680 कर्मविभागः

कर्म द्विधा ह्यर्थकर्म गुमकर्मेति भेदतः।अर्थकर्म भवेदात्मगतापूर्वस्य कारणम्॥

परं संस्कारजनकं तच्च द्विविधमिष्यते।यथोपयुक्तोपयोक्ष्यमाणसंस्कारभेदतः॥

उपयुक्ताकीर्णकरद्रव्यस्य विहिते स्थले।प्रक्षेपः प्रतिपत्तिस्सा ह्युपयुक्तस्य संस्क्रिया॥

उत्पत्तिराप्तिर्विकृतिस्संस्कृतिश्च परं भवेत्।आधानाधीत्यवाघातपोक्षणानीत्युदाहृतिः॥

यत्स्यात्पशुपुरोडाशप्रभृतिष्वंशभेदतः।दृष्टार्थं चाप्यदृष्टार्थमाश्रयीत्युच्यते हि तत्॥

नित्यकाम्यविभेदेन तथा कर्म विभाज्यते।सर्वस्यैव च काम्यत्वे कामना न भवेद्यादि॥

सर्वोऽपि वैदिकः पन्थाः भवेद्वत्तजलाञ्जलिः।सर्वस्यापि च नित्यत्वे त्वशक्त्या स्यादवत्सलः॥

तत्र नित्यं तु शक्याङ्ग काम्यमुक्ताङ्गकं मतम्।नित्यकाम्यस्वरूपैक्ये विनियोगपृथक्त्वतः॥

सुधीविलोचनम्.[11ख.]

फलार्थं क्रियमाणेऽपि नित्यं भवति तन्त्रतः।नित्येन काम्यसिद्धिं तु कल्पकाराः प्रचक्षते॥

पापक्षयफलं नित्यं काम्यं चापि क्वचिद्यदा।आराब्धे कामनाहानावुक्ताङ्गाशक्तिसंभवे॥

प्रत्यवायपरिहारफलं तन्नित्यमित्यपि।अपरे प्राहुरनयोर्विशेषस्सूक्षम इष्यते॥

नित्यं सामान्यफलतः काम्यं फलविशेषतः।प्रयोजनमुद्दिश्य न मन्दोऽपि प्रवर्तते॥

नैमित्तिकं कर्मभेदं प्रायश्चित्तादिलक्षणम्।प्राहुः परे तत्तु कर्म काम्यमेवेति केचन॥