रन्ये सौम्यवराधिपदेशिकेन तत्रयविवरणे चार्य पक्ष उदाहृतः । यादवप्रकाशेन तत्वविचारणायान्तु ‘पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाश इति तानीति’ सुत्ने पाठभेदथ प्रादर्श । सङ्गहि अस्मिन्पक्षे अनादरोक्त्या आकाशस्य निराकरणमेव तेष्वेव बहुवादिसम्पतमिति द्योत्यते । आत्मसिद्विसर्वार्थसिद्धयादिग्वनुदाहरणाच । परुदिवि,जलम्, तेजस्, वायु ऎऩऱु नाऩ्गु तदवङ्गळ् इम्मदत्तिल् वऴङ्गुम्। तॆऩ्ऩै मुदलियवैगळुडैय पाळैगळिऩ् सोगैयिऩाल् पदऩीर् इऱक्कुवदुबोल् इत् आदवङ्गळिऩ् कूट्टुऱविल शरीरत्तिऱ्‌कु अऱिवु पिऱक्किऱदु। तणित्तॊरु जीवऩ् किडैयादु। पार्षद देशिकाशयप्रकाशन्याव्यासहिते परमतम Gavran apdy। पक्षोपायसाध्या वर्थकामधक पुरुषार्थक, म प्रयोजना Suppo नीतिस्तेवकामशास्त्र के GLI surro ङ्गळुक्कुम्। पॊरुन्दि इरुक्कैयालुम्, hised administration, लोकोत कळैक् कॊळ्ळामै अथ पूर्वमेव वृहस्पतिसम्बन्धलोकायतशब्दस्वारस्याभ्यां स्वतस्य व्यञ्जितं वैशिष्टयं विविधहेतुभिस्तृणाति सर्वसम्प्रतिपन्नेत्यादि महावाक्येन । सर्वसम्प्रतिपत्वं effe रमतत्वम् । ननु शास्त्रीयोपायभूतेन प्रतिग्रहादिनाथैलामं यागादिना स्वर्गीयरम्भासम्भोगसुखं चकर्म । त्वाह - प्रत्यक्षोपायेति । तेचोपाया वक्ष्यमाणनीतिकामादिशाखसिद्धा एव । । । धर्ममोक्षवस्तु दुःखसाध्यत्वादिनाऽपुरुषार्थत्वमेव जन्मते । नतु कामार्थयोरपि तथात्वात्कथं पुमर्थ- त्वमिति चेन । नान्तरीयकतया प्राप्तस्य दुःखसा कथञ्चिन्परिहारेण तदसम्भवे मर्षणेन वा सुखमात्र - स्यैव भोक्तव्यत्वात् । नहि दुःखामिश्रितं सुखं नाम कचित् किञ्चिद्दृष्टम् । न वा दुःखस्य द्वेष्यत्वा चेतनुबद्धं सुखमपि त्यक्तव्यम् । नहि मृगास्सन्तीति शालयो नोप्यन्ते । नहि भिक्षुका सन्तीति स्याल्यो नाविश्रीयन्ते । तदुक्तं प्रबोधचन्द्रोदये। “त्याज्यं मुखं विषयसङ्गमजन्म पुंसां दुःखोपसृष्ट मिति मूर्खविचारक । वीहीन जिहासति सितोचतण्डुलादयान् कोनामभोस्तुषणोपहितान्हिता- । थीं “ति । न च तवमेव धर्ममोक्षयोरपि नान्तरीयकदुःखपरिहारादिना ग्राह्यत्वमस्त्विति वाच्यम् । तयोः स्वरूपत एवासिद्धचार्थकामतुल्यताविरहाद । हेत्वन्तरमाह rajan रति । नीतिशास्त्रस्य शुक्रकौटिल्यकामन्दकादयः कर्तारः । स्तेयशास्रस्य तु कर्णीसुतादिः । ‘न तदपलपति स्वर्गकणी सुतोपीति लोकसर्वार्थसिद्धावेवमुक्तः । ‘वर्णसङ्करा चित्रपटे, स्तेयप्रस्तावः कर्णसुतकथास्थिति नगर ara aoratara । स्कन्द इत्येके वदन्ति । अत एव चोराणां स्कन्दपुत्रत्वव्यवहारः । दृष्टव्यं चैतन्मृच्छकटिकादी । कामशास्त्रं वात्स्यायनीय । नीतिशास्त्रस्यापि प्रायः परपञ्चनोपायोपदेश परत्वात् । ‘परासिसन्धानमधीयते यैविद्योतते सन्तु किलासवाच :’ इत्याद्यनुरोघेनार्थप्रामाण्य मादाय कोटितया निर्देशः । प्रत्यक्षसिद्धत्वात्ययमेयस्यावन्दिग्धवं अतीन्द्रियानङ्गी- करनाचाविव च प्राशस्त्यहेतुमाह - लोकसिद्धी - सन्देहः । स्वमतोपदे- । Úmåðu- A MAN SAME BETWEET । । सार्वासुऩ् ऎऩ्बाऩ् प्रहस्पदिममुत्रङ्गळुक्कु पाष्यमिट्टाऩ्। इवर्गळिऱ्‌सिलर् सत्तैयुम् तदवमागक्कॊळ्वर्। ** पिरत्यक्षाय् काल्लॊरुमॊप्पिय पॊरुळैयुम् इऩ्बत्तैयुम् नोक्तागक्कॊण्डु ङ्गळ्, कामसास्तिरम्,तिरुडुवदु ऎप्पडि ऎऩ्बदै विळक्कुम्,वलप्रम्मण्यऩ् कर्णीसुदऩ् मुदलियवर् ऎऴुदिय सोरशास्त्रम्, इवैगळुक्कु इसैवायिरुप्पदु इम् मदम् ऎऩ्ऱे। अऩुबवत्तिल् कण्डदै यारुम् सन्देहिक्क माट्टार्गळ्।

NGO NGGI

।

ळुडैयवुम्

बाघ Carbob, “यावजीव दुषं जीवेत्” वग Guna Grg गुरूपदेश ं पशुमृगादिकG CLns सर्वाधिक हृदय

Grover तैत् तॊट्टुप्पार्त्ताल् ओत्तिरुक्कैयालुम् टिमाऩ शास्त्र परमहित कार्य (manunGang जातिविशेषकर्तव्यविशेषादिक aage ॐॐ शस्य पण्डितपामरसर्वहृदयङ्गमत्वं च हेतूकरोति- यावज्जीवमिति । ‘यावज्जीवं सुखं जीवेत् नास्ति मृत्योरगोचरः । भीभूतस्य देहस्य पुनरागमनं कुतः ॥ इति पूर्णश्लोकः । अत ऋण कृला घृतं पिवेति द्वितीयपादस्य पाठभेदवते । पशुमृगादीति । सुखजीवनेच्छाया जन्तुमात्रराराधा- रण्यादिति भावः । ननु “ब्राह्मणस्य च देहोयं नोपभोगाय कल्पत” इत्यादिना वैदिकतन्त्रनियैः बहुतरकायक्लेशेषु प्रवृत्या न सुखजीवनेच्छा तेषु दृश्यत इतिचेदुक्तं “हृदयg Gangu uri।in । तथा च तेषां सङ्केतसीत्याऽहृदयं तथानुष्ठानेपि वस्तुतो हृदयाक्रोशयत एव तेपानन्तरङ्गेरित्यभिमानः । हित हितत्वादितम् । “@ंशाखGu” इत्यत्र व्यञ्जितं परमता- नामनुपादेयत्वं हेतुतो चिडणोति - काव्यbaruwal । अस्य “L” इत्यत्र कल्पनेऽन्वयः । कयो विविधपेक्षादिना

art tvagदना कल्पयन्ति । यहा “कार्य इत्येव पाठः । तदायं व्यति रेकदृष्टान्तः । यथा गोमहिषादिकार्यभेदजातिभेदादिकं दृश्यते, तथा ब्राह्मणक्षत्रियादिजातिभेदो न त इत्यर्थः । वक्ष्यति योपरि सिद्धान्ते “ब्राह्मणत्यक्षवियत्वादिजातिविशेषण गोमहिषादि जातिका काळ” इति । तत्तआत्यनुगुणकर्तव्य क्रियाकलापथ “ब्राह्मण क्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैरित्याद्युक्तः । क्षुत्पिपासादिवतेषां प्रत्यक्षतोऽवर्जनीयत्वाभावात् तदर्थमवृत्तिर्व्यथैवेत्यर्थः । न केवलं व्यर्थतव, अपित्वनर्थोपि are, aaaat भवतीत्याह - anuga अर्थस्य हि त्रैष्ठयं श्रीमद्रामायणे “यथा- free मित्राणि यचार्थायाः । यस्यार्थास्युमान् लोके यथार्थास्स च पण्डित इत्या

।

।

काणवॊण

*

Gure

ऒत्तुक्कॊण्डु इम्मदम् तिण्डाडुवदुमिल्लै। इम्मदाचार्यर्गळ् “उडलैक्काददु पोषि नऩ्गु वाऴ्वगैदेडुङ्गळ्” ऎऩ्ऱाप्पोल् उपदेशिक्कुम् तोरणै ऎवरैयुम् सुवादिऴुक्कुम् तऩ्मैवायाददु ऎऩ्बदै अवरवा नॆञ्जैत् तॊट्टुबवार्त्तु अऱिय

OUTLO

मऱ्‌ऱ मदङ्गळ्, असट्टुप्पिसट्टॆऩ्ऱु, कविगळ् कऱ्‌पऩै उलगिल् सञ्जरिप्पदुबोल् एदो सिल जादिगळ् ऎऩ्ऱुम्, अरत्तमिल्लाद वैदिगच् चडङ्गुगळ् ऎऩ्ऱुम्, सिलवऱ्‌ऱै सुऱ पित्तु, कैयिलुळ्ळ कासैक् करियाक्कि, उडलैयुम वरुत्ति “इरन्दुण्णल। तलै मॊट्टै अल्लदु सडैक्कट्टु” इदयादि वेदऩैगळै इऩ्बम्बोलक् काट्टि मयक्कुवदाल्, अवै इम्मदत्तिऱ्‌कु उऱैबोडवुम् काणादु। पिऴैक्कत्तॆरियादवागळ् ताम वयिऱु वळप्पदऱ्‌ काग, पामाजऩङ्गळै एमाऱ्‌ऱि वैदिगमदम् ऎऩ्ऱ ऒऩ्ऱै उलगिल पाट्टि इरुप्पदाल्, सिल मैयङ्गळिल् नामुम् अरसऩ् आज्ञैक्कुक् कीऴ्बडिवदुबोल् अन्दमद मैम्रदायङ्गळुक्कु

१०

देशिकाशवप्रकाशव्याख्यासहिते परभते

अऴिक्कैयुम् कालऩप्पक्कैयुम्, इरन्दुण्गैयुम्,तलैऱियुम् कडैक्कट्टुम् पोले

सुखसाधनाका मिध्यार्य मूलस्तान्दा बुडिमाळ

में क

GanboyE दुःखसाधक

कण्ड उपादेयधक

राजादिसङ्केतलि

बुद्धि पौरवहीनां

जीविननागरिकलोकवचनार्थ

GUNG

अन्य ६०० & prapp= प्रास

दिना विस्तरेणोक्तम् । अकं

। तदपि तत्र “अटका पित्यमित्ययं प्रतुतो जनः ।

अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यतीत्याम् ।

ॐ♚$rajuli &

तलत्तुळ्ळमाडऴियक् कण्णालङ्

क” इति कल्पसूद्रव्याख्याना श्रीविष्णुनि वन कालमेतदेत्याह- कायक्लेशेति । “एकादशीस्कन्दष्टी चातुर्मास्यतं तथेत्याद्यानि ।

।

।

नाच्छादनार्थं ८०% भाऊ । मिक्षणं, भक्षणं च । bujuri - मोष्टर्य केशोल्डनम् । वानां पूर्व, जैनाना मुत्तरम् । क्षौरं परित्यज्य शिरसिजाल्लुम्पन्ति हि जैनाः वदुत कोरेषां निगमपदवीदूषणो दीर्णदेवो नूनं स्थिरशिरसिओन्लुञ्छने नैगदण्ड” इति वैदिकैरुपहारून । LaLG- जटाधारणम् “रुद्राक्ष हस्ते जटा चैका च मस्तके” “पुंसां जटाभरणमयवतां वृथैवेत्यादि च भाव्यम् । GunGo Ganglio इत्यनेन तप्त शिलारोहमसाशयनादिक ग्राम् । तर्हि कथं तत्र प्रवृत्तिरित्य - लाह- दुःखसाधनेति । बहवो हि मतान्तराण्यप्युपाददते, कथं तदित्याह “बुद्धिमान् इति । तथाच मन्दमतयस्तदुपाददीरमिति भावः । नन्वेवं स्पष्टविशिष्टासन्नते जायति कथं तानि जातानि । तत्तन्मतप्रचुरभूमिषु निवसद्भिसाभिः कथं वर्तितव्यमिवार- पद्विपश्वेति । “अहि त्रयो वेदाः त्रिदण्डं भस्मकुण्ठनम् । बुद्धिपौरुषहीनानां जीविकेति बृहस्पतिरिति वचनविभाव्यम् । एकस्य जीवनमिति कथमन्ये तत्पद्यन्त इति चेदाह गतानुगतिकेति । हुक “गतानुगतिको लोको न लोकः पारमार्थिकः । सेतो सैकतलिङ्गेन नष्टं मे मनमिति । पञ्चदेति । तथा च रामायणे जाबालिः । दानसंवननाह्येते ग्रन्था मेवाभिः कृताः । जल देहे वक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यजेति । वचनार्थमितरेषां मतमिति शेषः । राजादिसङ्केतेति । चीनाः तदा तदा अवर्जनीय अन्यान्य निर्बन्ध देशकालादिभचेतन परम्परया कुलधर्म इत्यागृह्णन्ति च तथासाभिरपि तत्तदेशकालानुगुणमजीवीयतयाऽऽयत्तितमहन्य हन्यनुष्ठेयमिति तात्पर्यम् । तदुक्तं चार्वाकमतसङ्ग्रहे भूमिपाला के सिद्धान्समयानिव । तत देशीयमाचारं युक्तमेवानुवर्तितुम् इति ।

प्राप्तम् - स्थातुं युक्तम् ॥

प्रत्यहम् । २५

प्रजाः, बलवचरराजशासना मन्ति, नदमेवानुकूलं,

अपविमादाय । ३px

।

उट्पडवेण्डिवरुवदै, निलैमैगळुक्कु एऱ्‌प अऩ्ऱऩ्ऱु नडन्दु समाळिक्कवेण्डुम्।

ऎऩ्ऱु अम्मदस्तर् कूऱुवर्।

छोकायतिकमङ्गाधिकारारा

ष मदत्तिल् शरीरमे आत्मावॆऩ्गिऱदु।

११

शरीरप्राणवैश्वानरेन्द्रियावयवविशेषधातुविशेषादिका कुछ आत्मा mis भी शरीरान्तरपरिग्रह अर्थ Goin suahg मरकाविष्णुल भहां की परहिंसादिक शCourier Com। तरुणी ताम्बूटशयनासनादिप्रत्यक्ष परोक्षस्वर्ग कळैप्पऱ्‌ऱ पट्टिऩियुम् उबबिलियुम् मुदलागप् पडादबैडवेण्डुवदुम्। ऎऩ्म्

‘स्लो’ ‘कशोहादि सर्वसम्प्रतिपत्रप्रत्यक्षवत्ययसिद्धः शक्र वार्षिक

इत्तै क्कप् umigano ‘अभिरुण:’ इत्यादि प्रत्यक्षाuिmb। ‘मम शरीर sp। शिला

।

।

ननु भो तोयं यथेच्छचाणकुतूहलिनां प्रतापस्सर्वथा नशोभते । तथासति कदाचिदर्थ कामार्थ परहिंसापि कर्तव्यं सजेत् । ततश्र निश्ये नियतः पातः । किञ्च क्षुद्रसुखलोमेन निषिद्धा दुष्टाने पापक्तया नित्यसुखात्मक परलोकहानिर्भवेत् । न सा बुद्धिमत्ता । “rever हेतो हातुमिच्छमिति निन्दनादित्याशङ्कायामाह - शरीरमायेति । श्वानरः- जाठराभिः । इन्द्रियविशे चक्षुरादिः । अवयवविशेषः- हृत्प्रदेशः । धातुविशेषः- ज्ञानसाधनत्वेनायुर्वेदादिसिद्ध: पिचधातुः । एतेष्वन्यतमयात्मा नातिरिक्तइत्यर्थः । यद्यपि चार्वाकानां देहात्मवादित्यमेव प्रसिद्धम् । “तेभ्य ‘चैतन्य’ ‘मित्यादिवद्रन्थान्यानुवादादिसिद्धं च । तथापि, देहस्य मृतस्य मरणानन्तरमपि तदवस्थस्यैव किञ्चित्कालमनुच्या तदानीमात्मसद्भावस्य विशिष्टत्वात् तदानीमेवोद्गतप्राणादीनामात्मत्वमुचित मिति तेष्वेव केचिनवीना एवरङ्गीच कुरिति बोध्यम् । अतेन्द्रियविशेषस्यात्पत्ववादे पूर्वोक्तरीत्या

। ऽधिष्ठानस्यैवेन्द्रियत्वं मर्तव्यम् । अन्यथा तस्याहङ्कारिकस्यालयस्थायित्वेन देहकालप विनाशायोगात् । Qwinning इति । वेदएव “नप्रेत्यसञ्ज्ञास्ति’; एतेभ्यो भूतेभ्यस्समुत्थाय धान्येवानुविनश्यतीत्यादिदर्शनादिति भावः । तरुणीताम्बूलेत्यादि । तथा च सर्वसिद्धान्तसङ्ग्रहे शङ्क राचार्य:- “इहलोकात्परो यान्यस्वर्गोऽस्ति नस्कोपि वा । शिवलोकादयो मूढैः कल्प्यन्तेऽन्यैः प्रता स्कैः । खर्गादिव्यष्टवर्षवधूयमः । सूक्ष्मखसुगन्धखचन्दनादिनिषेवणम् । नरकानु भवो वैरिशव्याध्याद्युपद्रयः । मोक्षस्तु मरणं प्राणसञ्ज्ञवायुनिवर्तनम् । अतस्तदर्थं नायासं कर्तु महति पण्डित इति । Lil अनशनम् । - लवणवर्जनम् । व्रतविशेषेषु शाकविशेषलव

। - । णादिवर्जनं विशिष्टम् । १२१११०ळे - अननुभाव्यानुभवः । उक्तेषु पक्षेषु शरीरस्य आत्मत्व पापयति । नत्र देहात्मवादिभिरिदङ्काराहङ्काराभ्यां घटात्मनोरिव देहात्मनोरपि भेदस्य साप्यनानवा, वखण्डनाय देहस्यापि अहम्प्रत्ययगोचरत्वं दर्शयति । शरीरमिति । स्थूलत्वादीनां देहधर्मत्वादिति भावः । नतु मम शरीरमिति व्यतिरेकप्रतीत्या स्थूलोहमिति स्थूलशरीर कोहमित्य श्री ननु स्थूल वादिधर्मवानहमिति बाधादित्यत्राह । बावि । अग्निरुष्ण इत्यत्रापि नोव्यत्ववान त्रिरित्यर्थः, अपितॄष्णाधिष्ठानक इति वाघप्रसङ्गइत्यर्थः । मम शरीरमिति व्यतिरेक

।

।

१२

देशिकाशयत्रकाव्याव्यासहिते परमत

पुलकशरीरादिव्यपदेशन्यादा ‘ममात्मा’ paang। असेनपरिणाम चैतन्य कूडुमो ऎऩ्ऩिल् ऩङ्गळ् नालुमॊऴिय वेऱॊरु वुमिल्लामैयालुम्, इवऱ्‌ऱिऩु निर्देश निर्वहति - एम शरीरमिति । शिलापुत्रकेति । पत्रक स्पित्वकत्वेन शिलापुत्रकस्य शरीरमिति पचास्वन्पार्थक विनिवेन तत्र व्यक्ति यासम्मवाद्यद्यप्यनुपपत्तिर्भवति । तथापि मुख्यतयाsन्यस्य तत्सम्बन्धित्ववत् गौणतया स्वत

स्त्ववत् गौणतया च तत्सम्बन्धित्वं परिकल्प्य शिलापुत्र कस्य शरीरमिति व्यवहियत इति यथा निर्वाहः, तथा मन शरीरमित्यतापि व्यक्तिद्वयाभावेषि तस्यैव तत्सम्बन्धित्यपरिकल्पनेन निर्वाह इति भावः । अयं व न्यायः पाणिनीचे “व्यपदेशिव

। देकसि ’ निति व्युत्पादितः । तत्र हि एकाक्षरस्याशब्दस्य कथमकारान्तत्वमिति परिवोद्योच्यते व्यपदेशिवदेकशिमिति । एकसिन्- अमहायएकाक्षरात्मकेऽकारे व्यवदेशिवत्- मुख्यतया राम शब्दादावकारान्तत्वव्यवहारवत् कथञ्चित्काल्पनिकं भेदमादाय तव तदसलं व्यपदिश्यत इत्यर्थ इति । केचित्तु षष्ट्या संवन्धसामान्यार्थकत्वेनाभेदस्यापि तदर्थत्वात् सम्बन्धद्विनिष्ठत्वनियमस्वचा मेदातिरिक्तविषयतया “भम शरीरमिति मदमिमं शरीरमित्यर्थ इति वदन्ति । आदिना “राहो शिरइति व्यपदेशग्रहणम् । नतु मम शरीरमित्यत्र मुख्यतया निर्वाह सम्मति गturerani गौणत्वाश्रपर्ण जघन्यमित्यत सिद्धान्विनापि गौणतयैव निर्वाह व्यवहारान्तरं वान्तयति ममात्मेति । अन्यथा तत्रापि aart सच्छन्दार्थव्यतिरिक्तआत्मा व्यतिरेकनिर्देशक्लात्याप्नुयादिति भावः ।

।

।

aa शरीरस्यैवात्मत्वे चैतन्याश्रयत्वमपि तस्य वक्तव्यम् । तनयुज्यते । कार्यगतगुणस

। कारणगुणपूर्वकत्वनियमेन कारणभूत पृथिव्यादिष्वपि तत्प्रातिप्रसङ्गान् तच प्रत्यक्षविशेषादित्यत्र नाना, निदर्शयति- अचेतनेति । अत्र शरीरमचेतनमचेतनपरिणामवाद पद्याद्दास्य परिणामः तदपे ताव, मृन्मयघटादिवदिचानुमानमभिमतम् । अस्मिनुमाने विरिवस्थतेषु व्यभिचारं प्रदर्शविष्यन्

। पूर्व निवन्धतो देहस्यैव स्वमते चैतन्यस्वीकारे कारणं दर्शयति - पृषिभ्यादिक इति । daran

ऎऩ्ऱ

नरगत्तिऱ्‌कु नडुङ्गि नाम् ऎदैयुम् सॆय्यामल् इरुक्कवेण्डाम्। ऎरिन्दु साम्ब लारुम् इन्द शरीरत्तुक्कु अप्पाऱ्‌पट्ट आत्मा ऎऩ्ऱॊरु वस् इरुन्दु अदु लोकान्द ऎम् सॆल्लुम् ऎऩ्बदे किडैयादे। साप्पाडु, सयाम्, वॆऱ्‌ऱिलै, वऩिदै मुदलिय प्रत् यक्ष स्वर्गत्तैविट्टु, काणाद ओर् कऩवुवुलगत्तिऱ्‌कॆऩ्ऱु पट्टिणि, उप्पिल्लाद उणवु पोऩ्ऱ नियमङ्गळै एऩ् अऩुष्टिक्कवेणुम् नाऩ् करुत्तवऩ् इळैत्तवऩ् वाऱु उलगिल् पेच्चु काणप्पडुवदाल् नाऩ् ऎऩ्गिऱ अत्वस्तु करुत्त इळैत्त शरीरमे यल्लदु वेऱल्ल ऎऩ्बदु सुल्वॆट्टाय् तेऱुगिऱदु। नॆरुप्पुच्चुडुम् ऎऩ्ऱ पेच्चुबोल् इदुवुम् ओर् उण्मैयाऩ वार्त्तैये।पॊम्मैयिल् उडल्’ ऎऩ्ऱु ऒऩ्ऱाऩ पॊरुळै वेऱुबडुत्तिक् कूऱुवदुबोल् नामे उडलायिरुन्दुम् तमदु उडल्” ऎऩ्ऱु वेऱुबाडु तोऩ्ऱ-पयोगिक्कवुम् कूडुम्।

।

लोकायतिकमाधिकारः

पाकसंसर्गविशेषद ११०० किण्वारिष्यविशेषसंसर्गाची

॥ विचित्रद्न्यसंयोगविशेष

विवरसायनादिशक्तिकCurvaji,

१३

किonal Lojp पोलवुम्, मऱ्‌

हरिद्रादि राम, करका-

।

worgad अन्यथानुपपतिर्हि सर्वतो बलवतीति मात्रः संसशेषः- शरीराकारेण परिणामः । तेना न्यदा पृथिव्यादिसंवादि यतन्यबोधस्स नावकाशः । याति तस्याहेतुकत्वयुक्तम् । कार्यकारणभाव वक्ष्यमाणत्वात् । किण्वादीति । संसर्गास्था तत्परिणामसूतसुगदिमदकर द्रव्यावस्था । अयं च दृष्टान्तः पूर्वमेव वार्हस्पत्यस्वनिर्दिष्टः । नोदाहरणविशेषयदर्तव्य इति मत्वा सूत्रानुक्धान्यपि दृष्टान्तयति - mpgi चिचिलेति । सुराहि किण्वादीनां स्थूलशविषोजनेन सूक्ष्यां- संयोजनमात्रेण परिणतो हव्यविशेषः । तदस्तत्र तत्प्रत्यभिज्ञापि नास्तीति सुरायां द्रव्यान्त-

।

।

भवति पाचित । अतो न सा प्रकृतानुगुणं निदर्शनमिति दृष्टान्तान्तरानुसरणम् । विषेति । “मधुसापानीयानि द्विशत्रिशः । एकत्र वा समांशानि विपायन्ते परस्परम् ॥” इति वाग्भः । “दशरातोपितं कांस्ये श्रीरं चापि विषायते” इति च कुसुमाञ्जली । रसायनेति । अत्र रस शब्देन, रसासुब्यांसमेदोस्थिमजालानां सप्तधातूनां ग्रहणम् । तेषां वर्धकं रसायनं “ लाभोपायो हि स्तानां रसादीनां रसायनम्” इति क्षणात् । तदुत्पत्चिप्रकारस्तु चरके- “मधुकेन तुगा क्षीर्या, पिप्पल्या क्षौद्रसर्पिषा । हिला सितया वापि युक्ता सिद्धं रसायनम् ॥” इति । बधुकादिना

। युक्ता विफला रसायनं सिद्धमित्यन्वयः । मधुकम् । लुगाक्षीरी

।

प

एव

gi । पिप्पली Jija । क्षोत्र- Gaar । सर्पिः- Gai विफला - Gani Go तक । सिता - Ganoor । तथा देणं द्रव्याणां वैद्यकोरुपरिमाणादिक्रमेण संयोग ra ferrer- यनाद्युत्पच्या तत्र प्रकृतिद्रव्यप्रत्यभिज्ञाया अक्षतत्वेन प्रत्येकमविद्यमानस्यापि गुणस्य समुदायोत्यत्ता- atra cervaratafatति भावः । अत एव पूर्वोत्तरयोशान्तयो: “द्रव्यविशेषसंसर्गादिस्यैui०” “विचित्रद्रव्यसंयोगविशेष” इति परस्परसंवन्यभेदबोधनाय निर्देशभेद आहत आचार्यैरिति विभाव्यम् । पूर्वमविद्यमानगुणोत्यचेत्कस्थलद्वयेप्यनुमेयत्वेन प्रत्यक्षतस्तदुत्पत्ति निदर्शयति- चूर्ण- हरिद्रेति । तत्र सुधाचूर्णहरिद्रादिगतशुकृषीतरूपविपर्यासेन रक्तगुणोत्पत्तिः प्रत्यक्षसिद्धेति भावः ।

।

।

अडप्पॊरुळागिय शरीरत्तिऱ्‌कु ज्ञागम् कूडादागैयाल् अदऱ्‌कु आदारमाग वेऱु ऒरु आत्मा वेण्डावो ऎऩ्ऩिल् वेण्डाम्। पिरुदिवी मुदलिय नाऩ्गु जडप्पॊरुळ् कऩिऩ् सेर्क्कैयाऩ शरीरत्तिल् तऩित्तऩिये अवैगळिलिल्लाद ज्ञानगुणक् पिऱक्कलाम्। पाळैगळैक् कीऱि पदऩीर् मुदलियऩ इऱक्कुगिऱार्गळ्। सिलगडैच्चरक्कुगळ् कूट्टुऱविल् विष मरुन्दु सक्तिगळ् उण्डागुम्। तऩित्तऩिये अवैगळिल् इच्चक्तियिल्लैयल्लवा? सुण्ण मुम् मञ्जळुम् कूडिऩाल् सॆम्मै पिऱक्किऱदु। नीरिलिल्लाद कडिऩत्तऩ्मै, मेगत्तिऩ् वयिऱ्‌ऱिल् अवै कूडि आलाङ्गट्टियागुम्बोदु नेरिडुगिऱदु। पदऩप्पडुत्तिऩदाल् पऴम्

।१४

देशिकाशवप्रकाशम्याक्यालहिते परमभ

कार्टिन्यादिGunvaad, कालपाकादिका गन्धरसरूपस्पर्शादिपरिणासविशेषाङ्क Gunug

ऎङ्गळ् पोलवुम्, चित्ररूप कतैक्ष्ण्यक्कतादिsai Gunvaji, स्वभावविशेषवैभव चैतन्यसुखादि

ननु तत्र रामः ददनोपपाकादिनाऽवयवक्रमेणैव समुदायेऽवयविनि चोत्ययते अवयवेष्वपि रामदर्श- नात् इति नैतदवयवेदिद्यमानचैवन्योत्पती निदर्शनमित्यतोन्यदुदाहरति - करकाकाठिन्येति । करककाठिन्येति हयान्तपाठनादाय विवरणन्तु चिन्त्यम् । करकाया विभिद्यदर्शने प्यायवेषु विलीनेषु काठिन्याद्यनुपलब्धेरिति भावः । अथ पूर्वमविद्यमानचैतन्यगुणोत्ययी प्रतिपुरुषं नाग्तम्ये च समुचितदाहरति- कालपाकादीति । कालेन पावेन चेत्यर्थः । वास्तेजस्संयोगः । आम्रपनमादि फ़्लेषु कालपाकादिना पूर्वमविद्यमानं गन्धरसादि वचारतम्यं च दृश्यत इत्यर्थः । “चैतन्यसुखादि परिणाम, तारतम्यति वक्ष्यमाणतया तदनुगुणमिदं व्याख्यातम् ।

।

।

केचित्तु एकसिन् पूर्वमविद्यामानेकगुणोत्पचादिदं निदर्शनम् । कालपाक:- कालपात्र कुतः पाकः । आदिना आमपाकादीनां ग्रहणमित्याहु: । अव “न्यायरूपस्पर्धेति निर्देशेन तैया विकानां “रूपरसगन्धस्पर्शति लेखनको निर्मूल इति दर्शितम् । “थिव्यप्तेजोवः स्थिति हि द्रव्य क्रमः । ततद्गुणाधारद्रव्यभूयस्त्वापीयस्त्वाभ्यां तथा निर्देश इति वेदापि “स्पर्शरूपरसगन्धेति निर्देष्टव्यम् । नापि आहवेन्द्रियमाणः । चक्षुप्राश्रम्ये मानाभावादिति भाव्यम् । अथो सर्वेष्वपि स्यग्ववयवक्रमेणैव नूतनगुणेोत्पतिरिति यदि हठाते, वापि तथावस्तुमशक्यं स्थलमुदाहरति- चित्ररूपं कथमिति । अतिरिक्ताम्यविंवीकारपक्षे तस्य चाक्षुषत्वाय सितासि- तादितत्त्वारव्यपदेपि कखचिद्रसावळया निगमनाविरहेऽलसमन्यसिध्यतीति न्यायेन चित्ररूपण्यापूर्वस्य सिद्धिः । अस्यैवदित्वे तु नानावन्तुरूपाणामेव चित्ररूष तया, प्रतीतिः । नातिरिक्तं चित्ररूपम् । अतः “चित्र’’ मिति सञ्ज्ञोपपत्तिः । एकल चित्रता-

। नुपपते: । तदुक्तं “वित्रता न याति चेदेकता कथम् । एकं च तच्च ततु चित्रान्तरं भवेदिति । अत उदाहरणान्तरमाह- कण्टकतैक्ष्य्येति । ऋण्टकानां क्ष्यं कचिद्रक्रतादि

मुदलियवैगळिल् मुण्बिल्लाद मणम कुणम मुदलियऩ उण्डागिऩ्ऱऩ। तऩित्तऩिये वॆव्वेऱु काण नूल्गळै वैत्तु नॆय्दु विगित्तिरवर्णच्चेलै सॆय्गिऱार्गळ्। एऩॆऩ्ऱु यारुम् केट्कमुडियाद इयऱ्‌कैयिऩ् नियदियिऩ्बडि, मुट्कळिल् कूर्मै कोणल्बोल् काङ्गु अदऩदऩ् स्वबावत्तिऩाल् ऎल्लार् कण्डबडिये नडप्पदाल् शरीरत्तिले सैदायम् अल्लदु ज्ञारम् ऎऩ्ऩुम् कुणमे वेण्डाम् ऎऩ्ऱुम् कूऱलाम् अप्पोदु ज्ञान कार्यङ्गळ् ऎऩ्ऱु नाम् निऩैक् कुम् व्यापारङ्गळॆल्लाम् ज्ञाऩगारणङ्गळाग ऎल्लोरुम् ऒप्पुक्कॊण्ड इन्द्रिय विषय सम्बन्दङ्गळालेये वरुम् ऎऩ्ऩलाम् सरिय ऊबडि इयक्कप्पट्ट पॊम्मै पेसु

१

चिकारः

१५

परिणामbaemia तारतम्या font दष्टानि मातिपरिहारार्थमवृत्तिनिवृत्ति

estim

चैतन्य गुण चैतन्योत्पत्तिमानी सहकारि

ऎऩ्ऱॊरु तविर्न्दु

तऩ्ऩ ऩ्ऩाले विशेषमूलप्रतिभाजनादिन्याय, “पद्मसम्मीलनविकासक्तद्विकारः” pugurope,

seh Baqarov उष्ट्रीयविश्वासोन्मीलतिनीनादि Cumssen व्यापारा earn spear ou च भवति । न हि कयापि न वदवयवेषु अक्ष्यादिष्वेति भावः । प्रत्येक भूते- विद्यमानचैतन्यस्य शरीरे उत्पती कि कारणाति ततः खनयविशेपेत्युक्तम् । यत्र यत्कार्य

। टं तत् तत्करणकमिति खभावादेव भूतानामतत्स्वभावलं शरीरस्य तत्स्वभावत्वं च कल्प्यत इति किमनुपपमिति भावः । शरीरेष्वेव चैतन्मात्परिणामसुखादितारतम्ये किनिबन्धनमित्यत उक्त विशेषेति । खभावविशेष एव चैतन्यादितारतम्यविशेषेपि कारणमित्यर्थः । इष्टानिष्टेति । इट

। regai freeन्वयो बोध्यः ।

।

। इष्ट

इत्थं चैतन्याख्यं गुणमङ्गीकृत्य शरीरे तदुत्पत्तिप्रकाराः प्रदर्शिताः । इदानीं तमनकी- कृत्यैव व्याहारव्यवहारादिकं निर्वहति - चैतन्य इति । तर्हि प्रवृन्यादेः किं कारणमिति चेदाह - चैतन्योत्पत्तीति । यैव सामग्री अन्तरी अवधानेन्द्रियसम्बन्धादिरूपा तब ज्ञानसाधनतया अभिमता, सैव साक्षात् प्रत्यादिकमुपनयतु । किमन्तर्गड़ना चैन्येनात्यक्षेण । तद्धेतोरेव । तद्धेतुत्वे मध्ये किं तेनेति न्यायादिति भावः । एतेन चैतन्यानदीकारे लाघवं दर्शितं भवति । चैतन्यं विनैव dari fare भाषणादिव्यापारनिष्पत्ती दृष्टान्तं दर्शयति सहकारिविशेषेति । मन्त्रकुशलप्रतिमा भरचित पुरुषतानिन्द्यादिदृष्टकारणकलापः सहकारी । uaert rearरणरूपत्वं पूर्वमुक्त न विसार्तव्यम् । तनु “तेभ्यश्चैतन्य’ मिति घृहस्पतिविरुद्धं कथमिदं शोमेत्यवेदमा तदुक्तमेवे त्याह- पद्मसमीतनेति । तद्विकारः- देहस्य मयादिरूपविकाः । तथा च प्रवृत्त्यादीनां चैतन्यो- त्पादकत्वाभिमतसामग्री मूलत्वमपि परित्यज्य स्वाभाविकत्वमेव स्वी इति पक्षान्तरमपि तदुक्तं इत्यर्थः । देहे खाभाविकत्वेनोभयवादिसम्प्रतिपन्नान् काञ्चन विकारान् दर्शयति- उनिश्वासेति । एते हि न चैतन्यप्रयोज्या व्यापाराः । यावत्प्राणा घरन्ति, सावत् विपरीतयत्नेपि निर्बन्धतो जायन्ते । तवामाविका एवेति भावः । २। para qua / अनेनास्मिन्पक्षेsare: सूचितः । जानामीत्यनुभवस्य प्रत्यक्षत्वात् ज्ञानसामग्रया न तदपलाशक्यः । नापि तदनु

।

।

वदुबोलवुम्, तामरै ताऩे मलर्न्दु कुविवदु पोलवुम् नमदु उडलिलेये इमैत्तल् उयिर्त्तल् मुदलिय निगऴ्च्चिगळ्बोलवुम् इयऱ्‌कैये ऎल्लागार्यङ्गळैयुम् नडत्तुगिऱदु ऎऩ्ऱुम् निर्वहिक्कलाम्।

१६

देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमभङ्गे

।

माम्। वॆट्टि नाट्टिऩ कॊम्बुगळ् सिल उय्यक्काण्गैयालुम् वेऱॊरु अणिगळम्

का। बुधयपण

शरीरपरिग्रह मनुष्यतिर्यक स्यावर उदरोचय

मानम् । अतीन्द्रिये त्वया तस्यानङ्गीकारादिति । ननूक्ताले सर्वत्र तसदेवतानां परमपुरुष वा सन्निधानेन तव्यापारोपपत्ते र्न चैतन्यस्य चेतनस्यवानपेक्षत्वे तानि निदर्शनानीति तत्तोन्यदुदाहरति- Gal महतो वृक्षाच्छित्वाऽन्यत्र समारोपितानां शाखानां कासाचित्प्ररोहणदर्शना- दित्यर्थः । Gaggचेतनाधिष्ठानम् - ततच्छाखातिरिक्तजीवाधिष्ठानमित्यर्थः । LTD इति । एतदुक्तं भवति - विचिचशाखाधिष्ठाता जीवः किम्महावृक्षाविष्ठ आहो तनिः ? आधे एकदैकस fter fatafaभन्नवस्तुद्वयाधिशनानुपपत्तिः । स्थावरावस्थायां सञ्चितान तय सीम- यादिवद धर्मभूतज्ञानद्वारा नानाधिष्ठानासम्भवात् । द्वितीये, महrata fassरूढशाखायाच

। सर्वथा सारूप्यानुभवेन भिन्नचेतराविधानं तदयोगः । युज्यतां वा त्त्, अथापि सोपयो जीवः कुल पूर्वमासीत् कुत एतदागा? कथं बादानुत्राविशत् । इत्यादीनां दुर्निरूपत्वम् । सर्वत्रा- भूतजीववर्गो व्याप्त इति चेत् न- कासाञ्चिच्छाखानां शोषणापपतः । अत एव मूले “०”

aaun इत्युक्तम् । ततोपि शाखा, ततशाखान्तरमिति क्रमेण विच्छिन्नसंरोहणे पूर्वविकल्यानतिवृत्तिश्च । मिनभिन्नजीवागमनकल्पनेऽतिगौरवम् । तथा च तत्र तत्र शाखोज्जीवना

। तुज्जीवनयोस्तच्छाखास्वभावायचत्वस्य वाच्यतयाऽतिरिक्तो जीवो नास्तीति तद्वत्प्रकृतेपि न देहा- तिरिक्त आत्मास्तीत्यभिप्रायः । यद्वा “Caleg चेतनाधिष्ठान " इति ग्रन्थ एवं प्रकृत विषयोस्तु । तदा “G७७ चेतनः- देहातिरिक्तो जीव इत्यर्थो भाव्यः । केचित्तु कण्ठच्छेदे देहे जीवाने देहस्य प्ररोहणात्त्या तदभावे महावृक्षादिषु शाखादिच्छेदेपि प्ररोहणानुपपत्याची- ज्जीवनानुज्जीवनयोस्त तत्स्वभावप्रयुत्तत्वं वाच्यमिति व्याकुर्वन्ति । तमसाधु । कण्ठच्छेदस्य वृक्ष मूलच्छेदतुम्यतया तद्वत् प्ररोहणानापत्तेः । शाखाच्छेदेपि कासाञ्चित् शोषनाप्ररोहणात् प्ररोहणा नुपपतेरयोगाच्च । तसाच्छाखाखेोज्जीवन तदभावप्रदर्शन परोयं ग्रन्थ इति अप्रकृतकण्ठच्छेदप्रद aff कच्छेद एव । एवं शरीरस्यातिरिक्तजीवाधिष्ठितत्वं नास्तीत्युक्त्वा तत्परिग्रहस्य पुण्यपाप मूलत्वमपि नास्तीत्याह - पुण्यपापेति । मनुष्येभ्यस्तिर्यञ्चोऽधिकाः । ततोपि स्थावराणीति उत्तरो तराधिक्यं दुर्वचमित्यर्थः । तथा हि प्रथमं fararti शरीरपरिग्रहविषये तत्र तत्र शाखा: प्रतिक्षणमवभज्यन्त आरोप्यन्ते च । तत्र सर्वत्र झटित्यनुप्रवेशाय जीवैस्सन्नद्धैर्भाव्यम् । पूर्व मुक्ता

M

उडले उयिर् ऎऩ्ऱिरुन्दाल्दाऩ् ऒरु मरत्तिलिरुन्दु वॆट्टि नट्ट कॊम्बुगळ् तुळिर्त्तु मेऩ्मेलॆऩ तावरवर्क्कम् पॆरुग वऴियुण्डु। कर्मम् अडियागवेऱु ऒरु जीवऩ् पिऱक्किऱाऩ् ऎऩ्बार्क्कु, मऩिदर्गळैविड मरुगङ्गळुम् अवैगळैविड मरङ्गळुम्

*

ने

पे है।

विकारा

१७

वऩत्तुक्कुक्कु सॊल्लवॊण्णादु। इप्पडि ऒगमुम् राजमल्लामैयाले पूऩ

विशेषहेतु कारण#६३६१- कारण अत्यन्तनिवृत्ति शरीरनिवृत्ति मोक्ष महानन्दलक्षण मोक्ष सहस्रादिशज्योत मोक्ष विकल्पमामान्यवाधादिकाप गुणगुणिनेत्र नां निध्यानां च नात्रानुप्रवेशः । अपिवन्यत्र स्व । अन्यत्र च तसाच्छरीराज्जीवन्याचिरायु- क्रान्तिनियमो न सुवचः कदाचिचच्छरीरपरिग्रहहेतु पुण्यपापानां शिष्टानामपि सम्भवात्। अनियत- देशकाल फलभोगत्वात्कर्मणाम् । एवं मनुष्यतिरश्वामपि शरीरपरिग्रहेऽनुपपत्तिर्भाव्या । असाकन्तु शरीरोत्यचस्तच द्रव्यखभावायत्तत्वे भवत्युत्तरोत्तराविक्यम् । मत्सरादिव्यवधानेनैकैकशः प्रवतेभ्यो मनुजेभ्यः मासदिनादिव्यवधानेन सङ्घशः मतिर्योऽधिकसङ्ख्याका भवन्तीति युक्तमेव । तथा तेभ्योपि विच्छिन्नप्ररूढानन्ववरशाखानां विविधजानां चाचिरप्रभूत्या स्थावरजन्मानोऽविकार- सङ्ख्याका इति च । इति ।

ननु देहपरिग्रह पुण्यपापकत्वाभावेऽपि देहे दृश्यमानसुखदुःखयोस्तत्फलत्वात् पुष्य- पापादिकर्तृतयातिरिक्तचेतनसिद्धिरनिवार्या । अत एव हि दुःखकारणात्यन्तनिवृत्तिर्मोक्ष इत्युक्त- मिति चेत्तत्राह - दुःख । अपिना सुम्बस्यापि पुण्यफलं नास्तीत्युच्यते । Duty- शरीरपरिग्रहस्य पुण्यपापमूलत्वप्रत्याख्यानेन स्वाभाविकत्वस्थापननीत्या । दुःखकारणेति । शरीर- स्यैव दुःखकारणवानिवृत्तिरेव मोक्ष इति भावः । नन्वेवं कण मोक्ष उक्तो भवति । artha आत्मत्वेन तनिवृत्तेरस्वरूपो च्छिचिरूपतयाऽनुभवितुरभावात् । तस्या अपुरुषार्थरूपत्वाच्चेत्यनुशयेन आह - महानन्दलक्षणेति । तथा च प्रथमं “देहविच्छेदो मोक्ष” इत्युक्त्वा तदनन्तरं " - युवतिसम्भोगो वे ‘ति कल्पान्तरारम्भात् बृहस्पतेरत्रैव निर्भर इति देहावस्थाकाल एवास्य मोक्षय लाभान पूर्वोक्तानुपपत्तिरिति हृदयम् । तदुक्तं सङ्कल्पसूर्योदयेपि “शरीरप्रलयो मुक्तिर्मोस्तु रति aur । देवतास्तत्प्रदायिन्यः स्त्रियस्तारण्यभूषिताः” इति । ब्रह्मानन्दानुभवो मोक्ष इत्यत्रापि ar स्त्रिय एवेत्युक्त de । ‘‘परमानन्ददायिन्यः प्रजानां सृष्टिहेतवः । ब्रह्मलक्षणशालिन्यो न कथं योषित’ इति । “सहस्रस्थूणे विमिते दृढ उन” इति वेदान्तिनामिवास्माकमपि सहस्रादिवाक्यमेक मस्तीति चाdarस्पर्धमान इवैतदाह- सहस्रादिवाक्योक्तति । यद्यपि बौद्धसख्यादिमते शरीरा- तिरिक्तात्माङ्गीकृत व भाति । तथापि स्वकर्तृत्वभोक्तृत्वादिविशिष्टनित्यात्मा तेषामपि न सम्पत इति तदंशे स्वेन तेषां साम्यमेवेत्याह- विकल्पयामाप्येति । विकल्पः- सविकल्पर्क, गुण अदिग ऎण्णिक्कैबॆऱ्‌ऱिरुप्पदु ऎऩ् ऎऩ्ऱु केट्टाल् पदिल् सॊल्ल वऴियिल्लै। आगै याल् इम्मदत्तिल् पाबत्तिऩाल् तुक्कम् उण्डागिऱदु ऎऩ्ऱिल्लै। उडल् अऴिन्दाल् तुक्कम् तॊलैयुम्। अदुवे मोक्षम्, अल्लदु कट्टिळंवयदिऩारय् इरुन्दु, अत्तसगय आयिरम्

१८

देशिकाrयप्रकाशव्याख्यासहिते परमभट्टे

भङ्गानं, अहेतुकविनाश Go क्षणमा निर्वचनायोग्यतादि

, महालक्षणयोगादिक वाह्यार्थभङ्ग, सर्वानुपपति Gamshergi श्रातृत्वकर्तृत्वभोक्तृत्वादिविशिष्टकृष्ण नित्यात्मा

q

।

कार्यकारणस्वरूपभङ्ग

सर्वशून्यत्व

Fumb।

गुणिनोर्भेदावगाहिविशिष्टज्ञानम् । तत्प्रामाण्यवाचे गुणगुणिनोर्भेदस्य भङ्गो भवति । इदं च द्विती- यादिवौद्धानां शाङ्करादीनां च मतम् । विकल्पोऽवस्तुनिर्मासादसंवादादुपसव इत्युक्तेः । एतेन “विकल्पप्रामाण्यवाधादीत्यत्र” विकल्पः- वृत्तिविकल्पः, एतद्वान्यद्वेति विकल्पथ । प्रामाण्यं प्रमा बाधः प्रबलेन बाध इत्यादिरीत्या द्वन्द्वसमासेन केषाञ्चिव्याख्यानं शब्दशक्तिसम्प्रदायादिविरोधा- प्रकृतत्वादिभिर्निरस्तम् । अहेतुकविनाशेति । इयमापे माध्यमिकातिरिक्रूवौद्धानां कक्ष्या । बुद्धरा- after प्रतिक्षणभावी विनाशोऽहेतुकः । निर्वचनायोग्यतेति । “न चेदुत्पत्तिरुत्पत्तेर्नित्यस्व मनवस्थितिः । उत्पत्तावित्यतः कार्य कारणं चानिरुपित” मित्यादिना निर्वक्तुमयोग्यत्वं कार्यकारण- भावस्य वक्ष्यते साङ्ख्यभङ्गे । इदं च साङ्ख्यचार्वाकयोस्सम्पतम् । इयांस्तु विशेषः- साङ्ख्यस्सत्कार्य- वादप्रतिष्ठापनश्रद्धया कार्यकारणभावं बभा । चार्वाकस्तु कण्टकतैक्ष्ण्यपरिवेषादि ष्टान्तदर्शन मात्रेणेति । ग्रासलक्षणेति - ग्राह्यं नानाशानसन्ततिग्रहणयोग्यं वाह्यं वस्तु । लक्षणं तत्र स्वरूपम् । तदयोगच “अविभागोपि बुद्धात्मा विपर्यासितदर्शनैः । ग्राह्यग्राहकसन्दितिभेदवानित्र लक्ष्यते” इति योगाचारोक्तः । सर्वानुपपत्तीति - “हृदमहं जानामी ‘ति प्रतिपन्नज्ञातृयज्ञानरूपसर्वार्थाना- मपि “बुद्धया विविच्यमानानां स्वभावो नावधार्यते । अतो निरमिप्यात frantara देशि ताः” इति माध्यमिकेनोकं शून्यत्वमित्यर्थः । एतेषां च विशदमुपपादनं तत्तत्प्रकरणेषु भविष्यति । ज्ञातृत्वकर्तृत्वेति - गुणगुणिभेदभङ्गे ज्ञातुत्यादिवैशिष्यासिया, क्षणभङ्गे नित्यत्वासिद्धया कार्य- कारणभावाभावे कर्तृत्वस्य हाने बाद्यर्थाभावे क्त्वस्य चानुपपते सर्वशून्यन्त्रे धर्मिणा- भावात् तन्मते अस्मन्यते च ज्ञातृत्वकर्तृत्वभोरदत्वादिविशिष्टदित्यात्मारिदिरित्यर्थः । ननु नित्यस्वात्मनोऽभावे देहानन्तरं किं भविष्यति । देहस्थितिकाले च किं कर्तव्यम् । areart च

कामचारे

युवदिगळै अणैदल् मोक्षा नन्दम् ऎऩ्बारुम् उण्डु अऱियुम् तिऱमैयुम्, क्रियासगदियुम् अऩुबविक्कुम् आऱ्‌ऱलुम्,उडैय नित्यमाऩ आत्मवस्तु किडैयादॆऩ्ऱु नाङ्गळ् मट्टुम् कूऱविल्लै। पिऩ्ऩे पिसर्वमुम् सूनयम् ऎऩऱुम्, ज्ञानम् मट्टिल् उण्डु ऎऩ्ऱुम्, वॆळिप् पॊरुळुम् उण्डु, आऩाल् अदु ज्ञानत्तिऩाल् ऊऱ्‌सिक्क वेण्डियदाय् उळ्ळदु; ऎऩ्ऱुम् ऎप्पॊरुळुम् कणन्दोऱुम् अऴियुम् तऩ्मैयदु ऎऩ्ऱुम् इप्पडिप् पलवाऱागच् चॊल्लुम् पौत्तर् नाल्वरुम् इप्पडिये ऒप्पुगिऩ्ऱार्गळ्। आगैयाल् पुण्यम्, पाबम् ऎऩ्ऱु पारा मल् तऱ्‌सॆयलागवो, तऩ् मुयऱ्‌सियिऩालो ऎन्द पोगम् किडैत्तालुम् अदै अ नुब वित्तु उडल् उळ्ळवरै वाऴ्न्दु, इऱन्दु मऱैन्दु पोगवे उळ्ळदु ऎऩ्बार्गळ्। इ मदम् मुऩ् सॊऩ्ऩदु पोल् मेदैक्कुप् पेर् पोऩ प्रुहस्पदि वॆळियिट्टदु ऎऩ्ब तुडऩ्, उबलिषत्तु, (सान्दोक्यम्) इदै अडियिल् पसज पदि विलोसऩऩॆऩ्ऩुम् असु नरर् तलैवऩुक्कुच्चॊऩ्ऩागॆऩवुम्, अवऩ् तऩ् पन्दुक्कळुक्कॆल्लाम् उपदेशित्ताऩॆऩवुम्,

।

कोकयविज्ञाधिकारः

१९

आगैयाल् ऎळिळरिऩङ्गळै विट्टु अङ्गगुगळ् पोले व्यसि खयवासिद्ध मायुम् वरुगिऱ तुबाऩङ्गळै मुत्तु ऩाय्प् पोगवेयुळ्ळदॆऩ्बार्गळ्।

इम्मदत्तिऱ्‌कु प्रवर्त्तगर्गळ्

प्रजापति विरोचन

उपदेशिकं

Gen६०। ॐ भसुतक

उपनिषद

वधुGavand Grasindins मार्क

शुणा ।

।

प्रत्यवायश्रवणादित्याशङ्कायामाह शुक्र । धर्माधर्मेति । तदुक्तं “न लगों arran चा नैवात्मा पारलौकिकः । नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्र फलदायिकाः” इति । तथा च परलोकाद्य- भावेन न धर्माधर्मयम् । तथापि दृष्टभोगाय प्रयतनीयम् । तत्र च प्रबलविरोधे मेतव्यमेव । वच- नादिना वा परिहर्तव्यमित्युक्तं भवति । तथाचोक्तं वात्स्यायनभाये- ‘तृणानामित्र हि व्यर्थ नृणां जन्म सुखद्विषाम् । दोषास्तु परिहर्तव्या इत्याचार्यैस्स्थिरीकृतमिति । यं विना भोकरि Er: स्थावरतिर्यथ । स्थावराणामपि वान्यादिदर्शनादस्ति मोगः । स्थावराणामय सिद्धो भोगः । तिरवां भयथापि । भोग इति । अत एव वात्स्यायनसूत्र- “न धर्मान् परे- देष्यत्फलत्वात् । सांशयिकत्वाच्च । को बालिशो हस्तगतं परगतं कुर्यात् । वरमय कोश्रो

।

। मयूरात् । वरं सांशयिकाविष्कादयांशयिकः कार्षापण इति लोकायतिका इति । कार्यापणः-शानि कः पणः । निष्कः स्वर्णमुद्रा । नष्ट@Guna इति । देहस्यैवात्मत्वेन तस्यानित्यत्वात् स्वरूपो- च्छित्तावपि नालाकमनिष्टमिति भावः ।

।

।

। देहात्मवादपक्ष- विरोचनोऽसुराणां

। " आत्माप

। “म

अथ वादिन्यावृत्तये वेदान्तपरिग्रह दर्शयति- @ia मित्यर्थः । छान्दोग्यायामण्डे “इन्द्रो ह वै देवानामसि प्रववान, at हावदानावेव प्रजापतिसकाशमाजग्मतुरित्यादि द्रष्टव्यम् । उपदेशितं हतपाप्मेति निष्कृष्टात्मस्वरूपविषयकं प्रजापतिवचनं सामान्यतश्श्रुत्वा तदर्थजिज्ञासयोपगताच्या मिन्द्रविरोचनाभ्यामुदशराव आत्मावलोकनस्य प्रजापतिना विधाने, तत्र शरीरं प्रतिफलितं तस्यैवात्मत्वनिश्वयेन विरोचनश्शान्ताकाङ्क्षी जगाम । “सह शान्तहृदय एव विरोचनोऽसुरान जगाम । तेभ्यो तापनिषदं प्रोवाचेति” श्रुतेः । इन्द्रस्तु तत्राप्यपरितुष्यन् पुनः प्रजापतिमा - गत्य देहातिरिक्तमात्मानमधिगम्य प्रतिनिवृत इति च माच्यम् । ॐ असुरां

२० इडैयविधि ! “तस्मादप्यद्येद्दाददानमश्रद्दधानमयजमानमाडुरसुरो बतेत्यसुराणां पोपनिषत् तस्य शरीरं मिश्र- या बसनेनाकारेणेति संस्कुर्वन्ति एतेन हा लोकं जेप्यन्तो मन्यन्त इति श्रुतेः । तहिं देवाना मन्योपनिषदिति देवप्रकृतीनामिदं मतं त्याज्यमेत्र भवेदित्याह- बुद्धि इति ।

२०

देशिकaantaraarवाशीले परमतव

केकेल विदर्शन देव मल

वैदिक adj। जावालिया श्री। महाभारत कण्वाश्रम

Quiqungana

।

रण्डुबामालुम् इदुक्कुण्डाऩ ऎऩ् नीक लोकायतसत ‘लोकापतिकमुख्यैव”

punalo m sis

“बृहस्पतिसम बुद्धयेति वचनादिति भावः । देवगुरु इति । तथा च स्वशिष्येभ्यो देवे स्योऽपि स इदमेवोवाचेति देवानामपीयमेवोपनिषदिति तात्पर्यम् । एवमेतन्मतस्योत्कर्षो वेदिकैरप्य- स्युगत इत्याह- Gurga । प्रजापतिबृहस्पतिभ्यामित्यर्थः । गुरासुरगुरुभ्यामिति वा । असुरगुरुविरोचनः । अन्वयसम्बन्धः । वैदिक । चार्वाकमनस्यासुरोपनिपचे नोप- निषदि कीर्तनाद, उपनिषत्प्रामाण्यसमर्थनेन तत्प्रामाण्यमपि समर्थितप्रायमिति भावः । तथा च सङ्कल्पसूर्योदये- “afte त्रय्यन्तवादिभिरुपनिषत्प्रामाण्यसमर्थनमप्यस्माकमरातिकरलिखित विजय पत्रायत” दृष्टि ।

।

।

नन्वयापि वेदान्तेषु पूर्वपक्षतयोपन्यासस्स्यात् । असत्कार्यवादादिप्रस्ताववत् । “वं हि रुद्रमहाबाहो मोहशास्त्राणि कारयेति, रीत्या बृहस्पतिनोपदेशसम्भवात् । प्रजापतिपक्षत्वेऽपि योग- सिद्धान्ततुल्यतोपपतैथेति शङ्कायामाह - जाबालि । “वसिष्ठो वामदेवश्च जावाजिरथ काश्यप” इत्युक्तप्रभाव इत्यर्थः । अत एव चाasanagerstrait " जाबालि श्रीगोत्तम” इति प्र सित इति भाव्यम् । २- स्वान्तस्थम् । एतेनैतदीयस्य वैदिकधर्मानुष्ठानस्याहृदयत्वं चार्वाक

। समयप्रकाशनायावसरमतीक्षत्वं च द्योतितम् । “नवे काले पुनरेव नास्तिक” इतिहि उत्तम् । @ra२- श्रीचित्रकूटे रामभरत समागमलमये । २१०१०१-उहिरतिसा । उवाचेत्यर्थः । तदुक्तं साधु रात्र मासू बुद्धिरेवं निरर्थिका । प्राकृतस्य नरस्येव धार्यबुद्धेर्मनखिनः ॥

।

।

॥। नास्ति पमित्येव गुरु बुद्धि महामते । प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्ष प्रातः गुरु ॥ इत्यादि । वीरराघवाचार्य-

। पक्षात कृते सदस्यमुखवासनाकाव्ये - जय्यो नायुधिभिर्मृधे न च वचचातुर्यहार्यक्रमो achievara कोपि बलवान् आकर्षति प्राणिनम् । प्रस्थाने कवितेपि गम्यविषयं न स्वस्य जानात्ययं नायाति प्रहिणोति नैव च पुनमित्र च प च वा ॥ इत्यादि च परलोकप्रतिक्षपकं वचनमन्यत्र भाव्यम् । एवमितिहासयोः श्रीमद्रामायणं प्रदर्य पञ्चमवेदं महाभारतमपि प्रमाणयति- महाभारत इति । आदिपर्वणि शकुन्तलोपाख्याने “नानाशास्त्रार्थमुख्यैव शुश्राव स्वन्मी रितम् । लोकायतिकमुख्यैश्व समन्तादमिनादितम् । इत्युक्तम् । jaydam सिद्धान्तिकम् । “न्यायतत्त्वार्थ

क असवर्गळ् विरुम्बि वरवेऱ्‌कुम् उपनिषत्तु इन्द मदम् ऎऩवुम् कूऱुगिऱदु, जाबालि ऎऩ्ऩुम् प्राम्मणोत्तमऩ् श्री सक्कवर्त्तित्तिरुमगऩुक्कु हिगम्गूऱुम् कणक्किल्, तम्मुऩ् अडक्कि वैत्तिरुन्द इन्द मदसारत्तै तऩ् पोक्किल् वॆळियिट्टाऩ्, महाबारदत्तिल्

।

लोकायतिक्रमाधिकारः

सिद्धान्तिक धर्मविरुद्धार्थका

mus

अनुताप निरन्तर- प्रवृत्तमा जनानुरागमाचाrafiamond सासन लोकव्यवहार- सिका ईश्वरी यथालोका याराध्य। Gags वैयाचारादि लक्षण God॥ सु

तुल

प्रयास: प्रमाण, वर्क परपक्षाभ्युपगमme Guitar

।

।

विज्ञानसम्पन्नैर्वेदपारगैः । ऋचो बच मुख्यैश्व प्रेर्यमाणाः पदक्रमै” रित्युक्तमित्यर्थः । तथाचाय- मप्यपरो मुख्यसिद्धान्त इति व्यासाभिप्राय इति भावः । ननु वैदिकानामपि त्वसिद्धान्तामिवानित्ये तेऽपि लोकायतिकारस्युरित्यत्रेष्टापतिं दर्शयति- धर्मविरुद्धेति । परद्रव्यदाराद्यपहरणादीत्यर्थः । “वर्म

। विरुद्धो भूतेषु कामोस भरतर्षभ” इत्युक्तन्यावृत्तये धर्मविरुद्धेति । कदाचिद्धर्मविरुद्वेषु प्रसक्का अपि येऽनुतप्तहृदयाः क्षणं भवन्ति “अनुतापादुपरमात्प्रायश्चित्तोन्मुखत्वतः । तत्पूरणाच्चापराधास्सर्वे नश्यन्ति पादश” इति स्मृतेः न तेऽमत्समयिन इत्याह- अनुताप इति । परद्रव्यापहारेऽहमे- तदेहानन्तरं कथं भविष्यानीति स्वविषयः परः कथं वा स्येति परविपयचानुतापो बोध्यः । " जनेaranतो योगी योगसिद्धिं च विन्दति” " सम्मानना परां हानि योगः गुरुतेतराम्” “न शब्दशास्त्राभिरतस्य मोक्षो न भोजनाच्छादनतत्यरस्य । न चैव व्यावसर प्रियस्य न लोकचित्त- ग्रहणे रतस्येत्यादिसिद्धविरक्ताधिकारिव्यावृत्त्य उक्तं जनानुरागमात्र धानेति । “जनानुराग- प्रभवा हि सम्पद” इति जनानुरागस्य सम्पद्धेतुत्वादिति हृदयम् । सिद्धान्त समयिक इति । पाकं पचतीतिवनिर्देशः । “समयाश्शपथाचारकालसिद्धान्तसंविद इति सिद्धान्तसमययोरविशे- पात् । तथाचान्यसिद्धान्तनिष्टानामपि हार्दोऽयमेव भाव इति सर्वेपि ते समविन पवेत्याशयः । अवेश्वरानभ्युपगमदोषं परिजिहीर्षति - लोकव्यवहारेति । बहुत लोकसिद्धो भवेद्राजा परेशो anured afa । यथालोकमिति । ईश्वरस्य लोकसिद्धत्वात्तदाराधनमपि तदिच्छानुसारेण यथा- दर्शनमेवेत्यर्थः । तथा च “वर्णाश्रमाचारवता पुरुषेण परःपुमान् । विष्णुराराध्यते पन्था नान्यस्तदोष कारक” इत्याद्युक्तनियमव्यावृत्तिमाह वेपाचारेति । एवं “सर्वसम्प्रतिपत्त्यारस्य खमतस्य प्रचितं प्रबलतम निगमयति- &ur । प्रमाणं प्रत्यक्षं वदनुसार्यनुमानं च । नर्कः

इत्याद्युक्ता युक्तया । परपक्षाभ्युपगमः- वेदवैदिकादिपरिग्रहः ।

४।

७

कण्वरुडैय पर्णसालैयिल् पिऱ मदस्तरोडु इन्द मदस्तरुम् इरुन्ददाग वर्णिक्कप् पट्टदु।पॊरुळुम्, इऩ्बमुम् पॆरुम्बयऩ् ऎऩक् करुदि, जऩङ्गळैक् कवर्न्दिऴुक्क विऴै पवर् ऎल्लोरुम् इन्द चित्तान्दत्तै विरुम्बि एऱ्‌पर्। इवर्गळ् कडवुळ् ऎऩ्बदु, कण्णाल् काणक् कूडिय अरसऩैये। अवऩै पूसिक्कुम् वरै नामॆल्लोरुम् अऱिन्ददे। आग काणाक् कडवुळुक्कु ऎऩ्ऱु वेऱु पाषै वेषम् ऎऩ्ऱु मूऩ्ऱुम् वेण्डाम्। अदऩाल् ऎन्द विदत्तिल् नोक्किऩालुम् इन्द मदमे सरेष्टमाऩदु ऎऩ्बार्गळ्।

देशिकानाय प्रकाशव्याख्यासहितै परमतभने

More Gor

मत निरसिgure Gandigogi। Garsat प्रत्यक्षion ६ min प्राण-

त्तै लिक्कुम्बडि सॊल्लुगिऱोम्। auraar Costip अनुपपad, अनुमानागमt soma ज्ञान Sms के संशय- मॆऩ्ऱदु पाळम्।

ङ्गळालुम् पिऱक्कक्काण्गैयालुम्। ऩमायिरामैयालुम्,

unnamon @ss ९ वाघ, “विशेषेऽनुगमाभावादित्यादि-

न त्

।

एवं तन्मतमुपन्यस्य विस्तरेण तत्खण्डयिष्यन् श्रोतॄणामवधानाय तत्प्रतिजानीते- मतjapuid Gangascend । “खशिष्यान् प्रतीति शेषः । चrainer मते कार्यकारण- भावाभावाजयपराजयाद्यर्थवादप्रवृत्याद्यसम्भवेन कथानईत्वा” दिति केचिध्याचः । तत्तु न मन्या-

। यहे । दर्शनानुसारेण निरुचरत्योचरोत्तरवक्तृत्यादीनामेव जयपराजयादिरूपतया तत्तत्कथास्वभाव सिद्धत्वस्य कण्टकतैक्ष्ण्यादिवत् तेनापि स्वीकारोपपतेन्शून्यवादिनाशिव कथानधिकाराभावात् । अस्तु या पामपि कथानविकारः । तथापि तव कारणमनुमानादीनामप्रमात्वकथने ना सदुपायत्वमेव । aa कार्यकारणावानङ्गीकार इति । मेयसिद्धेर्मानाधीनतया प्रथमं तदीयप्रमाणव्यवस्थां खण्डयति-

। प्रत्यक्षGuest Goति । प्रत्यक्ष प्रमाणमित्येतावति पर्याप्तपि “प्रत्यक्षQuorora, इत्य- विकोक्त्येदमभ्यनुसंहितम् । तेषाम्यते “प्रत्यक्षं द्विविधं निर्विकल्पकं सविकल्पकं चेति । तत्र प्रथम- मनवारणात्मकतयाप्रमाणम् । द्वितीयन्तु प्रमाणमिति । तथाचेोक्तरीत्या प्रत्यक्षेपीदमेकमेव प्रमाण- मिति तत्पक्षोपि न सम्भवतीति । तथाहि किमिदं निर्विकल्पकस्थानवधारणात्मकत्वं संशय- रूपत्वमितिचेत्, सविकल्पकत्यापि कदाचित्संशयरूपत्वं भवति । वैशिष्टयानवगाहित्यमित्यपि न । असिद्धेः । यतो निर्विकल्पकमपि विशिष्टविषयकमेव । संशयोत्पादकत्वमित्यपि सविकल्पक साधारण- मिति न निर्विकल्पकसानवधारणतयाऽप्रामाण्यमिति । अनुमानादीनामप्रामाण्यं किं तेषां प्रतीत्य- जनकत्वात् किं वा संशयजनकत्वात् उत बाधितबुद्धिजनकत्वात्, अथ तजनकव्याप्तिज्ञानाद्यसम्भ- वाद, इति विकल्प्य प्रथमं परिहरति- अनुमानागमेति । द्वितीयं निरस्पति- २६# ज्ञानमिति । प्रत्युत पक्षे साध्यसंशयनिवर्तकमेवेति च बोध्यम् । तृतीयं दूषयति इति । शुक्तिरजस ज्ञानस्यैवेत्यर्थः । चतुर्थमपि निराकरोति- विशेषेऽनुगमेति । एतत्कारिकार्थश्च पूर्वमेव विश्वतः । वचनविरोधेति । अयं भावः- विशेषेऽनुगनाभावादिनाऽनुमानप्रामाण्यनिराकरणमिदं त्वदीयं

। किनिर्मूलम् उत समूलम् । तत्राप्यनुमानमूलमथवा तर्कमूलम् । निर्मृत्ये प्रलाप एवायम् । लायो

।

इऩि इम्मदत्तैक् कण्डिक्किऱोम्। प्रत्यक्षत्ताल् अऱिलदु ऒऩ्ऱे ऎऩ्बदु मुदलिल् तवऱु। सिलवऱ्‌ऱै अदुमारम् सॆय्गिऱोम्। सॊल्लक् केट्टऱिगिऱोम्। अवैगूड उण्मैयागवे इरुक्किऩ्ऱऩ। निच्चयमाऩ अन्द अऱिवु ऎदऩालुम् पादिक्कप् पडुवदिल्लै। आग अनुमाऩम् सप्तम् इवैगळुम् प्रमाणमे। अदुमरम् कूडादु ऎऩ्ब- तऱ्‌कु नीङ्गळ् सॊऩ्ऩ हेतुक्कळे अऩुमाऩत्तिऩ् उरुविल् इरुप्पदाल् उङ्गळ् पेच्चु

लोकाय विभङ्गाधिकारः

२३

स्ववचनविरोधादिदूषितsung, प्रत्यक्ष gcurce gopng प्रामाण्य- मिसैयवेणुम्

regmi Sur प्रत्यक्ष प्रमाणspicum अनुसाना- रामकof o बाधिताङ्कनातक कG, Lopmeneroupma

मेयुळ्ळदॆऩ्ऩिल्

mujer@ger of, प्रत्यक्ष fat Gandvsvem। श्रमाणान्तरा

याच्छिक संवा-

Spouran pnbia Core sir GaosingpunG अनुमित भोजनादिकof Gou प्रवृति- किऱवर्गळ्

g

ऽनर्थकं वच इति । उत्तरलोभयमूलत्वेपि व्याश्यपेक्षा दुर्वारा। व्याप्तिरेव हि तर्कानुमानयोर्जीवा- `तुः । तथा च व्याप्तिसद्भावासद्धावास्यामनुमानप्रामाण्यनिराकरणायोग इति । स्ववचनविरोधादीत्य- त्रादिना लोकोपलं भविरोधोपि क्रोडीकार्यः । तथा च फलितमाह- प्रत्यक्ष/gGun इति । ननु सर्वत्रानुमानेऽतीन्द्रियोपाधिशङ्कायां हेतुनिष्ठनिरुपाधिकसाध्यसम्बन्धरूपव्याप्तेर्दुग्रहत्वादनुमान मप्रमाणमेवेत्यत्राह- Durari । अयमर्थ:- प्रत्यक्षं कथं प्रमाणमिति प्रश्ने हेतूपन्यासे, तदप्रामाण्यात्प्रत्यक्षप्रामाण्यमपि तत्साध्यं न सिद्ध्यति । अनुपन्यासे चे सुतराम् । निर्बीजशङ्का- याच सर्वव सुलभत्वादतीन्द्रियोपाधिशङ्कायां हेतुः कश्चन वाच्यः ! तथाचायातमनुमानेन । कार- णाभावे च शङ्काभावात्तदाप्यनुमानं जीवत्येव । तदुक्तं “शङ्काचचेतनुमास्त्येव, न चेच्छङ्का ततस्त- राम् । व्याघात(वधिराशङ्का तर्कशकावधिर्मतः” इति । तदेव ह्याशङ्क्यते, यस्मिन्नाशक्यमाने स्वक्रिया व्याघातादयो न भवन्ति । तर्कचानन्यथासिद्धश्शङ्कां वारयतीति । ननु प्रत्यक्षस्यप्रामाण्यप्रतिष्ठाप- नायानुमानादीनां प्रामाण्यमङ्गीकरणीयमिति न सम्भवति । हृदो वह्निमानित्यादीनां तेषां प्रत्यक्ष बाधितत्वात् । पर्वतो वह्निमानित्यादीनां च यादृच्छिकप्रत्यक्षसंवादमात्रेण प्रामाण्यभ्रमादित्यत्र प्रति- बन्दिमाह - अनुमानागमेति । २ प्रत्यक्षेति । तथा च शुक्ताविदं रजतमित्यादिप्रत्यचस्व नेदं रजतमित्यादिप्रबलप्रत्यक्षेण बाधितत्वात् अन्येषु च प्रत्यक्षेषु यादृच्छिकफलसंवादेन प्रामाण्याभि मानात् न प्रत्यक्षं प्रमाणमिति प्रसङ्गस्य तुल्यत्वादित्यर्थः । अतः प्रत्यक्षमनुमानादिकं च न सर्वे प्रमाणम्, अप्रमाणं वा भवति । विषयानुगुण्येन प्रमाण्याप्रामाण्ययोर्व्यवस्थापनादिति हृदयम् ।

विश्ववैण्डिकान् प्रति प्रतिबन्देरनुत्तरत्वादिष्टापत्तिसम्भवादाह- प्रमाणान्तरा इति । नयाँको काका इति । तथा च स्वोक्तिविरोध इत्यर्थः । अनुमि इति । मदीया क्षुधा उळ्ळदै नीङ्गळ् अऴिसुगप्भागत्ताल्, नाङगळुम् मुऩ्ऩुक्कुप् पिऩ् मुरणबट्टुळ्ळदु परदयक्षङगूड सरियऩ्ऱु ऎऩ्ऱु अदैयुम् अऴिप्पोम्, अदुमाग सप्तङ्गळिल् सिलवै आबासङ्गळायुळ्ळऩ ऎऩ्ऱ वादम् प्रदयक्षत्तिलुम् वरुम्। अरुमानम तवऱु ऎऩ्ऱाल् नीङ्गळ् ऎप्पडि उण्ण उडगारुगिऱीर्गळ्। उण्डाल्

पसि पोम् ऎऩ्बदुम् ओर् अरुमालमे यल्लवा? पसिबोवदैग कण्णाल् कण्डीर्गळा? उमदु उडलिल् लू वयादि इरुप्पदै नीर काणम् अनुमनिगगवुम् मुडियाद निलैमैयिल् ओर् पडित्त वैदयमेदावि अदु इरुप्प तागच् चॊल्ल, अदै नम्बि नीर् एराळमागप् पणच्चॆलवु सॆय्गिऱीरे? आप्तऩ् वाज्यम्२४

देशिकाशयप्रकाशव्याच्यासहिते परमतत्रे

यागिऩ्ऱार्गळ्। तङ्गळुक्कुयमल्लाद निलङ्गळिले

यत्तै

त्तु ऎण्गमाग वऩरिगळैप् पण्णागिऩ्ऱार्गळ्। ओर् ऎऩऩ् तङ्गळुडैय ऩ्ऩाऩत् तैच् चॊऩ्ऩाऩॆऩ्ऱु केट्टु इत्तै ऎत्तिरानिऩ्ऱार्गळ्।

कळ्

ऎङ्गळाल् अऱियवॊण्णाद णङ्गळिले सऩ्ऩुक्कु क्कक् काणानिऩ्ऱोम्। इप्ररत्तिले पऩिक्कळऎङ्गळिलुम् ऎरिऩ्सि पण्ण पूर्व भोजन शान्ता तथैवाद्यापीति व्याप्तिं भूयोदर्शनेन गृहीत्वा मदीयेय क्षुत् भोजनेन शमयितव्या शुरुवात् प्राक्तनवदित्यनुमिन्वन्तीत्यर्थः । न चेदं प्रत्यक्षेण चरितार्थम्, एतद्भोजननिवृत्योः कार्य arrrrrrr भोजनात्पूर्वमदृष्टेः, सम्बन्धयोः प्राक्तनयोश्वाद्याविद्यमानत्वाद्व्यक्त्यन्तरत्वाच ।

GunGo भोजनादीत्यादिना च पिपासानिवर्तकमलपानग्रहणम् । एवमनुमानप्रामाण्यमव- करिगम् ऎदङ्गळुक्कु ऐसि । निलङ्गळिले वस्तुषु । देशान्तरे निधिरस्तीत्यासमुखेन श्रुत्वा तदधिगमाय निश्शेकं धनं व्ययीकुर्वन्ति । तदिदं तद्वाक्यप्रामाण्यनिचयं विना न घटत इत्यभिसन्धिः । ननु आप्तवाक्यं विश्वस्येत्येतदसिद्धम् । as प्रामाण्यानि सम्भावनामालक प्रवृत्तिसिद्धेरित्याशङ्क्याह of आस इति । प्रत्यक्ष मेकमेव प्रमाणमिति वृहस्पतिवाक्यप्रामाण्यादेव हि प्रमाणान्तराणां प्रामाण्य निराकरणप्रयास इति भावः । नन्वेवमपि शब्दस्यातीन्द्रियार्थेषु श्रामाण्यं नास्ति । न च मन्त्रायुर्वेदादीनां कथं प्रामाण्य मिति वाच्यम् । तेषामपि दृष्टार्थत्वस्यैव पूर्वमुक्तत्वादित्यवाह दृष्टार्थेति । एतत् सर्ववान्वेति । शास्त्र शब्दस्यापि प्रत्येकमभिसम्बन्धः । औषधशास्त्रमायुर्वेदः । निमित्तशास्त्र- शकुनज्ञानम् । आदिना यन्त्रशास्त्रादीनां ग्रहणम् । यद्यप्येतानि अयस्सूर्यचन्द्रकान्तादिन्यायेन क्वचिद्वद्याधिविपहरणादि- दृष्टार्थानि भवन्ति, तथापि निपुणैः प्रयुक्तानीमानि तत्रतत्रान्वयव्यतिरेकाभ्यां दुरधिगमात्यन्ता- तीन्द्रियभूतावेशादिपरिहारेणापि फलेन संवदन्त इति तन्नीत्या पारलौकिकशाख प्रामाण्यमपि

। ऩ् । -इप्रगरत्तिले नी पण्ण पिरमाणमॆऩ्बदुदाऩे अदऩ् अर्थम् उङ्गळ् चित्तान्दत्तै अन्द नाळिल् परुहस्- पदि सॊऩ्ऩार् ऎऩ्बदु उङ्गळुक्कु आप्तवाक्यमूलमागत्ताऩे किडैत्तिरुक्किऱदु। मन् द्रसरस्तरम्, आयुर्वेदम्, सिल्बम्, ज्योदिषम् इवैगळ् ऒरॊरु समयम् कण्णुक्कुप्- पुलप्पडाद अंसङ्गळै वलियुऱुत्तुवदैयुम्, अवैगळ् उलगानुबवत्तुक्कु ऒत्तिरुप्पदै युम् पार्क्किऱोम्। अन्द शास्त्रङ्गळिल्बोल् पालोकत्तैप्पऱ्‌ऱि पेसुम् शास्त्रङ्गळि- अम् नाम् नम्बिक्कैगॊळ्ळवेणुम्। परलोकम् उण्डु ऎऩ्बदिल् वन्देगम् उदित्तालुम् अदु इरुप्पदागवे निऩैत्तु मुऩ्जाक्रदैयाग नाम् नडन्दुगॊळ्ळवेणुम् परलोकम् इल्लादुबोयिऩुम् जागादैयुडऩ् इरुन्दवऩुक्कु ऒरु कॆडुदियुमिल्लै। अजाक् रदैयाग नडन्दवऩ् पादिक्कप्पडुवाऩ्। प्रत्यक्षा सरुदि ऎऩ्ऱ श्री परासाबट्टर् सलोकम् इङ्गे कुऱिप्पिडत्तक्कदु। (इदऩ् करुत्तु ऒरुवाऱु इन्द अदिगररत्तिऩ् मुदऱ्‌ पाट्टिल् काणलाम्)

मुडिविल्

२५

Gairror (६६०) शङ्कमान “अस्ति चेन्नास्तिको हतः” न्यायाध शास्त्रातिल

शार्क ६० प्रत्यक्षाश्रुतिरर्थधीश्व” श्लोक पि

उचित

।

अर्क

जेष्यत इति । “प्रत्ययार्थ च मोक्षस्य सिद्धसम्मकीर्तिता इति वचनादिति भावः । अदि-

। शङ्कायां बाधकमुपन्यस्यति शङ्कमान@iii इति । “नास्ति चेन्नाखि नोहानि” रिति पूर्वः याद: । अदमुक्तं भवति परलोकादीनामत्यन्तातीन्द्रियत्वेन तत्र योग्यानुपलब्धेरभावाव्यतिरेक- स्तावन्ननियेतुमर्हः । शङ्का परभवेत्तन्निर्णायकाभावात् । सा तु न युक्ता । यथा झाटाद्यन्तरित जादौ सन्दिग्धेप्यसावस्तीत्येव कृत्वा जागरुकैर्भूयते, तथा सर्वैरपि परलोकादी अस्तित्वं कृत्वैव यतैस्तदनुगुणमनुष्ठेयम् । नोन्मत्तकेलिर्युक्ता । अन्ततः परलोकाभावेपि “यते कृते यदि न सिद्धयति कोत्र दोष” इति व्यायेन नासाकं किञ्चिदनिष्टम् । यथेच्छसञ्चरणगृहलिनो नास्तिका-

। स्तु परलोकसच्चे हता एवः नरकाद्यनुभवादिति । ननु कमानस्यापि शास्त्रातलङ्घनमयुक्तमित्यनेन न शाखामाण्यं प्रतिष्ठापितं भविष्यति - शङ्कायामपि तदनुष्ठानमालस्यैव साधनादिति मत्वा शास्त्र- ersei serenteritव सिद्ध्यतीति प्रतिपादयन्तीं सट्टपराशरपादीयां सूक्तिमुदाहरति– प्रत्यक्षा- श्रुतिरिति ।

न तथा दोषस्तदर्थः पुनर्धर्माधर्मपरावरे खरमुखः प्रत्यक्षवाध्यो न च । तचाक मपि रजरपण प्रत्यक्षवत्सा प्रमा, योगोन्मीलितधस्तदर्थमथवा प्रत्यक्षमीक्षेत स इति लोकशेषः श्रीरङ्गराजस्तवोचरशतके द्रष्टव्यः । तदर्थव - वेदाख्यशब्दराशेदश्रावणप्रत्यक्षगोचरत्वात्प्रत्यक्षमात्र- प्रामाण्यवादिनापि चार्वाकेण न तत्प्रामाण्यमपलपनीयमित्याह- प्रत्यक्षाश्रुतिरिति । नतु वेदखरू- पत्याध्यक्ष सिद्धत्वेपि तस्य यत्किञ्चिदर्थबोधकत्वाद्भेर्यादिशब्दवन प्रामाण्यं भविष्यतीत्यवाह- अर्थ- धीरचेति । प्रत्यक्षेत्यनुवर्तते । तथा च व्युत्पन्नपदार्थस्य साङ्गाध्यायिनस्वात्मनि वेदश्रवणानन्तरं तदर्थत्पतेर्मानसेन स्वयम्प्रकाशेन वा प्रत्यक्षेण सिद्धत्वान्न तदपि तिरस्करणीयमित्यर्थः । ननु वेदार्थधियः प्रत्यक्षत्वेपि तस्याः भ्रमप्रमातादिवक्तृदोषमूलकत्वेन न प्रामाण्यसिद्धिरित्याशङ्क्याह- न तथा दोष इति । तथा प्रत्यक्षः । वेदस्यापीरुपेयत्वादिति शेषः । तथा च यatai dar- स्तीति तब सिद्धान्तात् वेदे दोषाणां चानुपलब्धेस्ते न सन्त्येवेत्यर्थः । नन्वथापि वेदा न प्रमाण बाधितार्थकत्वादित्याह तदर्थ: पुनरिति । तदर्थ:- वेदार्थः । परः- प्रकृतितः परो जीवः । अवर:- प्रकृतिप्राकृतादिः । सुखशब्देन नित्यविभूत्यादिग्रहणम् । rr केचित्प्रत्यप्रमितत्वेन, अन्येषां धर्मादीनामत्यन्तातीन्द्रियत्वेन च सर्वधा कस्यापि वेदार्थस्य प्रत्यक्षेण बाधाभावादवाचितार्थकत्वेन ग्रामाध्यं वेदस्याप्रकम्प्यमेवेत्यर्थः । तद्-तस्मात् । सा-तिः । यदि परेषामनुभवे चार्चाको विप्रतिपद्यते, तर्हि स स्वयमेव योगमयस्य पक्कयायो विकसितज्ञानथ भूखा वेदार्थ धर्मादिकं साक्षात्पश्यत्वि- त्याह- योगोन्मीलितेति । पूर्वमदृष्टमपि हि तत्त्वजातं योगमहिना साक्षात्कर्तुं शक्यते । तदुक्तं-

देशिकtarकाशव्याख्यासहिते परमभ

२६

अनुमानागमा प्रत्यक्ष

स्मृतr लिज्ञादिक

अन्तविsasumb path वादिया-

प्रसिति pss

Gan

का

सर्वसाधारणमनो-

क

प्रत्यक्षान्तर्गत-

व्यापार सहकारिभाव, परस्परया प्रत्यक्षभूलते कळॆऩ्बार्क्कुमिवैगाट्टिऩ ऎवङ्गळ्

Gmsuniimaangoor अर्थsan BeauGusdor Gusai, अनुपपक्ष विपहरण- मनादिकas यव्यतिरेकानविषयकं G D Gho

ऎऩ्ऩुमिडम् सॊऩ्ऩोम्।

अन

मोक्ष- यथा च कथित्परशुं गृहीत्वा धूर्म न पश्वेज्ज्वलनं च काष्ठे । तच्छरीरोदरपाणिपाद छित्वा न पश्यन्ति ततो यदन्यत् ॥ धान्येव काष्ठानि यथा विमथ्य धूमं च पश्येज्ज्वलनं च योगात् । तद्वत्सुबुद्धिस्यममिन्द्रियार्थेद्रः परं पश्यति तत्स्वभावम् । अमिदगतो यहद्भिनो दारौ न दृश्यते । atareer airat ऋते योगध्यते ॥ इति ॥

।

यदुक्त “प्रत्यक्षमूलत्वादनुमानागम्योः प्रत्यक्षातच इति, तदनच खण्डयति- अनु- मानेति । तत्र किं साक्षात्प्रत्यक्षमूलतया तदन्तर्भावः, उत परम्परया । प्रथमेषि किं वहिरिन्द्रिय- जन्यप्रत्यक्ष मूलतया, अथवा मनइन्द्रियजन्यप्रत्यक्षमूलतयेति विकल्प्य प्रथमेन प्रथमः पक्ष इत्याह वाह्येन्द्रिय इति चक्षुर्धूमादिसत्रिकर्षविरहकालइत्यर्थः । प्रथमे व द्वितीयइत्याह- सर्व- साधारणेति । तदा यहिज्ञानकाले मनसो मनस्त्वेन व्याप्रस्तावशमनोव्यापारस्य च स्मृत्यादिसर्व-

। ज्ञानसाधारण्यात् तन्मूलतामात्रेण न वह्निज्ञानस्य प्रत्यक्षत्वमापादवितुं शवयत इत्यर्थः । न च वहचादिज्ञानकाले मनस इन्द्रियत्वेनैव व्यापारापेक्षणात् तादामनोव्यापारस्य च प्रत्यक्षासाधारण- तथा तन्मूलकता भवत्येव तस्य प्रत्यक्षवेति वाच्यम् । आत्मसुखाद्यन्तविषयप्रत्यक्षएव मनस इन्द्रि- यत्वेन कारणात् । यादिवाद्यविषयत्यक्षे मनस्त्वेनैव कारणत्वात् । अन्यथा सर्वज्ञानानामपि

। मानसत्रत्यक्षत्वापातात् । चरमपि पक्षो न क्षोदक्षम हत्याह- परम्परयेति । @ma- अनुमाना- गौ । तथा चानधिगताबाधितार्थविषयकत्वलक्षणत्रामाभ्यस्य प्रत्यक्षवदनुमानागम्योरपि तुन्यतया, तयोर्न प्रत्यक्षान्तर्भाव इति भावः । एवमनुमानस्येव शास्त्रस्यापि पृथक्प्रामाण्यमावश्यव मिति पृथ

। प्रदर्शयितुं पूर्वोक्तं स्मारयति - विषहरणेति । यद्यप्ययमंशः पूर्व सन्मवानुवादक्रमेणेदानीमेव दृष्य- तया प्राप्तः, तथापि सिद्धान्ते तैरप्यगत्या पारलौकिकशास्त्रप्रामाण्यमङ्गीकार्यमिति प्रदर्शनावसरे “दृष्टार्थमन्ते” त्यादिनाऽयं विषयः पूर्वमेवोक्त इति नेह हुनः प्रपञ्चयत इति भावः ।

।

।

।

अनुमानमुम् कडैसियिल् परत्यक्षत्तिल्दाऩ् सेरुम् ऎऩ्ऱु नीङ्गळ् ऎऩ्ऩ करुत्तिल् सॊऩ्ऩीर्गळ्। कण् कादु मुदलिय वॆळिप्पुऱत्तु इन्दरियङ्गळ् वदुम वेलै सॆय्याद पोदुम् पऴैय निऩैविल् तोऩ्ऱिय ऒरु अडैयाळत्तिऩाल् ऒऩ्ऱै ऊगिक्किऱोमे। अङ् गुम् मऩम् ऎऩ्ऩुम् उट्पुऱत्तु इन्दरियम् वेलै सॆय्गिऱदे ऎऩ्ऩिल्, मऩदु ऎप्पोदु ऎन्द ज्ञाऩम् उण्डागवेण्डुमाऩालुम् वेलै सॆय्यवेण्डिय ऒरु पॊदुक्करुवि। आग

लोकre frकभङ्गाधिकारः

नीदिसदेयगामसासत्रङ्गळुम धर्मत्तै ऒट्टिऩवैये

२७

अर्थकामा प्रयोजन &&G प्रवृत्ता नीतिशास्त्र अमाप धर्मविरुद्ध- अथ “लोकायत’ मित्यादिना कृतस्य तदीयस्य तत्त्वसङ्ग्रहस्य पञ्चाद्विस्तरेण दूषयिष्य- माणतयेदानीं app प्रयोजनsiiupar” इत्यादिना तैः पूर्वोक्तं नीतिस्तयकामशास्त्राणां स्वमतानुगुण्यं प्रथमतः खण्डयति तत्रापि पूर्व नीतिशास्त्रस्य धर्मविरुद्धार्थकामपरत्वं नास्तीत्याह- अर्थकाम इति । तत्र वात्स्यायनीये- “नाथवरे " दिति पूर्वपचयित्वा “अवश्यम्भाविनोप्यर्थ- स्याप्युपायपूर्वकत्वादेव । न निष्कर्मणो भद्रमस्तीति वात्स्यायन इति सिद्धान्वितम् । अवश्यापेक्षि- तस्यार्थस्योपेक्षणीयत्वासम्भवात्केनाप्युपायेन सम्पादनं कार्यम् । अन्यथा निर्व्यापारस्य क्षेमप्राप्तिरेव न स्यादिति सामान्यतस्स्थापितम् । तथैव कामविषयेपि “न कामांवरे ‘दिति पूर्वपक्षे “शरीर स्थिति- हेतुत्वादाहारसधर्माणो हि कामाः । फलभूताच धर्मार्थयोः । बोद्धव्यं तु दोषेष्विव, नहि भिक्षुका:- सन्तीति स्थाल्यो नाधिश्रीयन्त इति वात्स्यायन इति सिद्धान्तो दृश्यते । आहारसधर्माण इति । यथाहारोऽजीर्णादिदोषं जनयन्नपि प्रतिदिनं शरीरस्थितये सेव्यते, तथा कामोपि । अन्यथा रागो- द्रेकादुन्मादादिदोषेण न शरीरस्थितिरिति । बोद्धव्यन्तु दोषेध्विति । प्रतिविधानमिति शेषः । एवं सामान्यतोर्थकामयोस्सम्पाद्यत्वे स्थिते नीतिशास्त्रे परहिंस्यापि परहिंसयैव वार्थस्सम्पाद्य इत्युक्तम् । तथाहि - " नान्यानपीडयित्वेह कोशरशक्यः कुतो बलम् । तदर्थम्पीडयित्वा च न दोष प्राप्तुमर्हति॥ उपमामत्र वक्ष्यामि धर्मतन्त्रप्रदर्शिनीम् । यूपं छिन्दन्ति यज्ञार्थं तत्र ये परिपन्थिनः । द्रुमाः केचन सामन्ता श्रवं छिन्दन्ति तानपि । ते चापि निपतन्तोन्यान्निन्नन्त्यपि वनस्पतीन् ॥ एवं कोशस्य महतो ये नराः परिपन्थिनः । तानहत्वा न पश्यामि सिद्धिं तत्र परन्तपे ‘ति । एतत्सर्वं सिद्धान्ति- मिरपि कक्षीकृतमिति द्योत्यते “अर्थका प्रयोजन के प्रवृत्त नीतिशास्त्र इत्यनेन । तथापि तत्र विषयव्यवस्था द्रष्टव्येत्याह। अनाप । अर्थकामयो रागप्राप्तत्वाददि- धेयत्वेन “अभ्यनुज्ञेत्युक्तम् । “अर्थार्थी राजकुलं गच्छेत्” ऋतावुपेयादित्यादिकन्तु रागप्राप्तस्व- नियमं विधत्ते । “परित्यजेदर्थकामौ यौ स्यातां धर्मवर्जिता " विति सामान्यतो धर्मविरुद्धार्थकामयो- निषेधेपि “यसाद्धर्मस्योपचितिरेकान्तेन न विद्यते । तस्मादापद्यधमपि श्रथते धर्मलक्षण” इति,

अदऩ् वेलै ऎऩ्ऱुगॊण्डु, वाद जञात्तै परदयक्षमॆऩ्ऩवॊण्णादु। ऎल्ला जञरङ्गळुम् मुदलिल् पादयसत्तिल् तुवङ्गुगिऩ्ऱऩवऩगैयाल् पादयत्तिल् सेरुम् ऎऩ्ऱ वादत्तिल् पसैयिल्लै। अप्पोदुम् अलै काट्टिऩ् पॊरुळ्गळ् इसैयवेण्डि- यऩवागवे इरुक्किऩ् ऱऩवल्लवा?

SAMS

नीदिसास्तरम् उङ्गळुक्कु अऩुगूलम् ऎऩ्बदुम् वॆऱुम् पामम्। नॆरुक्कडियल्लाद सादारणलन्दाबङ्गळिल् पणत्तिऱगाग पाबम् सॆय्य अदिलुम् अदुमदिगिडैयादु

सेरम

२८

६

देशिकाशवप्रकाशव्याख्यासहिते परमत भने

*

विषयक अभ्यनुवै। स्तेयशास्त्र “यो साधुग्योऽनादाय साधुभ्यस्सम्प्रयचति” “प्रसाचिताहरणं न करक” ६ puly-G क्षत्रियादि परकालादित्याय

।

धर्मोपयुक-

तथा “क्षत्रिये वृत्तिसंरोधे कस्य नादातुमर्हति।” इति पूर्वी “अन्यत्र तापसवास श्रोतियखाचं भारत । यथा वै ब्राह्मणस्सीदनयाज्यमपि याजयेत् । अभोज्यमपि चान्नीयात्तथेदं नाव संशय इति

। प्रतिवचनात् एवं “आपतो न धर्माणामन्यायेनोपजीवनम् । अपि तद्राह्मणेषु दृष्टं वृत्तिपरिक्षय इति च कथनादापयेच धर्मविरुद्धार्थकामयोरभ्यनुज्ञेति भावः । “मीविरुद्ध भूतेषु कामेोसि भर- तर्पमेति च गीयते । श्रीपराशरह्मर्षिरपि सत्यवत्यामापद्येव कामप्रवृत्त इति पौराणिक कथा श्रोता । उपतिः किल यात्रायण इभ्यग्रामे वस अष्टिषु गुरुषु अनशनकशः प्राणसं- शयमापत्र इभ्यहस्तात्तदुच्छिष्टान्कुल्मावान् जग्राह जग्रासचेति औपनिषदो वृत्तान्तः । नीतिशास्त्रस्य धर्म

शास्त्रस्य तथात्वं कथं? “धर्माम फले जातु न ददह कथन । बुभूषेत बल- मेवैतत् सर्वं बलवतो वशे ॥” इति कामन्दवचनादित्याशङ्कायां स्तेयशास्त्रमपि धर्मविरुद्धं निर्वहति- स्तेयशास्त्र इति । स कृत्वा सवमात्मानं सन्तारयति ताइभ " इति मनुवचने उत्तरार्धम् । तत्र पूर्वार्धे तु “योऽसाधुभ्य इत्युपक्रमे यच्छन्दश्रयते, उत्तरत्र तच्छन्दानुरोधेन । य एवं सङ्घ- यच्छति, स आत्मानं ध्रुवं कृत्वाऽसाधोः पार्य साघोदरिद्रथं चापनुद्य तावुभौ निस्तारयति इत्यर्थः । गूढपापिनां गूढ़ दण्डनीयत्वेनासाधोर्धनहरणं सच्छिक्षार्थमिति स्तेयशास्त्रस्यापि धर्मार्थत्वं बोध्यम् । ततश्च भूपि “थो साधुभ्योर्थमादाये ‘ति पाठो बोध्यः । प्रसह्येति । तपो न कल्कोऽभ्य- यनं न कल्कः स्वाभाविको ज्ञानविधिर्न कल्का । प्रसह्य विभाहरणं न कल्कस्धान्येव भावोपहतानि । कल्क इति पूणश्लोकः भारतादिपर्वथा । कथं परद्रव्यापहरणं न दोषायेत्यवेदमुच्यते । सर्व साध्य- र्थमेवेदमसाध्यर्थं न किञ्चनेति भीष्मवचनानुसारेण स्वार्थ किञ्चिदप्यनादायाऽसाधुभ्योपहृतस्य सर्वस्य धनस्य साधुभ्यो निवचेतनीयतयास्स चौर्यस्य केवलसाधूपचिकीपमूलकत्वेन भावशुद्धिमत्तया धर्माविरुद्धत्वमिति भावः । तपोध्ययनादीनामत्र ग्रहणं व्यन्तत्या प्रतिबन्दीप्रदर्शनाय । यथा तप आदीनां न कल्कता न निस्सारता अदुष्टता तथा प्रसह्यविचाहरणस्यापि । यदि तपआदयः “परस्योत्सादनार्थं यत् तत्तामसमुदाहृतमिति रीत्या भावोपहता सन्तो धर्म्या अपि दृष्टा भवन्ति । शास्त्रत्तिऩ् करुत्तुम् नऩ्गु परामासिक्कत्तक्कदु, अयोक्यर्गळ् पदुक्किवैत्तिरुक्कुम् पॊरुळ्गळै कॊळ्ळैगॊण्डावदु कैप्पऱ्‌ऱि नल्लवर्क्कुक् कॊडुत्तु उदवु ऎऩ्ऱु क्षत्- रियादिगळुक्कु उपदेशिक्कवन्ददु अदु। एऩॆऩिल् अव्विदम् कॊळ्ळैयडित्तालुम् अदऩ् नोक्कम् नल्लदाग इरुप्पदाल् अदुवुम् ऒरु पुण्यमेयल्लवा? तिरुमङ्गै मऩ्ऩऩ् सरित् रम् इङ्गु तक्क साऩ्ऱु। कामशास्त्रम् मुऴुक्क मुऴुक्क वैदिगमार्गत्तैत् तऴुविऩदु ऎऩ्ऱु नामिङ्गु सॊल्लवेण्डादबडि मुऩ्ऩोर्गळे निर्णयित्तु वैत्तार्गळ्। मुदलिल्

।

।

यतिमत्तविकार:

२९

Lors प्रवृत्तस्त्रम् । कामशाळं खदारसन्दोषार्थका धर्मविरुद्धो भूतेषु मम भरतर्षम” की तदा विचारणमपि भावदुष्टमेव कन्को भत्रति । पूर्वोक्तरीत्या साधूपचिकीर्षया चेत्क्रियेत, तदा तदपि न कल्क एवेति । क्षत्रियादिक इति । आदिना चत्रवृत्तीनां जात्यन्तराणां ब्रहम् । असाधुभ्योर्थानादाय साधुभ्यो दानस्य राजधर्मप्रकरण एव महाभारते शान्तिपर्वणि श्रवमात् । तत्र हीदमेव “योसाधुभ्यर्थमादायेति पूर्वार्धमुपादाय " आत्मानं सङ्क्रमं कृत्वा कृच्छ्रधर्मकृदेव स” इति पठ्यते । सङ्क्रम:- द्रव्यागमनमागः । ततः पूर्व युधिष्ठिरेण “हीने परमके धर्मे सर्वलोकाति- लङ्घने । सर्वस्मिन्दस्युसाद्भुते पृथिव्यामुपजीवने । केन खित् ब्राह्मणो जीवेत्” इति कथं चा ब्राह्मणाः क्षत्रियेण रक्षितव्या इति तात्पर्येण पृष्ठे “योसाधुभ्य इत्यादिना समाधीयते । एवं शाखं प्रद शिष्टाचारमपि कथयति- परकालादिन्याय इति । पराशर इतिवदिदं नाम प्रतिपक्ष- निरसनशक्तिमतां द्योतयति । आन्तस्वाह्माविरोचिनिरसनपाटवमस्य प्रबन्धेषु चरित्रेषु च वेदितव्यम्’ पट्सहस्रग्रन्थ पुराणरल प्रणेत् पराशरवदयमपि षट्प्रबन्धप्रबन्धा । सामन्तराञ्च भवति । अभिनव- दशावतारेष्वयमन्त्यः । कल्कीव शन सङ्काल्य कार्तयुगं धर्म कलाक्वर्धयन् । अयं कदाचित् क्वचिदृढतया यन्त्रयन्त्रिता जिनादिमणिप्रतिमाः केनाप्युपायेनापहृत्य श्रीरते भगवतो मण्डपादीन निर्मम इति वृद्धसम्प्रदायः । तदुक्तं श्रीरङ्गराजस्तवे- “जितबाह्यजिनादिमणिप्रतिमा अपि वैदिक- यनि रङ्गपुरे । मणिमण्डपवगणान् विदधे परकालमुनिः प्रणमेम हि तानिति । तान्- मणिमष्टप- वगणान् इत्यर्थः । प्रकरणस्य द्वन्दनपरत्वात् । परकालादित्यवादिना कापव्यादिग्रहणम् । महाभारते शान्तिपर्वणि श्रीभीष्मेण युधिष्ठिराय- “यथादस्स्ममर्यादो दस्त्वात्सिद्धिमाप्तयन् इति तत्प्रभावा “ये पुनर्धर्मशास्त्रेण वर्तरमिह दस्यवः । अपि ते दस्यवो भूत्वा क्षिप्रं सिद्धि- मवाप्नुयु” रिति तदुपदेशं गृहीत्वाऽऽचरितवतां तद्गोष्ठीनिष्ठानां “ते सर्वमेवानुचः काव्यस्यानु- शासनम् । वृद्धिं च लेभिरे सर्वे पापेभ्यश्राप्युपारमन् । कापच्यः कर्मणा तेन महतीं सिद्धिमाशवान्” इति फलप्रासि चाभिधायोपसंहृतम् । दस्युत्रश्च केश्वन तत्रैव कीर्तिताः- “अयुध्यमानस्वादानं दारामर्शः कृतघ्नता । ब्रह्मवित्तस्य चादानं निश्शेषकरणं तथा । स्त्रिया मोषः पथि स्थानं साधुष्वेव विगर्हितम् । स दोष एव भवति दस्युरेतानि वर्जयेत् । तस्मात्सशेषं कर्तव्यं स्वाधीनमपि । न स्थीति नृशंसानि समाचरेत् । इति ।

ar araraart धर्माविरुद्धमेव प्रमेयमित्याह- कामशास्त्र इति । इदं च शास्त्र अथ कामशास्त्रस्यापि वात्स्यायनमुनिप्रवर्तितम् । ततोपि पूर्व नन्दिश्वेतकेतुप्रभृतयः प्रवर्तकाः । तन्त्रमादाय इति द्वि- प्रकारकं षटविंशदध्यायात्मकं च । तन्यते जन्यते रतिर्थेन तचन्त्रमा लिङ्गनादि । तदधिकृत्य कृतं

३०

।

देशिकाश्यप्रकाशव्याच्यासहिते परमतमो

अपश्चपुरुषपरखीविषयनिषेधादिक: Genso

शाखमपि तन्त्रम् । समन्तादुप्यन्ते अवाप्यन्ते वा स्त्रियः पुरुषाच येन स जावापः समागमोपायः । तत्प्रतिपादकमपि शास्त्राचायः । स्वतारयन्तोपेति । “शावास्यां कर्माणि कर्तव्यानि प्रजाश्रोत्पादयि- तव्या” इति परिगृहीतायां पल्यां क्रीडारतिरषा नायैवात्र सर्व विटतं, न तु पतिपती भावमति– लभ्य कामचारायेत्यर्थः । नतु कर्मत्रनिद्वानां जितेन्द्रियाणां काम्पुरुषार्थस्य निषिद्धत्वात् पन्या- मप्यनुरागो नोचित इति शङ्कायामाह धर्मविरुद्धेति । “भूतेषु देवमनुष्यादिषु धर्माविरुद्धः कामः स्वतारप्रीत्यादीत्यर्थं इति तात्पर्य का विवरणा स्वदासतिरम्यनुज्ञातेति निषेधव्यतिरिक्त- विषय इत्यर्थः । अत एव हि श्रूयते “दशास्यां पुत्रानाचेहि पतिमेकादशं कृषि " “प्रजया हि मनुष्यः पूर्णः” “प्रजातन्तुं या व्यवच्छेत्सी’ ‘रित्यादि । एतेन विहितविपयनिवृत्ति

।

का

ॐ इति वचनभूपणवाक्यस्य यदस्वरमुनिव्याख्यानं “प्रपच धर्मया खदारेषु प्रवृत्तिरपि स्वाविकारभञ्जिकेति, विहितविषये निवृत्तिरस्यातिशय, इति, तदपि निरस्तम् । आकिञ्चन्यानन्य- गतित्वादिव्यतिरेकेण स्वतारत्यागरूपाधिकारस्याप्रामाणिकत्वात् प्रथमसन्तानसन्तानतरुमिर्नाथ- सुन्यादिभिस्तथाऽकरणात् तेषां सन्ततिदर्शनेन तथाकल्पनायोगाचेति । वस्तुतस्तु खदाररत्यादे- विधिविहितत्वाभाव पूर्वकत्वेन केवलाभ्यनुज्ञाविषयत्वात् अन्यैरत्यन्तरागतः क्रियमाणस कामरुपार्थस्य प्रपत्रैर्विरक्रतो वर्जनं तेषां यशसे वैलक्षण्याय व भवतीत्येतदेव वक्तव्यम् । येतु नितरां स्वतारापत्यादिनिरताः श्रवणास्ते वैराग्यस्य मात्रया निकर्ष एवेति भाव्यम् । ननु “एक एव तु सार्वलौकिको नायक” इति वात्स्यायनादिभिः कथनात् “सर्वलोकान्- सर्वास्त्रियो गच्छ- ती ‘ति तदर्थात् कामेषु धर्मविरुद्धत्वं कथमिति शङ्कामपाकरोति- अहटेति । अयं भाव:- “दृष्ट- पञ्चपुरुषा नागम्याकाचिदस्तीति वापीया” इति वात्स्यायनेनैव कथनात् परदारप्रवृत्तस्त्र विस्य सार्वलौकिकन्दः ष्टष्टपञ्चवरुपपरस्त्रीगमनमाहविषय इति “सर्वत्वमाधिकारिक " मिति न्यायेन सर्वस्व वाशीमात्रपर्यवसितत्वेनार्थचपुरुष स्त्रीगमननिषेधसिद्धिरिति । अवेदं व्याहयानं

। भवति- स्वपतिव्यतिरेकेण दृटा पञ्चपुरुषाः पतित्वेन यया सा स्वैरिणी कारणवशात्सर्वै रेव गम्या । तथा च “पञ्चातीता बन्धकी " ति पराशरः । एकद्रयादिदर्शने तु सत्स्वपि कारणेषु नैवेत्यर्थः । द्रौपदी तु युधिष्ठिरादीनां पतित्वादन्येषागम्येति । इदन्तु बोध्यम् । “परदाराच गच्छेत मन-

करमशास्त्रम् कळवॊऴुक्कत्तिऱ्‌काग एऱ्‌पट्टदल्ल ऎऩ्बदै कवऩिक्कवेऩुम्

।

For l

ऩुम् मऩैवियुम् कूडि कळिक्कवेण्डुमॆऩ्ऱे इयऱ्‌ऱप्पट्टदु। कण्णऩ् कीदैयिल् धर्म- विरोदमिऩ्ऱि तऩ् तर्यदनिर्बा कणवऩ् तुगरुम् इऩ्बमुम् याऩे” ऎऩ्ऱाऩल्लवा? इऩ्ऩमुम् ओर् साक्षि कामशास्त्रङ्गळिल्, पल पुरुषर्गळुडऩ् सम्बन्दम्गॊण्ड परत् -

३१

पारदारिक स्वताररक्षणापयुक्त धर्मविरुद्ध

gth

निर्णय

लोकि

सापि कदाचन । किमुवाचास्ति बन्धोपि नास्ति तेषु व्यवायिनाम् । मृतो नरकमभ्येति दीयतेऽ- त्रापि चायुषः । परदाररतिः पुंसामिहामुत्र च भीतिदा । इति मत्वा स्वतारेषु ऋतुमत्सु बुबो व्रजेत् ॥ यथोक्तदोषहीनेषु सकामेष्वनृतावपि " इति परस्त्रीगमनमात्रस्य निषिद्धत्वेपि अदृष्टपञ्च- पुरुषपरदारपरिग्रहेणाधिकं प्रत्यवेयात् । दृष्टपञ्चपुरुषपरस्त्रीगमनेन तु न तावान् प्रत्यवायः, खल्पेन तेन यातनापि खल्पायसी भवतीति । “परस्त्रीविषयनिषेधादी " त्यत्रादिना “सम्बन्धिसखिश्रोत्रिय- राजदारवर्जमिति गोणिकापुल” इत्युक्तनिषेधग्रहणम् । दृष्टचपुरुषत्वेपि श्रोत्रियराजदारादिगमने प्रत्यवायाधिक्यं बोध्यम् । नन्वथापि वात्स्यायनीये " यदा तु स्थानात् स्थानान्तरं कामं प्रतिपद्य - मान: पश्येचदा शरीरोपधातत्राणार्थपरपरिग्रहानभ्युपगच्छेत्” इति “यं कंवदुज्ज्वलं पुरुषं स्त्री नित्य कामयते, तथा पुरुषोऽपि योषितमिति च सविस्तरं स्वैरवारस्य प्रतिपादनात्पारदारिक्य- सामान्यं तदिष्टमिति शङ्कायां समाधत्ते- पारदारिक इति । परदारान गच्छतीति पारदारिकः । भावप्रधानो निर्देशः । एतदुक्तं भवति- अवैवाधिकरणान्ते “एवं परस्त्रियः प्रकुर्वीते ‘ति परदार- गमनोपायान् विस्तरेणोपदिश्य “एस्य एव च कारणेभ्यस्स्वतारान् रक्षेदित्युपसंहृतम् । तथा च परस्त्रियं कामयमानः, तदर्थ बहु प्रयतमानः स्वयं विधितसकलजारवृत्तान्ततया खपल्यां तथा अस्य कामुकस्य प्रवृतिं नित्यं शङ्कमानः जागरूक एव तां सर्वतो रक्षेदिति लोकस्वभावोऽत्र बोध्य इति । एतावदोक्तं निगमयति- धर्माविरुद्धमिति । अतएवोक्तमत्रैवोपसंहारे- “सन्दृश्य शास्त्रतो योगान् पारदारिकलक्षितान् । न याति चलनां कश्चित् स्वतारान्प्रति शास्त्रवित् । पाक्षि- कत्वात्प्रयोगाणां अपायानां च दर्शनात् । धर्मार्थयोश्च वैलोम्यान्नाचरेत्पारदारिकम् । तदेत्त् द्वारगुप्त्यर्थमारब्धं श्रेयसे नृणाम् । प्रजानां दूषणायैव न विज्ञेयोस्य संविधिः” इति । तथा च धर्माधर्मविभागमनमुपगच्छतञ्चार्वाकस्य धर्माविरुद्धकामशास्त्रं नानुकूलम् अपि तु प्रतिवेद

हृदयम् ॥

पूर्वोक्तमन्यदप्यनुद्य दूषयति- लोकसिद्ध इति । “पृथिवी न कठिना” “आपो न द्रवाः " " अग्निश्शीत” इत्येवं प्रत्यक्षविरुद्धप्रक्रियानङ्गीकारा लोक सिद्धस्यैवानुसरणात्सर्वमतेष्वपि कैगळैत्तविऱ, कुटुम्बप्टुबण्गळै कण्णॆडुत्तुम् पारादे ऎऩ्ऱु इळैञर्गळुक्कु ऎच् चरिगगै विडुक्कप्पट्टुळ्ळदु। इङ्गॊरु रहस्यम् अदावदु पास्त्रीयैच् चुऱ्‌ऱि अलै पवऩ् तऩ् मऩैवियै यारुम् नॆरुङ्गविडाऩ काडिसास्तरददिऩाल् इदॊरु नऩ्मै एऱ्‌- पडुगिऱदु। आगैयाल् कामशास्त्रमुम् धर्मददैग तऴुदिये इरुऱ्‌ऱप्पट्टदु। उलगादु। पवत्तै ऒट्टि अमैक्कप्पट्टदु ऎङ्गळ् मदम् ऎऩ्ऩुम् सिऱप्पु ऎल्लामदङ्गळिलुम् अव

३२

Sambadaun

देशिकावयाख्यासहिये परमतभ

ॐ यशासरा का तुल्यम् । लोकोप्सी अन्तराल ।

के Cant–

कळैक् कॊळ्-

माध्यमिक

ळामैयाले अवैयडियाग वुमिल्लै ऎऩ्गिऱ सॆट्टु सॊल्लिल् पऩऩग

विजय। सर्वहृदयसङ्गतार्थकथन drpa, निपुणवुद्धिसङ्गति असिद्धम् । लोकायतिक, so called man fun&chio।

M

*

C

तुल्यमिदमिति भावः । अथ तोकोचीर्णपदार्थानामपि मतान्तरस्यैस्स्वीकारात्, असाभिच तदनस्यु-

। पगमात् महतेभ्योऽसाकं लाघवसित्यवाह लोकोचीणेति । जीवधर्माधर्मादीत्यर्थः । Gai- लवधम् । सर्वपरित्यागीति । त्वया प्रमाणप्रतिपन्नानां लोकोसी पदार्थानां कूटयुक्तिभिरपलपने

लोकोपदार्थानां स्वपः प्रात्यक्षिकपदार्थानामप्यपहरणाहोको तीर्णपदार्थपरित्यागिन स्त्वत्तस्सर्व परित्यागिनो माध्यमिकस्यैव लाघवमिति स एव विजयेतेति भावः । एतेनात्मतत्वविवेके “न ग्राह्य भेदमवधूय घियोस्ति वृचिस्तद्वाधके बलिनि वचेतनये जयश्रीः । नोवचेतनित्यमिदमीहशमेव विधं दध्यं तथागतमतस्य तु कोऽवकाशः हत्युदयनोतिरप्यपास्ता । यतः- “सर्वे हि सत्यमिति सम्प्रतिपन्न- बुद्धेर्बाधा तु नैव, यदि सा सुगते जयश्रीः । एकं परं सदितरच मृषेति योर्धवद्धानाद्वदति तस्य तु कोवकाश इति । अधिकमत्रासदीया द्वैतरत्नतत्व परीक्षायामचिगन्तव्यम् । अपरमपि पूर्वोक्तमनूद्य परिहरति- सर्वहृदयेति । अनिपुणहृदयसङ्गतार्थकथनं नोत्कर्षहेतुः । कतिपयनिपुणहृदय सङ्गतिच सर्व मतसाधारणी । सर्वनिपुणहृदयसंवाद यात्रा सिद्ध इति भावः । किम्बहुना त्वदुक्तं त्वयमपि न age इत्याह- लोकायतिको इति । अदृष्ट इति । “नास्ति नास्ति नो हानिः अस्ति चेन्नास्तिको हतः ।” इत्युक्तन्यायादिति भावः । २। अमे इति । तथा च त्वया सह

। स्वच्छया अपि बहवः अन्तश्शङ्काकरता बहिस्फुटामवृष्टिं त्वयादाविष्कर्तुमपारयन्तः कालं कष्टं क्षिपन्तीत्यर्थः ।

एवमेतावताऽनुमानागमयोः पृथक्प्रामाण्यं, नीतिस्तेयादिशास्त्राणां धर्माविरुद्धत्वेन तन्मतप्रातिकूल्यं, अविसंवादादिकृततन्तोत्कर्षाभाव इत्यादि प्रतिपादनेन चार्वाका हिमनप्रमाण- व्यवस्था निराकारि । अथ परस्तात् " शरीर आत्मा” इत्यारभ्य तदभिमतप्रमेयामपि

रवर् ऎण्णप्पडियुण्डु। काणाद पॊरुळ्गळै नाङ्गळ् कॊळ्ळविल्लै ऎऩ्ऱ सॆट्टु सॊऩ्ऩाल् ऎप्पॊरुळ्गळैयुमनाङ्गळ् कॊळ्ळविल्लै। सावम् सूऩ्यम्’ ऎऩदु उऩ्ऩै विड मिगच्चॆट्टु सॊल्लुम् मात्यमिगऩ् ऎऩ्ऩुम पौत्तऩै सडैसियिल् नॆऱवेदु वाऩ्। ऎल्लारुडैय नॆञ्जैयुम् तॊट्टुप्पार्ददाल्, ऒत्तिरुप्पदुङगळ् प समयऩऱदु, महाऩ्गळगऩ तीर्क्कदरसिगळिऩ् मऩदिल् ऒप्पुदल् इल्लाबैयाल् पुरट्टुप्पेच्चु। परलोकम् उण्डामागिल् पाबिगळाऩ नाम् सॆय्वदु ऎऩ् ऎऩ्ऱु, नीङ्गळ् उळ्ळञ्जियिरुप्पदुम् ऎमक्कुत् तॆरियुम्।

*

लोकायतिविकार:

carur sgramin sm

ब्राह्मणसवियादिजातिविशेष गोमहियाविजाति Gum naco near Suposhang विधि अनुप परिपरस्परे गोपाल प्रसिद्ध जातिविभाग पि

। । वाधितानादि- दूपयिभ्यन प्रथमं ब्राह्मण्यादिजातिविषये तदुकं निगत्य जाति व्यवस्थापयति- ब्राह्मणेति । जाति ५ Gurse इति । अत्रसंस्थान संस्थानस्यैव जाति जत्रे वायुपगम्यमानेपि गोपfeerey यथा विलक्षणावयवचन्निवेशेन गोत्वमहिपत्त्रादिज्ञातिभेदविद्धिः, न तथा ब्राह्मण- क्षत्रियादिषु ब्राह्राणत्वादिजातिविशेषसिद्धिः । तव दुष्यन्नानुगुणसंस्थानातिरिकस्य कस्याम्यदर्श- नेन मनुष्यranate सिद्धरित्याशयः । @ago ब्राह्मणत्वादिजातीनिमित्तीकृत्य । विधिक विधिनिषेध । निषेवयान्यत्यन्नार्थकत्वेन विधित्वम् । “अपन यीत” । “नवमे राजन्यं’’ “तसाच्छूद्रस्य समीपे नाध्येतव्य’ ‘मित्याद्याः । ततञ्जात्यभावे तश- त्रियवर्णाश्रमधर्मानुष्ठानासिद्धेर्विधीनामननुष्ठायकत्वलक्षणमप्रामाण्यं खादित्याह प्रमाणाru इति । तथा च प्राण्यं दुर्वचमित्यर्थः । तदुत्तरनुपपत्ये हेतुमाह- अबाधितैति । ब्राह्मणा- दिकं नोपलभ्यत इति किं तेषामभावादुच्यते । किं वा तेषां पूर्वेस्थितानामपि सम्प्रत्युषप्तत्वात् । उपप्लवे च किं तेषां कचिदुपदः अथ सर्वत्रेति विकल्पाः । तत्र प्रथर्म निराकरोति- अवधि - तेति । अयं भावः ब्राह्मणादिजातिर दृष्टसम्बन्धविशेषरूपेति देवताधिकरणे श्रुतप्रकाशिकाचार्याः। येश्वरमीमांसायां “शाट विरोधाचे ‘तिसूबे, तटीकायाञ्चीद्रिक्तसत्यादिरूपेति श्रीमदाचार्या आहुः । एतयोर्भवतु कामे या कापि वा ब्राह्मण्यादिजातिः । ब्राह्मण्यादीनामवयवसंस्थानरूपता तु नाभ्युपगम्यते । ततञ्चानुपलं मोपपत्तिः । आगमप्रामाम्ये तु “सन्ततिविशेषप्रभवत्वमेव ब्राह्मण्यम् । । तञ्चान्वयव्यतिरेकाभ्यां यथालोक कार्यान्तरवदुपगन्तव्यमित्यन्वन्नाहि । तथाचागोपालमबाधित- गोत्रादिमरणेनाध्ययनशिखायज्ञोपवीत पालाशदण्डमौज्य जिनधारिणो थी “यं ब्राह्मण” इत्यादि प्रतीत्या ब्राह्मण्यादिकं दुपहवस् । अन्यथा कस्यचिदेवदत्तपुत्रत्वादिकमपि नसिद्धचेप्रत्यक्षत्वा- दिति । अनादिपरिग्रहपरम्परा- अनादेः कालाच्छिष्टानामयं ब्राह्मण” इत्यादिपरिग्रहपरम्परा । द्वितीयं ध्वंसयति- अनादी खल्विति । “अनादी खलु संसारे दुर्गारे मकरध्वजे । कुले कामिनीमूले का जाति परिकल्पने” ति पूर्णश्लोकः । “स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्कर” । प्राम्मणक्षत्रिया तिजादिगळ्, आडुमाडु ऎऩ्ऩुम् जादिगळ्बोल कण्णुक्कु इलक्क कागादु निऱ्‌क इवऱ्‌ऱै लैत्तु विधिनिषेदशास्त्रङ्गऩ् सॊल्वदॆल्लाम् निर्मूलमे यऩ्ऱो ऎऩ्ऱु नीङ्गळ् केट्पीर्गळ्। इदऱ्‌कुप् पलविदमाग विडै तरलाम्। मुदलिल् निरर -३४ देशिकाशयत्रकाशव्याख्यासहिते परमतभने “नादौ खलु संसारे” इत्यादिppu विषयक विव६ अनुपप्लुत- वर्ग: अनन्त, संसार सर्वोपवशान्तिः Spin Copy चातुर्वर्ण्यादि व्यवस्थितसृष्टि t॥। वर्णादित्यवस्थै उmpa। “कस्य दोषः कुले नास्ति व्याधिना को न । af इति गीतायामर्जुनवचनं च । “विषय विgan २ngh” इति । अन्वारा वादोयम् । वस्तुतस्तु क्वचिदपि विवो नास्त्वेवेति भावः । अतएव च सेश्वरमीमांसायां “या च कामिनीमूलत्वादिरुपपुवशङ्का सा सर्वप्रवृत्तिविधातिनी । अतिशङ्कायास्सर्वत्र सुलभत्वात् । न च स्त्रयपराधमात्रेण पुरुषस्यान्यप्रसूतत्वमनुमातुं शक्यते । अपराधिनीनामपि भर्तृनिमित्तप्रसवस्यापि दर्शनेनानैकान्त्यात् । सवर्णेनान्येन संयोगे च सङ्कराभावात् । सङ्कजातानामपि उत्कर्षादिना सप्तमे, पञ्चमे वा वर्णान्तरापतिस्मरणा” च्येति । अथान्चयार ह्यवादस्योत्तरमाह- अनुपलुतेति । “चातुवर्ण्य च लोकेसिन स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यतीत्युक्तरीत्या धार्मिकैराजभिः “नारीणां व्यभिचाराच्चापन्यायाश्च महीक्षिताम् । विप्राणां कर्मदोषाच प्रजानां जायते भय’ मित्युक्तमयस्थानान्यभिलक्ष्य " तस्माद्राज्ञा विशेषेण विsferr द्विजातयः । नियम्यास्संविभज्याश्च प्रजानुग्रहकारणात् ॥ इति रीत्या निय- न्त्रणाद्विप्लुतांशस्वल्पोनुपप्लुतांशस्त्वधिक इति न जात्यव्यवस्थेति भावः । ननु सर्वकालेष्वपि सर्व दुष्टानां राज्ञां सम्भवात्प्रजासु सार्वत्रिको जातिसङ्करस्स्यादेवेति तृतीय पक्ष प्रतिक्षिपति- संसार ४G इति । तथा हि श्रीविष्णुपुराणे- (गद्यं) “श्रौतसातें तु धर्मे वागते क्षीण- प्राये च कली” इत्यारभ्य सर्वेश्वरः कल्किरूपेणावतीर्य दुष्टराजशिक्षया “स्वधर्मेषु चाखिलमेव स्थापयिष्यती” त्युपसंहृतम् । सेश्वरमीमांसायामप्ययमेवार्थ:- “किञ्चेदपप्लव चोद्यमधलोकायतिक- मतमिव सेश्वरमत्यन्ताय नास्कन्दति । तथा हि- परमपुरुषस्स्थावरजङ्गमात्मकं सर्वं जगदुपसंहृन्ये”- त्यादिना प्रत्यादि । तथा च निगमयति- वर्णादिव्यमस्थेति । तर्हि कस्य दोषः कुले नास्तीत्या- दिना सर्वत्र सङ्करादिकुलदोषसद्भाववचनस्य का गतिरित्यत्र तसात्पर्यमाह- कस्य दोष इति । क्षेपमाग इदुवरै तॊऩ्ऱुदॊट्टुवन्दु जादिविबागत्तै ऒरे वार्त्तैयिल् इल्लै ऎऩ्ऩप्पोगादु ऎऩ्ऱु सॊल्लुवोम्। इङ्गु सिलर् सॊल्वदुबोल् “जादियावदु, व्य वस्तैयावदु, अनादियाऩ संसारत्तिल् इऩवरुत्तिबॆण्गळालेयाय्, आण्गळ् पॆण्ग ळुक्कु अडिमैयाय् इरुक्कुम्बोदु यार् यारुक्कुप्पिऱन्दवऩ्? ऎवऩ् ऎन्द जादि? ऎल्लाम् ऒरे कुऴप्पम्” ऎऩ्ऱ निलैयिरुन्दालुम्, पल पतिव्रतास्त्रीगळ् मूलमाय् कलप्पऱ्‌ऱ जादि वर्क्कम् अमन्दमाग उलगिल् इऩ्ऱळवुम् इरुक्किऱदु। मेलुम् इप्पडि जादिव्यवस्तै कुलैन्दुबोऩालुम् मऱुबडि धर्मस्ताबऩार्त्तमाग सर्वेच्वाऩ् इङ्गु वन्दु पिऱन्दु नाऩ्गु वरणङ्गळैयुम् निलैनाट्टिच्चॆल्वाऩुगैयालुम् पराह्मणक्षत्रियादि जादिमर्या तैक्कुक् कुऱैविल्लै। यारुडैय कुलम् कुऱ्‌ऱमऱ्‌ऱिरुक्किऱदु? व्यादियुऱादवऩ् ऎवऩ्? अनादियाऩ संसारत्तिल् तुक्कप्पडादवर् ऎवर्? सुगम् ऎङ्गुदाऩ् निलैत्तुनिऱ्‌किऱदु, कोकाय सिकभङ्गा विकारः पीड्यते । न दुःखं न सम्प्राप्तं सुखं कस्य निरन्तरमित्यादि तात्पर्य गन्धविशेषपयः प्रतरणादिलिङ्गसद्दकृतप्रत्यक्ष । परपरिवादादिनिवृत्तिमात्र वृत्तरत्नविशेषादिज्ञातिकं कम५५० सर्वेषामेव वर्णानां स्वधर्माच्च्यवते नर इत्यादिवचनमादिशब्दार्थः । परपरिवादादीति । “परन्ध्रेषु जात्यन्धाः परदारेष्वपुंसकाः । परीवादेषु ये वास्तेतीवदयिता ममेति भगवता कथनात् ना- न्यान् परिवदेत् । अन्यथाऽसत्कुलेष्वपि तत्तुल्यदोषसम्भवात् तेऽसान् परिवदेयुरिति, परस्परपरि- वादपरम्पराया अविश्रमापसेरिति पूर्वोक्त श्लोकवात्यं बोध्यम् । परिवादादीत्यादिनो पहासप्रहारादयो विवक्षिताः । एवं स्वमते अदृष्टविशेषादिरूपायाः ब्राह्मण्यादिजातेरतीन्द्रियत्वेपि तत्सिद्विप्रकार- मुक्त्वाऽतिरिक्तजातिवादिनैयायिकादिमतेन तस्याः प्रत्यक्षत्वमपि दृष्टान्तं साधयति- गन्धविशे- पेति । गोघृतादेवत्वादिना माहिषादितुल्यत्वेपि गन्धरूपविशेषादिज्ञानसहितेन चक्षुषा वैजात्य- प्रत्यक्षं भवति । पयःप्रतति । उदशरावादाचालवनमित्यर्थः । तदुक्तं बृहत्संहितायां “सर्व- द्रव्याभेद्यं लम्भसि तरति रविवरुग्धम् । तटिदनलशकचापोपमं च न हितायोक्तम् । इति । तथा च पयः प्रतरणादिना लिङ्गेन विशेषणत्वजातिप्रत्यक्षं भवति । प्रतरणादीत्यादिनाऽस्यास- पावादिकं गृह्यते । तथैव प्रकृतेपि “तथा च सन्ततिस्मृध्यानुगृहीतेन चक्षुषा । विज्ञायमान त्रयं प्रत्यक्षत्वं न चती” त्यागमप्रामाण्योक्त दिशा ब्राह्मण्यादीनां प्रत्यक्षत्वमेवेति भावः । न चात्रग्रहणमनुमितिरेव, लिङ्गज्ञानजन्यत्वादिति वाच्यम् । लिङ्गज्ञानस्येन्द्रियसहकारिमात्रत्वेने- न्द्रियाणामेव प्राधान्यात् । अन्यथा संस्कारसचिवेन्द्रियजन्याथाः प्रत्यभिज्ञाया अपि प्रत्यक्षत्वं न स्यात् । तत्र तव करणस्वभावानुरोधेन विचित्वसहकारिवर्गापेक्षणात् । सहकारिणं विना कार्यो- त्पत्ययोगाच । तदुक्तं वार्तिके “न हि तत्करणं लोके वेदे वा किञ्चिदीशम् । इतिकर्तव्यता- साध्ये यस्य नानुग्रहेऽर्थितेति । ननु ब्राह्मण्यादीनां संस्थानरूपत्वे संस्थानव्यङ्ग्यत्वे वा प्रत्यक्षत्वमुप पद्यते । तत्तु न सम्भवति, मनुष्येषु सर्वत्र संस्थानसाधारण्यात् । नापि ब्राह्मणादिमातापितृजन्यत्वं ब्राह्मणत्वादि, कुम्भोद्भवादिषु अयोनिजेषु व्यभिचारात् । किन्तु “रामशूद्रं रजः क्षत्रे ब्राह्मणे सत्व- मुत्तमम् । इत्येवं aिy वर्णेषु विवर्तन्ते गुणास्त्रयः । इत्याश्वमेधिकपर्वोक्तक्रमेण " रजस्तमोमिभवे- नोद्रिसत्ववत्वं ब्राह्मणत्वं, तमस्सत्वाभिभवेनोद्रिक्तरजोगुणवत्वं क्षत्रियत्वं रजस्सत्वामिभवेनो- frared वैश्यत्वं रजस्सत्वाभिभवेनाधिकोद्रिक्ततमस्कत्वं शूद्रत्वमितीत्थमेव वाच्यतया तेषु न प्रत्यक्षं प्रमाणं भवितुमर्हतीत्यत्र पूर्व " अबाधितानादिपरिग्रहेत्यादिनोत्कमपि समाधानं सह- ऎऩ्ऱु पॆरियोर्गळ् पेसियिरुप्पदु उण्डागिलुम्, अदऱ्‌कु “ताम् पिऱरिडम् कुऱ्‌ऱम् काण् पदु तवऱु, नम्मिडम् ऎव्वळवु कुऱैगळिरुक्किऩ्ऱऩवो? कुऱ्‌ऱमऱ्‌ऱवर् यार्?” ऎऩ्ऱु कूडच् तेसिप्पदिल् कोक्कु। ‘‘यसुविऩ् नॆय् इदु’’ ‘‘इदु इऩ्ऩजादिरत्नम् ऎऩ्ऱु अन्दन्द जादि ३६ प्रमाणा। देशिकाशप्रकाशन्याख्यासहिते परमभङ्गे Sruji Goin GunG ह्मणत्यादिजाति का निर्वाहि तमशूने रजःक्षव” इत्यादिfpugu शारीरगुणत्रयतारतम्यलक्षणजातिपक्ष वारकमादि GunGov अबाधित- वारकमादिafGunGov परिग्रहादिकता प्रमाण मनुष्यत्वजाति भवान्तरजाति man अनुलोमप्रतिलोम- ष्टान्तमत्र विशदयति तमश्शूद्र इति । शारीरगुणत्रयेति । “न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सचं प्रकृतिजैर्युक्तं यदेमिस्स्थात्विभिर्गुणैः” इत्युक्तया एकैकस्य मनसि चैवंविधविगुण- परिणामकृतब्राह्मण्यादिकं वर्तते । तथापि तदागमापायि सर्व सर्वत्र भवेच्च । तस्य वर्णाश्रमाद्यनि- यामकत्वेन प्रकृतेऽविचक्षणात् शारीरेति । शरीरगतमामरणस्थायि तदधिकृत्य हि विधिनिषेधादि- प्रवृत्तिः । तवैव च परेषां विवाद: । चारक्रमादीति । सूर्यगत्या प्रथमादितिथीनां मेषादिराशी नां चन्द्रसञ्चारेण कृतिका दिनक्षत्राणां च क्रमस्वीकारेपि मान्यादिवारक्रमे नानन्यथासिद्धं लिङ्गास्ति । अथाप्यनादिशिष्टपरम्परापरिग्रहेणैव तत्क्रमसिद्धिरिति यथा, तथैव “यं ब्राह्मण” इत्यादि पूर्व। पूर्वपररम्परयै ब्राह्मण्यादिसिद्धिरिति भाव्यम् । ब्राह्मण्यादीनामदृष्टविशेषशक्ति विशेषादिरूप- त्वेपि पूर्वपूर्वपरिग्रहपरम्परैव प्रमाणमिति पुरस्तादुक्तम् । नन्वयापि चातुर्दर्थं मयासृष्टमित्युक्त- ब्राह्मण्यादिमनुष्यत्वावान्तरजातिसद्ध वेपि ततोप्यधिकसूतमागवादिजातिसचे किं प्रमाणम् ? । तथा च सर्वा अपे जातयस्साङ्केतिक्य एवेति न जातिव्यवस्था सिद्ध्यतीत्यत्राह- मनुष्यत्वादीति । अनुलोमेति । पूर्वपूर्वजातीयपुसोत्तरोत्तरजातीय स्त्रियामुत्पादिता अनुलोमारसवर्णचष्टादयः । एतद्वि- परीतक्रमेणोत्पादिताः प्रतिलोमास्तूतमागधादयः । अनुलोमप्रतिलोमपरस्परसम्बन्धेन जातास्तङ्की - ः । तथा च श्रीपाद्मसंहितावचनं- चर्यापादे प्रथमाध्याये “सत्वं रजस्तमश्चेति वैगुण्यं कमला- सन । तन्मयीं तनुमास्थाय ससर्जाहं पूरा प्रजा” इत्यारम्य त्रिगुणात्मकशरीरसम्बन्धपूर्वकं सत्यादि- गुणका भगवता मुखबाहूरुपादती व्यवस्थितवर्गसृष्टिमभिधाय तत्तणकर्तव्य विशेषाच्चो- पदिश्यानन्तरं “शूद्राशूद्रस्य मायका, सा च खा व विस्मृता । ते च स्वा च क्षितीशस्य ताव स्वाचाग्रजन्मन” इति वर्णानां विवाहयोग्यस्त्री नियमं प्रदर्श्य, “खासु प्रजास्सजातीयाश्चातुर्वर्ण्य- कळै मणम्, नीर्मेल् मिदन्दुवरुवदु मुदलिय अडैयाळङ्गळाल् काण्बदुबोल्, प्राह् मणादि तूदिगळैयुम् अदऩ् अदऩ् विळैवाऩ सिल कार्यङ्गळैक्कॊण्डु काणलाम् ऎऩ्ऱुम् सिललासरायर्गळ् सॊल्लुवर्। इव्विदम् ब्राह्मण्यादिजादिगळ् अवयवङ्गळिऩ् अमैप्पु मुऱैदाऩ् ऎऩ्बदै ऒत्तुक्कॊळ्ळादु, सत्वम् रजस् मुदलिय कुणङ्गळिऩ् तूक्कल् ताऴ्त्तलाल् जादिल्यत्यासम् एऱ्‌पडुगिऱदु ऎऩ्बोर्क्कुम् नाम् सॊल्लुम् समादारम् इदुदाऩ्, इऩ्ऱु ञायिऱु नाळै तिङ्गळ् ऎऩ्ऱ वारमुऱैगळै ऎप्पडि तॊऩ्ऱुदॊट्टु वरुवदाल् आगूबियामल् ऒत्तुक्कॊळ्ळुगिऱोमो? अव्विदम् इदिलुम् आक्षेपम् इरुक्कलागादु ऎऩ्ऱुदाऩ्। मऩिदऩ् ऎल्लाम् ओर् इऩम् ऎऩ्बदु तविऱ मऩिदऩुक्कुळ् ब्राह्मण्यादि जादिबेदम् इरुक्कुमागिल् अदुलोमम्, प्रदिलोमम्” मुदलिय सङ्गा ३७ सङ्कीर्णोत्पत्ति निभवत्वात्वगोमायुत्वसारमेयत्वादिजातिमे कविजातीयसंसर्ग बेसरात्पत्ति सङ्कीर्णोत्पटिं विरोध सर प्रवृत्त वैदिगमार्गम् वॆऱुम् जीवऩोबायम् मट्टुमऩ्ऱु। वैदिकमार्ग बहुविधनियनको पितादिक्रमेण Gun बुद्धि- मितीरितम् । अपरेतरजाती च गुण्डगोळकसञ्ज्ञिते । जारे रुत्पादिता वर्णास्यवर्णाtre atey । भर्तृका गुण्डोसी गोको विधवासुतः ।” इत्यादिना, “प्रतिलोमानुलोमाभ्यां प्रतिलोमानु- लोमतः । बहवस्सङ्करा जाता यथामीरादिजातयः " इत्यन्तेन सङ्करजात्युत्पत्तिप्रकारा बहवो दर्शि- ताः । पराशरभाघवीये चाचारकाण्डे द्वितीयाध्यायेऽस्य विसरो बोध्यः । घटि इति । किमनुलोमादिषु ब्राह्मणत्वक्षत्रियत्वाद्योरेकैकमस्ति उतोभयम् ? अथवोभयातिरिक्तम् । आये एतद्वा तद्वेति नियामकाभावः । द्वितीये विरुद्वजातिद्वयसमावेशप्रसङ्गः । तृतीये तथा कचिदप्यदर्शनेन प्रमाणाभाव इति कथमनुलोमादिजात्युत्पत्तिघण्टेतेति भावः । कचित्पितृगतजातिद्वयातिरेकेण जात्यन्तरोत्पत्ति निदश्यैतत्समाधत्ते- अश्वत्त्वगर्दभत्वेति । इम जातयः ब्राह्मण्यादिस्थानापन्नाः । विजातीय संसर्गेति । अश्वगर्दभीसंयोगेनेत्यर्थः । अत्र बेसरेत्येव पाठः । कल्पनुकोशे- “अथ वेसरः । सद्रर्भोऽश्वावरजस्सन्तुष्टो मिश्रजः क्ष्मी” ति पाठात् । वेसरः- Chirag इति भाषायां प्रसिद्धः । तथा चात्र यथाऽअलग भत्वादिव्यतिरेकेण वैसरत्वादिरन्या जातिरङ्गीक्रियते, तथा प्रकृते- प्यनुलोमादौ ब्राह्मणत्वक्षत्रियत्वादिव्यतिरेकेण सूतमागधत्वादिजातिस्वीकार इति तृतीय एव पक्ष: प्रमाणवानित्याशयः । उत्पत्ति २ Gura- उत्पत्तेस्सम्भववत् । सम्मानाविरोधः । यदपि पूर्वमुक्तं “वैदिकमार्गस्य बुद्धिपौरुषहीनपुरुषजीविकार्थत्वमिति, तदपि निराकरोति- वैदिक- मार्ग इति । क्लेशोत्तरेति । सानोपवासतपः बलेशन हुळत्वादित्यर्थः । पित्रादिक्रमेणेति । प्रिय- हितपरमातृषितगुरुप्रभृतिभिः प्रवर्तनादित्यर्थः । एतदुक्तं भवति- “ब्राह्मणस्य च देहोयं नोप- भोगाय कल्पते । इह क्लेशाय महते प्रेध्यानन्तसुखाय चेति” रीत्या सर्वस्वदक्षिणया सर्वबन्धुपरि- त्यागेन सर्वमुखी ब्रह्मचर्येण तपसा भद्रया यावज्जीवं गुरुकुल आत्मानमवसादयेदित्यादि- (कलप्पु) जादिगळ् उण्डागिऩ्ऱऩ ऎऩ्बदु ऎप्पडि पॊरुन्दुम्। मेल् जादिक्कादऩुक्कुक् कीऴ्जादिक्कारियिडम् पिऱन्दवऩ् अनुलोमऩ्। इदऱ्‌कु माऱिप्पिऱन्दवऩ् मदिलोमऩ् कलन्दाल् जादियऩ्ऱु ऎऩ्ऱु वित्तान्दमल्लला ऎऩ्ऱु इङ्गु सिलर् केट्पर्। कुदिरै कऴुदै मुदलिय जादिगळ् उण्डागियिरुक्क, कुदिमैक्कुम् कऴुदैक्- कुम् उण्डागुम् कोवेऱुक्कऴुदै ऎऩ्ऱुम् ऒरु कलप्पु जादियिरुप्पदुबोल् कण्णाल् काण्बऩवऱ्‌ऱिल् कुऱ्‌ऱम् ऒऩ्ऱुम् सॊल्लमुडियादागैयाल् इङ्गुम् ऒरुविद दोषम् इरुप्पदाय् तॆरियविल्लै। ३८ देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभङ्गे शकिं ६००। अनादिषेद- १९६०७२६०३ २६० Gunce माऩ नडप्पै ऒरुवऩ् कट्टिऩ् टङ्गै वलङ्गै पोवे पौरुषहीनजीवि गतानुगतिकलोकनाये मूल अविच्छिचसम्प्रदाय ३५१ की pm asad gaer (५००) १। शरीरत्तै आत्मा ऎऩ्ऱदु तवऱु rp ऎऩ्गिऱ शरीर आत्मा अनुपपन्न “अवयवितयेदकुर्वाणैः " की लोक- प्रसिद्ध बहुविधनियमक्लेशोत्तरत्वात् बुद्धिपौरुषहीनजीविकार्थत्वं न सम्भवति । नोवविधविविध- दुःखसन्ततिभागिनी काचिज्जीविका भवितुमर्हति । पित्रादिक्रमेण प्रवृत्तत्वाङ्गतानुगतिकलोक- । नार्थत्वमपि न सम्भवति । न हि पितरस्वं पुत्रं विमलभन्ते । ते पि स्वपितृभिर्विप्रलब्धाः, तपि च तथेति चेत् । न तर्हि विप्रलिप्सुः कश्विदत्त भवति । यस्मात्प्रतारणशका स्यात् । इदम्प्रथमत एव कश्चिदनुष्टायापि धूर्तकः पराननुष्ठापयतीति चेत् । किमसौ सर्वलोकविलक्षण एय । यस्स्वयं सुख- लवविधुर आत्मानं यावज्जीवमवसादयति । नह्येतावतो दुःखराशेः प्रतारणसुखं गरीयः । कथं चैनमन्ये प्रेक्षापूर्वकारिणोऽनुविदध्युः । केन वा चिहेनायमीदृशस्त्वया लोकोचरप्रज्ञेन प्रतारक इति निर्णीत इति। अधिकमुदयनग्रन्थादौ द्रष्टव्यम् । पूर्वोक्तं वैदिकमार्गस्य राजादि सङ्केतसिद्धसमय- तुल्यत्वमपि प्रतिक्षिपति - अनादिवेदमूलेति । Liy- मार्गः । का इत्येव पाटः । केनचित् कल्पितेत्यर्थः । @cos - सव्यदक्षिणहस्तविभागः । तत्र हि पूर्वपुरुषसङ्केतं विना । नान्यन्मूलम् । न तथा वैदिकाचार इत्यर्थः । २pmupa- अवर्जनीयतयाऽऽपतितं किञ्चि दातिष्ठ । । पूर्व “शरीरप्राणवैश्वानरे” त्यादिनोक्तेषु शरीरात्मवादं निराकर्तुं प्रतिजानीते शरीर Gin आत्मेति । स्कूलोहमित्यादीनाम् अयो दहतीति प्रतीतिवत्पृथक्प्रतिपच्यन संसर्गमूलकत्वेन भ्रान्तित्वस्यानन्तरमेव वक्ष्यमाणत्या शरीरात्मवादस्य निष्प्रमाणकत्वादित्यर्थः । उक्तामेवानुपपसिं विवरीतुं देवात्मनो वैधर्म्य, वैषम्यपि स्थूलोहमित्यैक्याभ्यासोपपत्तिच राहान्तमाह- अवयव- सयेत्यादि महावाक्येन ।॥। बहिष्करणैर्वपुर्निरवयवको हङ्कारार्हः पुमान् करणातिगः । स्फुरति हि जनाः प्रत्यासरिमौ न विविचते तदधिगुरुतां शास्त्र रमेश ते परलोकनि । इति श्रीरङ्गराजस्तवे वैदिगसम्बादायम् पलविदगायक्लेसङ्गळ्, कडुम् नियमङ्गळ्, निऱैन्ददाय् इरुक्- कैयाल्, सिल सोम्बेऱिगळ् ताङ्गळ् वयिऱु वळर्क्क इव्विदम् कट्टिविट्टऩर् ऎऩ्ऱु सॊल्लमुडियादु। पाट्टऩार् तगप्पऩार् मुदलाग वन्द परम्बरैसम्रदावमाग इरुक्किऱ पडियाल्, इदिल् वञ्जऩैक्कु ऎदुम् इडमिल्लै।अनादिगालमाग वेदमूलमाय् इडैयऱादु ऒरुगिऩरुम् इन्द सम्ब्रदायत्तै इऩ्ऱु नेऱ्‌ऱु ऒरुवऩ् कट्टिऩ इडदुगै, वलदुगै नडैमुऱैयोल् अलक्षियमाग ऒदुक्कित्तळ्ळवुम् मुडियादु। fre फट शरी पाञ्चमीतिरूपाणिपादाविघात सरी” जाई विषय Gulaamrpg प्राता मात्मा एकरुप पोदु तोऱ्‌ऱारुक्कैयालुम् । । क्षु ra सर्वासुखादि- पराशरपदार्थ सूत्र एव स्फुटीभविष्यति । पाणिपादादिसङ्घातेति । जयस्ि विवरणम् । सिद्वान्ते सङ्घातातिरिक्तावयव्यभावात् । एतदुक्तं भवति । आत्मानोऽवयवसम्पाताल- कावे, आत्मनिवानेत्याणिधानापि प्रसङ्गः । तथाचात्मसिद्धिः - “नियमितवहिरिन्द्रिय- वरहितमनसोऽहमिति स्वात्मानमव्यतः करचरणाद्यवयवा न मावन्ते । यति चावयविन शरीरेऽहमिति गोवरेऽभ्युपगम्यमानेऽवश्यमवयमप्रतिभासेनान्यत्वविना भाव्यम् । ति सम्भवः, अवयत्री व्यवीयान् प्रचक्राति अवयवास्तु न केचन प्रथन्त इति । न चावयविनि पहिरिन्द्रिय- ग्राह्य एवायमियम इत्युत्प्रेक्ष्यम् । प्रषाणामाचात् । अन्तःकरण केवलस्यावयविनि नृत्यसम्मनाथ । वायोस्तु रूपाद्यभावाद केरलस्पर्शापात्तयोपलम्यः । तन्नापि ताशाने कावयवातिभासस्येव । स्पृश्यमान इव पादाविति न तेन व्यभिचार’ इति । इति । पाञ्चनीतिकेति । एतेन कार्यद्रव्य- गतानां आगन्तुकविशेषगुणानां कारणगुणपूर्वकत्वनियमेन कथमतत्पूर्वकवरी चैतन्यगुणस्तम्भये- दिति सूचितम् । “पञ्चसूतसङ्घाते ‘त्यनुक्त्या “पत्रमौतिकपाणिपादसङ्घाते"त्युक्तयाऽधिकया, शरीरे चैतन्याङ्गीकारे, शरीरस्य पाणिपादादिसङ्घातरूपत्वेन पाणिपादादिषु प्रत्येकं तदङ्गीकार- प्रसङ्गेन शरीरत्यावेळचेवनाविति इति दोषेोपि दर्शितो भवति । “सङ्घापरार्थत्वा’ ‘दित्यु- करीत्या aareerata शरीरस्यापि सङ्घवात्मकस्य परार्थत्वेनात्मनथापरार्थत्वेन कथमुभयो- क्यमिति कथनाय सङ्घाशन्दप्रयोगः । एवं युक्तिमात्रेण तयोर्वेदे निरूप्य प्रत्यक्षोपि free- यतिक्रमं शरीर इति । “इकु” रित्य विवरणमिदम् । अहमिति प्रत्यर्थ- इदॆऩ्ऩुडैय दया भासमानस्वात्मन इदमिति परार्थत्या मासमान देहामेदो नोपपद्यत इत्याशयः । “वहिष्कर मैं “रित्यस्वार्थं विवृणोति- चक्षुरादिकरणेति । “स्फुरती’’ त्युतरार्वादहष्यते । शरीरं नात्मा बहिरिन्द्रियग्रत्वात् पटवदित्यनुमानमिहामित्रेतम् । “बहिष्करणैरेवेत्यवधारणगर्भत्वमभिप्रेत्याह- चक्षुरादिकरणसंयोग कति जना त्यस पश्चानेन । इऩि शरीरमे आत्मा ऎऩ्ऱ विषयम् ऎडुत्तुक् कऴिक्कप्पडुगिऱदु। शरीरम् इरुक्कुम् पडियैप् पार्प्पोम्। आत्माविऩ् तऩ्मैगळैयुम् आराय्वोम्। इदु इरण्डुम् ऒरे वस्तु ऎऩ्ऩलामा कूडादा ऎऩ्बदु अप्पोदु विळङ्गुमल्लवा? शरीरम् पञ्जपूदङ्गळा लाऩ कै काळ् मुदलिय पऱ्‌पल अङ्गङ्गळिऩ् कूट्टु, ‘इन्द उडल् ऎऩ्ऩुडैयदु ऎऩ्ऱु नाऩ् ऎऩ्ऱ आक्कावैविड वेऱुबट्टुत् तोऩ्ऱुगिऱदु। कऩ्मुदलिय ज्ञाऩक्करुविगळाल् तोऩ्ऱि, अक्करुविगळ् वेलै सॆय्यादबोदु तोऩ्ऱुवदिल्लै आत्मावो, ऒरुमित्त ४० । देशिकाश्यप्रकाराव्याव्यासहिले परमतमते a प्रतिसन्धाता अहम्बुद्धिविषय बाहीन्द्रिय pnpg समाहित कर- अधिक काका प्रत्याहरणदशै as देहpani ३ तिऱ्‌काट्टिल् ional gamani इत्यनेन अन्ययः । तथा चानेन वाक्यद्वयेन देहात्मनोरस्वभावद्वयस्य समयः उक्तो भवति । बाह्येन्द्रियप्रत्याहरणदशायामप्यात्मभानस्याग्रेऽव वक्ष्यमाणतया तहिर द्ध- स्वभावी देहो नात्मेत्यर्थः । एतावता देहधर्मानुक्त्वा अथात्मस्वरूपमाह ज्ञाता इति आत्मनो ज्ञातृत्वमेव देहव्यावृतौ पर्याप्तं लिङ्गमित्याशयेन ज्ञातेत्युक्तिः । तदुक्तमात्मसिद्धी दृढ एवं शरीरे विरोधिगुणापातमन्तरेण कुसुमविलेपनगन्ध इव निवर्तमान चैतन्यसुखादिने गुणो भवितुमर्हति । न खलु तद्विशेषगुणा रूपादयस्तथा निवर्तन्ते” इति । “fararas” इत्येna विशदयति एक रूप इति । अनेन फलितमाह- सर्वावयवेति । अवयवसङ्घातस्य जीवत्वे समुदायस्य प्रत्येका- नतिरेकादात्मनोऽनेकरूपत्वप्रसङ्गः। एकस्यैवावयव विशेषस्य तत्वे तु सर्वशरीरव्यापि सुखादिशति- सन्धानं न स्यात् । अतिरिक्तजीवाङ्गीकारे च हृदयादिप्रदेश विशेषस्थितस्य तस्य धर्मभूतज्ञानव्याया सर्वावयवप्रत्यासत्तेर विशिष्टत्वात्सर्वशरीरव्यापि तदनुसन्धानं युज्यत इति भावः । अहङ्काराह इत्य- स्वार्थ दर्शयति– अहम्बुद्धिविषय इति । “करणाविग” इत्युक्तं विवृणोति- वाह्येन्द्रिय आ इति । करणातिगस्यैव स्फुरणोक्त्या फलितमाह- समाहित इति । अवहितस्येत्यर्थः । प्रत्याहरणदशेति । अत्र “स्वविषयासम्प्रयोगे चित्तस्वरूपानुकार इवेन्द्रियाणां प्रत्याहार” इति पातञ्जलसूत्रम् । “यथा मधुकरराजं मक्षिका उत्पतन्तमनृत्पतन्ति निविशमानमनुनिर्विशन्ते, तथे– न्द्रियाणि चित्तनिरोधे निरुद्धानीत्येष प्रत्याहार” इति व्यासभाष्यम् । वाचस्पतिरपि - चित्तमपि मोहनीयरञ्जनीय कोपनीयैश्शब्दादिभिर्विषये न सम्प्रयुज्यते । तदसम्प्रयोगात् चक्षुरादीन्यपि न संयुज्यन्त इति सोयमिन्द्रियाणां चित्तस्वरूपानुकार” इत्याह ! श्री विष्णुपुराणेषि- शब्दादिष्वनु- रक्तानि निगृह्याक्षाणि योजयेत् । कुर्याचिचानुकारीणि प्रत्याहारपरायण इति प्रोक्तम् । प्रत्याहरण– दign इत्यपिना धारणच्यानादिदशाग्रहणम् । उत्तरोत्तरदशासु वैशधं भाव्यम् । तथा च न्याय- परिशुद्धि:- अपि च समाहितधियामरसदादीनामपि निबाह्यकरणीनां मावया मनःप्रणिधा- पि, गृहालोकयोरिव देहदेहिनोमेन्दोपि स्फुरत्येव । निष्पन्नसमाधीनान्तु विशदतम इति विशेष इति । “एनमात्मा स्वतस्सियन् आगमेनानुमानतः । योगाभ्याससुवास्पष्टं प्रत्यक्षेण प्रकाशत इति च यमुनाचार्याः । स्पुरतीत्यस्यार्थान्तरमभिप्रयन्नाह देह इति । अनयोर्यद्यपि भेदस्स्फुरति अथापीत्युत्तरत्रान्वयः Gagurg वैधर्म्यम् । तदुक्तं यामुनाचार्यै- “उत्पत्तिमधात् वस्तुवाय् तोऩ्ऱुगिऱदु। शरीरत्तिऩ् ऎल्ला इडङ्गळुक्कुम् पॊदुवाय् साददुक्कादि कळै उणरुगिऱदु। शरीरत्तैप्पोल् इदु ऎऩ्ऱु तोऩ्ऱामल् नाऩ् ऎऩ्ऱु तोऩ्ऱुगिऱदु। लेकवनिका विका वेऱुबाडु तोऱ्‌ऱारिऱ्‌क, काय्न्द इरुम्बिल् 露 काण्गिऱवऩ्। इदम्बु सिवन्दु S Ep gn सविशेष स्थूली विद्यादिमत्यन । 梨 पारार्थ्यात्सन्निवेशविशेषतः । रूपादिवच्चातत्याही नात्या घटादिवत् । सहित्राददेद्दित्वादेहला– न्मतदेहवत् । इत्यादि साघनैन्याचे निषेध्य पणधिति ‘रिति । जय “जनाः प्रत्यासरियन विति’ इत्यस्य तदान्तप्रदर्शनपूर्वक वाक्यार्थमाह- Baitha इति । " विविक्त” रक्तमयो दहती” त्यादौ कृष्णेऽनुष्णे सायःपिण्डे वह्निर्माण रक्तवाहकत्वादीनां पृथक प्रति- पच्यनर्हसंसर्ग विशेषवशाद्यथाऽऽरोपः व्यवहारथ भवति, स्थन शरीरस्यात्मा थक्सिद्धत्वेन तद्धर्माणां स्थूलत्वादीनामात्मन्यारोपपूर्वकं " स्थूलोहं शोह” मित्यादयो व्यवहारा भवन्तीत्यर्थः । “तदेवं चैतन्यस्वभावः परिeat अयमात्मा मीरजलाशयन्यरमीनवत् जलसंरचन विविच्य स्फुटं चकास्ती “ति यानखतिरिह भाव्या । इयांस्तु विशेषः- पूर्वाधेयारिनधर्माणा- Heartstorieः । se aardrataये आत्मनीति । मतच, तत्र तत्र प्रवृनेन्द्रियेण तद्धर्माणामेव ग्राह्मत्वेन देहविशेष्यकचाक्षुषज्ञानेन देहधर्माणामेवावगाहरु सम्भवादुक्तम् । आत्म- नव चक्षुराद्ययोग्यत्वात् । न चैवमापे दृष्टान्ते अमेयच चक्षुरादिग्रहणयोग्यत्वात्कदाचिदयोधर्मा अपि वहावारोप्यन्तामिति वाच्यम् । आरोपे सति निमित्तानुसरणात् । न हि निमित्तमस्तीत्यारो पोवश्यम्भावी । बुद्धेरपुरुपदन्यत्वात् । वस्तुतस्तु प्रकृतेपि आधेयधर्माणामेवाधारे आरोपः । शरीरस्य आत्मानं प्रत्याधेयत्वाद्विधेयत्वावेति । प्रत्ययो ज्ञानम् । व्यवहारश्शब्दप्रयोगः । “वदधिस्तां शाख’ “मित्यादेश्त्वयमर्थः । हे शते शाखं त्वदाज्ञारूपं शास्त्र, परलोकौस्तित्ववादिनि आस्तिके अधिकारिणि, अधिगुरुतां अवर्ततां चरिवाथमस्त्विति । यदप्युक्तं “यादि इत्यादिना स्वनादिप्रत्यक्षस्या’ पीनरुष्णा” इत्यादि प्रत्यक्ष तुल्यत्वं तदपि दूषयति- दीपस्येति । अयं भाव:- “सेयं दीपज्यालेति प्रत्यभिज्ञा- प्रत्यक्षस्य नैक्यं पूर्वापरज्वालयविषयः । वर्तितैलाद्यवयवसंयोगरूपकारणभेदेन प्रतिक्षण ज्वाला- कण् मुसुलिय इन्द्रियङ्गळाल् काणमुडियामल्, मऩम् कुवित्तु तयाऩिप्पवऩुक्कु समादि निलैयिल् काणप्पडुगिऱदु। आग इन्द वेऱ्‌ऱुमैगळाल् इरण्डुम् वेऱु ऎऩ्ऱु अऱियलाम्। काय्न्द इरुम्बैक् काणुम्बोदु इरुम्बु सिवन्ददु।इरुम्बु कूडुगिऱदु ऎऩ्ऱु व्यव हरिक्किऱोम् इरुम्बु वेऱु नॆरुप्पु वेऱु, इरुम्बु सीवप्पऩ्ऱु, करुप्पु। अदु सुडादु आऩालुम् मेऱ्‌कूऱियबडि पेच्चु वऴङ्गुगिऱदु। अदुबोलवे नाऩ् करुप्पऩ् इळैत्- तवऩ् ऎऩ्ऱाप्पोलुळ्ळ वऴक्कॆल्लाम्। इरण्डु पॊरुळ्गळ् पिरिविऩ्ऱि ऒऩ्ऱिगिऩ्ऱास् ऒऩ्ऱिऩुडैय तऩ्मैगळै मऱ्‌ऱॊऩ्ऱिल् वजिट्टु पास्परम् माऱाडिच् चॊल्लुगिऱोम्। अदुदाऩ् इरण्डिडत्तिलुम् मेऱ्‌कूऱिय व्यवहारत्तुक्कुक् कारणम्। मेलुम् ’ नेऱ्‌ऱि ४२ देशिकाशनप्रकाशव्या स्यासहिते परमतमट्टे श्रीक्षा per दी विषयप्रत्यमिवादिGuno अन्यथासिद्धिसम्भाव प्रत्यक्ष “अग्निरुण्ण” इत्यादि प्रत्यक्ष& Common Canon ६६० ६१ अनन्यथासिद्धव्यतिरेकप्रत्यय - Co मेदावश्यभावात् । ऐक्यप्रतीतिस्तु साजात्यालम्बनाम्युपपद्यते, अचिननिर्वापितारोपितदीपज्वाला- । वत् । ततश्च तत्प्रत्यक्षं सम्भाव्यमानान्यथासिद्धि । एवं “स्थलमेहमित्यादिश्रत्यक्षमपि “रक्त स्स्फटिक” इतिवत् संसर्गविशेषमूलभ्रमरूपत्वादन्यथासिद्धमिति । एतेन प्रत्यक्षं कथमन्येन बाधाई भवति। सर्वेभ्यस्तस्य बलीयस्त्वात्” इति चोवं परिहृतं भवति । असम्भाव्यमानान्यथासिद्धेरेव तस्य प्राबल्यव्यवस्थापनात् । इदं चाग्रे भविष्यति । अग्निरुष्ण इति । नास्य पूर्वस्येव कथञ्चिदपि अन्यथा- सिद्विस्सुवा । यद्यपि कस्यचिद्धातुर्वैषम्यादिना “अभिरनुष्ण” इति विपरीतप्रत्ययो भवति, तथापि तस्य दोषमूलताया सर्वसम्प्रतिपन्नत्वेन, न तेन, उष्णत्वप्रत्यक्षस्य बाधादिकमिति बोध्यम् । ननु दीपैक्यप्रत्यभिज्ञाया ज्वालामेदानुमानेनास्तु घामः । इयं दीपज्याला पूर्वतो मित्रा, तत्सा- मग्रीमिन्नसामग्रीप्रवृतत्वादिति । स्थूलोहमित्यादीनान्तु न तथा बाधो दहश इत्यवाह - अनन्यथा- सिद्धव्यतिरेकेति । मम शरीरमिति व्यतिरेकप्रत्ययात्, अहं शरीरमिति कदाप्यप्रत्ययात् तेन तदन्यथासिद्धेर्दुर्वचत्वात् तस्य भेदसाधकत्वेन देहात्मनोर्वेदस्सिद्ध इति स्यूलोहमित्य भेदबुद्धि- र्बाधितेत्यर्थः । ननु विवेकिनां “मम शरीर” मिति शरीरात्यनोर्भेदे प्रतिपन्ने कथं स्थूलोहमित्य- दापोदयः । “इम पास्फटिका” इति मेदे प्रतिपन्ने कथं वा “रक्तस्स्फटिक इत्यभेदभ्रमः । जपात्वस्फटिकत्वाभ्यां भेदग्रहेपि, रक्तत्वस्फटिकत्वाभ्यां मैदानाद्भवति तादृशोऽभेदभ्रम इति चेत्, इहापि अहन्त्वशरीरत्वाभ्यां भेदेऽवगतेपि, अहन्त्वस्थूलत्वाम्यां भेदानवगमात् स्यूलोहमिति अभेदबुद्धिर्जायत एव । अहन्त्वस्य स्थूलत्वाविरोधित्वात् इति गृहाण । तदुक्तं चण्डमारुते- " स्थौल्यं माहमर्थभेदः । न चाहन्त्वं स्थूलत्वावच्छिन्नप्रतियोगिताकमेदः । शरिरे च शरीरत्वमेवा- हमर्थभेदः । अतस्तद्धपि भ्रमोपपत्तिरिति । इयांस्तु विशेष: स्फटिके जपाधर्मलौहित्यमात्रारोपः, न तु जपायाः, प्रकृते तु स्थौल्यस्य तन्द्धर्मिणचोभयस्याहमर्थ आरोप इति । । ननूक्तमेव " मम शरीर “मित्यादेरिशला पुलकशरीरख्यपदेशतुल्यत्वमित्यत्राह- मम शरीरमिति । शिलापुत्रकातिरिक्तशरीरसद्भावस्य सर्वप्रमाणबाधितत्वेन शिलापुत्रकस्य शरीरमित्यादौ लिरुन्दु तूङ्गाविळक्कु ऒरेगॊऴुन्दाय् ऎरिगिऱदु ऎऩ्गिऱोम्।नवर्वैय्ै “ऒऩ्ऱॆऩ्- ऱालुम् अदु ऒऩ्ऱऩ्ऱु। अव्वप्पोदु ऎण्णॆय्यैक् कुडित्तु, तिरियैत् तिऩ्ऱु वॆव् वेऱु ज्वालैगळ् अङ्गु किळम्बुगिऩ्ऱऩ। अवै ऒऩ्ऱुबोलिरुप्पदाल् ऒऩ्ऱॆऩ्गिऱोम्। आगैयाल् - नाऩ् इळैत्तवऩ्” इत्यादि वयवहसरङ्गळ्, नॆरुप्पुच् चुडुगिऱदु” ऎऩ्बदु पोल् उण्मैयाऩ पेच्चल्ल। ऎऩ्ऩुडैय इळैत्त उडल् " ऎऩ्बदुदाऩ् सरियाऩ क्रा देहात्मभ्रम बाधित सेकसिकमाधिकारः “सम शरीरम्” पुनकशरीरादिदृष्टान्तः अनुपपन्न। “माया” नकुशी Ln Gol “हस्” Lon। प्रत्यक्षविरुद्ध pmGurGeo अर्यान्तर अनुमानागमप्रवृत्ति पाविधान्या शिला- ५ ३० मालशब्द स्वरूपपर्याप के काGBp शरीरयन्या- दोपकाि } पष्टथा औपचारिकत्वेनारोपित भेदविषयकत्वस्त्रीकाराम तत्तुल्यत्वमिति भावः । यत्तु “भम शरीर- मिति निर्देशो “ममात्मे’ ‘तिवङ्गौणो भविष्यति” इत्युक्तं तवाप्याह- ममात्मेति। “आत्मा जी धृत देहे स्वभावे परमात्मनी " त्यादिकोशानुसारेणात्मशब्दस्य स्वरूपवाचितया, “मम स्वरूप” मित्यादाविव तादृशव्यवहारस्य मेदसाधकत्वं न युज्यते । असच्छन्दस्यात्र देहादिविशिष्टपरतथा आत्मस्वरूपशब्दयोश्च स्वरूपमात्र निष्कर्षकत्वात् षष्ठयुपपत्तिः । शरीरशन्दस्तु न क्वापि स्वरूपपरः प्रयुक्तः प्रत्युत “मम गृह” मित्यादौ गृहादिशब्दवत् अर्थान्तरवाची दृष्ट इति न स आत्मशब्द- स्थानीय इत्याशयः । ननु शरीरसङ्गात्मत्वं प्रत्यक्षाधिगतम् । न च प्रत्यक्षप्रतीपतया पराक्रमितुं अनुमानागमौ प्रभवतः । व्याप्तिव्युत्पत्यादिग्रहणे वाभ्यां तदपेक्षणात्, अन्यथा प्रपञ्चसत्यत्वप्रत्यक्षं तन्मिथ्यात्वानुमानानि बावन्तां विजयन्तां च ग्रावलवनवाक्यादीनि प्रत्यक्षविरुद्धानि । तथा च “अवयवितयेदं कुर्वाणै” रित्युक्तानुमानानि आगमाश्च कथं प्रत्यक्षविरुद्धं देहातिरिक्तात्मानं साथ- यिष्यन्तीति शङ्कायामाह - प्रत्यक्षविरुद्ध इति । अवेदं बोध्यं सत्यं दोषशङ्कानईप्रत्यक्षे अनुमानागमौ न प्रतिप्रवर्तते । तदर्हेतु कामं प्रतिबन्धं कुर्वत एव । दोषाव कचिद्विषयगताञ्चाक- चक्यादयः कचिच करणगता अल्यवष्टम्भतिमिरादयः । तेषु उत्तरेषामपसरणमेव तत्र तन्मूलक प्रत्यक्षस्य बाधकमिति यद्यपि न तेषु अनुमानागमादीनां बाधार्थमपेक्षा विद्यते, तथापि यत्र fare- गता दोषा विपरीतदर्शनं विदधति, तत्र विपरीतवासनावशादुत्तरोत्तरवा हक्प्रत्ययप्रवाहनिरोधायानु- मानागमादीनामवश्यमपेक्षितत्वं सर्वसम्प्रतिपक्षम् । यथा ज्याक्यप्रत्यक्षात्रा उद्भेदानुमानं, सॊल्। पॊम्मै काऩ्बदु उयिरऱ्‌ऱ वॆऱुम् उडल् मात्तिरम् ऎऩ्बदु ऎल्लोरुम् ऒप्पिऩ तागैयाल् पॊम्मैयिऩ् उडल्” ऎऩ्बदु नेर्मैयाऩ पेच्चागादु। आगैयाल् अदु इङ्गु उदाहरणमागादु। आऩाल् ऎऩ्ऩुडैय आत्मा” ऎऩ्ऱुम् उलगिल् पेच्चु वऴक्कु- वदाल्, नाऩ वेऱु आत्मा वेऱु” ऎऩ्ऱु प्राप्तमागादा ऎऩ् सिवर् केट्कलाम्, अ अङ्गु आगमा ऎऩ्बदऱ्‌कु इवरूपम् ऎऩ्ऱु अरत्तरैगैयाल्, यारु टैय स्वरूपम् ऎऩ्ऱु केट्पवरुक्कु ऎऩ्ऩुडैय स्वरूम् ऎऩ्ऱु विडैदरुवदुबोल “ऎऩ्ऩुडैय आमा” ऎऩ्ऱुम् पदिलळिक्किऱोम्। ऎऩ्ऩुडैय वीडु ऎऩ्बदुबोल् ऎऩ्- ऩुडैय शरीरम् ऎऩ्ऱ सॊल् आगैयाल् अदु इङ्गुक्कुष्टान्दमादादु। प्रत्यक्षत् तुक्कु ऎदिराग ऊहितदल् सॊल्लल् मुदलियऩ् सॆल्लुबडियागादे। इङ्गु नाऩ् इऩैत् तवऩ्” ऎऩ्बदु पादयक्षमायिऱ्‌ऱे ऎऩ्ऱवादमुम् सरियल्ल, उण्मैयाऩ् प्रत्यत्तिऱ्‌ कल्लवो अत्तगैय मदिप्पु, मेलॆडुत्त प्रत्यक्षम् प्रममायिऱ्‌ऱे। अववाऱु अऩ्ऱु४४ देशिकाशथप्रकाशन्यायासहिते परगतम काणत्तु अडियोडु इल्लै” ऎऩ्ऩवॊण्णादु। रिरिक्कळॊऴिय वेऱॊरु जूसमिल्लै ऎऩ्ऱदुवुम् ऎण्वुम् पानङ्गळाले सखान्तरा सिद्धि, अतीन्द्रियविषयक योग्यानुपलमवाप शास्त्रप्रवृत्ति कूडुगैयालुम्, अवऱ्‌ऱै सैयादॊऴियिल्, इसैन्दवैदऩ्ऩैयुम् तळ्ळ- आत्मधर्मभूतज्ञानादीनामुत्पत्तिविनाशप्रत्यक्षोपमर्दनाय तन्नित्यता वेदका रामश्चापेक्ष्येते । श्रपश्च सत्यत्व, ग्रापनिमञ्जनादिप्रत्यक्षस्य तु मात्रयापि दोषशङ्काकळङ्कितत्वाभावात्, न तद्विप्रतिपत्तया अनुमाना- गमोदयः । एवं च प्रकृते देहात्मप्रत्यक्षस्य प्रत्यासत्यादिदोषमूलकत्वात् पूर्वोक्तानुमानागमयो- स्तद्वाधकवं युज्यत एवेति । एतचच्वं चास्मदीयाद्वैतरत्नतत्त्वपरीक्षायां चरमप्रकरणे द्रष्टव्यम् । नतु पृथिव्यादिद्रव्यचतुष्टयातिरेकेणास्याभिस्तच्चान्तरानङ्गीकारादर्थतस्तत्सङ्घातभूत- शरीरस्यैवात्मत्वमापतितमिति यदुक्तं पूर्व तदपि दण्डयति- पृथिव्यादिकवां इति । "” इत्यस्योपरिष्टात्, “अनुपपन्न” मित्यनेनान्वयः । यथासम्भवमिति । " अत्र पक्षी पततीत्यादि- प्रत्यक्षेण, “आत्मन आकाशस्सम्भूत” इत्याद्यागमेन चाकाशस्य, आगमेनैव आत्मनः, एवं काला- दीनां च तथातथा सिद्धिरिति भावः । “प्रमाण” इति बहुवचनं, प्रत्यक्षवदनुमानागम- योरपि स्वमते ग्रामाण्यसमर्थनादुपपद्यते । ननु आत्मादीनामनुपलम्भबाधितत्वात् “असन्निकृष्ट- बाचा च द्वयमत्र जिहासितम्। ताद्र्ध्येण परिच्छित्तिस्तद्विपर्ययतो पिवेति वचनेन बाधिते शास्त्र- प्रस्ययोगावगमात् कथमात्मादीनामागमात्सिद्धिरित्यलाह- अतीन्द्रियविषयेति । न केवलमनुप- लब्धिरभावसाधिका, अपि तु योग्यस्य सत अनुपलब्धिः । योग्याचाऽनुपलब्धिः । योग्यस्य- इन्द्रियसन्निकर्षादिप्रत्यक्ष सामग्री प्राप्तस्य । योग्याप्रतियोगिसन्वप्रसञ्जनप्रसञ्जित प्रतियोगिकत्व- रूपयोग्यतावती । यदि स्वादुपलभ्येतेत्येवं प्रसञ्जनाहेत्यर्थः । अन्यथा अनुपलब्धिमात्त्रेणाभाव- साधने तथा पिशाचादीनामप्यभावनिश्चयापातः । तथा चातीन्द्रियात्मादिविषये योग्यानुपलब्धि- कृतबाधाभावेन शास्त्रप्रवृत्तिर्निरर्गलेति भावः । उक्तानङ्गीकारे उपनिपतदनिष्टं उपदिशति - p इति । प्रमाणसिद्धाकाशात्मादीनामनङ्गीकारे तथात्वेन भवदभिमतपृथिव्यादिपदार्थवर्गोपि निगी- येत माध्यमिकादिभिः घटादिव्यवहारा अर्थशून्या व्यवहारत्वात्स्वामव्यवहारवदिति । अतश्शून्य- बाब एवं शरणं तब भवेदिति भावः । ननु “यत्रोपलभ्यते, तत्रास्त्येव, विपरीतन्त्वस्ति” इत्येष एव निर्णयः । किमनुपलब्धौ योज्यताविशेषाग्रहणेति वतचर्वाकान्प्रति उदयनोपालम्भ उदाहरति- प्रुदिवी मुदलिय नाऩ्गु पॊरुळ्गळ् तविऱ वेऱॆदुवुम् इल्लैयॆऩ्गिऱीर्गळ्। आऩ्लाङ्गु आगासम् मुदलियऩवुम् वेऱु प्रमाणङ्गळाल् किडैक्किऩ्ऱऩवे। पुलऩ्गळुक् कुप् पुलप्पड मुडियाद धर्मादिगळै पुलप्पडविल्लै ऎऩ्ऱमात्रत्तिऩाल् तळ्ळक्कूडादु। लोकायतिकाधिकार ४५ comp। prg अनुप योग्यायोग्य विभाग अनुपलम्भमात्र ऎऩ्बार्गळै * bir गृहाद्वहिर्गत चार्वाकस्सीरस्ता कविको विशेत्” भूतचतुष्टयसंयोग विशेष किण्वादिसंयोग २६० मशकवादिक Banda वस्तु Sh उपालम्भी चैतन्यगुप Sp*#pogsopas प्रत्येकसमुदायादिविकल्प दूषितः। शरीरावयव Gund चेतन की प्रायसमाथि पररगृहीततिसन्धान पर रोपकार नियम comentovumb and अवयव द्रव्यान्तरा ipsGior वैशेषि योग्यायोग्येति । तदुकं कुसुमाञ्जल वतीयस्तवके- गृहाहिगिताको चराको न निवर्तत । प्रत्युत पुत्रदारघनाद्यभावावतार सरस्ता शोकविको विक्रोशेत्” इति । जत आचार्यैरव तदेकदेशोऽनूदित इति भाव्यम् । लेखकानां वा हृदयजन्तीयमाचरितम् । अयं सदर्थः- चावके गृहद्वहिर्निर्गतसतिगृहे स्थितानां तदनुपलच्या तदभावावधारणे न स पुनर्नित ! सि तस पुत्रदारावनुपलब्ध्या उदभावागतौ मोरलाई शोकविलापादिनइतेि । ! “भ्यचैतन्यं कियादिभ्यो मदद विवदिति पूर्वोकमपि दूषयति भूतचतुष्टयेनि । प्रत्येकायेति । प्रत्येक येतन्यं, करीरे नानादेतनोपलधिः । समुदाये यदि साता- । नात्मात्मोपलब्धिविशेषप्रसङ्ग इति दूषितप्रायमेवेत्यर्थः । प्रत्ययं पृथक्चैतन्याङ्गीकारे दुरुदरें दूषणान्तरमाह शरीरावयवेति । ग्रामसमाधीति । अनेकग्रामण्यधिधितग्रामवदित्यर्थः । aar फलितमाह- परस्परगृहस्तिति । नानापुर विदेकदेहस्यचेतनेष्वपि स्मृत्यनुभवयोस्तामानाधिकरण्य- विरहेण farm “eets शामीत्यादिपरस्परगृहीता चैप्रतिसन्धानं न स्यादित्यर्थः । उपकारनियमेति- न केवलं उपकाराजियय एव, अपि तु ऐकल्या नियमेनोपकारानियावत् कदाचित्याणिपादादिकं परस्परं काय मामः । नतु न पृथिव्यादिभूतचतुष्ट्रयाकारस्य देहत्वं किन्तु तनो जातस्यातिरिक्तावयविन एवेति नोक्तदोष इत्यत्राह । विधित्यर्थः । अवै उण्डॆऩ्ऱु शास्त्रम् सॊल्लुम्, उण्मैगय मऱैक्कऴङऩ्ऱालुळ्ळ तुम्बोगुम्। काणक्कूडियवै कूडादऩै ऎऩ्ऱ वरम्बिऩ्ऱि काणादमट्टिलेये इल्लै ऎऩ्ऱु तुणिन्दु कूऱुवोरै मुऩ्ऩोर्गळ् पऴित्तुळ्ळार्गळ्। ‘वीट्टैविट्टु वॆळियिल् सॆल्ल पुऱ पट्ट, सार्वागऩ्, नडुवऴियिल् मऩैवि मक्कळैक् कादु इल्यैवर्गळ्” ऎऩ ऩित्तु मार्बिलडित्तुक्कॊण्डु तुवाम् ताङ्गादु अऴट्टुमे ऎऩ्ऱु। मण् जयम् मुदलिय पॊरुळ्गळिऩ् कूट्टुऱविल् देहत्तिल् पुत्ति ऎऩ्ऱ कुणम् किऱक्किऱदु पोदु वडियुम् मदुविऩ् मयक्कुम् सक्तिबोल ऎऩ्बर्। इस्कु म् केट्किऱोम्। उडलिऩ् ऒव्वॊरु उऱुप्पैयुम् तऩित्तऩिये पुत्तियुळ्ळदु ऎऩ्गिऱायार् अप्पोदु ऎऩ्ऩवागुम् तॆरियुमा? ओरुरुक्कुप् पलवदिगारिगळ् इरुन्दाल् आवदुबोल ऒऩ्ऱु सॊऩ्ऩदै मऱ्‌ऱु ऱॊऩ्ऱु केळादु ऒऩ्ऱुक्कॊऩ्ऱु उदवमऱुत्तु सुलहम् पिऱक्कुम्, पल उऱुप्पुगळ् * १३- ४६ देशिकाशयप्रकारान्याख्यासहिते परमतम mouth कादिक Gamsvg अर्थ सम्प्रतिपनोपादानावस्थाविशेष अचूर्षाका सुरक्ष विशेष प्रत्यक्षादि सिuिrunath, अनन्यथासिद्धत्यमिता विस्त अवयविनं gangli अवयवनतविशेषगुणकी अवनि विशेषगुण कॊळ्ळुवार्क्कुम् pas me भदशक्तिविषशतचादिremi सूहरिद्रावियोग न करवाकाटिय रूपरसादिविचितपरिणाम पाकादिनिसिचशिशेषवे प्रत्यवयव Spir । मुम् । ळुम् । STULIS वैशेषिकादि इत्युक्त्या चार्वाकयाप्यतिरिक्तावयविसङ्गावेऽनिच्छा द्योत्यते । तदुकं न्यायसिद्धा- अन जीवपरिच्छेदे अवयविनश्च दूषितत्वादिति पङ्क्तिव्याख्यानरतपेटिकायां त्वयापीत्यादिः । चावकिमपि अवयवी नास्त्येव । त्रसरेणुपुजस्यैव तन्मते वटादिरूपत्वाभ्युपगमात् इति । तथा देयं मध्यराशङ्केति बोध्यम् । Garbgni अर्थ इति- अस्याग्रे, निरस्तमित्यनेनान्वयः । सम्प्रतिपति । उपादानस्य योsवस्थाविशेषः, असमवायिकारणतया तदभ्युपगततन्तुयोगात्मकः तस्यैव पदशब्द- वाच्यत्वादित्यर्थः । प्रत्यक्षाहीत्यादिनाऽनुमानपरिग्रहः, पटस्तन्तुभिन्नः तदविषयकप्रतीतिविषय– त्वात्, घटवदिति । सिद्धिधाurga इति । नहि सुक्ष्म निरीक्षमाणैरवयवातिरिक्ता- वयव्युपलभ्यते । अनुमानं च व्यतिषङ्गविशेषसानां तन्तूनामेव पटात्मकत्वखीकारात् पटविषयक प्रतीतेस्तन्त्वविषयकत्वाभावेनासिद्धहेतुकं भवतीति भावः । न केवलमतिरिक्तावयविनि साधकं नास्तीत्येतावदेव वाचकमप्यस्तीत्याह- अनन्यथासिद्धेति । सूदयं घट इत्यादिप्रत्यभिज्ञया प्रत्युतयोरैक्यमेव सिद्धयतीति भावः । अस्वास्साजात्याद्यालंवदत्वासम्भवः अनन्यथासिद्धपदेन ज्ञाप्यते । अतिरिक्ताक्यव्यङ्गीकारमन्यास्याप्याह- अवयवीति । अवयवगुणपूर्वकल्पादकयविणा- नामित्याकृतम् । तथा च प्रत्यवपर्व चैतन्याश्रयसे उक्त एव दोष इति बोध्यम् । । प्रत्येकमवयवेष्यविद्यमान गुणोत्पत्नी पूर्व यान्युदाहृतानि न धान्यपि तवानुकूलानी- त्याह- मदशक्तीत्यादि । प्रत्यaagi इति । अवयवगुणानामवयवगुणपूर्वकत्व नियमा सिद्धावपि अतिरिक्तावयव्यस्तीकारेर थप प्रत्येकमपि ते गुणा अङ्गीकार्याः । नहि करका कठिना, यथोपर्लभ arararaafone, पाकेन पटो रतस्तदवयवाः पुनश्शुला इति भवति प्रतीतिः । युक्तिच- किण्वादिपरिणामसुराद्रव्ये प्रत्ययपूर्वरोपलब्धिवत् मदशतिरप्यावश्यकी । मदशक्तिव्यवि- सेर्न्दू ओर् उरुवददै उण्डाक्कुगिऩ्ऱऩ। अदुदाऩ् अवयवि। अदिल्दाऩ् पुत्ति पिऱक्- किऱदु ऎऩ्ऱु वैशेषिगर् सॊल्लुवदुबोल् नीङ्गळ् सॊल्लुवदाऩाल्, अवर्गळ् मदमे अवयवङ्गळिऩ् ट्टुऱवु तविर अवयवि ऎऩ्ऱु तऩित्तबॊरुळ् ऒऩ्ऱु काणामैयालुम्, मुऩ्ऩिरुन्ददुवेयिदु ऎऩ्ऱु पार्त्तवर् निऩैप्पदालुम् अदु सरियऩ्ऱे। अप्पडि नी कॊण्डालुम् अवयऩत्तिल्ल्लादगुणम् अवयवियिल् मट्टुम् तोऩ्ऱक्कूडुमा? मयक्कुम् सगदि, विषसत्तु, वॆऱ्‌ऱिऩैच्चिवप्पु, पऩिक्कट्टियिऩ् कडिऩत्तुवम्, वर्णम् सुवै १०६ कोकाथलिकभहाधिकार ४७ उपलम्भयुक्तयादिसिद्ध ं व्यवस्थित रूप अत्र tiger [६७६brent यथादर्शन अवयवगतरूपविशेषका चित्ररूप rath- अवयव रूपविशेष Spasp की पदा Computer अवयवसङ्घातGuangu अवयव तॆऩ्ऱिव्वळवुम् कॊळै वेणुम्। श्रवयवगतसितरकादिसमुदाय Quomu Com चित्ररूपGlossarpaGo पाणि- रिक्तशक्तिव नोपलभ्यत इत्यादिका बोध्या । नतु नायं नियमः, चित्रपटे व्यभिचारात् । न हि तन्तुषु प्रत्येकं चित्रमस्तीत्याशङ्क्य अतिरिक्तावयव्यनङ्गीकारपक्षे व्यभिचारं साक्षात् परिहरिष्यन् sarai aaraatarria यथादर्शनं तस्य नियमस्यात्रापवादेनात्रवृत्त्या व्यभिचारः कथञ्चित्परि- हरणीय इत्याशयवानाह - व्यवस्थितरूपतया इति । अयं बहुव्रीहिः । हेतुकर्भमिदं विशेषणम् । तत्र तत्र व्यवस्थितसितासितादिरूपवच्चात् तन्तूनां तेषु चित्रं न वर्तत इत्यर्थः । ळा नळी इत्ये- तत्पर्यन्तं शङ्काग्रन्थः । Daari Galguti इति । यथान्यत्र नीलपटादी अवयवगुणा- देवावयवेिनि तादृशगुणोत्पत्तिरिति कार्यकारणनियमो दर्शनबलादास्थीयते, तथा चित्रपटस्थले तेनैव दर्शवलेनावयवेषु विद्यमानैर्नानारूपैरवयविनि पटेऽतिरिक्त चित्ररूपमारभ्यत इत्यमेका नाप्य- श्रीमति पूर्वोक्तनियमस्यैतद्व्यतिरिक्तविषयकतया नावव्यभिचार इति भावः । नचैप न्यायश्श- रीरावयवेषु चैतन्याभावेपि शरीरे चैतन्योत्पत्ती प्रवर्ततामिति वाच्यम् । तन्तुषु चित्रत्वरूपजाति- विशेषावच्छिन्नरूपाभावेपि रूपत्वसामान्यावच्छिन्नरूपसच्चादुपपत्तेरसम्भवेपि देहावयवेषु ज्ञानत्व- सामान्यावच्छिन्नस्य कस्याप्यभावेनापादनायोगात् । अथ सिद्धान्तरीत्यावयवसङ्घातातिरिक्तावय- व्यनङ्गीकारे न पूर्वोक्तनियमव्यभिचार इत्याह- अवयवसङ्घातेति । यथा पटोनाम तन्तुसादाय एवं नान्य: कश्चित्, तथा चित्रमपि तन्तुगतनानारूपसमुदाय एव न तनामकं रूपान्तरं, “एकं evant न स्याचित्र वेदेकता कथमित्युक्तेः । तथा च चित्ररूपमपि प्रत्येकवृत्येवेति न सम- दाये चैतन्योत्पत्ती इदं निदर्शनमित्याशयः । अथातिरिक्तचेतनानङ्गीकारे, पूर्वं “भूतचतुष्टयसंसर्गविशेषे” त्यादिना भूतचतुष्टयसङ्घा- der प्रोक्तं दोष, पाणिपादादिसङ्घातश्शरीरमिति पक्षेपि सञ्जयति- DAG हत्या- दिना । भूतचतुष्टयसङ्घातस्य चेतनत्व पक्षप्रोक्तदोषप्रक्रिययेत्यर्थः । अस्य “सिद्धस्” इत्युपरितनेना- । मुदलियऩ माऱुबडुम्बोदु, ऒव्वॊरु अवयवत्तिलुम् पिऱप्पदागले काणगिऱोम् तऩित्तऩिये इल्लाद सिदरवाणम् अवयवियिल् वन्ददॆप्पडि ऎऩ्ऱाल्, कण्डवऱ्‌ऱुक्कु व्यागयाऩम् कूऱवेण्डामागैयाल्, अङ्गु अप्पडिये ऎल्लोरुम् पार्प्पदाल्, अदुवे अवविडत्तिऱ्‌कु नयायम् ऎऩ्ऱु ऒत्तुक्कॊळ्ळवेण्डियदुदाऩ्। usam कूट्टुऱवे अवयवि ऎऩ्बदुबोल्, अवैगळिलुळ्ळ वॆण्मै करुमै मुदलिय वाणङ्- गळिऩ् सोक्कैये सिदावाणम ऎऩ्बदुळिऩ् उण्मैयिल चित्तान्दम् कै काल्मुदल् ४८ पादादिकात शरीर सिर्फ ०

देशिक काराव्याव्यासहिते परमभङ्गे प्रत्येकसमुदायादिविकल्पदोष तुल्या पक्ष तर्क पिण्डः पृथग्यतः पुंसशिरःपाण्यादिलक्षणः” इत्यादिनहर्षिवाfर्ट अभि- येत। देहात्मबादल “नान्यवष्ट सरत्ययः क्रमात्। बाहनासङ्क्रमो नास्ति न च गत्य- न्तरं स्थिरे” इत्यादि न्यायाचार्याकडूपणGGana। । १ त्रयः । दोष ं तुल्य ं इति । पादयाण्यादिषु प्रत्येकं चैतन्यपक्षे अनेकवेतनाविज्ञानप्रसङ्गः । तत्सतु- are area eatsघातात्मकत्वेन प्रतीतिविरोधः, तदानीमपि प्रत्येकं तदपेक्षया उक्तप्रसङ्ग स्थ दुर्वारता चेत्यादिकमहनीयम् । एवं “अवयवितयेदं कुर्वाणैरित्युक्तरीत्या, तर्केणातिरिक्तात्मसिद्धि प्रपञ्च तत्रोक्तस्य तर्कस्य महर्षिपरिगृहीतत्वमाह - तर्क इति । “ततोहमिति कुवैत सञ्ज्ञा राजन करोम्यह’’ मित्युत्तरार्धम् । श्रीविष्णुपुराणे द्वितीयांशे जडभरतवचनम् । यतः पिण्डः शरीरं शिरःपाण्यादिलक्षणोऽनेकात्मकः ( आत्माचैक इति तस्मात् ) पृथक, ततः हे राजन्! अहमिति सञ्ज्ञा (शिरःपाण्यादिषु मध्ये) कुत्र करोमीत्यर्थः । प्रत्येक समुदाय चैतन्यपक्षयोरुभयोरपि दुष्टत्वा- । दिति तदाशयः । अत्र " इत्यादी” त्यादिना “शिविकादारसङ्घातः रचनास्थितिसंस्थितिः । अन्विष्यतां नृपश्रेष्ठ तदेव शिविका त्वया ॥ एवं वत्रशलाकानां पृथग्भावो विमृश्यताम् । क जातं छत्रमित्येष न्यायस्त्वयि तथा मयीत्यादि तत्रत्यवचनपरिग्रहः । अत्रैव तार्किकैरक्तानि दूषणा- न्तराण्यप्याह- देहात्मवादेति । कुसुमाञ्जली प्रथमस्तके अयं सोको त्यते । तदर्थव - Taara समुदायपर्यवसितं चैतन्यं तदा तथाभूतस्य देहस्य प्रतिक्षणसुपचयापचयाम्यामन्यान्यत्वेन पूर्वानु- भूतसरणं न जाघटीति । नान्यदृष्टमन्यस्मरति । नाध्येकावयवपर्यवसितं तत् । अपक्रमात् । कर- चरणाद्यमे चैतननाशेन पूर्वोक्तसरणानुपपत्तिरेव । नापि मृगमदवासनावासितवरान इव संसर्ग- वशादन्यवासनाऽन्यत्र सङ्क्रामति । यात्रानुभूतस्य गर्भस्थेन भ्रूणेन सरणप्रसङ्गात् । तयोरपि संसर्ग- सद्भावात् । नचोपादानोपादेयभावो गतिः- नियामका तयोस्तदभावात् नातिप्रसङ्ग इति वक्तुं युक्तम् । स्थिरे वस्तुस्थिरत्ववादिनां पक्षे तदसम्भवात् । तथाहि किं परमाणुपुत्र एवं शरीरम्, उधान्या कवि- दवयवी । नाद्यः, क्षणभङ्गपक्षे पूर्वोत्तरयोः परमाणुपुञ्जयोरुपादानोपादेयभावसम्भवेपि स्थिरपक्षे । तदसम्भावात् ! नान्त्यः, चिच्छिभकरचरणादीनां प्राक्तनशरीरं प्रत्येवोपादानत्या हृदानीतन- खण्डशरीरं प्रति अतथात्वेन पूर्वानुभूतस्येदानीं सरणानुपपत्तेरिति । यऩ सेर्न्दु शरीरम्, अदुदाऩ् सेदगम ऎऩ्बदुम् कीऴ् कूऱिय पक्षम् पोल् पिऴैबट्टदे यागुम्। जडबरदरुम् “इव्वुडले आगमालाऩाल् नाऩॆऩ्बदु कैयैया? कालैया? अवै- आगैयाल् नाऩ् ऎऩ्बदु उडलैविड वेऱुबट्टदु ऎऩ्ऱार्। अवयवसमुदायम् सचेतनमॆऩ्ऱाल् नेऱ्‌ऱु कण्डदै इऩ्ऱु निऩैक्कमुडियादु। क्षणत्तोऱुम् उडल् माऱुवदाल्। कुऱिप्पिट्ट ऒरु अवयवम् आत्मावॆऩ्ऱाल्, अदु लोकायतिकमनाधिकारः ऎऩ्ऩुमवऩुक्कु ४९ कारणम् इल्लै कार्यमुम् इल्लै ऎऩ्बदु तवऱु। हेतुफलभावा तेभ्यश्चैतन्य Chipal अनुक्षार्थ कष्ट तैक्ष्ण्यवतादिदृष्टान्त सनिवेशवै चिनीनाम उदाहरण हेतुकोत्पत्यादि हलकण्ठ निदर्शन। आठ कार्यविशेषानुगुणकारणविशेषाङ्क (धा। भावाभावरूपसर्व– अङ्गुम् । Loss का ननु शरीरे चैतन्यस्य तदवयवेषु चैतन्यापेक्षा तदा स्यात्, यदि कचित्कार्यकारणभावः पारमार्थिकस्स्यात् । स एव तु न सम्भवति । विकल्पासहत्वात् । यदा कार्य कारणव्यापारात्पूर्वमेव स्यात्, तदा तद्वैयर्थ्यम् । यदि च कार्य तदा न स्यात्, तहिं पञ्चादपि न खादेव । अतस्तचा- पादनायोगात्, नहि नीलं शिल्पसहस्रेणापि सितीकर्तुं शक्यमित्यवाह हेतुफलेति । narad केन “तेभ्य” इति पञ्चम्या, भृतचतुष्टस्य हेतुवन्निगद्यमानत्वात्स्वोत्क्तिव्याघात इति भावः । वस्तु- तस्तु प्रासादविशेषितसत्त्वस्यैव कार्यत्वरूपत्वेन, पूर्वकालाभ्यस्य विशिष्टसस्थात्मक कार्यस्वभाव- विरोधित्वाभावेन प्रत्युत तत्परिपोषकतया न किञ्चिदपहीयत इति च द्रष्टव्यम् । ननु “नित्य- areerत्येके नित्याचाच केचन । विचित्राः केचिदित्यत्र तत्स्वभावो नियामकः ॥ रुिष्णो जलं शीतं समस्पधानिलः । केनेदं चित्रितं तसात्स्वभावात्तव्यवस्थिति” रित्याद्युक्तदिशा कण्टक- तैक्ष्ण्यादिवत् सर्वमहेतुकमेवोत्पद्यत इति वदन्तं प्रत्याह- कण्टकेति । “केनेदं चित्रितम्” इत्याद्यनु- रोधेन, “स्वभावात्तद्व्यवस्थिति” रित्यस्यापि वैचित्र्यमात्ते स्वाभाविकत्वस्थापनपरत्वमेव युज्यते । न तु कार्यमा स्याहेतुकत्वपरत्वम् । सर्वस्य सामग्रधधीनोत्पत्तिमत्वेपि सा सामग्री न सर्वकरूपा, अपि तु तत्कार्यस्वभावमेदेन विचित्रा यथा कण्टकतैक्ष्यादाविति हि तदृष्टान्ततात्पर्यमिति भावः । तर्हि na कण्टकतैक्ष्ण्यादौ किं कारणमित्यत्राह इति । यथा सूच्यादिनिर्माणे प्रवृतः पुरुषः तचैक्ष्ण्यादिकं निघर्षणादिहेतुना सम्पादयति, तथैव कण्टकतैक्ष्य्यवक्रिमाद्यपि कुतश्चित्कारणादेवोत्पद्यते । यदि दृष्टं कारणं नोपलभ्यते, तर्हि अदृष्टा सामग्रयेवास्तु निर्वाहिका । अदृष्टं च तत्कण्टकवेधभाविवचेतनानुभवितपुरुषीयं आसूलात् कण्टकनिचितस्थावर भावप्राप्तिहेतु- वॆट्टुण्डुबोऩाल् ऎऩ्सॆय्वाय्? अदऩुडैय सक्ति, अदऩ्स्ताऩत्तिल्वरुम् मऱ्‌ऱॊऩ् ऱुक्कुत् तॊत्तुम् ऎऩ्ऱाल् तायिऩ् ज्ञाबगसक्ति पिळ्ळैक्कु ऒट्टुवदिल्लैये? परिणमिक्किऱ कार्यगारणङ्गळुक्किडैयेदाऩ् इन्नियमम् ऎऩ्ऩिल्, वस्तुक्कळ् स्तिरङ्गळ् ऎऩ्ऩुम् उऩ् पक्षत्तिल् मुऩ्बिऩ् वस्तुक्कळिडैये अत्तगैय उऱवुमुऱै इल्लैये? ऎऩ्ऱु न्यायाचार्यर् सॊऩ्ऩ तूषणङ्गळुम् इङ्गु निऩैक्कत्तक्कऩ। कारणम् कार्यम् ऎऩ्ऱ मुऱैये किडैयादु ऎऩ्ऩुम् नीदिव्यादिगळुडैय कूट्टुऱविऩाल् ज्ञानम् पिऱक्किऱदु ऎऩ्ऱु सॊल्ललामा? मुऩ्ऩिऩ् कोणल् मुदलियऩ कारणगार्यमुऱैये किडैयादॆऩ्बदऱ्‌कु उदाहाणमागमाट्टादु। अमैप्पु पलविदप्पट्टदॆऩ्बदऱ्‌कु उदाहरणमाम्। अङ्गुम् अदऱ्‌कुत् तक्क कारणम् वस्तुक्कळिऩ् ५० देशिकाश्यप्रकाशव्याख्यासहिते परसतमहे कार्यककण्ठ काचित्कखमावा वलम्बि यस्तु कारणत्यं परमार्थका कारङ्गळुक्कुम् बीलादिsicnew सर्व प्रत्यपि स्यात् m। @ स्वाभाविक सर्वदा सर्वकार्ये कुर्यात् औषधि उपाधि स्वाभाविकत्वोपाधिकव्यविकल्पका अतिप्रसङ्गा- सवस्यैकना, कावैकारणभाव puman मूलशैथिल्यादिदूषित- Do रणभावलाई की । । भृतातिघोराघौषरूपमेतज्जीषानुबन्धि च । सर्वस्रष्टाचेश्वर एवंविधं वैक्ष्म्यवक्रतादिरूपं वैचित्र्यं वचत्कर्मानुसृत्य तत्र विषत इति किमनुपपन्नमिति हृदयम् । ननु कार्यकारणभाव एव न विद्यते । । । कारणत्वस्य सर्वथा दुर्निरूपत्वादिति पुनरपि कुतर्कवरालम्बनेन चार्वाके प्रत्यवतिष्ठमाने समाधते- भावाभावेति । भावो घटादिः । अभावः ध्वंसादिः । कादाचित्केति । कार्यवर्गस्य पूर्वापरदशासु अनुपलम्भादिति भावः । अत्र “अवलम्बि” इत्यस्य “कार्यकारणभाव Gang” इत्युपरितनेनान्वयः । कारणत्वं कस्यचित्परमार्थोऽपरमार्थो वा, स्वाभाविकमौपाधिकं वेति विकल्प्य दूपगति - वस्तु इति । यदि दण्डादेः कारणत्वं पारमार्थिकं स्यात् तर्हि तस्य कारणत्वं पटादिकं प्रत्यपि स्यात् । न हि नीले कञ्चित्प्रत्यनीलं भविष्यति । कारणत्वस्य भ्रान्तिसिद्धत्वेना- परमार्थत्वे तु शुक्तिकारजतादिकं यदीयभ्रान्तिसिद्धं तस्यैव तत् विपयीभवतीति यथा व्यवस्था- प्यते तथैव प्रकृतेपि क्रियेत । ततश्च तदेव साकमिष्टमिति अत्र हार्दो भावः । स्वाभाविकत्वे दोष- माह- ९८ स्वाभाविकेति । - कारणलम् । कारणस्य तवं स्वाभाविकं चेत्, स्वोत्पत्तेरारस्य कार्यं कुर्यात् । स्वभावस्योत्पत्तिकत्वात् इत्यर्थः । नन्वौपाधिकं तदस्तु । तथा च तादृशोपाधिमती- । । aara adar andererrar star औपाधिकेति । कारणत्वोपास्वाभाविकत्वे कारणPatr सर्वदा इत्यत्राह । कारणत्वस्य aratees earnमति पूर्वोक्तदोषातिप्रसङ्गापातः । उपाधेरौपाधिकत्वे तस्यापि तथात्वं, तस्यापि तथात्वमित्यनवस्था व्यादिति भावः । मूलशैथिल्येति । नीलादीनां पारमार्थिकत्वमभ्युपगम्य तद्वैवर्येण कारणत्वस्य काल्पनिकत्वं वा स्वया लमेव शिथिलीकृतं भवति । नीलादीन forearmararatha सद्धत्वात् पारमार्थिकत्वे कारणत्वमपि पारमार्थिकं भविष्यति, Far- परमार्थत्वेपि तथैवेति भावः । मूलशैथिल्यादीत्यादिनेदमप्यत्र विवक्षितं कस्यचित्कारणत्वं परमार्थ एव । तथापि तस्य नियतप्रतियोगिकत्वाङ्गीकारात्पत्वपुत्रत्वादिवन्न सर्वान्प्रति प्रis प्रसङ्ग उचितः । एवं तत्सहकारिसाचिव्ये सति तत्चत्कार्यकरणशक्तत्वमेव कारणत्वं तच्च कारणस्य उण्डु। इङ्गु सिलर् “ऎल्लावस्तुक्कळुम् ऒरुमैयमिरुप्पऩ ऎऩ्ऱु कॊळ्ळुगिऱोमायि ऩुम् अवैगट्कुक् कररणम् किडैयादु, ऒऩ्ऱु ऒऩ्ऱुक्कुक् कारणमावदु उण्मैयाऩाल् ऒऩ्ऱुक्कॆऩ्बदेऩ्? ऎल्लावऱ्‌ऱुक्कुम् कारणमागट्टुम्; उण्मैयाऩ निलव का लोप्पॊरुट्टुम् नीलमेयल्लवा? कारणमावदु इयऱ्‌कै ऎऩ्ऩिल्। इयऱ्‌कै कुणम् ऒरु नाळुम् माऱुबडादागैयाल् ऎप्पोदुम् कार्यसृष्टि नडन्दबडिये इरुक्कवेणुम्। एदो ५१ ङ्गळागैयाले नाम्र mmsane तर्काभासं उभवान्तm Camp भधि- नियामकvorum, नित्य insonaceaesaree, व्यक्ति- निगमिल्लादबोदु, अवै मात्र कार्यकारणभावनियम: Gangst अतिप्रसङ्गादिदोष, विशिषव्याति- । स्वाभाविकमेव । न च सहकारिप्रतीक्षणेन तस्य स्वाभाविकत्वहानिरुपजायते । प्रयुन तत्प्रती- । गस्य rea कारणत्वस्वभाव प्रत्यनुकूलत्वमेव । आलोकादिसनिधानेपि नान्यः पार्था Redia । aaaaa । aapas प्रतितपराहतत्वप्रसञ्जनीयानित्वादेरिहाभावेनार्य afare aft तर्काभाति । तपञ्चके भावः । सर्कतदाभासादिविवेचनं न्यायपरिशुद्ध चतुर्थाध्यायादधिगन्तव्यम् । एवं कार्यकारणभावे aratataप्रसङ्गात् परिहृत्य तदभावे स्वयमनिष्टं प्रसजयति उभयान्तेति । ध्वंसत्यर्थः । Arrear at च क्रमेण पूर्वापराधित्वात् । तद्वत्वं च तत्प्रतियोगित्वम् । अविनियामकेति । नियामकत्वेति पाठस्त्वनन्वितः । पूर्वावधिनियामकं कारणम् । उत्तरतनियामकन्तु नाशकम् । अव नाशकग्रहणं दृष्टान्तार्थम् । यथा घटो विनाशकसामग्रीमासाद्य विश्वंसत इति दर्शनागुण्या- दङ्गीकार्य, तथैवोत्पादकसामग्रीमा उत्पद्यत इत्यपीति भावः । नित्य इति । उत्पादकविनाशकयोरुभयोरप्यभावे घटादिकं वस्तु गगनादिवत् एकतो नित्यं वा स्याद, अपस्त- शशविषाणादिवद तुच्छं वा स्यात् । न तु कदाचित्वा न भवतीति । कदा भावः कदाऽभाव इत्यत्र नियामकाभावादित्यर्थः । ननु भवतु व्यक्तिमा कार्यकारणभावः, नत्वेवजातीयं तञ्जातीयं प्रतिकारणमिति जातिविशिष्टव्यक्तिद्वये । तथा च यव्यक्तित्समनन्तरं यद्वयक्तिसम्भवोध्यक्ष्यते, तोक्योः परस्परं कार्यकारणभाव इत्यङ्गीकृत्य, मिक्षुपादप्रसरणन्यायेनान्ततस्तत्रापि कार्य- कारणभावो नास्ति, यथादर्शनं तत्तद्वयतिखभावादेव सर्वयुपपद्यते यत इति कार्यकारणभावाला- पस्य सुलभत्वादिति गूढाभिसन्धिकतयाऽऽकायामाह व्यक्तिमात्रेति । कार्यकारणभावस्यान्वय- व्यतिरेकाभ्यां निश्वेतव्यत्वेन तस्यचानेकत्र दर्शनावृत्तिसम्पाद्यत्वात् व्यक्तिमात्रे च दर्शनानुस्तम्भ- बाद, कचित् गर्दभव्यक्त्यनन्तरं घटोत्पत्तिदर्शने, सापि घटकारणं स्यात् एवमन्योन्यस्येत्यव्य- वस्था सादिति हृदयम् । नतु तत्तजातीययोः कार्यकारणभावे यतिसम्मe: ara- शिकः, तदन्यव्यक्तेरपि तद्व्यक्तिकारणत्वं स्यात् । तस्या अपि कारणतावच्छेदकजात्याक्रान्तत्वा- दित्यतिप्रसङ्ग एवेत्यत्राह - विशिष्टव्याप्तीति । विशिष्टस्य जात्युपाधिक्रोडीकृतस्य । व्याप्ति:- ऒऩ्ऱिऩ् सॆयऱ्‌कै ऎऩ्ऩिलुम्, अन्दऒऩ्ऱु इदऱ्‌कु इयऱ्‌कैयाऩदा सॆयऱ्‌कैयाऩदा ऎऩ्ऱु केट्पोम्। अप्पोदु मुऩ् सॊऩ्ऩदोषमॆल्लाम् इदिऩुम् वरुम्। आगैयाल् कार्यगारणमुऱै उलगिल् किडैयादॆऩ्बर्, इवर्गळुडैय इन्द युक्तिगळ् ऎल्लाम् अडिम्- पडैयिलेये तवऱाऩवैगळ् आगैयाल् कुयुक्तिगळ् ऎऩ्ऩत्तक्कवैयाम्। मुऩ्ऩुम् पिऩ्ऩुम् इल्लामल् नडुप्पट्टदागत् तोऩ्ऱुम् वस्तुक्कळुक्कु, मुऩ्निलैयै वरैयवुम्- पाया- ५२ देशिकrrrrrrव्याख्यासहिते परमभङ्गे व्यक्तिविशेषनियम यथादर्शन व्यवस्थितourey, Pram।of Gu “तेभ्यश्चैतन्य- मित्यादिस्वसिद्धान्त, स्वाभ्युपगम, स्ववचन, स्वप्रवृत्तिविरोधी धातु, उपपति- जात परपक्षका सिद्धान्त साधिकेsangat, निरसा ं यथालोक- मिष्टानिष्ट्रप्रातिपरिहारार्थप्रवृत्तिका लोकविरुद्ध कार्यकारणभाव ८६२६० ६६ वाद- प्रवृत्तयादिक घडि। कार्यकारणभावनियमः । सर्वासां व्यक्तीनां कारणतावच्छेदकधर्मविशिष्टत्वेपि व्यक्तिविशेषनियमः प्रत्यक्षमनुसृत्य प्रवर्तिष्यते । प्रत्यक्षस्यैव सर्वातिप्रसङ्गचस्मरत्वादिति बोध्यम् । उक्तानङ्गीकारे बाघकमावेदयति- @iir इति । अन्ते श्रुतस्य विशेषशब्दस्य प्रत्येकं सम्बन्धः । तेभ्यश्चैतन्य- मित्युक्त्यैव कार्यकारणभावाङ्गीकारसूचनात् खसिद्धान्तविरोधः । अनेन बृहस्पत्यादीनां पूर्वेषा- मभ्युपगमविरोधो दर्शितः । अथ च स्वाम्युपगमविरोधः । एवं स्ववचनस्यापि । मनोवाक्कायप्रवृ- चिषु पूर्व स्वाभ्युपगमशब्देन स्वमनःप्रवृत्तिरुक्ता । इदानीं वाक्प्रवृत्तिः । अनन्तरं स्वप्रवृत्तिः । अत्र प्रवृत्तिः कायिकी ग्राह्या । क्षुभिवृत्तेर्भोजनस्य च कार्यकारणभावं बुद्ध्या भोजने प्रवर्तते हि । नन्वयं सर्वापि प्रवृत्तिगतानुगतिकन्यायेन समुत्पन्ना न निरूपणमर्हति । अतो न तद्विरोधोत्साक- मनिष्ट इत्याह- उपपचीति । तथा च निरूपकाणां शास्त्रप्रवर्तकानामपि ईयेव प्रवृत्तिरिति तद्विरोधो नोपेक्ष्य इत्याशयः । निरस्तमिति । पूर्वं “अवधिनियामकorg” इत्युपक्रमात्, ततो यथोचितं विपरिणतस्य “अवधिनिय मकाळ” इत्यस्य “निरस्त’ ‘मित्यनेनान्वयः । तथा चाविनियामकाfirpuri liuo दोषां सम्म अवधिनियामक १६०२० निरस्तमित्यखण्डवाक्यार्थः पर्यवचन्नः । किं बहुनोक्तेन, कार्यकारणभावानङ्गीकारे, येय- मिदानीं आपयोदतिः, सापि तव न घटले । तवनिर्धारणाद्यहेतुत्वादित्याह- स्थालोकमिति। । प्रवृत्तिका ूख इति । अनेन “श्रीयसे दूयसेचत्वं विभेषि च ततस्ततः । इष्टं प्राप्तुमनिष्टं च निवर्तयितुमुद्यत” इत्यादिरीत्या स्वक्रियाव्याघातादिकं ज्ञापितम् । कुम् कारणत्तैयुम्, पिऩ्निलैयै वगुत्तिडुम् नासगत्तैयुम् कॊळ्ळामऱ्‌पोऩाल्, अवै ऎक्कालत्तु मुळ्ळवैगळागवो, अल्लदु ऎक्कालत्तुम् इल्लादवैगळा कलो अमैयुम्। इऩम् इऩमागवऩ्ऱि, तऩित्तऩियाग कार्यगररणक्रमम् सॊऩ्ऩाल् पॊरुळिल् माऱाट्टम् नेरिडुम्। इऩम् इऩमागच् चॊल्लुम्बोदु पॊरुळिल् माऱाट्टत्तै प्रत्- यक्षनिलैमैयैक् कॊण्डु तडुक्कलाम्। आगैयाल् कार्यगररण उऱवुमुऱैयै नीङ्गळ् कै विडुवदु, उमदु मुऩ्ऩोर्गळुडैयवुम् उमदुडैयवुम् करुत्तुक्कुम्, उमदु पेच्चुक्कुम् उमदु सॆयलुक्कुम् मुरण्बट्टदागुम्। नीङ्गळे सिल हेतुक्कळैयिट्टु पाबक्षगण्ड ऩत्तुडऩ् स्वबक्षस्ताबनम् ऎऩ्ऱ कार्यत्तै नडत्तुगिऱीर्गळे? अदॆप्पडि? नीरिप्पोदु ऎऩ्ऩोडु पेसुवदुम् ऒरु पयऩुक्कुम् हेतुवल्लवागैयाल् वीणेयऩ्ऱो?। श्र atraanaaधिकारः अऱिवु तरुम् सूऴ्निलैयै ऒत्तुक्कॊण्डु, अऱिवै ऒदुक्कुवदु उसिदमल्ल चैतन्यश्चाश्रमाद वि तत्तैगगॊण्डु ळऩवुम् तऩ्ऩैयुम् कऴिगगुम् ऎऩुम् Arraft प्रकाश शिवं चैतन्यकाश sobt सजा- मुण्डु ऎऩ्ऩुमिडम् आदिम यनिरूपितहेतुस्त्यादि। प्रतिमाजस्यमgob तत्र । एवमिता न परेषां शरीरे चैतन्यीकारपक्ष, प्रसङ्गात् कार्यकारणभावनिराकरण a fares, इदानीं चैतन्यसामग्रथा चैतन्यान्यथासिद्धिवादमा पूर्वो प्रतिश्चियति- चैतन्यसामग्रीति। उपलम्भेति । Eat atति कर्मकर्तृपतिपिना सर्वसम्प्रतिपत्वात् वत्र कर्मणो टादेखि कर्तृविशेषणवचेतनक्रियाया अपि प्रत्यक्षत्वमवर्जनीयमिति, न तस्याग उचितः । नच तद्धेतोरेवेति लाघवन्यायावतारस्सम्भवति । अनुमितिविषय एव लाघवस्यानुसर्तम्यत्वात् । न चार्थ । प्रत्ययः प्रवत्यादिलिङ्गकानुमितिरेवेति वाच्यम् । अत्यन्तातीन्द्रिये वस्तुनि त्वया rear अनी- कारात् इति भाव्यम् । ननु हं वेत्यादी बुद्धिसामग्रचेव बोद्धविशेषणता et a चैतन्यसङ्गावापेक्षा तावतापि सिध्यतीति वेदाह - चैतन्यसामग्रि इति । वेद्मीति चापरोक्षाव- are । यदि ज्ञानसापी विदधात्वर्थः तर्हि तस्याः प्रत्यक्षाप्रत्यक्षसमुदायरूपत्वेन न प्रत्यक्षता सम्भवति । वचेतनं च प्रकाशत इति, तदन्युपगतज्ञानसामग्रथा अप्रकाशमानत्वात्, प्रकाशमानज्ञानस्य च तेनानभ्युपगमासन्मतमसमञ्जसमेवेति हृदयम् । एतच कचिदुदाहरति- समजागरेति । खमदक्षायां तत उत्थानदशायां च या घटादीनां ज्ञानधारा, तत्राधस्य “अयं घट” इति ज्ञानांशस्यैव प्रकाशमान, न तद्धेतुभूतायाः । तथासति बाराचटकस्य तस्याद्यत्वं न स्यात् । ततः पूर्वमपि घटविषयप्रकाश- सुखात् । एवमनिरूपितहेतुकस्मृत्यादिस्थलेपि । अत्र एवमेव पाठो मान्यः । न तु निरूपितस्मृतीति । “साचिन्ताद्याः स्मृतिबीजस्य बोधका” इत्युक्तरीत्या यशोद्बोधकेन ज्ञातेन उद्धसंस्काराद समृतिरुदयते सा निरूपितहेतुका । यत्राटमेवोपगुरुते संस्कारोद्रोधाय न हेत्वन्तरमध्यक्षसिद्धं, सारिनिरूपितहेतुका । एवं च चरमोतायां तस्यां तत्सामग्रया अनिरूपितत्वेनाप्रत्यक्षत्वाद स्मृतिरेव प्रकाशत इति वक्तव्यम् । अतो न ज्ञानसामग्रचा ज्ञानस्य चरितार्थतासम्भव इति भावः । ननु सर्वथा चैतन्यमनपेक्ष्यैव प्रवृत्यादिकमुपपद्यत इत्यतदृष्टान्तो दर्शित एवेति चत्रापि कचित् चैन्यमपेक्षणीयमित्याह प्रतिमेति । देवासुरादीत्यादिना मनुष्येष्वेव परकायाप्रवेशानुगुणसिद्धि- । । तज्ञानत्तै उण्डाक्कवल्ल कारणक् कुवियलै मट्टुम् ऒप्पुक्कॊण्डु अवैगळा- नडुविल् अञाामेदुक्कु ऎऩ्बा, लेये जञऩगाायङ्गळै ऎल्लाम् नडगगिऱोम्। जञाामॆऩ्बदु पादयमागत्तॆरिवदु, अञर्ङ्गराणक्कुवियलिल सिल अप्पदयक्षमाऩ इव्विषयम् सअप्रददिलो विऴिप्पिलो मुदऩ्मुऱैयागक्ञनाम उण् डागित् तोऩ्ऱुम्बोदुम् कारणमिऩऩदॆऩ्ऱु तॆरियादु तिडीरॆऩ निळैवु तोऩ्ऱुम् DAGUIJLG३४ देवासुररा देवी नागैयाले, विलगुम् आपका प क Coun इत्तालेगळिवळमुम् म्।वॆट्टि नाट्टिऩ् कॊम्बु उय्युमिडत्तिल् कळैन्दवे तिऩमाग वेऱॊञ् देवनाविष्ठान र स्यापरादिशाधिकवके यापक कुळे। धिए यत्रो विवक्षिताः। पावे। वीस हि दिवा आवेशसम्भवति उपदेशसायादेशयेति । जीवस्य परवाचे प्रथमचरीर तथा निर्जीव तिष्ठति । तत एव तव तदा कर्याचद चक्कथादेशो धर्मभूतज्ञानव्यातिः । तदा प्रsairat et । ज्ञानस्य तु विपचः । सर्वत्र देववाद्यविशकल्पनयातुचित्त्वात्सर्वान्तर्यामिण- एप या पेटिका । न्तर्याभ्यारेशस सार्वत्रिकत्वात्प्रति– मानां जन्यनमिति कथं विवाहित उक्त सर्वकर्माराध्येति । ततक्ष तचत्फलविशेषार्थमनु- द्विवेात्कर्मभिराल सङ्कल्पविशेषात्कचित्कार्य, कपिनेति नियमस्तीति भावः । कुसुमाञ्जली - देवतानभिधानेन एकिानपि पैति । देवaravart गुणप्रीयदि सर्वेवरस्य “घमेदस्तिः निशिष्यािदित्यः । प्रत्यभिज्ञानं- “सोहं पाणः विव्याय’ति । विन्यखं तदुक्त- न्तान्दरेण्यान्तेदिशति - ६ इति । सर्वेतवस्थापनेनेत्यर्थः । सादीनां देहेन माकः । “सन्तन्यद्विवेष्टित ‘गिति हृच्यते । पाचन दुतयः पूर्व प्रदर्शिताः, तासामन्यथासिद्धा तद- दर्शयति cartor इति । जीवानामानन्यात्सर्वत्र स्प कान्ति। बबैकन कचिचेतननुप्रवेशात् शुष्यन्ति साथ तेनैव तदानन्त्येन, विविध विधि सम्पोषि अन्यान्यशाखोज्जीवनं चोपपद्यते । विभिश्ववेतनाधिष्ठानपि भाegrate सौerer च निर्वहतीति नैवात्ययावोदाहरणमित्यादयः । यत्तु केहपरिग्रहस्य पूर्व प्रति धारादीति वाक्पश्येन । भवति यन्तु तिर्यग्य सत्यता । विर्कोर था कोटिक व्यक्ति’ स्यामु प्रनुष्य- Gura ta उणरविऩ्ऱि पॊम्मै पेसुगिऱदु ऎऱु निऩैत्तिरुक्कुमिडत्तिलुन् Gerardam आवेचित्तु निऱबदा लुम्, SMUT OUR LI पूर्वकमागगे पेसुसु कडैबॆऱुगिऱदु। इदुबोलवेदाऩ् तामरै मलर्वदुम् रुवरुम्, मऩिदऩिऩ् उयिर्प्पुक् कॊळ्ळप्पडुम् वॆट्टि नाट्टिऩ् कॊम्बुगळ् उयव- मणिदऩ। प्राणिगळ्, तावरङ्गळ् इवैगळिल् मेऩ्मेलॆऩ ऒऩ्दै ऒऩ्ऱु ऎण्णिक्कै काधिकार ४३। asamoola maa निरक्षक शरीरशुतिमा, शारीरानन्यविशे शरीरातिरिक पुण्यपापमूठ- pron सर्वकं निर्वाह के निरसतम्बर- कम धमाके किनारusin ob, Brown विपिनम्। तिर्यकत्वादिभाषय “वाचिकैः पश्चिमत शरीरयति स्वर” इति वचन । सामा वतय यतः अवधी भवति । एकशन विहितपुण्यकर्मणि करणत्रयेण द्रव्य चषा । एवंविधं महुळं पाएं संसारिभिः “कोटि- देव सुजति जन्तुरिव बणावेम् । एवं सदा सकलजन् सापराध” जिरीत्या तशा । तर शिष्ट कथं मनुष्यजन्मन्यः तिर्यस्यावरजन्मनामाधि- स्थले जीवानां पूर्वशरीरावचिरनिर्ण- मनं विप्रवेश सम्भवत । अथैने देहातिरिकात्मसद्भावनिरूपण देहोली- पैनीने साधिते, पूर्वोक्तं तत्सम्मतमोरूपं च निराकरोति- Qus एति । वरोरातिरिक्तमादिविषयं वक्ष्यमामार्थद्वयस्य क्रमेण हेतुज्ञय- पर्वत । तथा हि-या शरीरनिवर्तिन मुक्तिः । एकदेहध्वंसेपि देहा- सदा सम्भाव्य तथा कथं मोक्षः । एवं पुण्यपापमुलसुखदुःखमोक्य- भवन शारीरसङ्गीयादिकमल व पुण्यपापफलत्वेन परिमिति शृखारितेत्युक्तरीत्याऽनुचितत्वात् दुःखमूलत्व- मिश्रादिनाचा ! अतो नैवंल्पनीयमिति भावः । ननु न पुण्यं नानुवं वा किंविष्टिषु । तावन्हल्पमे तु कन्नमेव दोsवशिष्यते । तत्कार्था- मां निर्वादादित्यवाह प्रतिनियतेति । नित्यस्वायमस्स earnterta ཝུཏྟཱཝ ཡ ཨཀ सिखायें व कल्पनागौरवस्याप्यभावेन प्रत्यक्षस्येव ख- २७ । । यिल् विञ्जि निऱ्‌पसम् अव्विद ऱॆप्पुक्कु तॆहगिवाऩ पायङ्गळ् विञ्जियिरुप्पदाले कूडुम्, देहमे आत्मा ऎऩ्ऱु वादिक्क इदु पोदुमाऩ करणमागादु। इप्पडि देहत्तै विड ओरुदंवदिल् कर्माऱुगुणयाऩ तुक्कङ्गळै अनुबविप्पवऩाऩ आत्मा निलैत्तदिऩाल्, शरीरम् तॊलैदलो, शरीरम्गॊण्डु अऩुबविक्कुम् आऩन्दमो, मो ऎल्लागार्यमुम् अददऱ्‌कॆऩ्ऱु एऱ्‌पट्ट प्रत्यक्षगारणङ्गळा- लेये नडवागिऱ्‌क, ण ङ्गदुक्कङ्गळुक्कॆऩ्ऱु तऩियाग धर्माधर्ममॆऩ्ऱ अप्पत्यक्ष कारणङ्गळैक् कट्टवेणुमो, इदु वॆऱुम् सुण्बऩैयऩ्ऱो ऎऩ्ऱु सिलर् केट्पर्। पऴ- Gunsere wh * देशिकाशमाकाशयामासहित पराभ मॆऩ्गिऱाऩ्ऱु कॊळ्ळप्पार्त्ताल् युण्डायिरुक्कच्चॆय्दे ऩुवुम् पिऱवादे - Guru@scd_maraशास्त्रसिद्ध प्रहादहनुमदादिकृत्तान्वकीय, धापयविशे- यॊऴियवेण्डागोवॆऩ्ऩिल् पादिक प्रसङ्ग प्रत्यक्षानुमानलौकिकाता ॐ प्रकाश– Litgun Ge

अGSH के सम ferreranara " एवैनं प्रीतः प्रीणातीत्यादिश्रुतिप्रतिपनेश्वरशीतिकोपात्मकधर्माधर्महद्विरिति साः । अष्टाङ्गीकारे दोपमार्थक्येापस्या परिहरति- इति । कार्य इति। अदृष्टस्य कारणत्ये कचिद्दष्टसामग्रयां सत्यामपि अविलम्माद कार्यविनापातः । स्वेतरसामग्री- सुमधानकालीन कार्यानुत्पतिप्रयोजकाभावप्रतियोगित्वस्यैव कारणताग्राहकत्वात् । तदुकं कुला- लेन दण्डमपि चक्रमष्टाभावाच भ्राम्येत् । तृषितजनसमावर्जितादपि कुम्भादम्भ आस्ये न परिसेति । प्रादेति हिरण्यासुरेण विषजलाग्न्यादिभिरुपद्रुततनयो महाभागवतः प्रमादः भगवत्सङ्कल्पाददृष्टवैकल्येनापद्वर्गान्मुक्तोऽभूदिति कथा श्रीविष्णुपुराणादितोवगन्तव्या । तदुक्तं दैत्येन्द्रसूदोपहृतं यथाहलं विषम् । जरयामात्र मतिमानविकारमपत्सरी’ति । “नदी हाता- हला नाम तज्जे हालाहल विष ‘मित्यायुर्वेदविद इति श्रीविष्णुचित्तव्याख्या । हनुमतिति- दायां हनुमद्वाली अतिटस्य ज्वालामालाकुलस्याप्ययेर्न इनूमति दाहकत्वं पूर्ववदेवेति कथा श्रीमदमा- यनुसन्धेया । तदु- “दृश्यते च महाज्वालः करोति न च मे रुजम् । चिशिरस्यैव सम्पात लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठित” इति । शपथविशेष महर्षीणा बोध्यः । तत्र कारणे सत्यपि शापाद- । प्रतिवन्धन कार्यानुत्पत्तिदर्शनादिति भावः । इदन्तु बोध्यस् कपिचास कारणोपदारेणैव ‘कार्यकरत्वम् । तस्यैतावन्मात्रार्थत्वात् । तथा च न चकुम्भसावादावर विलम्बेन कार्य- विलय हति । । वदनम्– ननु नित्यस्यागमस्य सति प्रामाण्य एवं वक्तुं शक्येत । तदेव तु न भवति । निषस वेदस्य “अर्थ शब्दरचने’ त्यादिरीत्या विरचितत्वाभावेन वक्तृतात्पर्यमूलकत्वाभावादर्श॥ बुद्धी सम्बन्धस्यैव सामान्यतोSसिद्धेः । तथा सति का कथा यथार्थार्थसम्बन्धरूपप्रामाण्यस्येत्याशङ्कय समाधत्ते- समाध- प्रत्यक्षेत्यादिना pulaa) इत्यन्तेन प्रकरणेन । अनुपाना मन्तृत्वेपि वाकयान्वायादः । वैदिकानाप्तागमयो परिणाय “लौकिकासागमे” । मऱैगळ् सॊऩ्ऩवऱ्‌ऱिल् ऎदैयुम् पादिक्कमुडियाददुबोल्कल्पऩै ऎऩ्ऱु पळुसुमत्तवुम् - मुडियादु। अबात्यक्षदर्य धर्मङ्गळैक्कॊण्डाल्, प्रत्यक्षगारणङ्गळ् इरुन्दालुम् ऒरु समयम् अदिरुष्टक्कुऱैविऩाल् कार्यम् पिऱवादॊऴियवेण्डावो ऎऩ्ऩिल्, इदु ऎमक्कु इष्टमाऩ केळ्विये। प्रह्लादऩुक्कुम् मऱुमारुक्कुम् तीयिट्टबोदुम् सूडु उऱैक्कविल्लैयल्लवा? रिषिसाबऩ्गळिऩालुम् कण्ड पॊरुळ्गळ् पयऩऱ्‌ऱुप्पोगिऩ्ऱऩ। प्रत्यम्, अनुमागम्। उलगत्तारुमैत्तसॊऱ्‌कळिलैगळुक्कुप्पॊरुळुम् करुत्तुमुण्डु। लोकायतिकमनाधिका: इम अर्थसम्बन्ध (yonigga निव्यायम प्रायितया cund रुमा- (permiage शयदोष अवध NG व्युत्पत्तिसिद्धपदार्थसंवन्ध प्रतिष्ठित । । कण्ठ खभावशक्ति- SST माकाङ्गासयोग्यतेसाGL कळुळ्ळबोदु ८५ प्रकार[pro तत्प्रकारेण । प्रत्यक्षस्वेन्द्रियार्थसन्निकर्षवशात्, अनुमानस्य साध्यहेतु- सम्बन्धरूपन्वाप्तिपक्षधर्मणादिज्ञानमूलकतया, लौकिकासामवस्थ शब्दरचनाहेतुभूव पुरुषतात्पर्य- बुद्धिद्वारा चार्थसम्बन्वोस्तीति भावः । ननु नित्यागमे पुरुषबुद्धिपूर्वकत्वाभावेपि न किश्विदीयते प्रत्युत पुरुषाशयदूषितत्वरूपदोषाभावेन वेदगिरां प्रामाण्यमेव प्रतितिष्ठतीतियेचत्राह- नित्या- गम इति । अयं भाव:- शब्दप्रामाण्ये न केवलं पुरुषाशयदूषितत्वाभावमात्रं कारणम् । तथा सति उत्स्वमायितवाक्यस्यापि Tera Faraarपि प्रामाण्यप्रसङ्गः । तत्रार्थविशेषविवक्षया शब्दप्रयोगाभावेन केवलजिहा जल्पनमात्ररूपत्वाद न पुरुषतात्पर्यमूलकत्वमिति तस्यापि प्रामाण्वकारणत्वेन न तत्र प्रामere इति चेत्, नित्यागमेप्येवमेवेति निध्यायतु भवानिति । समाधानवाक्यं । arraशक्तीति - अयमाशय:- “औत्पत्तिकस्तु शब्दस्यार्थेनाभिसम्बन्ध” इति gatariयेन प्रोक्तन्यायेन जलाग्न्यादेशशैत्यौन्यादिशक्तियोगस्येव शब्दानां व्युत्पत्ति सिद्धपदार्थबोधकत्वस्यापि स्वभावसिद्ध- स्वात् तस्य चात्रापवादाभावेन वैदिकगिरामषि बोधकत्वमस्त्येवेति । ननूत्स्वभाषितवास्येपि प्रत्येकं पदानामर्थवोधकत्वमस्त्येव ततत्र को विशेषो वेदवाक्यानामितिचेदाह - यत्पदस्य यत्पव्यतिरेकप्रयुक्तान्नयाननुभावकत्वं दृश्यते तस्य तेनाकाङ्गेत्युच्यते । दानाate- दानावधि- लम्बेनोच्चारणमासत्तिः । अर्थावधी योग्यता । तथा च एतस्त्रितयसच्चेन नित्यागमवाक्यानां इति । चिकत्वसम्भवात् उत्खनायितवाक्येषु पदार्थावगमेपि योग्यताद्यभावेन वाक्या- eferrer अस्त्येव मिथविशेष इति भावः । ननु वैदिकगिरामाकाङ्क्षादियुक्तत्वेपि नित्यत्वेन तात्पय भात् कथं तदवगमेपि वाक्यार्थप्रत्यायकत्वमिति चेत् । शृणु अबाधितार्थबोध- arette facered तात्पर्यपर्यवसितत्वेन तद्ब्रह्मादेव शाब्दबोधोपपत्तेः । वस्तुतस्तु नित्याममपक्षेपि “श्रुतिस्मृतिर्ममै बाज्ञे” त्याद्यनुसारेण वेदस्वेश्वराज्ञारूपत्वाङ्गीकाराच दीयतात्पर्यस्य ग्रहणादेव बोधो- इयः । तदुक्तं न्यायपरिशुद्री- “अहोपले पुणक्षताक्षरवत् बोधकत्वेपि अभिप्रायविरहादर्थ- परत्वं न स्यादिति चेत् । न । प्रतिपन्ने निर्वाचे चार्थे प्रधाने बोधकत्वस्यैव तात्पर्यरूपत्वात् । । । । यारुम् उरैत्तदल्लाद नित्यवेदम् ऎऩ्ऩुम् उङ्गळ् मुदऩूलुक्कु अवैगळ् ऎङ्गऩम् कूडुम्। कऩविल् पितऱ्‌ऱिऩ सॊऱ्‌कळ्बोल अदु करुत्तऱ्‌ऱ तऱ्‌सॆयलाऩ सॊऱ्‌कळे यल्लवा? अदऱ्‌कु मऩिदऩिऩ् अऱिवुत्तवऱुगळोडु सम्बन्दमिल्लै ऎऩ्बदु वास्तवमे वागिलुम् अदुमट्टुम् पोदुमा अदैयादरित्तुनिऱ्‌क ऎऩ्ऱु सिलर् सङ्गिक्किऩ्ऱऩर्। अदऱ्‌- कुच् चमादाऩम्:- ऒव्ऩॊरुबदमुम् ऒव्वॊरु पॊरुळै स्वबावमागवे पोदिक्कुम् ५३ किमयय Beosun sun motigunx विशिदोषका विशिष्टज्ञान Spar पङ्गळुमाम्। तॊऴियवेणुम्। इप्पडि पिऱन्द ऎऩत्तुक्कुक् कऩङ्गळ् कूडामैयाले, प्रत्यक्षज्ञान के@Guroo प्रभाष्यर्क Canopush त्तुक्कुप्पोले कॊळ्ळक्कुऱैयिल्लै। । पकदेशवर्तिषुपलादिल असी सेमीमांसाक्षे नित्येश्वराभिप्रायसम्भवा ‘दिति । न च वक्तृनिष्ठेच्छाया दव तात्पर्य- स्व स्वीकरणीयतया ईश्वरस्य व वेदवक्तृत्वाभावात्कथं तदभिप्राय वेदतात्पर्य स्यादिति वाच्यम् । स्वाम्यस्य दूतवास्ये तात्पर्यत्वदर्शनवदत्रायुपपत्तेः । न हि तत्र तस्य साभिसन्धिस्तात्पर्यम् । तथासति विगर्हितदूतवध्यादिप्रसङ्गात् । एतेन वैदिकलिङादीनां “अप्पय हितकामस्य नियोग केचिदूषिरे । भाग्यकारोषि भगवानेतमेवान्वपन्यत” इति रीत्या ईश्वराभिप्रायवाचित् कथं तथा । सति वेदस्य तत्त्वापरयाऽनित्यत्वं स्यादिति शङ्कापि पराता । दूतवाक्ये विधिप्रत्ययवदुपपत्तेः । । । एवं वैदिकशन्देभ्यो विशिष्टशानानिटी पाषक प्रदर्शयति- Que इति । आकाङ्क्षादिमत्तयेत्यर्थः । सम्बन्धः - वाचकत्वलक्षणः स्वार्थसम्बन्धः । @mau- वैदिकवावयलकतया । par GaruGaram इति । वस्तुतस्तु स जायते । ततः तद्विरोध इति भावः । अथ वेदज्ञान कथं नाम मा भविष्यति । प्रमायास्तवं हि गुणापेक्षम् । शब्दप्रमाणं चातकत्वादिकं गुणः । पान्यम् । प्रकृते च तदभाव इति शङ्कायामाह Qup इति । सिद्धान्ते प्रामाण्यत्र स्वतस्वाङ्गीका- रात् वेदोत्थज्ञानेऽप्रामाण्यहेतुभूत कारणदोपचायकप्रत्यचाद्यपवादामानीत्सर्गिक खतः प्रामाण्यं तित्येवेति भावः । नचैवं सति कापि प्रामाण्याय गुणापेक्षैव न स्यात्, तस्य स्वतस्त्येन तस्या निष्प्रयोजनत्वादिति वाच्यम् । चिया निराकरणार्थत्वेन गुणापेक्षणात् । सर्व- anara समुदायदोषाधिकार एवं प्रचितं द्रष्टव्यम् । प्रत्यक्षज्ञानagic इति : ईश्वरीयप्रत्यक्षस्येवेत्यर्थः । नित्यताvra वेदपौरपेयत्ववादिनाप्यङ्गीकारात्र गुणापेक्षाया वस्तुमशक्यत्वादोषाभावात्रादेव स्वतः प्राप्तं प्रामाण्यं जीवतीत्यीकार्य । तदेव वेदमामाि । भविष्यतीति भाव्यमित्याशयः । अथवाऽयं ग्रन्थः प्रत्यक्षसामान्यविषय एव । तदात्वेच प्रत्यक्ष- प्रमात्वं प्रति न गुणो हेतुः । तत्र समेन्द्रियादिरूपस तपानगतत्वेन कारणले गौर- वात् । अपि तु कारणदोषवावकप्रत्ययाययान एवामतः । तथा च वेदार्थज्ञानपि य एव न्याय्य- इति भावः । । त्तुक्कुप्पोे Bpuniyani। अवै ऒऩ्ऱुसो प्रयोगिक्कप्पट्टबोदु ऒऩ्ऱुक्कॊऩ्ऱु सरियाऩ उऱवु, सेर्त्ति पॊरुत्तम् उडैयऩवाय्क्कॊण्डु तिरण्ड पॊरुळैत्तावल्लवै। वेद- पदङ्गळुम् इदऱ्‌कु विलक्कल्ल। इल्लाविडिल् वेदददै उच्चरित्त उडऩ् विदवाऩागिय तऩक्कु अऱिवु पिऱवादॊऴियवेणुम्। पिऱन्दु अऱिविल् एदुम् कुऱ्‌ऱम कण्डिलेरम्। आसै पाल् पात्यक्षम्बोल् वेदमुम् पामाणमे। मरम् ऒरुबुऱम् पूत्तालुम् “माम् पूत्तदु” लोकायतिकविका ५९ वृक्षादिक पुष्पितत्यादिव्यपदेश Gun, शरीरेकदेशपतिलाई - पण्णप्पार्त्ताल् 察 अभिमतसाधन ं प्राणनिरपेक्षपणा सर्व पक्षसिद्धि स्थूल- पिण्डpalक्ष्मैकदेश/ #Go चैतन्य, अशरी रैकदेश Cour, शरी- शासन एवं परिसमाम् । शरीरचैतन्यनिराकणं कृतम् । तत्र हवः पूर्व- पप्रकाराः । तेषु पृथिव्यादिभृतचतुष्टयसमुदाये पाण्यादिसमुदाये वा चैतन्यम्, अथवातिरिका- वयविधि, प्रत्यवयवेति चत्वारः कन्या निरताः । अथेदानीम् एकभित्र वीरावयवे निवर्त चैतन्यमिति वादोनिधूयते- एकदेवेति । चार्वाकां argupsa इति । अत्र चाकनामग्रहणेन “चाचकस्येवमुक्किनोचिते ‘ति विरोधोपि व्यज्यते । ते मदवितान्तदर्शनेन कार्य सर्वावयवभ्यासत्वद्योतनादेकावयववर्तित्ववादस्य तद्विरुद्धत्वात् । Dup- ज्ञानस शरीरैकदेश- Qung- वर्तायाः । साधकमिति शेषः । प्रत्यक्ष इति । मात्र प्रमाणमिति । । प्रत्यक्षात कथं तद्विना कचिदर्थं वाधयितुं शक्नुयादिति भावः । न हि जानामीति प्रत्यक्ष ज्ञानगुणं शरीरैकदेशे निय च्छति । नापि तद्विनाऽन्यत् प्रत्यक्ष मतसाधकमनुभूयत इति व बोध्यम् । ननकमेपोदाहरणं एकदेशवर्तिपुष्यफलादीत्यादिना । ततश्र तटान्तबलादर्थस्तिभ्यतु इत्याशङ्कायामाह दृष्टान्त- मातेति । प्रतिशाहेदाहरणादीनामनुमानाङ्गताऽभूतानुमानादिकं प्रमाणमनुपन्यस्य दृष्टान्त- प्रदर्शनमात्राचसाध्यसिद्धि भविष्यति । तथा सति स्वमवन्तमात्रात्सर्वमिध्यात्वं माध्यमिकस्य, कार्पासरक्ततामात निदर्शनेनैकस्मिन् क्षणिकज्ञानसन्ताने कर्मज्ञानवासनादिक योगाचारस्य च निरा- बाधं सिध्येदिति भावः । हन्ता यधे स्थळे शरीरे चैतन्यमिति पर्स परित्यज्य, सूक्ष्मे कस्मिंश्चि- च्शी रैकदेशे तदस्युपगमवरूढोसि, तदा प्रायः आगतोसि मदीयं पन्थानमिति ग्रहष्यवाह - स्थूलेति । प्रथमं स्थूलपिण्डे चैतन्यं नास्तीति वदुक्ति सम्प्रतिपत्वात्सर्वथाऽङ्गीकुर्मः । अथ द सूक्ष्मैकदेशे चैतन्यमिति त्यतिस्तु सावधानं विम्रष्टव्या । तत्र चान्ततः यथागममतिरिक्तात्मन्येव चैतन्यसेत्स्यतीति भावः । विमर्शप्रकारमेवाह- अ शरीरेति । प्रत्यक्ष इति । अहं वेमी- स्त्र हि प्रत्यक्षम् । तच न ज्ञानाश्रयदेशविशेषावगमकं सामान्यरूपत्वादिति भावः । अनुमानेति । ऎऩ्बदुबोल् शरीरत्तिऩ् ऒरु मूलैयिल् अऱिवु पिऱन्दु, शरीरत्तैच् चेदाऩॆऩ्ऱु व्यहरिक् किऱदु ऎऩ्बदुम् वॆऱुम् वादमे, प्रमाणमिल्लै,उदाहरणम् काट्टिऩमादरत्तिऩालेये तऩ्बक्षम् वित्तित्तुगिडादु। अप्पोदु ऎल्लावादिगळुम् वॆऱ्‌ऱिबॆऱ्‌ऱवरे आवर्। स्तूल देहत्तिल् ऎऩ्बदैविट्टु सूक्ष्मशरीरत्तिऩ् मूलैयिल् अऱिवु ऎऩ्ऩ वन्दाल् अदु अङ्गे ताऩो। अल्लदु शरीरत्तैविड वेऱुबट्ट आत्माविल्दाऩो ऎऩ्बदऱ्‌कु तिट्टमाऩ प्रत्यक्षादुमानङ्गळ् इल्लामैयाले, अवैगळाले कादिक्कवो, पादिक्- कवो मुडियादविषयत्तिल् स्वतन्त्रमाऩ शास्त्रमे सरणम्। । । । ६० देशिका काशव्याख्यासहित परमतमहे रातिरिकद्रव्य #GunGarm निश्चित के अनुमान – विल्लामैयाले fund साधकबाधकप्रमाणान्तररहितविषय स्वतन्तठाला शास्त्र शरण इदुबोलवे प्राणऩ् इन्द्रियम् मुदलियऩ आत्मा ऎऩ्बदुम् पिसुगु Buip प्रत्यक्षोपपत्तिशास्त्रबल अनेक समुदायकाnew शरीरळ आत्मा DIL अनेकसमुदायात्मक आत्माmari- न्यायG६० प्राणायैश्वानराद्यात्मवादॐ दशोत्तरं क्षुद्रयोगि प्राणाधीन- तथाविधप्रत्यक्षाभावे तन्मूलव्याप्तिग्रहाद्यसम्भवेनानुमानकथापि कथमिति भावः । तर्हि शरीराति- रितात्मसिद्धिः परं केन प्रमाणेनेत्याह- साधकबाधकेति । तथा च “असनिकृष्टवाचा च द्वयमत्र- जिहासितम्। ताद्रूष्येण परिच्छिचितद्विपर्ययतोपि वे ‘न्युक्तरीत्याऽत्यन्ताप्रतिपन्नावाधितार्थे शात्र- स्यैवानुसर्तव्यतया " नित्यो वारेयमात्माऽनुच्छित्तिधर्मे” त्यादिप्रमाणक्शादतिरिक्तनित्यात्मसिद्धि- रिति हृदयम् । } एवं शरीरात्मवाद शातयित्वा प्राणाद्यात्मवादमापे प्रणुदति- २० इति । उक्तप्रका- रेणेत्यर्थः । अत्तोपपत्तिरनुमानम् । अनेकसमुदायात्मकेति । हर्द हेतुकर्भविशेषणम् । देहस्य सङ्घात - रूपत्वादात्मनश्वातथाभूतत्वाभ देह आत्मेति अनुमानं खचितम् । न्याय इति । ॥। शास्त्र- चलॐarGa॥। आत्मायाकइति यो न्यायः तेनेत्यन्वयः । अनेन तृतीयाद्वयस्यानन्वय- शङ्का परास्ता । दत्तोत्तरमिति । प्राणस्य प्राणापानादिसमुदायरूपत्वेन वैश्वानरस्य जादराने प सामयत्वेन शरीरतुल्यत्वासन्न्यायेनैवात्पत्वं न सम्भवर्तीति भावः । यद्यप्यात्मसिद्ध्यादौ शरीरात्म- वादनिराकरणानन्तरमिन्द्रयात्मवादनिराकरणमेवानुकान्तम्, अथापि शरीरप्राणादीनां सङ्घातरूपत्वेन दूषणतया अतिदेशस्य सुलभत्वं मत्वा प्रतिपत्तृसौकर्यायावैवं कम आहत इति भाव्यम् इन्द्रियात्मवादश्वोपरि भविष्यति । तदुक्तमाचा यैरेवान्यत्र निरस्ते देहचैतन्यप्रतिपेधप्रकारतः । प्राणात्मवादे न पृथक्प्रयोजयति दूषण’ ’ मिति । एवं सामान्यतः प्राणात्मत्वे निरस्तेपि अधिका- शेकवा पुनः प्राणात्मवादे आहे तं प्रतिक्षिपति ० क्षुद्रेत्यादिना प्रसङ्ग इत्यन्तेन वाक्य- कलापेन । “स योगी परमो मत” इत्युक्तपाकव्यावृत्तये “क्षुद्रयोगी” ति । विचित्रकार्येति । केचित्प्राणायामपरायणाः प्राणजयेन विचित्राणि जलाभिस्तम्भनादीनि कार्याणि कुर्वन्ति । तदुक्तं- afraid वासयोर्गतिविच्छेदः प्राणायामः । उदानजयाअलपङ्ककण्टकादिष्वसङ्ग उत्का- विश्व । समानजयाज्ज्वलनमित्यादीति । ततश्वैतादृशकार्यकर्तुः प्राणस्यैवात्पत्वमुचितम् । इप्पडि कीऴ्च्चॊऩ्ऩ कणक्किगे प्राणऩ्, वयिऱ्‌ऱिऩुळ् इरुक्कुम् जाडराक्कि, मुदलियऩ आत्मावऩ्ऱु ऎऩ्बदुम् तीर्न्दमादिरियेदाऩ्, सिलर् अल्पयोगसक्तिबॆऱ्‌ऱु प्राणजयत्ताल् निगऴुम् विगिदागार्यङ्गळैक्कण्डु, माणऩेयादमावॆऩ्ऱु प्रमिप्पर्। आदमालै प्राणऩ् ऎऩ्ऱु उपनिषत्तु कूऱियदु प्राणणैप्पॆऱ्‌ऱिरुत्तल्बऱ्‌ऱि। ऎऩ्ऱ * मुमिल्लै। लोकायतिकाधिकारः २६) ६१ LOTT विचित्रकार्यकं यं प्राणवायु आत्मा श्रमिक आत्मविषय प्राणा- राष्ट्र प्राणमुत्वादिनिधन। प्राणी Seung, धान्यं इत्यादि- प्रतीतिप्रसङ्ग इन्द्रियावदयं निरस्त इन्द्रिय नियतविष- बर्फ कालक ngavi # अनुभूतविषयी प्रतिसन्धानात ओङ्गळायिरुक्क पण्णुगैयालुम्, पववाय् कऩङ्गळाय् तेऱ्‌ऱुगिऱविवऱ्‌ऱै यॆऩ्ऩुडैय सुङ्ग C ९० करणि बुद्धि, इन्द्रियiaGenco अनुभविता “वावा तो गळेयाणायामपरायण” इति श्रुतं च । सजात्याणवायुरेवात्मेति भावः । श्रमिक इति । “एतमाज्ञायते प्राणो मनन्द्रियाणिवे ‘ति प्राणस्योत्पत्तिश्रवणादात्मनथ नित्यत्वेन वायुविशेषस्य तस्य प्रत्यक्त्वासम्भवाच न प्राणात्मलं युक्तमिति तेषां सिद्धान्तो भ्रम एवेति बोध्यम् । नतु “प्राणोकि प्रज्ञात्मा, प्राणोह पिता प्राणो माता” इत्यादी जीवे प्राणशब्दश्रवणात् प्राणस्यात्मत्वं सिद्धमेवेत्यत्राह- आत्म इति । प्राणभृयादिति । आदिना तत्सहचारे- तत्या पर्यवसानस्यादिग्रहणम् । किञ्चायें पक्षश्शरीरात्यत्वपक्षादप्यत्यन्तस्थल इत्याह- नी । इति । प्रसङ्ग इति । तथा चास्मिन्पक्षे “अहं प्राण” इति शङ्कितप्रतीतिरपि साधिका न कचिद्द्यते । प्रत्युत “सम प्राण” इति प्राणव्यतिरेकप्रतीतिरेव सर्वत्र भवति । शरीरात्मत्व- विषये तु स्थूलोहमिति प्रतीतिश्शक्योदाहरणेति तदपेक्षयाऽखरसोयं पक्ष इति भावः । । LU अथेन्द्रियाण्येवात्मा । तेषां ज्ञानकारणत्वेन तव्यापारजन्यफलस्य च सज्ञामिताया उचितत्वेन ज्ञानाश्रयत्वसिद्धेः । सूक्ष्मतया शरीरस्येव स्थूलताविरहेणैदङ्कारा गोचरतया प्रत्यक्त्वस्यापि सिद्धेश्चेति शङ्कायामाह - D&LLZarica इति । उक्तेन वक्ष्यमाणेन च प्रकारेणेत्यर्थः । अत्र इन्द्रियशब्दः कर्मेन्द्रियमनोव्यतिरिक्तपरः, तेषां शङ्किष्यमाणत्वात् । निरस्तमिति । प्राणात्मवाद हवा “हं चक्षु” रि- त्याचतुभवविरहादिति भावः । एतन्निरासाय युक्त्यन्तराण्यप्याह- इन्द्रिया इति । अयमलसारार्थ:- चक्षुरादीनां व्यवस्थितविषयत्वेन ‘दृष्टमेवस्पृशामी’ ति चक्षुषा त्वचा चानुभूतार्थस्यैकेन प्रत्यभिज्ञानात् वसुरादिष्वन्यतमत्यात्पत्वे अनुभवितुमेदेन तदप्रतिसन्धानासिद्धि: । “हमानि मम करणानि " इति यानानात्वेन करणत्वेन च भातानामिन्द्रियाणां करणित्वेनैकत्वेन च भासमानासमच्छ- व्यार्थामेदायोगचेति । अत्र ९० करणि बुद्धिका grh इत्येव युक्तः पाठः । नतु “९३ करणबुद्धी” ति पाठाश्रित्य भावप्रधानतया करणन्यबुद्धीति व्याख्यानं युज्यते । “करण६६- aru” इत्यस्य प्रतिनिर्देशरूपत्वात् । यथा “umari” इत्यस्य "” इति प्रतिनिर्देशः । ऩुडैय प्राणऩ् ऎऩ्ऱु वेऱुबडुत्तिक्कूऱुगिऱोमेयल्लदु नाऩ् प्राणऩ् ऎऩ्ऱु कू वारुम् इल्लैये, इप्पडिये इन्द्रियङ्गळ् आदमा वॆऩ्ऱदुम् पिसगु। इन्द्रियङ्गळुक्कु पुलप्पडुम् पॊरुळ्गळ् वरैयऱुक्कप्पट्टुळ्ळऩ। आत्मावो पॊदुवाग कण्गण् ६२ Mausop आत्माधळी अनुभूत रुपरि सङ्क्रम देशिका काव्याख्याताहते परमभट्टे अनुमधिकं चक्षुरा ङ्गळ् अदमाऩबोदु अव् रऩत्ताल् प्रसहिङ्कु। अन्यगुणाः मन्य GUISTSOLOURGO बालना- मृगमपुष्पादिवासGunGO श्रवयवसङ्क्रान्ति वासा अति- प्रसज्ञ व्य। मातापिताकङ्क अस्य सङ्क्रान्ति पुत्र स्मृति pep। Love करणsammi Camp चक्षुरादिñिamigo व्यतिरिक्त १५- । आत्मा “नान्यर सरत्यन्य” इति शरीरात्मवादोक्तन्यायमभिप्रेत्येन्द्रियात्मवादोषस्ताद्विक्कृतः । अथेदानी “जैकम्भूतपपक्रमा” दित्युक्तच्छायस तं दूषयति- अर्थ इति । इन्द्रियां नष्टाना Cur इत्युक्तिः तेषामधिष्ठानेन्द्रियत्ववाक्यनुरुध्य । अन्यथाऽऽहङ्कारिकाणां तेषामिदानीं नाशायोगात् । यथा नान्पयन्यस्मरति, तथा नन्पस्वरति अतिप्रसङ्गादिति भावः । एवं “वासनाक्रमो नाती’ सुक्तिमनुविधायाह- अन्यगुण इति । गुणमात्रस्य स्वाधारपरित्यागा- योगाद्वासनायाच गुणत्वादनुपपन्नमिदमिति बोध्यम् । नतु नायं निययः । गुणानामपि सर्वा केषाञ्चिदन्यत्र सङ्क्रान्तिदर्शनात् । तदुक्तमात्मसिद्धी- शब्दगन्धसूर्यालेोकरत्नप्रभादयो धर्म्यतिवर्तिनो गतिमन्तचेति । अत्र यद्यप्यालोकप्रमादयो द्रव्यत्वेन परिगणिताः तथापि गन्धादीनां सिद्धान्तेपि गुणत्वमेवेति प्रकृतसिद्धिर्योध्या । न च तत्रत्त्यगन्धशब्दः “गन्धमोषक” इत्यादाविव गन्ध- बहुव्यावयत्रपर इति वाच्यम् । तर्हि प्रकृतेपि वासनावदिन्द्रियावयवसङ्क्रान्तिरेवास्तु इति शङ्काय " च गत्यन्तरं स्थिरे” इत्याद्यभिप्रेत्याह- मृगमदेति । कस्तूरिकैत्यर्थः । वासनाशब्दस्य प्रत्येक- मन्त्रयः । अतिप्रसङ्ग इत्युक्तमेव व्यतिरेकमुखेन विशदयति परिहाराय - माता- पिता इति । अवयवेत्यादि । “अङ्गादङ्गात्सम्भवति हृदयादविजायस” इत्यादिना मातृ- शरीरावयवसङ्क्रान्तेः पुत्रेपि श्रवणादिति भावः । ततः फलितामाह- शुक्रकइति । प्रत्य- हृळा इति । चक्षुरादिना प्रत्यक्षयामीति व्यतिरेकप्रतीतेरित्यर्थः । ननु वक्षुः पश्यति, ‘ओ शृणोति” इत्यादिप्रत्ययपि प्रसिद्धः । अत्र चक्षुरादीनामीशित्वादिकं गौणमिति चेत मुख्यत्वे तोविऩाल् तॊट्टुप्पार्त्तु अदुवे इदु ऎऩ्ऱु निऩैवुबडुत्तिक्कॊळ्ळुगिऱदु। इन्द्रि यङ्गळै “इवैगळ् ऎऩ्ऩुडैय उपकरणङ्ग"ळॆऩ्ऱु ऎण्णुम् आत्मा ऒरु प्पदाऩमाऩ R।LEJSO) ऎऩ्ऱु एऱ्‌पडुगिऱदु। उदाहरणमाग कण्णैयो, कादैयो आत्मा वॆऩ्ऱाल्, अदुबोयिऩ्, अदऩाल् अऱिन्ददै निऩैवुबडुत्तिक्कॊळ्ळ वऴियिल्लै। ऒऩ्- ऱिऩ् अऱिवुप् पदिवु मऱ्‌ऱॊऩ्ऱिल् एऱ्‌पडादु। कस्तूरि, मलर्, मुदलियवैगळिऩ् नुण्- णियबॊडिगळोडु कलन्द वासऩै मऱ्‌ऱॊऩ्ऱिल् एऱिडप्पॆऱुवदुबोल् इङ्गु सॊल्लिल्, माबिदाक्कळिऩ् सूक्ष्मावयवङ्गळुडैय ऒट्टुदलाल् मगऩुक्कुम् अवर्गळ् अनुबवित्त वरलाऱुगळैप्पऱ्‌ऱिय निऩैवु वावेण्डियिरुक्कुम्। आगैयाल् पलवाय् उपकरणङ्गळाय् तोऱ्‌ऱुगिऱ इन्द्रियङ्गळैविडत् ताऩ् वेऱुबट्टवऩ् ऎऩ्बदु स्वानुबवप्रत्यक्षत्ताल् की उपचार * लोकायतिकाधिकारः $३ sirpa” “CsC&pg” sagenda Carat व्यपदेश- “का” or unca सिद्ध, सत्य इ किं वाकमित्याद्यावकायामाह का इत्यादि । rng- पश्यति । एतदुक्के भवति एवंविधः प्रत्यय: “आत्मापयती’ ‘तिवन्ख्यो वा स्यात्, यथाऽयो दहतीतिवत्सम्पर्क- कुतो गणो वा भवेत्” इति विचारे " चक्षुः पश्यती’ ‘त्याचनन्यथासिद्धव्यतिरेकप्रत्ययबलात् वाक्तित्वेन “चक्षुः पश्यती’ ‘त्यादिकं गौणमेवेति । ननु श्रीमति भाराहे पुराणे परीक्षणाय वरूपिर्ण विष्णुं अनुत्यागताय व्याध- पाय सत्यतपसा “द्रष्टुं चक्षुर्निहितं जङ्गमेषु जिह्वा वतुं मृगयो तद्विसृष्टम् । द्रष्टु- यो नास्ति जिह्वेह वक्तुं जिह्वायायास्तच्चतो नास्ति चक्षुरित्युक्तेः चक्षुरादीनामेव चेतनत्वं तदभिमतं प्रतीयते । तत्र हि हे मृगयो ! जमेषु द्रटुं चतुर्निहितम् । तद्विसृष्टं तेन चक्षुषा प्रति विषयं वक्तुं जिहा विहितेति निविपरिणामेनान्वयः । इति यद्यपि लोकस्थितिरेवं भवति, तथापि, इह मयि द्रदुषो वस्तु जिहा नाति, अला जिहायास्ततो द्रष्टुं चक्षुरपि नास्ति । अतोत्र “मृगः किं " इति वद कथं समावास्ये इत्युक्त्वा सखाये शरणागतमृग- रिरक्षिष्या तूष्णीं बभूवेति कथांशी योध्यः । अत “जिह्वायासा” इति सन्धिरापैः । द्रष्टुरिति चक्षुः कीर्तनात् तस्य दर्शनाश्रयताप्रतीतेः इन्द्रियाणामेवात्मत्वं सिद्धयतीति पूर्वपक्षिण आशयः । “तद्विखष्टमित्यत्र “वद्विष्ट” मिति पाठयेत त्वया विशेषेण पूर्व वर्ग वक्तुमित्यन्वयःशोभनो अवेत् । जत्र मातृकासु नानाविधपाठोपलव्ध पाप आत्मसिद्धिमनुरुध्य ‘द्रष्टुत्रक्षुष” इतिपाठ एव युक्त इति प्रकृतानुगुणं भाग्यम् । इत्येवं शङ्कायामाह - सत्यता इति । स हि सत्यतपाः पूर्व । । भूद्विजः । बसौ दुर्वाससा सम्यम्बोधित विशेषत” इत्युक्तः हिमाचरवार पुष्प- भद्रा चित्रशिलायां महदाख्याश्वत्थमूलस्यः कर्थः । अन्यपरमिति । नेन्द्रियावस्थापन- मिह महर्षित्यम् । तत्कालोपस्थितं यचा कालं व्यादित्य, शरणागतगलाणतत्परत्वा- दिति हृदयम् । वदुक्तमात्मसिद्धी- अन्यथा च दुर्मृत्युपपत्तिं शरणागतपरित्यागस्य नृशंedia नृशंसता पर्यालोच्य सत्यतपसस्तथावचनमिति । “इह सुगो नास्तीत्युक्तौ निराशो व्याधो मृगालाभेन । ‘‘कण् काण्गिऱदु” ‘कादु केट्किऱदु” ऎऩ्बऩ पोऩ्ऱ व्यवहारङ्गळ् मुक्यप् पॊरुळ् कॊण्डऩवल्ल, “एऩ् कण्णाल् काण्गिऱेऩ्” इत्यादि व्यवहा रङ्गळ्दाऩ् सऩियाैैऩ। “काणुम् कण्णिऱ्‌कु नावु इल्लै। पेसुम् नालिऱ्‌कुक् कण् इल्लै।” आगैयाल् ‘इङ्गु माऩ् वन्ददा” ऎऩ्ऱ केळ्विक्कु वीडै तरुवदु यार्” ऎऩ्ऱु इन्द्रऩ् वेडुवऩ् वेडत्तिल् केट्टदऱ्‌कु, सत्यदबस् ऎऩ्ऩुम् रिषि पदिल् अळित्तदागक् कूऱुम् वारऱुबुररणवाक्यमुम् सरणमडैन्द माऩैक् काक्कुम् करुत्तिल् कूऱप्पट्टदागै ।

।देशिकाशयत्रकाशन्यायासहिते परमदभते ६० यायिरुप्पदॊगु तपार्थ वाक्य शरणागतरक्षणानिधि G६० अन्यपरार्थ सर्वशरीरव्यादिugu Goo इन्द्रियGun प्रदेशमेशnce शब्दादिके आपके शरीर अनु- ऎऩदा ऒरुवऩाऩमैयुम् अवऩुक्कु ारङ्गळाऩडैयुम् कॊळ्ळ Garciary gang L प्रमाणानुसार उचितर्फ प्रतिनियतव्यापाराक amar वागादि - von @her व्यापरिक आत्मा कर्मेन्द्रियfaai Com ळाऩ काळर्गळै ऎल्लाम् ऒरुवऩ् ऩङ्गळिलुम् ५। सर्वविषयसाधारण मन सर्वेन्द्रियाथैप्रतिसन्धान ६०@gma कुटुम्बः चिराक्षितो त्रियेत । अस्तीति प्रतिवचने च शरणागतमृगपरित्यागेन महत्पापमिति efineryear ranaraदति न्यार्थः । are a " प्रष्टु “रिति कर्तरिष्ठी । पञ्चमीति एवमादीदिति । केषाञ्चिद्वयाख्यानं चिन्त्यम् । तवेदं पुराणवचनं “यदि तं दर्शयाम्यस्मै वराहो हन्यते तदा । नोचेत् कुटुम्बः क्षुधया सीदत्यस्य न संशयः ॥” इति । । । इन्द्रियाणि प्रतिपुरुषं नानेति कचित्पक्षः । तदनुसारेण तेषामात्मस्वमाशङ्क्य परिहृतम् । अथ सर्वशरीरव्यापि त्वगाद्येकमेवेन्द्रियम् । तदेव प्रदेशभेदेन चक्षुरादिशन्दवाच्यं सत् रूपादिक व्यवस्था गृह्णाति । दृष्टं हि तव करतलप्रकोष्ठास्यनेत्रादिषु स्पर्शग्रहणशक्तिवैषम्यम् । तद्वत् । सोयं पक्षो बौद्धानां प्रसिद्धः । चावरिण तु श्वावराहकलह क्रमाद्वेदान्त्युपरोधायान्चारूढः । तदुक्त बौद्धविलासे- एकदेहेषु एकमेवेन्द्रियम् । प्रदेशमेदेश्तु रूपादिप्रकाशनशक्तिनियमः । षडायतना- गमपि तथैव व्यवस्थाप्यः । खरूपयेदे प्रयोजनाभावादिति । पडायतनसञ्ज्ञापि तत्रैव विवृता– चक्षुः श्रखं तथा घ्राणं रसनं स्पर्शनं पनः । रूपादिबोधहेतुत्वादेधान्यायतन पडिति । अतस्तदेवे- न्द्रियमात्मास्यादित्याशङ्क्य निराकरोति- सर्वशरीरेति । इमपि पक्ष कल्पनागौरवेण दूषयितुं कल्पनीयांशमाह - ०७शरीर६२० इति । करीगतिरिक्तस्यैकस्यात्मत्वं तदुपकरणानां नानात्वं च कल्पनीयम् । ततोपि वरं वलसाच्या खादतिर कामे न्द्रियादिखीकरणमिति भावः । अथ कर्मेन्द्रि येग्योप्यात्मा मित्र इत्याह- प्रतिनियतेति । उच्चारणकरण बाकू, शिल्पकरणं हस्त इत्यादिरीत्या प्रतिनियतेत्यर्थः । परि इति । अनेनात्राषि पक्षे “यो वाचावे। सोह हस्तेन करोमीत्यादिप्रतिसन्धानानुपपतिर्वि क्षिता । अथ पन एवास्त्वात्मा । तस्य सर्वविषय- याल् मेले पॊदुवागत्तोऩ्ऱुम्बॊरुळिल् नोक्कमुडैयदऩ्ऱु, शरीरम् मुऴुवदुम् ऒरु इन्द्रियमे पडर्न्दुळ्ळदु अदऩ् ऒव्वॊरु इडमुम् किसिऱ्‌सिल विषयङ्गळै क्रहिक्कुम् कण् मुदलियऩवाग वऴङ्गप्पॆऱुम्। आग अन्द अगण्डव्यापियाऩ इन्द्रियमे आत्मावॆऩ्ऱु सिगर् वॆगुवाग योचित्तबिऱगु सॊल्लत्तुवङ्गुवर्। इवर्गळुम् आत्मावॊऩ्ऱु। अवऩुक्कु कण् मुदलिय पलविडङ्गळ् उपकरणङ्गळागि विषयङ्गळैप् पुलप्पडुत्तुगिऩ्ऱऩ’ ऎऩ्ऱु कॊळ्ळवेण्डियिरुप्पदाल् इव्विदम् ऊहित्तु कल्पऩै सॆय्वदैविड सास्ताम् सॊऩ्ऩ कट्टळैयिले आत्मावै अङ्गीगरिप्पदु नऩ्मैयाम्। इव्विदमे कै काल् मुद- लिय तॊऴिल् पुरियुम् इन्द्रियङ्गळुम् इत्यावागबाट्टा। आत्मा ऎल्लात्तॊऴिलुक्कुम् लोकायतिकमधिकारः ८५ पक्ष निर्मूल ं। प्रतिसन्धाता आत्मा सिद्धि सङ्कल्पादिकरण शास्त्र- सिद्ध। कल्पितsong मनॐ ६० के लके करणिund Gpmpm आत्मा- इदुक्कुक् तोऱ्‌ऱुगिऱ वॆऩ्गै कूडादिऱे: ञाऩम् आत्मा ऎऩ्बदुम् कूडादु * तु ताऩे त्तिल् मनक करणp जुस्सु” ऎऩ्ऱॊरु तूणमुम् इदुक्कुक् तूरियायिरुप्पदॊरु ळणवुम् उण्डो। बुद्धि विशेष Guous सनcore। ॐ बुद्धिविशेषrpmundo २५ फ्र आसा ज्ञानात्सवादिकवागळा चार्वाका दिन Ganv-पक्ष क साधारण्येन न प्रतिसन्धानानुपपत्तिः । नापि तदपक्रमप्रयुक्तशका तस्य नित्यत्वात् । नापि प्रत्येकसमुदायविकल्पः, एकत्वादित्याशङ्कां निराकरोति- सर्वविषयेति । सर्वविषयेत्यादिकं पूर्वोक्ता- भिप्रायं विशेषणम् । निर्मूलत्वमेवाह- प्रतिसन्धातेति । सिद्धिका इति । आत्मनः करणतयैव मन- सिद्धेस्तरिसद्रयधीनसिद्धिकतया मनसा नात्मनोऽन्यथासिद्धिर्युक्तेति भावः । ‘करणे ‘ति ‘करणी’ ति पदाभ्यां न तयोरभेद उचित इत्यभिप्रेतम् । करणत्वस्य पराधिष्ठानाधीन व्यापाराश्रयत्वरूपतया पारतन्त्र्यपर्यवसितत्वेन कर्तृत्वरूपकर पित्वस स्वातन्त्र्यलक्षणत्वात् । तच्च स्वच्छन्दानुरोधेन साध्यसिद्धयनुगुणोपकरणसम्पादनसामर्थ्यम् । किञ्च मनसा आत्मनोन्यथासिद्धं वाणः किं मनशास्त्रसिद्धमिति मन्यते, अथानुमानसिद्धमिति आये आह- ५ सङ्कल्पादीति । “nate a ag: मनसैतान्कामान्पश्यन्रमते” इत्यादिकं शास्त्रम् । das deriveratr सेनाल तथैव तत्सिद्धया तस्यैवात्मत्वं धर्मग्राहकप्रमाणविरुद्धमिति भावः । अत एव द्वितीयमपि नेत्याह- कल्पित इति । सुखादिसंवचेतनान्यपि करणवन्ति क्रियात्त्रात् संवचेतनत्वाद्वा रूपादिसंवचेतन- ऋदिति ह्यनुमानं तत्कन्यकम् । अथ जानामीत्यनुभवसिद्धबुद्धिमात्राङ्गीकारेण तदतिरिक्तमन आत्माघपलभ्य तस्या एवr- Friends मन्यमानाचार्वाकादयः एवम् आहुः । प्रसङ्गात्तदप्यनुवदति - मनोर इति । @ आत्मेति । जानामीत्यादौ सर्वसम्प्रतिपत्यात् ज्ञानस्थ, तदभानकाले आत्मनो- काल पॊदुवाऩ कर्त्तावागैयाल्, आऩाल् ऎल्लाप्पॊरुळऱिवुक्कुम् तॊऴिलुक्कुम् पॊदुक्कू कारणमाऩ मऩदु आत्मावागत् तगुदियुडैयदऩ्ऱो वॆऩ्ऩिल् अऩ्ऱु। मऩदु उऩक्कु उण्डॆऩ्ऱु ऎव्विदडिगिडैत्तदु। आत्मावुक्कु निऩैवु तरुम् ओर् उपकरणमॆऩ्ऱ मुऱैयि। लल्लर अदु पॆऱप्पडुगिऱदु, आग अदैक्कॊण्डु आत्मावैत् तळ्ळलागादु। उण्डॆऩ्ऱु शास्त्रङ्गळ् मुऱैयिडुगिऩ्ऱऩवॆऩ्ऩिल्, अवैगळे वेऱु आत्मावुम् Grammar। आऩालुम्, मऩस् आत्मा ऎऩ्बदॆल्लाम् वेऱु वेऱु अऩ्ऱु, ज्ञानमेदाऩ् अदुवे नाऩॆऩ्ऱु तोऩ्ऱुगिऱदु ऎऩ्ऱु सिल सार्वागर् सॊल्लुवर्। कणन्दोऱुम् वेऱुवेऱागियो, अल्लदु ऎक्कालत्तुम् ऒऩ्ऱागियो editor or noor xx अदुवुम् सरियऩ्ऱु। ८६ । । देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभ Gar क्षणिक अनुराonoung Gangrap ज्ञानमाद ज्ञातृत्वा मागवादल् कऩमागवादल् कॊळ्ळुगिऱ तुक्कु जमिल्लामैयाले पूर्वज्ञान अनुभूत विषय प्रत्यभिशैकं स्मृतिrgGunpur प्रसङ्ग gi। सन्तानैक्यादिकं दूषण icon Conäsv&&L Com। बौद्धविशेषपक्ष SG वर्गळ् पणत्तिलुम् रिगयिल् ऎरुमिल्लामैयाले सन्तानक्यान्ना प्रस प्यननुभवेन ज्ञानमेवात्मेत्यर्थः । चार्वाकादिकां इति यत्र चार्वाकशब्दस्तदेकदेशिपरः । तेोर्व वदन्ति- न देहेन्द्रियादिकं भोक्तु । न च नित्यः कविदन्यः । सुश्यादौ तेषां भोक्तृत्वाः । सति ज्ञाने भोक्तृत्वमिति चेद, तहिं तस्यैव तदस्तु किमन्तर्गभिरन्यैः । तस्य च भोवतृत्वमनु- कूलप्रतिकूलविषयावगाहित्यम् । तच यच्ावैचित्रयादिति नाष्टष्टाद्यपेक्षेति । आदिना बौद्धानां पायिनां च ग्रहणम् । पक्षमिमं प्रतिक्षिपति- Quma इतेि । क्षणिकाळे इति योगा- चारादिमदम्। अनुवृतेति सामान्यः प्रबोधकाले ज्ञानवृत्तिः सुतौ पहिलयमेति यथादर्शनं चानको मनुते । मायावादिनस्तु अतः धारनित्यत्वं यदन्ति । प्रकृते तुम्पराया एतत्पक्षद्वयस्यानुवादात् तत्तत्पक्षपण इदानीं स्वस्योपेक्षा योत्यते । तर्हि ज्ञानात्मवादे किमिदानी दूषणमभिमतमिति चेदाह - ज्ञानमात्रः ज्ञातृत्व इति । जानामीत्यादि- सिद्धविपयावगाहिज्ञानाश्रयत्वस्य तस्मिन्नेव ज्ञानेऽसम्भवात् पूर्वानुभूतविषये “स एवाय’ मित्यादि- प्रत्यभिज्ञानुपपत्तिरिति भावः । ननु स्मृतिं प्रत्यक्षं च विना न प्रत्यभिज्ञातिरिच्यत इति न तद- नुपपत्तिर्दोषाय । तदुक्तं- “स्मृतिः पूर्वानुभूतेथे दर्शन वार्तमानिके । तयोरत्यन्तभेदे च केनाभेदः प्रसाध्यत” इति । तत आह- स्मृतिप इति । तथा च तादृशस्मृतिमात्रमपि नोपपद्यते । ज्ञानस्व पूर्वानुभवजनितवासनादाधारतया स्मृत्याश्रप्रत्वायोगादिति भावः । अथेदानी पूर्वपेक्षित ज्ञान- क्षणिकत्वपदूषणं वक्ष्यमाणतया प्रतिजानादि- सन्तानैक्येति । आदिना aftertasaणयोः स्स्वलक्षणयोः कार्यकारणभावादिकं विवक्षितम् । बौद्धभङ्गेति । योगाचारादिमतभङ्ग इत्यर्थः । Gast Gauri इति- अतिप्रसङ्गादिनेति शेषः । ततय ज्ञानात्मत्वपक्षे चैत्रादिशरीरे ज्ञानस्य क्षणिकत्वेन ज्ञानसन्तान भेदादात्मभेदप्रसन इत्याशयः । ननु चार्वाकस्य ज्ञानारसवादे तुल्येपि क्षणिकrd विहाय स्थिरत्वाम्युपगमात् न चैवादिशरीरे बौद्धमत इव ज्ञानभेदेनात्ममेदः प्रसज्यत इत्याह- बौद्ध- विशेषेति । योगाचारादीत्यर्थः । Qatar दार्वाकाः । सुषुप्तीति । तथा च चार्वाकमते क्षण- मानङ्गीकारे ज्ञानसन्तानविच्छेदस्य प्रत्यक्षसिद्धतया तदेक्यं दुर्भणमेवेति भावः । अत्रे- वरुम् ज्ञानत्तै मा ऎऩ्ऱाल् अऱिवुक्कु अऱिवुडैमै ऎऩ्बदु आत्मावै अऱिबवऩ्” ऎऩ्ऱु सॊल्लमुडियामऱ्‌पोगुम् मुऩ्ऩाडि अनुबवित्तदैयुम् निऩैक्कवॊण्णादु। क्षणम् क्षणम् माऱिवरुम् कञागबरम्बरैयै ऒऩ्ऱु ऎऩ्ऱु स्ताबिक्कवियलादु ऎऩ्ऱु मेले पौत्तगण्डऩत्तिल् सॊल्लप्पोगिऱोम्। अवर्गळ् N । । । Go लोकायतिकमङ्गाधिकारा ६७ पूर्वजागर संस्कार उच्चरजागरन ज्ञान Spaasaanon सन्तानैक्यादिकण ऩत्तिल् सम् पिऱक्कैयाले stoboor attained (६०) ३। संस्कार ५। मन्तु आय निर्वाहि s soomta स्थिर आत्मा lion guuips Gamdas सिर हृदयादिप्रवेशविशेष संस्कारा- कळुक्कॆल्लाम् मऩमॆऩ्ऱु पेर्बॆऱ्‌ऱिरुक्किऱदॆऩ्ऩिल्, अदुदाऩे नावाच्या भारुमा प्राप्त। qa Gandimo# ज्ञानात्मवाद scenes, हृदयाद्यव- त्थं महान्त उपहसति शरीगतिरित्यवस्थापनं हि कालान्तरमाविपुरुषार्थान्वययोग्यतायै । नो वेद नथरं शरीरमेव कावयस्यात्मा । तथा च तदिद्देश्यं विपरीतमेव ज्ञानात्मवादिनो बौद्ध- चादयः । तन्मते शरीरे स्थितेपि ज्ञानसन्तानभेदेनात्मास्थिरस्वाङ्गीकारादिति । तदुक्तं सर्वार्थ- सिद्धी- आध्यानित्यत्ववादिनचतुर्विधाः । तेषु ज्ञानात्मवादिनश्शरीरस्थितावपि आत्मनोमिदुरत्व माहुरिति । नन्वेकानन्दतान्त्र, प्रयोज्यप्रयोजकमावायन्त्रपूर्वापरीभूतज्ञानप्रवाहविशेषः । तत्र पूर्व नागपापाकालीन्द्यानधारयोः पौर्वापर्येपि न प्रयोज्यप्रयोजकभावः मध्ये सुती धारा- विच्छेदात् सम्बन्धानुपपत्तेरिति यद्यपि भवति दोषः । तथापि पूर्वज्ञानजनितसंस्कारसम्बन्धेनोत्तर- ज्ञानारम्भाङ्गीकाराम दोष इति शङ्कानिराकरोति- पूर्वजागरेदेति । आदिना प्रत्यभिज्ञादिपरिग्रहः । अनिमेव दर्शयति- संस्कार इति । ज्ञानात्मवादिना त्वया स्थिरात्मनः कस्यचिदनी- कारण, आत्मत्वाभिमतज्ञानस्य चेदानीं नष्टत्वेन कुत्र स्थित्वा संस्कार उभयोर्ज्ञानधारयोस्सम्बन्ध सम्पादयेदिति क्षणं विचारयेत्यर्थः । ननु " सर्ववोधैथ हत्कोशे संस्काराधान” मित्युक्त्या freerea हृत्प्रदेशस्यैव संस्कारकोशाख्यस्य तदाधारत्वात्सन्तानैक्यं स्वयं निर्वहत्येचेति चेदाह - स्थिरेति । इदमपि पराभ्युपगमानं, " व संस्कारकोशस्ते सङ्घातात्मा प्रतिक्षणम् । प्रचयापचयाभ्यां स्यात् भिन्न” इत्यादिसद्भावादिति बोध्यम् । श्रका ज्ञाता इति । ज्ञानसंस्कारयोस्तामानाधि- रम्यनियमादिति भावः । आत्माana इति ज्ञातुरेवाहमर्थत्वेनात्मत्वादिति हृदयम् । ननु चार्वाकद मम, शरीरसेवालेति सिद्धान्तात् हृत्प्रदेशस्य च शतीरावयवत्वेन नेदमनियं भविष्यतीति वेदाह - ५ ओऊ इति । हृदयस्यात्मत्वाभ्युपगम इत्यर्थः । ज्ञानात्वादेति । शरीरा Qu । । मदत्तिऱ्‌पोले इवर्गळुक्कुम् नल्लवुऱक्कत्तिल् ज्ञागम् तडैबडुगैयाल् अदऩ् पाम् परैक्कु ऐक्यम् कॊळ्ळमुडियादु। मुऩ् विऴिप्पिऩ् कोडियिऱ्‌पिऱन्द ज्ञानवासऩै, पिऩ् कण्विऴिक्कुम्बोदु मुदऱ्‌ज्ञागत्तै विळैविक्कैयाले परम्बरै ऒऩ्ऱे ऎऩ्बदुम् तवऱु। अव्वाळऩैक्कु आदारमाऩ स्तिरात्मावै नीङ्गळ् अङ्गीगरिक्कादवरैयिल् इ च्चॊल्लमुडियादल्लवा? वासऩै निरादारमागक्षियादे? वाचकादिळमस्कारङ्गळॆल्ला वऱ्‌ऱिऱ्‌कुम् आदारमाग स्तिरमाऩ ह्रुदयप्रदेशत्तै ऒप्पुक्कॊळ्गिऱोम्। अगऩाऱ्‌ ऱाऩ् अदऱ्‌कु संस्कारगोसम् ऎऩ्ऱुम् पॆयर् वऴङ्गलायिऱ्‌ऱु ऎऩ्ऱाल्, अप्पोदु अदुवे आत्मावाग नेरिडुम् अप्पडिये आयिडुग ऎऩ्गै अडियिऱ्‌तुवङ्गिय ज्ञाऩत्म ०८ यवविशेष विचित्रार्थ देशिकाशयप्रकाशव्याच्यासहिते परमतभ संस्कारादियोगpi Ganesan @ ३६०० ज्ञातृत्व Go कारणदोषादि प्रातर्फ आत्मा ज्ञाता । । शाखGarciram Gu ज्ञान ॐ pan ज्ञान Sirum काऊण्टिक बाघ ज्ञानवान आत्मा- वॆऩ्गै ताङ्गळिसैन्द ma प्रत्यक्षप्रमाणविरुद्ध मरणकाल ज्ञानविद आत्मविनाश समवादे दोषसन्दोहं दृष्ट्रा हि ज्ञानात्मवादेऽसि । अत्र तसे तु दोपे तं परिहर्तुमक्षमः पुन- स्तत्रैव जिगमिषसि । अहो महानयं तव गतागतखेद इति तात्पर्यम् । नतु हृत्प्रदेशात्मत्ववादस्य ज्ञानात्मत्ववाद्य सम्पतत्वेपि शरीरात्मवादानुगुष्यातैरिष्टाret क्रियमाणायां किं करिष्यसीत्यत्राह- हृदयाद्यवयचेति । $१००३८- कल्पनापेक्षया । कारणदोषादीत्यादिना बाधकप्रत्ययग्रहणम् । &LLZGur Gकाश प्राप्तम्- प्रकार एव परिग्रहीतुं योग्यः । तथा च जडस्य हृत्प्रदेशस्य ज्ञातृ- त्वादिकल्पनयपेक्ष्यावाधितार्थबोधक वेदोक्तरीत्या “देहेन्द्रियमनःप्राणधीभ्योन्योऽनन्यसाधनः । नित्यो व्यापी प्रतिक्षेत्रमात्मा मित्रवत सुखी ।” इतिवदात्मतत्वस्वीकरणमेव समुचितमिति मित्रवतस्सुखी चार्वाकान्प्रति वक्तव्यमिति भावः । अनन्यसाधनत्वं- स्वयम्प्रकाशत्वम् । व्यापित्वमपि, अणुस्वरूप- स्यापि सर्वदेहप्रवेशयोग्यत्वरूपम् । ज्ञानव्याप्तिर्वा विवक्षिता । एवमियता ग्रन्थेन ज्ञानात्मवादे प्रस्तुते, तत्प्रसङ्गात्प्राप्तपक्षान् क्षपयित्वा सम्प्रति ज्ञानात्मत्वे प्रत्यक्षविरोधं प्रथयति- आत्मेति । पूर्वं शास्त्रोपपत्तिविरोधी वृत्ती । अहं जानामीति ज्ञानाश्रयतया आत्मनि ज्ञानमेदप्रतीतेरित्यर्थः । वनु जानामीत्यस्य विषयीकरणार्थकत्वात् अहं शब्दार्थज्ञानस्य तदाश्रयत्वोपपत्तेः न तावता ज्ञाना- त्यत्यनिराकरण सिद्धिरित्यत्राह इति । मम ज्ञानमिति चामेदप्रतीतेरित्यर्थः । न चात्रापि ज्ञानशब्दस्यार्थावगाहनार्थकत्वाश्रयणात् पचिरिति वाच्यम् । अर्थविषयकरणस्य ज्ञाननिष्ठस्य ज्ञानस्वरूपादनतिरिक्ततया तदनुपपत्तेः । एतदेशाभिप्रेत्योक्तं “ज्ञान huajiCarji- Don&urgi इति । नन्वथापि “राहोरिशर” इति गौणी सेत्यवाह कुक इति । षष्ठ्यर्थभेदस्येत्यर्थः । तत्र हि राहोरिशरोमात्रत्वं प्रमाणप्रतिपन्नमिति तेन बाधः । न तथेह ज्ञानाभेद आत्मनि प्रमाणान्तरप्रतिपन्नः येन बाधो भवेत् इति । ततच फलितमाह- ज्ञानमालेति । कृष्ऊ- । श्री इति । अबाधितार्थमत्यक्षप्रामाण्यं स्वस्यापीष्ट हीत्यर्थः । एवं ज्ञानात्मवादिनस्स्वाभ्युप- गमविरोधमुक्त्वा वृत्तिविरोधमप्याह- मरणकालेति वाक्यद्वयेन । सुषुतिचार्वाकस्य भयमापाद- वादत्तिऱ्‌कुच् चोादु ह्रुदयमॆऩ्ऩुम् उऱुप्पै आत्मावॆऩ्ऱु अपूर्वमाग नीङ्गळ् कल्पऩै सॆय्वदैविड, कुऱ्‌ऱमऱ्‌ऱ शास्त्रम् सॊऩ्ऩ वऴियिऱ्‌ सॆल्लदु अऱिवुडैमै यागुम् आत्मा अऱिवुडैयवऩाय्, ऎऩ्ऩुडैय अऱिवु ऎऩ्ऱु तऩ्ऩिल् पिरियत्तोऩ्ऱुम् ज्ञाङगुणत्तै आत्मावॆऩ्गै स्वानुबवप्रत्यक्षत्तुक्कुम् विरुत्तम्, प्रत्यक्षम्- । । Grain palaucor, मरणकाल लोकपतिकाधिकारः ५ आत्मनाश ५ Atance सुषुति sir, त्तुक्कु अञ्जुमाप्पोले वरुगिऱदॆऩ्ऱु वऩप्पड ऎळम्। इङ्ङऩऩ्ऱिक्के ऒळियाले तऩक्कु जारिगळ् पिऱन्दु, पिऩ्बु ताऩ् प्रबुद्धool सुखGramin SGp लोकायतिक सुषुप्ति। आत्माविऩ् निलै देहत्तळऩे ऎऩ्बदुम् सरियऩ्ऱु आत्मा स्थिरत्व ं प्रत्यक्ष, शरीरान्तरानुवृत्तिका - ४ । यितुम् आपादकप्रसिद्धि: “आत्मविनाशi aap” इत्यन्तेन प्रदर्शिता । अGu इत्यन्तं दृष्टान्तः । भयÙul प्राप्त इति । तत्रापि ज्ञानधाराविच्छेदात् इत्याशयः । गळा इति । उक्तरीत्या स्वप्रतिकूलत्वबुद्धिकृतमयानुभवं विनेत्यर्थः । अस्य “सुखCo Diura janjgi” इत्यग्रिमेणान्वयः । प्रत्युत स्वानुकूलत्वबुद्धिरेव तेषां तलेत्यर्थः । “स्वापे सुखत्वविज्ञानाद्विच्छेदे व शेषतः । तदर्थमन्यत्यागाचे” त्यादिकमेिह भाव्यम् । जाग्रदवस्थायां । आयस्तकरणग्रामास्सन्तः “सुतौ सुखं विश्रम्य समनन्तरं अध्ये” इति a ft garera मत्वैव सुखापाय लोकायतिसुख्या अपि प्रवर्तन्त इति तद्विरुद्धीय ज्ञानात्मवाद इत्याकृतम् । एवमात्मनि निराकर्त- व्यांशानुक्त्वा ज्ञातव्यांशान सप्रमाणमाह इति । उक्तेनोपपादनेनेत्यर्थः । प्रत्यक्ष- “य एवायं सुप्तस्स एव प्रबुद्ध” “इत्यनुसन्धानम् । ननु तादृशप्रत्यभिज्ञाया आत्मनो देहान्तत्वे- प्युपपत्तिरिति न तावतेष्टसिद्धिरित्यवाह - शरीरान्तरानुवृत्तीति । “वीतरागजन्मादर्शना” दिति न्याय- सूत्रम् । सरागस्यैव जन्मदर्शनादिति तदर्थः । व्यतिरेकोक्तिद्रढिम्ने भवति । जातमात्रस्य स्तन- पानादी प्रथमप्रसी रागादेव भवति । स च तवेष्टसाधनताबोधेन । स चैतच्छरीरावच्छेदेनन - । भवतीति भवान्तरीयतत्स्मृतिरेव हेतुराश्रयणीयेति, सिद्धा आत्मनो देहान्तरानुवृत्तिरिति तात्पर्यम् । तथा च “आत्मा शरीरान्तरादनुवर्तते तच्छरीरावच्छेदेनानुभूतार्थ सर्तृत्वात्, एक सिनेव काले कायन्यू प्रतिसन्धादपुरुषवत्’ इत्यनुमानमिहाभिप्रेतम् । यद्यप्येवंशरीरात् शरीरान्तरमनुवर्ततामात्मा, तथाप्याकल्पस्थायी, आमोक्षस्थायी वा भवतु । तदुचरमपि तस्यानुवृत्ती प्रमाणदुर्भिक्षादित्यत्राह- ताऩ् प्रमाणम् ऎऩ्ऱु नीङ्गळ् ऒप्पिऩीर्गळ्। इदऱ्‌कु ऒरु दोषमुम् काणमुडियाऩ मरणम् नेर्न्दबोदु ज्ञागम् मुडिवडैदले आत्मरासमॆऩ्ऩुमिवऩ्, माणत्तिल् आत्म- नासत्तिऱ्‌कु अञ्जुवदेबोल ईल्ल उऱक्कम् वरुम्बोदुम् ज्ञरागासम् पिऱप्पदाल् अदऱ्‌ कुम् अञ्जवेण्डिवरुम्। उण्मैयव्विदमिल्लैये? नऩ्गु उऱङ्गिक् कळै नीङ्गिक् कण्- विऴित्तु लङ्गमोरिरुप्पदागवऩ्ऱे निऩैत्तुच् चार्वागऩुम् नल्ल नित्रैयै आसैप्पडु श्री।च्या। * आग इव्विदम् आत्मा निलैत्तिरुप्पवऩ् ऎऩ्बदु, नडन्ददै कालान्दरत्तिल् निऩैप्- पदाल् परत्यक्षत्तालुम्, वेऱु शरीरत्तिलुम् तॊडर्न्दु वरुबवऩ् ऎऩ्बदु, मुळ्बिऱप्पिल् मुलैयुण्ड पऴक्कत्तिऩाल् इप्पिऱप्पिल् मुलैयुण्णत् तुवङ्गुवदाल् ऊहत्तालुम्, नित् ७० देशिकयप्रकाशव्याख्यासहिते परमतभ ॥॥। वीतरागजन्मादर्शन, नित्य के शाखा apus। ओीवात्मा देहादिविलक्षण युक्तिनिरपेक्ष दुस्त्यजप्रामाण्यभूति तदर्थापत्तिसिद्धिक- । व्यतिरेकप्रत्ययादिदलका आत्मा देहवधि, प्रळयावधि, मोक्षावधि adroi नित्यळा इति । कालविशेषानवच्छिन्नवृत्तिक इत्यर्थः । " न जायते त्रियते वा विपश्चित’! “नित्यो- निध्यानाम्” “अविनाशी वारेयमात्मे” त्यादिशाखमिह विवक्षितम् । सिद्धान्ते “प्रत्यक्षमनुमानं च शास्त्रं च विविधागम” मित्यादिना प्रमाणनयाङ्गीकारादेवमुक्तम् । यद्यपि वीतरागजन्मादर्शन- न्यायेनैव प्रतिजन्य निरूप्यमाणेन तत्र तत्र ततोपि पूर्वजन्मसम्बन्धप्रतीत्या अर्थसमाजाधीनं सार्व- कालिकत्वरूपं नित्यत्वमात्मनो निर्वहति; तथापि अशरीरत्वरूपाया मुक्तेरपि प्रमाणसिद्धत्वेन वात्मसद्भावनिरूपणाय नैष न्याय: पर्याप्त इति तत्राप्यात्मसद्भावः शास्त्रैकवेद्य इत्येवमुक्तमिति । द्योतयति । । नतु श्रुत्या जीवनित्यत्वसाधने, श्रुतेस्तकाम्पेक्षितया, तस्य चापरिनिष्ठितत्वात् सर्व व्याकुलमिवेति शङ्कायां पुनत्र सिंहावलोकितवेन युक्तिनिरपेक्ष स्पष्टश्रुत्या जीवनित्यत्वसिद्धिं दर्शयति-रमेति । युक्तिनिरपेक्ष इति । अनेन पूर्वपक्षवीजगृह्यं भवति । अस्य “सिद्ध” मित्यत्रान्वयः । अत्र युक्तिशब्देन “मम शरीर “मित्यादिसिद्धलौकिकव्यति रेकप्रतीतिर्विवक्षिता । तेन श्रुत्यर्थाः प्रमाणतामा वक्ष्यमाणत्वेपि न विरोधः । तस्या वैदिकत्वात् । युक्तिशब्दस्योक्तार्थ- परत्वमुत्तरवाक्यारम्भेपि स्पष्टीभविष्यति । दुस्त्यजत्रामाध्येति बहुबीहिः । इदं च विशेषणं युक्ति- निरपेक्षं स्वार्थसाधनसामर्थ्य ataयति । युक्तिनिरपेक्षत्वं च स्पष्टार्थलात् । अस्पष्टार्थ कथतं हिं तर्कापेक्षा । श्रुतिः- “अशरीरं वा सन्तं” “न हन्यते हन्यमाने शरीरे” इत्यादिका । “पिण्डः पृथग्यतः पुंसः, वासांसि जीर्णानि यथा विहाये” त्यादि स्मृतयोप्पन विवक्षिताः । तदर्थापत्ति:- श्रुत्यर्थापत्तिः । श्रुतार्थापत्तिरिति यावत् । देहान्तरानुभान्यस्य खर्गखाराज्यादेर्यागादिफलत्वेन श्रवणादर्थादापद्यते, “अस्ति देहान्तरामिक्षमः फलभोक्ता कविद्यागादे’ रितीति भावः । ननु “युक्तिनिरपेक्ष” इति सम्भवन्तीमपि व्यतिरेकप्रतीतिमुपेक्ष्य, किमर्थं श्रुतिरेव प्रमाणतया - श्रित्य स्वयं समाधते- व्यतिरेकेति । चलas orig/ बलमात्रमाश्रित्य । अस्य “Gana- free @ii,, इत्यत्रान्वयः । मात्रपदेन श्रतिंवीकरणव्यवच्छेदः । देहावधीति । एकदेarastraर्थः । “अयं पक्षः प्राणेन्द्रियाद्यात्मवादिनां चार्वाकविशेषाणां” “प्राणेन्द्रियमनांस्येव चेतयन्ते पृथक यऩ् ऎऩ्बदु शास्त्रत्तालुम् उणरप्पडुगिऱदु, अवऩ् देहत्तैविड वेऱुबट्टवऩ् ऎऩ्बदुम् मऱ्‌ऱॊऩ्ऱिऩ् उदवि वेण्डाद मऱुक्कवॊण्णाद वेदमूलप्रमाणत्तालुम्, अदडियागप्पिऱन्द युक्तियालुम् चित्तिक्कुम्। आऩालुम् इदै मट्टिल् ऒत्तुक्कॊण्डु आत्मा इन्द देहत्तोडु अऴिन्दुबोवाऩ्, अऴित्तुबोवाऩ्, । मोक्षत्तोडु अऴिन्दुबोवाऩ् ऎऩ्ऱु पलवाऱाग सिऱ्‌सिलर् सॊल्लुवर्। पाकिó लोकायकिरणाधिकारः Ganvgn श्रुत्यादिबाधित। एकदेहावधिक पक्ष शpिoton– यॆऩ्गिऱ ऎरिक्कप्पऱ्‌ऱुमो “स एत्र तु कर्मानुस्मृतिधनविधिभ्यः” टीबील अधिकरण दोषित- आत्मान्तरी हि परिहरि #mo देहावसान के आत्मनाशा वार् एत्तै ऎरिवु पुत्तट्टिल्लै।वियिले ऎऩ्गत्तिलेयॊऩ्ऱुळ्ळमै- त्तैत् । । of कक्कडवदाऩाल् सॊल्लु- पृथक् । आशरीरयवस्थानानातिरिक्ताल्पकल्पने ‘ति तदुक्तेरिध्यानन्ददायिन्याम् । प्रलयावधीति । पौराणिकैकदेशिनामयं पक्षः “प्रकृतिर्या भयाख्याता व्यक्ताव्यक्तस्वरूपिणी । पुरुषञ्चाप्युभा- वेतौ लीयेते परमात्मनी “त्यादिविष्णुपुराणादिवचनार्थापातबुद्धया प्रचत्वात् । तृतीयो मोक्षा- । वचित्वपक्षाद्वैतिनाम् । उपाधिपरिकल्पितजीवभावस्य मोक्षे उपाध्यपगमेनापगमस्वीकारात् । श्रुत्यादिचाधित इति । “नित्यो निध्यानाम्” “अविनाशीवारेयमात्मे” त्यादिश्रुतिबाधित- मित्यर्थः । तथा च “भम शरीर ‘मित्यादिव्यतिरेकातीतिमानमाश्रित्य देहाद्विलक्षणात्मस्थापन- संरम्भे देहावधित्वलगावधित्वादिपशान्तराणामपि तदनुपरोधेोत्थानात् तत्पक्षशिक्षणायान्तत- श्रुतेरेवाश्रयणीयतया, देहविलक्षणत्वसाधनायापि सैवाद्रियतां किमन्यैरसमर्थैरपूर्णैर्वा प्रमाण- रित्याकूतम् । नन्वाद्यरशरीरावचित्वपक्षशङ्कामपि नार्हति अतिमन्दत्वात् । प्रायस्सर्वेजना जन्मा- न्तरं विश्वस्यैवहि तत्कर्मणि प्रवर्तन्ते द्वितीयादिपस इव श्रुत्याद्याभासमूलकत्वमपि हि इह नास्तीत्याशङ्कायां कैमुतिकन्यायेन प्रत्युत्तरयति - एकदेहावधीति । एकस्थूल देहावधीत्यर्थः । एतेनं कल्पादात्पक्ष्म देह आत्मन आकल्पमनुवर्तत इति साङ्ख्यपक्षव्यावृत्तिसिद्धिः । शङ्किsatruggCor- शङ्कायाः पर्याप्तं किम् । शङ्कितुमर्हो वेति यावत् । स एव तु कर्मेति । इत्थं हि तदधिकरणम्- सुप्तोत्थितः पुरुषः प्राक्तनः अथवान्य इति विशये, सुषुप्तेस्सत्सम्पत्तिरूपताश्रवणा- न्मुक्तितुल्यतयाऽन्य एव तच्छरीरं परिगृह्योत्तिष्ठतीति पूर्वपक्षे, सिद्धान्तयत्सूत्रमिदं स एवति । तु शब्दो राद्धान्तप्रवृत्ति श्रोतयति । स एवोत्तिष्ठति, तेनैवानुमान्यवद्दुकर्मसद्भावात् " स एवाह” मिति प्रत्यभिज्ञानात् “त इह व्याघ्रो वे” त्यारस्य “वद्भवन्ति तथा भवन्ती’’ ति वेदशब्दात् गुरुतरमोक्षोपायविधीनां वैयर्थ्याच्चेति सूत्रार्थः इति । तथा चात्मनस्तुषुश्यन्तत्वशङ्काया अत्यति- मन्दाया अपि सूत्रकृता निराकरणदर्शने कि वक्तव्यमेकदेहावधित्वशङ्कापाकरणं प्रतीति भावः । किए सुप्तोत्थिता सुप्तोत्थितमप्यन्तर्भाव्य । ४- आक्षेपो न भवति । $५ वेदविरुत्तङ्गळे। आऩालुम् इक्देहत्तोडु आत्मा मुडिवडैयुम् ऎऩ्ऱ पक्षम् मिगवुम् मेलॆऴुन्दवारियाय् आदारमऱ्‌ऱदाय् इरुक्क, इत्तैयुम् पॊरुट्पडुत्ति नीर् कण्- क्कवेणुमो ऎऩ्ऱु इडैये सिलर् केट्पर्। वेदान्दऩु ऒत्रगारर् ऒरु इडत्तिल् तूङ्गि ऎऴुन्दवऩै वेऱुमऩिदऩॆऩक्कूऱवेण्डुम् ऎऩ्ऱ मन्दशङ्कैयै मेऱ्‌कॊण्डु तूङ्गिऩवऩेदाऩ् ऎऴुगिऱाऩ्” पल कारणङ्गळाल् अप्पडित्ताऩ् सॊल्लवेण्डु- मॆऩ्ऱु चित्तान्दम् सॆय्दिरुक्किऱार्। अव्वळवु अव्पविषयत्तिऱ्‌के समादाऩम् कूऱि- । देशिकाशयत्रकाम्याच्यासहिते ममत युम् इल्लादमैयुम् अऱिवार् आर् ऎऩ्ऱुम् प्रेत अर्थसत्रे ९०% विज्ञानमय- इव्काऩवै इप्ऎङ्गळोडॊक्कवॆऴुन्दु इवै ईऩक्कुम्बोदु ताऩुमॊक्क नाशिक Gangama, pipicas adorar fp लोकव्यवहारखारस्य :- नन्वात्मन एकदेहावधित्वं श्रुतिदाधितमिति यत्प्रपूर्ववाक्य उक्तं च “कि Lujpur” इति पूर्ववाक्य उपहसित, तत्सर्वं न युक्तम् । श्रुतौ बहुशः प्रतिशरीरमात्मनाशश्रव- णादित्याशङ्कते - श्रुति इति । परलोक ६० इत्यादि । तैत्तिरीयके पटकाण्डप्रथममरने “को हि तद्वेद वयमुष्मिन्तोकेऽस्ति वा नवेति श्रूयते । ततथ परलोके जीवसद्भावे संशयोद्भावनात्तस्य देहात्मिवगम्यत इति भावः । नन्वस्य वाक्यस्य “दिक्ष्वतीकाशान्करोतीति विहितदिग्द्वार- । कल्पनाशेषभूतार्थवादरूपत्वेन न स्वार्थे तात्पर्यम् । तत्र हि स्वर्गस्य काशैराच्छादनीयत्वमुक्त्वा तदर्थं लोकस्य दुरधिगमत्वा " को हि तदेत्याद्युच्यते इति चेत्तत्राप्याह - प्रेत इति । “न प्रेत्य सञ्ज्ञास्ति” इतीदं वाक्यं विवक्षितम् । प्रेत्य देहादूर्ध्व इत्यर्थ इति तदभिमानः । अर्थसञ्ज्ञा- घटादिज्ञानम् । अथात्रापि शरीरनाशानन्तरमात्मनो न निस्सम्बोधत्वमुच्यते येन देहावधित्त्वं स्यात्। किन्तु प्रेत्य चरमदेहानन्तरं मुक्तौ जीवस्य देहादिमिरेकीकृत्य या बुद्धिस्सा निवर्त्यते । समित्य- स्पैकीकारार्थकत्वात् । अथवा सञ्ज्ञायाः- देहसम्बन्धनिबन्धनायाः चैत्रमैत्राद्याख्याया निवृत्तिरभिप्रेता। । अत आह- विज्ञानमयछका इति । “विज्ञानधन एवैतेभ्यो भूतेभ्यस्समुत्थाय धान्येवानुविनश्य- तीति श्रुतिः । विज्ञानको जीवः । भूतsung ४g - भूतैस्यह समुत्थाय । ततच भूतेभ्य इति तृतीयास्थाने सहार्थे पञ्चमीति दर्शितं भवति । केचित्तु भूतेभ्यशरीररूपेण स्वय- सुत्थायेति हेतुपञ्चमीमेवाहुः । &# नशि- अनुविनश्यति । अत्र शरीरनाशसमकालमात्म- नाशस्पष्टं यभिधीयत इति भावः । ननु नश्यतिधातोरदर्शनार्थकतयाप्युपपत्या स्वरूपपरिशेषे निवारकाभाव इति शङ्कायामनन्यथासिद्धं लोकव्यवहारं प्रमाणयति - pा इत्यादि । अथ देहोत्पत्यादिविषयकत्वे “pipal” इत्येव वक्तव्यतया “ppor” इति पुंस्त्वसूचक भाषापद- प्रयोगो न स्यादित्यभिप्रायः । इमामाशङ्कां परिहरिष्यन् किमियं श्रुतिप्रामाण्याभ्युपगममूला, युळ्ळबोदु कामिदऱ्‌कुप् पदिल्गूऱत्तट्टॆऩ्, अदैविड कॊञ्जम् पॊरुळुळ्ळ केळ्वि यायिऱ्‌ऱे इदु। तैत्तिरीयम् ६-वदु काण्डत्तिल् ‘पालोकत्तिल् ऒऩ्ऱिरुप्पदुम् इल्लाऱु तदुम् यारुक्कुत् तॆरियुम्” ऎऩ्ऱु कूऱियिरुप्पदालुम्, इऱन्द पिऱगु ज्ञाऩमिल्लै ऎऩ्। ऱुम्, ज्ञाऩमयऩाऩ इव्वात्मा इन्दप्रुदिव्यादिबूदउडलोडु तोऩ्ऱि अदोडु अऴि- किऱाऩ् ऎऩ्ऱुम्, सान्दोक्य उपनिषत्तु काट्टियिरुप्पदालुम्, “पिऱन्दाऩ्, इऱन्दाऩ्’’ ऎऩ्गिऱ उलग वार्त्तैयालुम्, आत्मा उडलुळ्ळवळवे इरुन्दु अऴिगिऱाऩ् ऎऩ्ऩ वेण्डामो ऎऩ्ऱु सिलर् केट्पर्। इदऱ्‌कु नाम् कूऱुवदावदु, शरीरम् अऴियुम्बोदु अऴिगिऱाऩ् ऎऩ्ऱदु, आत्मावुक्कु अप्पोदु ऒरु पॆरिय माऱुदल् उण्डावदैक् काट्टु i लोकापतिकमधिकारः प्रमाण t ७३ शरीरपरम्परायोग- म मामाध्यकण्ठ प्रतिशरीरः उत्पत्तिविनाशका Gane श्रुति- मूलाक पक्ष Garimuni श्रुति नित्य आत्मा smgē Garbgmsung, “वासांसि जीर्णानीत्यादिना उपवृह्म प्रमाण- कतुकेल अनुगुणक प्रेक्षावा यहां निर्वाश्रनिरुपाधिकपारलौकिकप्रवृत्तिल निष्प्रयोजनत्वप्रयोजनत्थन । शरीरावसानं नात्मनाशb Cancel san- उत केवलव्यवहारमृलेति विकल्प्य प्रथमं शिरो दूषयति- श्रुतिमूलेति । “एतेभ्यो भूतेभ्यस्समुत्थाये- त्यादिश्रुतिमूलेत्यर्थः । श्रुतिका इति । तदस्युपगतप्रामाण्यकश्रुतिसजातीया श्रुतिरेवेत्यर्थः । " नित्यो निध्याना’ “मित्यादौ नित्यत्वं, “रमणीयचरणा रमणीयां योनिमापद्येरन्” कपूयचरणाः कपूयां योनिमापद्येरनित्यादौ नित्यस्यैवैकस्यात्मनोनेकशरीरपरम्परायेोगश्च दृष्टव्ये । “इतिहास - पुराणाभ्यां वेदं समुपब्रह्मये’ दित्याद्यनुसृत्याह- वासांसि जीर्णानीति । “॥। यथा विहाय नवानि । गृह्णाति नरोऽपराणि । तथा शरीराणि विहाय जीर्णानि अन्यानि संयाति नवानि देही " ति गीता- वचनम् । अत्रादिना " देहिनोस्मिन् यथा देहे कौमारं यौवनं जरा । तथा देहान्तरप्राप्तिधीरस्तत्र न मुझती” त्यदिकं विवक्षितम् । उपवृह्मणं- श्रुतवेदार्थानां महतां सन्दिग्धवेदार्थव्यक्तीकारकं वचनम् । न चैतत् आतिथ्ये गवालम्भादिवत् शिष्टापरिगृहीतमित्याह इति । प्रेक्षा- चन्तः- निपुणा निरूपकाः । निर्वाधत्वं- समान्यतो विशेषतश्चानिषिद्धत्वम् । इदं निष्प्रयोजनत्वा- सम्भवे हेतुः । निष्प्रयोजनत्वं विपरीतप्रयोजनत्वमपि सङ्गृह्णाति । " न कुर्यानिष्फलं करें” त्यादिना सामान्यतो निषिद्धं हि जलताडनादिकं विफलम् । परदारगमनादि च “न परदारान् गच्छेदिति विशेषतो निषिद्धं विपरीतफलम् । निरुपाधिकत्वं- अर्थकामार्थत्वाभावः । तहिं किमर्थं कर्म- करोतीति येत आह- पारलौकिकेति । परलोकः परलोकसुखं प्रयोजनमस्य इत्यर्थः । इदमुभयं च कर्मणो यागादेः दृष्टप्रयोजनत्वासम्भवे हेतुः । इदमुपलक्षणम्- परम्परया प्रवृत्तश्वनार्थस्वाभाव बोध्यः । तदुक्तमुदयनाचार्यैः- विफला विश्ववृत्तिर्नो न दुःखैकफलापि वा । दृष्टलाभला नापि । विप्रलम्भोषि नेश इति । तथाचेशप्रवृत्तीनां देहोत्तीर्णमेव फलं वाच्यमिति न देहावधित्वशङ्को- दय इति भावः । त ि उपात्त तीनों को निर्वाह इत्यवाह - शरीरावसानेति । अवस्थाविशेषेति । अदर्शनरूपावस्थेत्यर्थः । “अदर्शनादिहायातः पुनश्चादर्शनं गतः” इति युक्तमिति भावः । मोक्ष- धर्मेवेदं सद्दान्तमभिहितं- “यथा हिमवतः पार्श्व, पृष्ठं चन्द्रमसो यथा । न दृष्टपूर्व मनुजैर्न व तमास्ति तावता ॥ तद्वद्वतेषु भूतात्मा सूक्ष्मज्ञानात्मवानसौ । अदृष्टपूर्ववक्षुभ्यां न चासौ नास्ति किऱदु। इवर्गळ् श्रुतियैक्कॊण्डे केट्पदाल् नामुम् सगुदियैक्कॊण्डे पदि अरैप्पोम्। आत्मा पल शरीरक् पॆऱुगिऱाऩ् ऎऩ्गिऱदु वेदम्। किऴिन्द उडैयै उदरित् तऩ्ळुवदुबोल् जीवऩ् इक्किऴ उडलै विडुगिऱाऩ् ऎऩ्गिऱदु कीदै। पॆरियोर्गळुम्७१ देशिकrareकाव्याक्यासहिते परमभ कý Ganpmsp श्रुति अवस्थाविशेष तात्पर्य प्राप्ता @mer Cons ळादबोदु अऩिरऩवुम् सॊल्लुगिऱ ऎङ्गळ् पोले इच् तिसुगळ्दाऩुम् कळवुमऩ्ऱिक्के Qumpsume मूलक निकट स्वपक्ष० उदा। लोकवेदf आत्मार्थ- उत्पत्तिनाशव्यवहार ं शरीरोत्पत्तिविनाशादि विशिष्टवेष BG०० प्रवृत्तिका। Gumaun का आत्मा प्रळयपर्यन्तमे निलै निऱ्‌पऩ् ऎऩ्बदुम् पिसगु ० प्रकुतियां मयाऽऽख्याता व्यक्ताव्यकस्वरूपिणी । पुरुषश्चाप्युभावेतौ लीयेते पर- मामनी “त्यादि आमा बाळयस्थायि २६७। ALIG यामत्तऩैयऩ्ऱोवॆऩ्बार्गळ्। तावते " ति ॥ अथ द्वितीयं शिरो दूषयति- इति वाक्यद्वयेन । आत्मनः शरीरनाशोत्पत्तिसमकालनाशोत्पत्तिमत्वस्य श्रुतिप्रामाण्यमूलकत्वानङ्गीकारे, लोकव्यवहारमूलत्वे इत्यर्थः । श्रुति Gurइति । “अविनाशीवारे” “निल्यो निध्याना” मित्यादेर्यथा प्रत्यक्षविरोधाद- प्रामाण्यं तथा “भूतेभ्यस्समुत्थाय धान्येवानुविनश्यती” स्यादि श्रुतेरपि देहात्माभेदप्रत्यक्ष विरोधात् अप्रामाण्यापच्या देहातिरिक्तज्ञानाद्यात्मवादस्तत्सम्मतो न सिद्धयेत् । अविशेषात् । प्रत्यक्षविरोधे- व्युचरस्याः प्रामाण्येतु पूर्वस्या अपि तथेति, आत्मनो देहातिरेकवन्नित्यत्वमपि निष्प्रकस्यं सिद्धयेदिति हृदयम् । पूँर्व शरीरोत्पत्तिविनाशसमकालमात्मनोपि तथात्वपरतया शङ्कितानां श्रुतीनां निर्वाहमुक्त्वाथ **U$$$१ñ” “@$$$ॐ” इत्यादिना यदाशङ्कित व्यवहारमूलत्वं तस्याप्यन्यथारि द्विमाह- लोक वेदेति । अत्र वेदग्रहणं दृष्टान्तार्थम् । पूर्व लोकप्रयोगस्यैव कितत्वात् । विशिष्ट १ इति । शरीर विशिष्टवेषेणेत्यर्थः । “यतो वा इमानि भूतानि जायन्ते” “चैलो जात” इत्यादी उत्पत्तिशरीर- संवन्धः, विनाशशरीरवियोग इति तात्पर्यम् । एवमियता प्रकरणेन, पूर्व प्रस्तुतंषु त्रिषु देह- प्रळयमोक्षाववित्वपक्षेषु सामान्यतः प्रतिक्षिप्तेषु, अथ च विस्तरेण देहावधित्त्वपक्षे आशङ्क्य परि हृते, इदानीं क्रमप्राप्त प्रयावधिवपक्षं प्रतिक्षेप्तुं विस्तरेणाशङ्कते ० इति । प्रकृति- रित्यादि । श्रीविष्णुपुराणे मळयवर्णनं षष्ठांशे क्रियते । महदहङ्कारादिरूपेणाव्य तरुणी वाय्वादि- रूपेण व्यक्तस्वरूपिणी च या, मयाऽऽख्याता प्रकृतिः, पुरुषो जीवन तावुभौ परमात्मनि खोपादान- कारणे लीयेते इति, कल्पादो जीवः परमात्मसकाशादुत्पद्य कल्पान्ते तत्र लीयत इति कथनात्तस्या- प्रळयस्थायित्वमिति भावः । आदिना “परमात्मा च सर्वेषामाधारः परमेश्वर इत्यादिकं विवक्षितम् । आधारः लयस्थानम् । तमिमं पक्ष प्रतिक्षिपति इति । आत्मन आप्रळयस्थायित्वे । इवऱ्‌ऱुक्कुच्चेर पालोक सुबगार्ददमाग निष्कारणमाग निर्दोषमाग मुयऱ्‌सि सॆय् किऱार्गळ्। अवर्गळ् प्पयदगम वीण् ऎऩ्ऱो, इव्वुलगिल् कण्ड पयऩ्गळुक्काग ऎऩ्ऱो ऎऩ्ऱो,इव्वुलगिल् सॊल्लमुडियादु। आदमा निदयऩ् ऎऩ्ऱुम् कूऱुगिऱदु वेदम्। इदैप् पॊय् ऎऩ्ऱाल् उङ्गळ् केळ्विक्कु मूलमाऩ वेद मट्टुम् मॆय्यामा? पिऱन्दाऩ् इऱन्दाऩ् ऎऩ्बदॆल् लाम्, उडलुडऩ् कूडिऩाऩ्, उडलैप् पिरिन्दऩ्ऎऩ्ऱ करुत्तुडैयऩ्, उडलैप्पिरिन् लोकायतिकमाधिकार ७६ कु प्रवाहाना- “प्रकृति पुरुषचैत्र विद्धयनादी उभावपि । इत्यादिप्रमाण विरोधि दित्व विवक्षित restart ९६ प्रबलवाचक ६०s, क्षेत्रो उत्पत्ति- Glbug५८० विनादानी। ईश्वर वैवस्यवृष्यप्रसङ्ग परिहरि, कर्मभिर्भाविताः पूर्वै:” “नामुक्तं श्रीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि” इत्यादि आत्माकं कल्पा- प्रमाणकाङ्की विरोधि&urgati इति । अनादिभावख नाशायोगात् जीवस्य प्रळयावधित्व - वादिना तस्य सादित्वमप्यास्थेयमिति अनादिताबोधक निर्दिष्ट गीतावचनविरोधस्स्यादिति हृदयम् । आदिना " न जायते प्रियते वा विपश्चित् नायं भूत्वा भविता वा न भूय” इत्यादिकं विवक्षितम् । ननु " अव्युच्छिनास्तथैते सर्गस्थित्यन्तसंयमा” इत्याद्यनुसृत्य “वियनादी उभावपि” इत्यतो- वतं पुरुषानादित्वमपि जीवप्रवाहनित्यतापरं स्यात्, न तु तत्स्वरूपनित्यतापरम् । प्रवाहनित्यता च कालत्याधिकरणवृत्यत्यन्ताभावप्रतियोगित्वे सति तादृशात्यन्ताभावप्रतियोगिता नवच्छेदकजाति- मत्वमित्यत्राह प्रवाहेति । तत्र घटादेः प्रतिसर्गादिकं भिन्नत्वस्याभ्यक्षसिद्धत्वेन तद्वाधात् घटादौ श्रुतस्यानादित्वस्य प्रवाहपरतया गौणत्वाश्रयणेपि आत्मविषये तस्य मुख्यत्वाङ्गीकारे नकिमयि प्रचलं बाधकं दृश्यत इत्यभिप्रायः । जातमृतादिव्यवहारोत्रापि बाधक इति चेत् न । तस्य विशिष्ट- विषयतयाऽन्यथासिद्धेरनुपदमेव प्रदर्शितत्वात् । तथा च बावकस्य प्राबल्यममन्यथासिद्धत्वरूपं बोध्यम् । जीवोत्पच्याद्यङ्गीकारे बाधकमप्याह- क्षेत्रज्ञां इति । “दं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्य- भिधीयते । एतद्यो वेति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विद” इत्युक्तस्य जीवस्येत्यर्थः । ईश्वर इदि । वैषम्यनिर्वण्येन सापेक्षत्वाथा हि दर्शयतीत्यत्र देवतिर्ययानुष्य स्थावराद्यात्मनोत्कृष्टमध्यमनिकृष्ट- सृष्टिकरणात्, अतिघोरदुःख योगकरणाच्येश्वरस्य वैषम्यं पक्षपातो जीवेषु नैर्घृण्यं निर्दयत्वं च स्वादिति पर्वपक्षयित्वा नैतद्युक्तम् जी कर्मसापेक्षत्वादुक्तस्य सर्वस्येति सिद्धान्तितम् । भूयोपि “न कर्म विद्यते सृष्टिकाले, जीवस्य ब्रह्मण्यविभागेन प्रलया “दिति शङ्कायां जीवस्य तत्कर्मणां चानादि- त्वादिति समाधानं “न कर्माविभागादिति चेन्नानादित्वादुपपद्यते चाप्युपलभ्यते चेत्यत्र कुतं दृश्यते । ततथ जीवस्योत्पत्र्याद्यङ्गीकारे तत्त्रोसरीत्येश्वरस्य वैषम्यादिप्रसङ्गो दुर्वार एवेति तात्पर्यम् । नन्वी- श्वरस्यास्तु वैषम्यादिकं, ईश्वर एव वा मास्तु जगत्कर्तेत्याद्याशङ्कायामाह- कर्माभिरिति । आऩालुम् मीण्डुमॊरु केळ्वि स्तूलमायुम् सूक्ष्ममायुमुळ्ळ पाकृति जीवऩ् इरुवरुम् पामादमावऩिडत्तिल् मऱैगिऩ्ऱऩर् ऎऩ्ऱु वसगमिरुप्पदाल् आत्मावुम् प्रळयगालपर्यन्तमेयुळ्ळवऩ् ऎऩ्ऩ वेण्डामा ऎऩ्ऱु। अप्पोदु प्रक्कुदियुम् जीव ऩुम् अनादि ऎऩ्ऱु सॊल्लुम् वसाम् विरोदिक्कुम्, इङ्गु अनादि ऎऩ्ऱदु जीवबरम्बरै- यिऩ् अनादित्वत्तैप् पऱ्‌ऱियदु ऎऩ्ऱु कुऱैत्तुच् चॊल्लुम्बडिक्कु ऎऩ्ऩ प्रदिबन्दगम् नेर्न्दुळ्ळदु। मेलुम् जीवऩुक्कु आदियुम् अन्दमुम् कॊण्डाल् ईच्वाऩुक्कु ऒरु समयम् पक्षबादमुम् इरक्कमिऩ्मैयुम् परिहरिक्कप्पोगादु। पूर्वकर्मवाऩऩैयाल् मऱुबिऱवि” ७६ ऐकिशशय पस न्तरस्थिति रुष्ठीकैunaung, अकृताभ्यागमकृतविवशकीलीयेसे परमात्मनि"pali BiuNG & पृथग्व्यपदेशानर्हावस्थाविशेषापि कुशलाः कुशलैस्तुताः । ख्यात्यातयाऽविनिर्मुक्तात्संहारेप्युपसंहृता इति श्री विष्णुपुराणवचनम् । अन्त्र “प्रजा” इति प्रकृतम् । कुशलाः प्रजा जीवाः कर्मकरणसमर्थाः पूर्वैः कुशलैः अनेकजन्मानु- वर्तनसमर्थेः कर्मभिर्भाविताः जनितवासनास्त्यः संहारे प्रलये उपसंहता उपसंहृतकरणकलेवरा अपि तया ख्यात्या कर्मानुसारिण्या शुद्धा अविनिर्मुक्ता एवं जज्ञिर इत्युत्तरश्लोकस्थक्रियया सम्बन्धः । नानुक्तमिति । “अवश्यमभोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभ " मिति पूर्वाधम् । एवमादि- वचन सिद्धमाह आत्मायकेल इति । नन्वेवमादिवचनं “अवश्यं कृतं कर्म स्वेनानुभोक्तव्य” मित्या- दावेव तत्परं न तु जीवस्य कल्पन्तरस्थितावित्यत्वाह- अकृतास्यागमेति । स्वेनाकृतस्य कर्मण- स्तत्फलभोगाय स्वीकरणमित्यर्थः । कृतविप्रणाशय स्वकृतस्य कर्मणस्स्वेन फलानुभवं विनैव नाशः । कल्पादी जीवोत्पत्यङ्गीकारे शरीरसम्बन्धसुखदुःखाद्यनुभवार्थं कर्मविशेषस्याव- श्यापेक्षायां स्वकृतपूर्वकर्माभावेनाकृताभ्यागमप्रसङ्गः । तथैव कल्पावसाने जीवनाशस्वीकारे “न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृदित्युक्तरीत्या तदानीमपि केषाञ्चित्कर्मणामार्जितत्वेन, तत्फलानुभव विनैव तेषां नाशापच्या कृतविप्रणाशप्रसङ्गाचेति भावः । ननु प्रसज्यतामिदमुमयं, का मोहानिरिति चेत् णु । स्वाकृतमपि कर्म यद्येनमनुगच्छेत्, दर्हि कथं तेन निगम भूयेत । परेषां पापानि हि भूयांसि भवन्ति । तानि कदा कं प्रतिगच्छेयुरिति न नियन्तुं शक्यत इति । एवं स्वकृतस्यापि कर्मणः फलोपभोगं विनैव विनाशे, बहुवित्तव्ययायासनिष्याद्यपारलौकिक- कर्मणि सद्धं पुरुषो न प्रवर्तेत । तत्फलानुभवोऽस्य नियतं मावीत्यस्यानिश्रयात् इति बोध्यम् । न च सिद्धान्तेषीम प्रसङ्ग भविष्यत एव । उपासकस्योत्क्रान्तस्य पुण्यपापग्रहाणात् । अयं च कृतविप्रणाश एव हि स्वतकर्मणास्स्वेनाननुभूतत्वात् । एवं सुहृदि दुर्हृदि चोपायनं तयोः श्रूयते । अयं चाकृताभ्यागम एव । ताम्यामकृतस्य कर्मणस्तदुपगमात् इति वाच्यम् । प्रायदिचत्ता– दिनाsaफलस्य कर्मणो नाश व विद्यामाहात्म्यादुपासकस्योत्कान्तिकाले विरोधिकर्मप्रापि कृत विणाशाभावात् । तत्रच यागादाविव पूर्वोक्ता श्रद्धामलकळङ्कितत्वप्रसत्र सभावात् । एवं शत्रु मित्रयो- रुपासकविषये पूर्वमनुष्टितापकारोपकाराभ्यामेव तत्फलतया पापपुण्योपायनवचनात् ते अपि स्वकृत- प्राये एवेति नाकृतास्यागम इति वक्तुं शक्यत्वात् । तत्र च अहेतुकोपनिपातकृतकार्तकाभावात् । aft यवचसा कागतिरित्य लाह लीयेत क्षति । Quby SiCure इति । तप्तायः पतितजल * विष्णुबुंसणमुम्, कल्पगोडिगालम् कऴिन्दालुम् कर्माक्कळ् अदु पलियामल् तुलैया ऎऩ्ऱु मऱ्हर्षिवसगङ्गळुम् आत्मावुक्कु मदुकल्पवाऴ्वु उण्डु ऎऩ्गिऩ्ऱऩ। लोकायतिकभक्तविका निर्वाgue सुष्टिय भागमा व्यवस्थितमाग का raat आत्मादिभ् खरूपोत्पत्तिविनाशक अव्यवस्थित- Canop मासादिमती बाह्यमतुल्य sent। rurajiro rupi haafisa ph नित्यनैमित्तिकालय नशिया नात्यन्तिकमळ म ₹ विन्दोरित्यर्थः । तल हि जलस्य तप्ताय स्थितस्य भेदेन व्यपदेशो दुर्घटः । तद्वत्कृते देवादि- स्थूलावस्थामहामेण ब्रह्मणि सूक्ष्मदशापच्या जीवस्य पृथग्व्यपदेशो दुर्घट इति भावः । । ननु “सर्व खल्विदं ब्रह्म, ‘सर्व प्रोक्तं त्रिविधं क्षमेत’’ दित्यादिना सर्वस्य भोक्तृ- भोग्यiteraat aarभेदश्रवणेन ब्रह्मण्येव स्वरूपत उत्पत्तिमळ्यावभ्युपगन्तव्याविति नैतभिरा- भोम्यनियन्तृवर्गेस ब्रह्माभेदश्रवणेन करणं युक्तमित्यत्राह gur इति । स्वरूपोत्पत्तीति । स्वरूपेणोत्पचीत्यर्थः । शरीरविशिष्ट- वेषेणोत्पत्ति विनाशयरिष्टत्वात्वरूपेति । सृष्टिप्रळययोः स्वरूपोत्पत्तिनाशमादूषणेनात्पदीनां महाणि स्वरूपेण स्थितिरम्यनुज्ञायत इति सूचितम् । अत्रा “व्यवस्थित भाग, । ॥ व्यवस्थित भाग- Lursangॐ इत्येव युक्तः पाठः विकल्पनात् । अपि तु सर्वकोशेष्वपि “अव्यवस्थित भाग इति मात्रं पठ्यते । एतदुकं भवति- आदौ निस्तरङ्गसमुद्रस्थानीयं ब्रह्म पनतरङ्गबुद्बुदवत् सृष्टि- दशायां विचिदीश्वरविकारवद्भवतीति सामान्यतस्सिद्धे, प्रळये ब्रह्मणि लीना इसे विकाराः पुनस्तृ व्यवस्थितभागतयोत्पद्यन्ते । यस्मिन् ब्रह्मांशे यो विकारः पूर्वं लीनः तस्मिन्नव ब्रह्मभागे स पुनः उत्पद्यत इति यावत् । इति भास्करपक्षः । अव्यवस्थितभागतयेति ब्रह्मदत्तपक्षः । अयं चात्म- सिद्धी- “आचार्यटकभय, भर्तृमित्र, भर्तृहरि, ब्रह्मer शङ्करे” त्यादिना, ब्रह्मसूत्रभाष्य- कृत्वेन परिगणितः । तथापि तस्य कृतिः कापि नाद्ययावदुपलभ्यते श्रूयतेपि वा । भास्करादि- निष्टाचीनो बेति वदन्ति । सर्वार्थसिद्धावपि जीवसरे षोडशश्लोकव्याख्यायामसिन्भव विषयेऽयं नाना कीर्तितः । बाह्यमततुल्येति । “अजामेकां” “गौरनाद्यन्तवती” “नित्यो- निध्याना” मित्यादिना तत्वत्रयस्यापि स्वरूपेण नित्यतावगमात् अकृताभ्यागमकृतविप्रणाशादि- दोषाच चार्वाकादिसमानकक्ष्यत्वमेवेति भावः । ताऩ् सॆय्ददु तऩक्कु उदैक् ताऩ् सॆय्याद कर्मम् तऩ्ऩनुबवत्तुक्कु वरादु कामऱ्‌पोगादु। आऩाल् परमात्माविल् जीवऩ् लयिप्पाऩ् ऎऩ्ऱदऱ्‌कु ऎऩ्ऩ करुत्तॆऩ् ऱाल्, इरुम्बिल् सुवरिप्पोगुम् नीर्बोल पिरिविऩ्ऱि अवऩिल् इवऩ् कलन्दिरुप्पाऩ् ऎऩ् यदुदाऩ्। आगैयाल् सृष्टियिलुम् पाळयत्तिलुम् आत्मादिगळुक्कु अडियोडु उत्पत्ति विनासङ्गळै प्रम्मप्रदेशत्तिल् कुऱिप्पिट्ट इडत्तिल् ऎऩ्ऱु कॊळ्ळामलुम् कॊण्डुम् नडक्किऱ प्रम्मदत्तादिगळुडैय मदङ्गळ् पिऱमदङ्गळ्बोले तवऱाऩवैगळे। इदऱ्‌कुमेल् सिलर् “आत्मा नित्य, नैमित्तिग, काकृत प्रळयङ्गळिल् ईसिया े पोऩालुम्, आत्वादिगप्रळयम् ऎऩ्ऩप्पट्ट मोक्षत्तिल् प्रम्मत्तिल् मऱैवाऩ्” ऎऩ्ऱ ७८ शिशय लीनकुGun आमा ] f♚$$$ Gon? शुक्र आत्मा भमोक्ष- स्थायि का कर्जा श्री मोदी जीवकं भेद Ganbean श्रुतिस्मृतिकां विरोधि, साम्यसाधर्म्यवादत्वादिनिर्देश Gaunmol- cob, मुक्तानं खच्छन्दभोगविशेषाङ्क व्यापारविशेष/muja Ganayanaya ऎङ्गळैयुम् सॊल्लुगैयालुम् T एवं जीवस्य प्रलयावदित्वपक्षे प्रतिक्षिप्तेः अनन्तरं मोक्षावधित्वं सप्रमाणं शङ्कते - नित्य- नैमित्तिकेति । प्रयचतुर्विधो भवति । तथा हि- श्रीविष्णुपुराणे- “चतुर्युगसहस्रान्तं यदहो विदुः । रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः । राज्यागमे ग्रलीयन्ते श्रभवन्त्यहरागम इत्युक्तरीत्या ब्रह्मणश्रतुर्मुखसहरवसाने नित्यः प्रयः । “ब्राह्म नैमित्तिकस्तेषां कल्पान्ते प्रति सञ्चर” इति कल्पान्ते नैमित्तिकः । “प्राकृतो द्विपरार्धक” इति द्विपरार्धरूपचतुर्मुखायुरसमासी प्राकृतः । " आत्यन्तिकस्तु मोक्षाख्य” इत्यत्यन्तमन्ते आरब्धावचने आत्यन्तिकलयः मोक्षरूप इति । एवं चैषु नित्यनैमित्तिकप्राकृतलवैष्वनश्यन्नपि जीवः “आध्यात्मिकादि मैत्रेय ज्ञात्वा तापत्रये बुधः । उत्पमज्ञानवैराग्यः प्राप्नोत्यात्यन्तिकं लयमिति वचनात्परमात्मनि मोक्षे मलीन इति ततः परं तस्य स्थित्यसम्भवेन तदवधित्वमेव तस्येति पूर्वपक्ष्याशयः । तदिमां शङ्कां वारयति - Gi पक्ष इति । आत्मनो मोक्षावथित्वपक्षस्येत्यर्थः । अन्वयचास्य “श्रुतिस्मृतिकां विरो चिकgati” “निर्देशbsa Gaynmwurgaib” इत्यादिना बोध्यः । मोक्षदशायां जीव- कैयालुम् भेदश्रुतिः सोनुते सर्वान्कामान्सह ब्रह्मणा विपश्चितेत्यादिका । साहित्यस भेदवटितत्वात् । स्मृति “वैकुण्ठे तु परे लोके॥॥॥ भक्तैर्भागवतैस्सहेत्यादिका । एवं श्रुत्यादिकमुक्त्वा तदर्थापत्ति चाह- साम्यसाधम्र्येति । “परमं साम्यमुपैति " “घम साधर्म्यमागताः” “यथोदकं शुद्धे शुद्ध- । मासिकं area भवति” इत्यादिप्रमाणे स्साम्यादीनां प्रतिपन्नत्वेन तेषां च भेदघटितत्वेन मुक्तावपि ब्रह्मणः पृथक जीवस्य स्थिति स्थेयेत्यर्थः । गीतायास्साक्षात् भगवन्मुखोदितत्वेनोप- निषच्चप्रसिद्धधा तदुक्तसाधर्म्यस्थ अतिसिद्धसाम्यवाक्त्वयोर्मध्ये ग्रहणम् । परमं साम्यमिति पारम्यविशेषणात् तदेक्ये पर्यवस्यतीति मायिनां मतम् । तत्र । साम्यस्य कतिपयधर्मविषयकत्वेन, तद्वारणाय भूयोधर्मविषयक वक्तुं परमेति पदप्रयोगात् । नहि “परममुख” इति मौख्ये पारम्यविशेषणात्तस्य पण्डितत्वं सेत्स्यति । नन्वेतावता मुक्तौ जीवस्वरूपसिद्धावपि, निर्विशेषं तदस्त्विति शङ्कायां तत्र व्यापारादिविशेषमाह मुक्त इति । स्वच्छन्देति ईश्वरेच्छानुगुण- स्वेच्छाधीनेत्यर्थः । “सोते सर्वान् कामान्” “स यदि पितृलोककामो भवति सङ्कल्पादेवास्य ताल् मोक्षत्तिऱ्‌कुप् पिऱगु अवऩ् इरुप्पऩा? ऎऩ्बर्गळ्। अप्पडियागिल् जीवऩुक्कुक् पाऩुक्कुम् मोक्षत्तिल् पेदम् सॊल्लुम् श्रुतिगळ् विरोदिक्कुम्। इरुवरुम् समर् णक्कुसर् ऎऩ्ऱाप्पोल् सॊल्लुम् वसरङ्गळुम् विरोदिक्कुम्। मुक्तऩ् अप्पोदु पल । लोकविभज्ञाविका । । । । मोक्ष आत्यन्तिकल्यशब्द ं अविद्याकर्मादिक अत्यन्तनिवृत्ति, पुनरावृति- corp। प्रतिष्ठितपरिपूर्णब्रह्मानुभवदशै प्रयुका मुक्तकण्ठ सं guno cane शब्द प्रतिकूलसंशादिनिवृत्ति तत्पast शु पितरस्समुचिष्ठन्ति इत्यादिभिर्भोगविशेषस “जक्षत्क्रीडन्नममाणः " “कामरूप्यनुसञ्चरन्” इत्या- दिना व्यापारविशेषस्य चावगमादिति । तहिं मुक्त “आत्यन्तिकस्तु मोक्षाय्य” इत्यात्यन्तिकलय- पदप्रयोगः कथमिति चेदाह मोक्ष इति । अत्राऽयमभिसन्धिः- लयस्य आत्यन्तिकत्वं नाम लीयमान वस्त्वाधिक्पकृतमिति एकः पक्षः । प्रतियोग्याविक्यकृतमिति यावत् । अत्राद्वैतिनो वदन्ति- नित्यादिप्रलयेषु शरीरादीनां केषाञ्चिदेव लयः । मुक्तौ त्वात्मनोऽपीति इतरप्रलयाद अस्मिन लीय– मानप्रतियोग्याधिक्यमिति । वयन्तु म आत्मनाशस्य अप्रामाणिकत्वात् पूर्वं शरीरादीनां नाशः, आत्यन्तिक प्रलयेत्व विद्याकर्मादीनामपीत्यन्यस्मात् प्रलयादस्मिन् तदाधिक्यं, जीवस्तु तदानीमपि विद्वत्येवेति । इदं सर्व “अविद्याकर्मादिक SOLI अत्यन्तनिवृत्तिoutub” इत्यन्तेनानुसंहितम् । “निवृत्तिwwqib” इत्यखाये “upa” इत्यनेनान्वयः । एवं प्रलयस्यात्यन्तिकत्वं पुनरावृत्तिरहित- स्वरूपमित्यपरः पक्षः । तच समानाधिकरणदुःखप्रागभावासमानकालीनत्वम् । प्रतियोगिनिवृत्तिरूप स्वात् प्रयस्यानुयोग्याधिक्यकृतं तदिति य वत् । तथा चैतादृशस्यात्यन्तिकत्वस्य पुनरावृत्तिरहि- ताय मुक्तावेव सम्भव इति तत्वात्यन्तिकलयशब्दप्रयोग उपपन्नइति तात्पर्यणोक्तं “पुनरा वृत्ति प्रतिष्ठितपरिपूर्णमानुभवदर्शकuuji ujjg” इति । अत्र ब्रह्मानुभवदशा- शब्देन पुनरावृत्तिरहितदुःखनिवृतेर्भावान्तराभावन्यायतः पाषाणकल्पत्वादिपक्षव्यावृत्तये स्वाभा- विकानन्दाविर्भावरूपताऽप्यनुसंहिता भवति । ननु मुक्तावपि यदि जीवः ज्ञातृत्वकर्तृत्यादिशक्ति- युतिष्ठति तर्हि “न प्रेत्य सञ्ज्ञाऽस्ती” वि श्रुतिः कथमुपपद्याचामेत्याह- "” इति । यद्यपि tree [Teraसाधकतयैतद्वाक्यं पूर्वं पूर्वपक्षिणोदाहृतमिति तवैवेमौ शङ्कापरिहारी समुचित । तथाऽपत्येत्यस्य देहादूर्ध्वमित्यर्थकतायास्तदभिपतत्वेन पूर्वमुदाहरणेऽपि वस्तुतः बृहदारण्यके मुक्तिदशापरत येवैतद्वाक्यश्रवणात्, तदनुरोधेन प्रेत्येत्यस्य चरमदेहनिवृत्यर्थ करवं मन्यमार्वैराचार्यैः वच्छङ्कापरिहारार्तेन कृताविति विभावनीयम् । “प्रतिकूलसञ्ज्ञे” ति । सञ्ज्ञेत्यन समित्येीकारार्थकम् । धातु ज्ञानार्थका । तथा च भूतपरिणामशरीरेन्द्रियादिभिस्सहै की- कृध्यानं। या प्रतीतिर्भवति स्थलोऽहमित्यादिः तादृशदेहात्मश्रमा दिर्मुक्ती न विद्यत इत्युक्त- arraraarर्थ इति । सञ्ज्ञायाः प्रतिकूलत्वं वास्तवाकाविपरीतत्वं अमत्वमिति यावत् । अथाय- मात्मनो मोक्षाविपक्षः प्रच्छबौद्धात इति तङ्गाधिकार एवायमपि पक्षो निक्षेपमर्हतीतीदानीं वऱ्‌ऱै अनुबविप्पाऩ् पल सॆय्वाऩ् ऎऩ्बदुम् सेरादु। आगैयाल् मोक्षत्तिल् अत् यन्दम् जीवऩुक्कु लयम् सॊऩ्ऩदु, शरीरादिगळ्मट्टुमिऩ्ऱि मूलगारणमाऩ अवित्या- २० देशिकाशयप्रकाशव्याख्यासहिते वमतभ आत्मनाश मोक्षकं वा पक्ष चार्वाकादिपशतुळं गुणगुणिभेदभक्षणभङ्गादिका Gard विशिष्टनिवात्मापह्नवः परिद्वार सौगतादिसमयमSC क naging G arer cud। * ratni Mogate God Bupps। । प्रत्यक्षोपपतिशास्त्रप्रसिद्ध नित्यात्मतत्व soop @mah। पारलौकिक- सुखदुःखप्रातिपरिहारानुगुणक वर्तिकं शत ं प्रजापतिया देवगुरु देहात्मवाद - सर्वेक्षणमनवसरग्रस्तमित्यत्राह "” इति । " चार्वाकपक्ष तुल्य” इति तथा च तन्मत इवास्मिन् मतेऽपि अन्तत आत्मनाशाङ्गीकाराद्यथेच्छाचारादिप्रसङ्ग इति तत्तुल्यत्वात्प्रसङ्ग- Title raceaerat सङ्गतमेवेति भावः । यत्तु पूर्व चार्वाकर्मिलित्वा बौद्धादय ऊचुः “विकल्पप्रामाण्यवाधादि गुणगुणिभेदभङ्ग इत्यादि, तदपि तत्तन्त भङ्गाधिकारे स्वावसरे निराकरिष्त इत्याह- गुणगुणिभेदेति । आदिना कार्यकारणभावभङ्गादिपरिग्रहः । । विशिष्टेति । ज्ञातृत्वकर्तृत्वादिविशिष्टेत्यर्थः । यदपि वादीत् पूर्व " देहातिरिक्तको आत्मा, [६] देहान्तरपरिग्रह armoniacargah अर्थ Quinnar।, इत्यादि, तदपि एता – बता परिहृतमेवेत्याह- शुक्र इत्यादिना । शरीरादीनामात्मत्वस्य युक्त्यसहत्वप्रतिपादनेने- स्वर्थः । प्रत्यक्ष- सोहमित्यादिप्रत्यभिज्ञा । उपपत्तिः– वीतरागजन्मादर्शनादिः । शाखं- “न जायते म्रियते वेत्यादि । पारलौकिकेति । ऐहलौकिकतुभ्वस्य हेयत्वात्परलोकसुखप्रतिबन्धकत्वा- बेति भावः । " सुखदुःखे “ति, “प्राप्तिपरिहारेति” च यथासङ्ख्यमन्वय: । वर्तिप्राप्तं- शास्त्रोक्त रीत्येति शेषः । तथा च “१००२०१५ प्राप्त” इति वे त्वदुक्तं न युक्त- मित्याशयः । पूर्व “gøपक्ष प्रजापति” " बुद्धिमान् निदर्शना देवगुरु” इति वाक्यद्वयेन पश्चार्वाकमतस्य प्राशस्त्यमभ्यधायि, तदपि निराह– प्रजापति इति । दुष्कृत- कारिणामसुराणां “क्षिपाम्यजस्त्रम शुभानासुरीष्वेव योनिषु” इत्युक्तमगवत्सङ्कल्पविषयाणां व्यामोहनाय " त्वं हि रुद्रमहाबाहो मोहशास्त्राणि कारये ‘तिवत्तन्मतप्रवतनं ताभ्यामक्रियतेति कर्मादिगळुम् कऴिदल्बऱ्‌ऱियुम्, पुनरावृत्तियिल्लादबडि परिपूर्णप्रम्मानुबवम् पिऱन्द पडियैप्पऱ्‌ऱियुम् आगुम्। मुक्तऩुक्कुप् पिऱगु ज्ञाऩमिल्लै ऎऩ्ऱदऱ्‌कुम् देहात्म पामादिगळ् इल्लै ऎऩ्ऱदिल् तात्पर्यम्। आगैयाल् मोक्षत्तिल् आत्मा नशिप्पाऩ् ऎऩ् यदु सार्वागबक्षम्बोलागुम्। कुणम् कुणमुडैयदु ऎऩ्ऱ पिरिवु किडैयादु। क्षणन् दोऱुम् वस्तु कसिक्कुम् इत्यादि कुयुक्तिगळैक्कॊण्डु कुणमुळ्ळ नित्यात्मावै कदैक्कप्पार्प्पदै पौत्तबङ्गादिगळिल् कण्डिक्कक् कडवोम् upapa आगैयाल् कीऴ्सॊऩ्ऩबडि शास्त्रम् प्रत्यक्षम् इवैगळाल् आत्मदत्वत्तै अङ्गीगरित्तु पालोकसुगदुक्कादिगळै अडैयवुम् तविर्क्कवुम् परयत्निक्कवुम्, प्रजाबदि - लोकक्षपतिमज्ञाविर ८१ GavGu दूषिक- या आसुरव्यामोहनार्थ७। रामभक्तिमूलक जावलिया ं रामवाक्य eater। mana लोकायतिकमुख्य लोकायतिकसिद्धान्त sonibute Goafu Gunapps वेदवैदिकपरिग्रहलेश- लाम्बडि तॆळियक् कऱ्‌ऱवर्गळैच् चॊऩ्ऩदामत्तऩै। प्रसङ्गतु पशुप्रायगूढाशयपापिष्ठजनपरिग्रहः प्रेक्षावदुपादित्सामूलक

भाव्यम् । श्रीमद्रामायणे जाबालिवाक्यनिर्वाहमाह- रामभक्तिमूलका इति । “निवर्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थे च मयैतदीरित” मिति तद्वचनात् तद्वाक्यजातमन्य परमित्याशयः । रामवाक्य Gau इति । तथा च यस्मै तन्मतं जाबालिरुपदिदेश, स एव तन्मतं निरा- चकारेति, नास्माकं तत्र किञ्चिद्वक्तव्यमवशिष्यत इत्याकृतम् । तथा च श्रीराम:- " भवान्मेप्रिय- कामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् । अकार्यं कार्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मितमित्यादि वदति । वस्तुतस्तु “iterarष जयति क्षेत्रहारिण” मिति न्यायेन बीजप्ररोहणार्थं कण्टकशाखावरणकरण - बद्राप्रध्यानयनार्थं नास्तिकवागुदीरिता तेन यद्यप्येवं, तथापि सः आस्तिकानामग्रणीरेवेति तस्मिन्नेत्र प्रकरणे स्पष्टम् । तथा च वसिष्ठः “जाबाहिरपि जानीते लोकस्यास्य गतागतिमिति । स्वयं चाह - न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोह, न च नास्ति किञ्चन । समीक्ष्य काले पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिक इति । महाभारते कण्वाश्रमे लोकायतिकमुख्यानां निर्देशकृतां प्राशस्त्यशङ्कामप्यपाकरोति- आश्रमवर्णन इति । आ-समन्तात्- तपआदिना श्राम्यन्त्यत्र मुनय इति तत्स्थानमाश्रमः । दूषिकं song।jpg इति । यक्षानुरूप- बलिन्यायाचन्मतेनैव तन्मतमुन्मूलयितुं ये सन्मत चिदस्तेऽत्र लोकायतिकशब्दनिर्दिश इति तेषु मुख्या न तन्मतानुसारिणो भवन्तीति भावः । ततश्चैभिः कारणैरस्योत्कर्षाभिमानं मयति- शुक्र इति । उक्तरीत्या प्रजापति बृहस्पतिपरिग्रहप्रसूतिकारणकलापस्यान्यथासिद्धत्वोपपाद- नेनेत्यर्थः । उपनिषदि छान्दोग्ये कीर्तनाद्वेदपरिग्रहशङ्का । सा च तत्तवैतन्मतस्य निन्दितत्वात् दूरापेता । “तो हान्वीक्ष्य प्रजापतिरुवाचानुपलभ्यात्मानमननुविध व्रजतोर्यतर एतदुपनिषदो भविष्यन्ति देवावा असुरावा ते पराभविष्यन्ती” ति हि श्रूयते । यदुपदेशं श्रवणमननादिभिरनिर्धार्य येषामापातबुद्धयोपदेश सम्प्रदायो भविष्यति, ते नित्यसंसाराख्यं पराजयं प्राप्स्यन्तीति कथनात्, तत्रैव “सद शान्तहृदय एव विरोचनोऽसुराद जगामे “ति, विरोचनस्यैवापातदुदुव्युत्पत्तिवर्णनाच तन्मतं निश्रेयसाथिभिरनुपादेयमिति तत्रैव सिद्धमिति । न हि “नकलनं भक्षयेदिति श्रुतौ निषेधप्रतियोगितया प्रस्तावमात्रेण कलञ्जभक्षणस्य वेदपरिग्रहशङ्कisकुरतीति भावः । प्रजापत्यादि- सम्बन्धाद्वैदिकपरिग्रहशङ्का, साप्युक्तेन न्यायेन निरस्तेत्यर्थः । यदपि योक्तं पूर्व “यावज्जीवं सुखं जीवेत्” abgurt Gargah गुरूपदेश इत्यादिना तदपि प्रतिवति- पशुप्रायेति । आहारनिद्राभयमैथुनादिमात्रयाले त्यर्थः । गूढाशय:- कः । पापिष्ठः- ज्ञानहीनः । “नष्टयः मऱै काट्टिऩ वऴियिल् इऱैयवऩै मऱक्कादे। ऩ्ऩै ऒरु पणत्ताले अळिक्क वरुम् वरुम् ऎऩ्ऱु निदु पापमेव पुनरारभते” इत्युक्तेः । तथा च सर्वेषु सामयिकेषु पशुप्रायवृत्तीनां बहुलमुपलम्भात् तेभ्य एवेदं मतं स्वदेतेति’ महाजनपरिग्रहाभावाच बुद्धिमन्तोऽत्र सञ्जन्त इति भावः । प्रेक्षावन्तः- प्रकृष्टज्ञानाः । तदुक्तं कुसुमाञ्जली - “कः पुनरयं महाजनपरिग्रहो नाम । हेतुदर्शनशून्यैर्ग्रहण- धारणतदर्थानुष्ठानादिः । हेतु:- प्रयोजनमिति । १ पूर्व “लोकव्यवहार सिद्धेश्वर” इत्याद्युक्तमपि निराकरोति- लोकव्यवहारेति । तत्सि- द्वेश्वरः- ततद्देशाधिपती राजादिः । ९६ प्रकारक ऒरु एकात्ताले-क्रियऩ् : रत्नफलादिरूपतदभिमतार्थयेन । साक्षा- दन्यद्वारा वैति चा । लोकवेदव्यवहारेति । लोक्यते अस्पष्टो वेदार्थस्स्पष्टतयात्रेति लोकः स्मृतिः । श्रुतिस्मृतिभ्यामित्यर्थः । यद्वा लोक:- लोकसिद्धानुमानादिः । घटादिकर्तवञ्जगत्कर्तृ तयापि - stश्वरस्सिद्धयति । यद्यपि प्रमाणान्तरसिद्धस्यार्थस्य वेदो न बोधक इति नानुमानिक ईश्वरः, तथापि जगत्कर्तुरनुमानेनासिद्धावपि तेन न तद्बाध इति तात्पर्येण तस्य लोकसिद्धत्वोक्तिः । तथा च अनुमानेनानपोतव्यः वेदेन सिद्धश्चेति तदर्थ इति सिद्धम् । तदुक्तमाचार्यैः सर्वकुभानुयातुं नाहेतुं च शक्यस्तदुभयनियमादर्शनादित्यमस्तेति । आराधि । “स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य " “विष्णुराराध्यते” इत्याद्युक्तवर्णाश्रमधर्ममुखेनेति शेषः । पूर्व प्रमाणतया " प्रत्यक्षाश्रुतिरर्थधी” श्चेति भट्टपराशरपादोक्त्युपादानेऽपि तदर्थस्य खयं तत्राप्रदर्शितत्वात् प्राप्ते प्रसङ्गे तमाह- प्रत्यक्ष- मावति वाक्यद्वयेन । “लोकवेदव्यवहार सिद्धेश्वरे” ति स्वदुक्तमयुक्तम् । वेदस्यासाभिः प्रत्यक्ष- तेवगुरु इवर्गळ् देहात्मवादत्तैच् चॊऩ्ऩदु असु ररै मयक्कुगैक्काग, पक्तियाल् सॊऩ्ऩ जाबालि वाल्यत्तिऱ्‌कु रामऩे पदिल् सॊल्लियायिऱ्‌ऱु। कण्वाच्रम् वर्णणत्तिल् “लोकायदिगमूक्यर्” ऎऩ्ऱदु अम्मदत्तै कण्डिक्कुमळवु कसडनक्कऱ्‌ऱ वैदिगरैत्ताऩ्। आगैयाल् तुळियुम् वेदाङ्गीगारम् अम्मदत्तिऱ्‌कुक् किडैयादु। माडु पोल् मन्दबुत्तियुळ्ळ वञ्जगजऩङ्गळ् अङ्गीगरित्तदु महाजऩङ्गळिऩ् अङ्गीकारमागादु। लोकरीदिप्पडि प्रसिद्ध ईच्वरऩागिय अरसऩै नीङ्गळ् पयऩ् पॆऱलामॆऩ्ऱु नम्बि उबसरिक्किऱीर्गळ् अल्लवा? अदुबोलवे लोकरीदियिलुम् वैदिगमुऱैप्पडियुम् मेलाऩ ईच्वाऩ् ऒरुवऩ् उण्डु ऎऩ्ऱेऱ्‌पडुगिऱबडियाल् अवऩैयुम् नम्बि आरादिक्कवेण्डियदे प्रत्यक्षमाय् कण्डदु ऒऩ्ऱे निजम् ऎऩ्गिऱ उङ्गळ् मदप्पडिये वेदम् ऎऩ्ऩुम् विल् क्ष सप्त समूहम् केट्कप्पडुवदिऩालुम् अदऩाल् उण्डाऩ अर्थज्ञागम् उणरप् ण पडुवदिऩालुम् इल्लै ऎऩ्ऩवॊण्णादु, अन्द ज्ञाऩत्तिल् कारणत्तिऩ् कुऱ्‌ऱमो, वेऱु प्सबलमाऩ पादगमो काणादबडियाले अदु अप्रमाणम् ऎऩ्ऩवुमॊण्णादु। आगैयाल् मैयिऩ् तुणैगॊण्डु, कण्, मऱैन्दिरुक्कुम् पुदैयलैयुम् अऱियवऱ्‌ऱामाप्- पोल् वेदमॆऩ्ऩुम् सनादननेत्रम्, योगसहायत्तिऩाल् धर्मादरम स्वर्ग नरग ईच्वरादिगळैयुम् अऱियवऱ्‌ऱाम्। इङ्गऩम् श्री पामदबङ्गत्तिल् ६-वदु आगिय लोकायदमदबङ्गादिगारत्तिऩ् तमिऴ् पॊऴिप्पुरै मुऱ्‌ऱुम्।

३०। m ५१ प्रवृति&giource लोकवैदव्यवहारसिद्ध ६ ईश्वरा भाषिक फल Cesort निश्चयिक compus प्रत्यक्षमाभक्त ६५० देवस्वरूप वेदजन्यज्ञान - ६ अपहृविकङ्क का ६०० का। शक्रतु के कारणदोष बावकप्रत्यय Suna (अप्रामाण्य ं) Do९२३२६० प्रत्यक्षpur सनातनचक्षु- nauthe Ganoor अञ्जनविशेषादि निधि coloniGunG अतीन्द्रिय Guseums कण्डुगॊळ्ळलाम्। । क मात्रभक्तैः प्रामाण्यानङ्गीकारादित्याक्षेपात्प्रसङ्गो बोध्यः । वेदस्वरूपं विलक्षणशब्दराशि: । वेद- जन्यज्ञानं - तदर्थकर्मब्रह्मादिविषयकम् - यथासङ्ख्यं श्रावणप्रत्यक्षेण, मानस- प्रत्यक्षेण स्वयं प्रकाशतया वेति शेषः । एतावता " प्रत्यक्षाअतिरर्धधीश्वेति भामो विवृतः । २००६- वेदार्थज्ञानस्य । कारणदोष- शक्तियोग्यताभ्रमादिः । swarm इत्यन्वयः । तत “न तथा दोष” इति लोकांशी विवृतः । बाघप्रत्ययः तदर्थस्य धर्मादेः प्रत्यक्षेण बाघ- प्रतीतिः । अनेन " तदर्थः पुनर्धर्माधर्मपरावरेश्वरसुखः प्रत्यक्षबाध्यो न चेत्येतावव्याख्यातम् । एतच्छलोकतात्पर्य व पूर्वमेवासाभिर्निरूपितमिति तत्रैव भाव्यम् । अत्र “(MAGN @radaily” इत्येव सर्वकोशेषु पाठो दृश्यते । तथापि “GD) " इत्यस्य । विशेप्यसाकाङ्गत्यात् " अप्रामाष्य ’ ’ मिति पदं पूरणीयम् । अथ “योगोन्मीलितचीस्तदर्थमथवा प्रत्यक्षमीक्षेत स” इति चरमपादमभिप्रयन् प्रत्यक्षमात्रशरणानामपि वेदचक्षुषा धर्माद्यतीन्द्रिय- पदार्थसिद्धिरनिवार्येत्याह- २००२ इति । वेदतदुत्थज्ञानयोः प्रत्यक्षतुल्यत्वस्थापनेनेत्यर्थः । प्रत्यक्ष sicut - चक्षुरादीन्द्रियवत् । वेदा इत्यादि । “पितृदेवमनुष्याणां वेदश्चक्षु- स्सनातनमित्युक्तेर्वेदस्यापि चक्षुष्टुं प्राप्तमित्यर्थः । तस्याकृत्रिमत्वात्सनातनत्वम् । चक्षुषा चित्र- कृष्टार्थग्रहणं वेदचक्षुषाऽतीन्द्रियार्थग्रहणसिद्धये निदर्शयति- अञ्जनविशेषेति । अन्तर्निहितनिध्यादे- क्षुरसनिष्टत्वेपि यथा सिद्धाञ्जनादिसहकारेण चक्षुषा ग्रहणं दृष्टं तथैव वेदाख्येन सनातन – चक्षुषा धर्मादेरतीन्द्रियवर्गस्य ग्रहणमुपपद्यत इति भावः । अलाञ्जनस्थानीयो योगाभ्यासविधिः । “योगोन्मीजिवधीरिति” युक्तम् । निधिचात्र सर्वान्तर्यामी भगवान् । “तद्यथा हिरण्यनिधि निहितमक्षेत्रज्ञा उपर्युपरिसश्चरन्तो न विन्देयुः एवमेवेमाः प्रजास्सत आगत्य न विदुस्त आगच्छामह इति॥। अनृतेन हि प्रत्यूढा’ इति श्रुतेः । वदुक्तमाचार्यै:- “नित्यं करीश, तिमिरा- विलष्टयोपि सिद्धाञ्जनेन भवदेव विभूषिताक्षाः । पश्यन्त्युपर्युपरि सञ्चरता । सञ्चरतामयं मायानिगूह- मनपायमहानिधित्वामिति । एवं कचित् भगवदर्शने भगवत एव सिद्धानत्वमुक्तं “अन्तज्योतिः किमपि यमिनानं योगदृष्टे “रित्यादिवदिति विशेषः । एवमधिकारोऽवसितः । तत्रान्ते प्रतिपादितस्यातीन्द्रियार्थाभ्युपगन्तव्यत्वस्य शब्दानु- मानप्रामाण्यावर्जनीयतायाथ चार्वाकपक्षोपि सद्भावं गावया दर्शयति &L५ इत्यादि ।८४ देशिकाशयप्रकाशन्याव्यासहिते परमतमदे कण्डदऩाल् काणाद तऩुमिक्किऩ्ऱार् पण्डॊरुत्तऩुरैत्तदऩैक् कवरुगिऩ्ऱार् उण्डुबसिगॆडुमॆऩ्ऱेयुणर्न्दुण्गिऩ्डूर् ऒऩ्ऱले ऒऩ्ऱैत्ताऩ् सादिक्किऩ्ऱार्। पण्डुमुलैयुण्डदऩाल् मुलैयुण्गिऩ्ऱार् पार्क्किऩ्डूार् पलरल्लाद तम्मै मऱ्‌ऱुम् कण्डुमदिगॆट्टनिलै काणगिल्लार् काणादॊऩ्ऱिलदॆऩ्ऱु कलङ्गुवारे। इति श्री कवितार्किकसिंहस्य सर्वतन्त्रस्वतन्त्रस्य श्रीमनाथ वेदान्ताचार्यस्य कृतिषु श्री लोकायतिकमङ्गाधिकारस्वष्टस्सम्पूर्णः ॥ मतभ कवितार्किकसिंहाय कल्याणगुणशालिने । श्रीमते वेङ्कटेशाय वेदान्तगुरवे नमः ॥ एतदधिकारारम्भगाधायाश्रावकमते वेदप्रामाण्यदुस्त्यजताप्रतिपादनमार्वेदम्पर्यात् न पुनरुक्ति- प्रसक्तिः । तत्र “२ - Galg २ Gorari” इति भागेन सङ्गृहीतस्यार्थस्याल विवरणं कृतमिति वा बोध्यम् ! @ इति । अदृष्टं वस्तु किमपि नास्तीति वदन्त एवैते दृष्टेन धूमादिनाऽयं वह्याद्यनुमिते । gळा इति। पूर्वं वेनचिदुपदिष्टं स्वमततत्रं तद्वाक्य- प्रामाण्याहिश्वचन्ति । एतेन शब्दानुमानयोरपि प्रामाण्यं तदिष्टमिति वन्नास्तीति कथा इथा विहता चेतिकथितं भवति । ननु धूमदर्शनेन पर्वते वह्निसद्भावसंशये जाते पर्वतपार्श्व गतस्तत्र वह्निमवलोक्य तत्सद्भावं प्रत्यक्षतो निश्चिते । एवमेव पूर्वपुरुषवाक्येनोत्पतत्तदज्ञानस्स्त्रयमालोच्य शास्त्राणि निर्धारयति । तव धूमदर्शनादीनां साध्यादिसंशयोत्पत्ती क्षीणशक्तिकध्यान्न साध्यादिसाधकत्व- मित्यत्राह - २ Guadai इति । भोजनानन्तरं क्षुनिवृत्तौ पूर्व हेत्वन्तरादर्शन सहकुलै तद्दर्शनबलाद्भोजनजन्यत्वमनुमायैव हि भोजनादी प्रवर्तते, न संशयान्नापि प्रत्यक्षादिति भावः । एवं संशयादिकमन्तरा शब्दस्य प्रामाण्यमपि दर्शयति- ७०० इति । यत्किचिदुक्त्वा १७७ स्वसिद्धान्तं साधयन्ति । एवमेतावताऽनुमानादिप्रामाण्यं तन्मतेनापि प्रतिष्ठाप्य देहातिरिक्तनित्यात्म- सद्भावमपि तेषामत्यैवाह– using इत्यादिवाक्यद्वयेन । भवान्तरीयं स्तन्यपानं स्मृत्वैव- tai ss जन्मनि तत्पिवन्ति । aar नात्मा देहावधिरित्याशयः । इति । top किञ्च। “अहमेक” इति पाणिपादादिसङ्घातातिरिक्ततया एकत्वेन स्वात्मानमवयन्ति । water fire seeः । क एवं विपरीतमाचरन्तीत्यत्रोच्यते- @१०४Q&LL इति । एवं ज्ञात्वापि सर्वात्मना अन्धाः खमान्ध्यमपश्यन्त एते इत्यर्थः । इदमेव विशेष्यं सर्वत कोडीकार्य – मिति शम् ॥ नित्यस्य देहिनोन्ये भयेोहेतुं वदन्ति विज्ञानम् । चार्वाके विपरीतन्त्विदमिति विहसन्ति वेदचूडार्याः गहनविपिनकल्पं तं सुराचार्यपक्षं पशुमतिभिरुपाचं पामरे वैश्विक । अहमिह हि यथार्थैवाग्वितानैर्निरास्थं निगमनिकरचूडाचार्यवीक्षावशेन ॥ रवि श्री शायनस्य, देवि कचरणपरायणस्य नारायणस्य कृतिषु श्री परमतमङ्गव्याख्यायां देशिकाश्यप्रकाशाख्यायां पठो लोकायतिकभङ्गाधिकारस्सम्पूर्णः ॥